Zapalenie płuc – objawy i leczenie

Zapalenie płuc jest chorobą groźną dla życia, bez względu na to, jaka jest przyczyna jego wystąpienia.

Rocznie umiera na nie ok. 10 tysięcy osób, głównie osób starszych, a także z obniżoną odpornością. Dlatego nie wolno lekceważyć żadnego kaszlu ani bólu w klatce piersiowej, zwłaszcza jeśli pojawią się podczas infekcji górnych dróg oddechowych.

Dla ułatwienia zapalenie płuc może być dzielone w zależności od:

  • wywołującego je zarazka na: bakteryjne, wirusowe, grzybicze lub atypowe
  • miejsce zachorowania na: szpitalne i pozaszpitalne
  • umiejscowienia w płucach na: ogniskowe (płacikowe), segmentalne, płatowe. Najczęstszą przyczyną zapalenia płuc jest dwoinka zapalenia płuc (Streptococcus pneumoniae). Bakteria ta została wyizolowana w roku 1880  niezależnie przez Sternberga i Pasteura,  do dzisiaj jest najczęściej stwierdzanym drobnoustrojem u osób z zapaleniem płuc i to niezależnie od wieku. Uważa się, że jest ona przyczyną 70% pozaszpitalnych zapaleń płuc. Następną co do częstości występowania bakterią odpowiedzialną za zapalenie płuc jest  Haemophilus influenzae oraz gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus).

W około 5-20% przypadków przyczyną zapalenia płuc są wirusy. Wirusowe zapalenia płuc występują najczęściej w okresach epidemii grypy, a więc późną jesienią i zimą. Częstym, ale rzadko rozpoznawanym czynnikiem etiologicznym są drobnoustroje atypowe takie jak Mycoplasma pneumonie lub Legionella pneumophila.  U osób z obniżoną odpornością (np. leczonych immunosupresyjnie) czynnikiem sprawczym zapalenie płuc mogą być również grzyby.

Co sprzyja zachorowaniu na zapalenie płuc?

W Polsce corocznie na zapalenie płuc zapada rocznie kilkaset tysięcy osób. 

Czynnikami ryzyka zapalenia płuc są:

  • podeszły wiek
  • niedojrzały system odpornościowy (u dzieci)
  • choroby układu odpornościowego (wrodzone i nabyte) 
  • leczenie immunosupresyjne (przeszczepy)
  • palenie papierosów
  • niehigieniczny styl życia (brak snu, przemęczenie)
  • niezdrowe odżywianie się, nadużywanie alkoholu
  • choroby przewlekłe (cukrzyca, miażdżyca, niewydolność serca)

Oczywiście zdarza się, że chorują także ludzie dotychczas zdrowi.

Pierwsze objawy

Bakteryjne zapalenie płuc:

Typowymi objawami bakteryjnego zapalenie płuc jest:

  • osłabienie
  • nagła wysoka gorączka, często powyżej 40 st. C
  • dreszcze
  • zlewne poty
  • suchy kaszel
  • Może również pojawić się duszność o różnym stopniu nasilenia.

Wirusowe zapalenie płuc

Dla wirusowego zapalenia płuc bardzo charakterystyczny jest dwufazowy przebieg choroby. W fazie pierwszej występuje wzrost temperatury ciała i objawy ogólnego rozbicia: złe samopoczucie, osłabienie, bóle głowy i bóle mięśniowe. W fazie drugiej, gdy dochodzi do zajęcia tkanki płucnej, pojawia się suchy kaszel, duszność i bóle w klatce piersiowej.

Mykoplazmatyczne zapalenie płuc

Mikoplazmatyczne zapalenie płuc jest łagodnie przebiegającym śródmiąższowym zapaleniem płuc, wywołanym przez drobnoustrój  Mycoplasma pneumoniae. Choroba przebiega łagodnie, ale przewlekle, nawet kilka tygodni. Dotyczy więc głównie osób młodych. Niekiedy występuje epidemicznie w dużych skupiskach ludzi np. w internatach. Okres wylęgania choroby wynosi 2-3 tyg. Objawy to:

  • bóle mięśniowe
  • suchy kaszel, który może dominować w obrazie chorobowym
  • niewielkie podwyższenie temperatury ciała
  • ogólne osłabienie, nieproporcjonalne do objawów przedmiotowych. 

Choroba ustępuje po 3-4 tyg. W większości tego typu przypadków rozpoznaje się „przedłużającą się grypę”.

Jak diagnozuje się zapalenie płuc?

Po badaniu przedmiotowym lekarz zazwyczaj podejrzewając zapalenie płuc zleca wykonanie badania rentgenowskiego klatki piersiowej. W RTG widoczne są plamiste i zlewające się zacienienia, jednolite zacienienie płata lub obecność płynu w jamie opłucnej.. Pomocne mogą być również badania laboratoryjne: w badaniu krwi stwierdza się podwyższone stężenia tzw. białka ostrej fazy- CRP oraz zwiększoną liczba leukocytów

Leczenie zapalenia płuc

Dotychczas zdrowy pacjent z bakteryjnym zapaleniem płuc o lekkim przebiegu może być leczony w warunkach domowych.

Małe dzieci, osoby w podeszłym wieku oraz pacjenci chorujący przewlekle, a także pacjenci, u których zapalenie płuc przebiega z ciężkimi objawami powinni być skierowany do szpitala. Jeśli nie stwierdza się poprawy po 48 godzinach leczenia w warunkach ambulatoryjnych pacjent również powinien być skierowany do szpitala.

Chorym z  zapaleniem płuc leczonym w domu zaleca się:

  • przyjmowanie przepisanego przez lekarza antybiotyku przez co najmniej 7 dni
  • niepalenie tytoniu, odpoczynek i picie dużej ilości płynów 
  • zwalczanie gorączki i  bólu opłucnowego przy pomocy leków przeciwgorączkowych i przeciwbólowych (paracetamolu, ibuprofenu lub metamizolu)
  • wizytę kontrolną po 48 godzinach lub wcześniej, jeśli wystąpią wskazania 
  • Leczenie zapalenia płuc o etiologii wirusowej nie wymaga podawania antybiotyku.

Jak można zapobiegać zachorowaniu?

Zaleca się szczepienie przeciwko pneumokokom osób, u których istnieje zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia zakażenia S. pneumoniae lub jego ciężkiego przebiegu, do grupy tej należą:

  • wszystkie osoby > 64 roku życia
  • osoby w wieku 2-64 lat:
  • z niedoborem odporności spowodowanym chorobą lub terapią
  • chorujący na przewlekłe choroby serca, nerek (zespół nerczycowy), układu oddechowego (POChP), cukrzycę lub niedokrwistość sierpowatokrwinkową
  • po usunięciu śledziony 

Największe znaczenie w profilaktyce wirusowego zapalenia płuc ma stosowanie szczepionek przeciwgrypowych, których skuteczność sięga 75–90 proc. Są one przygotowywane co roku, a ich skład uzależnia się od zagrażających zakażeń.  Szczepienie przeciwko grypie zaleca się u chorych obciążonych dużym ryzykiem zgonu z powodu grypy lub wikłającego ją zapalenia płuc.

Grupy wysokiego ryzyka obejmują osoby z:

  • przewlekłą chorobą płuc, serca, nerek lub wątroby
  • cukrzycą
  • immunosupresją spowodowaną chorobą lub leczeniem
  • osoby w wieku >65 lat  

Szczepienie przeciwko grypie i przeciwko pneumokokom można wykonywać podczas jednej wizyty, wstrzykując szczepionki w różne miejsca. W odróżnieniu od szczepienia przeciwko pneumokokom, szczepienie przeciwko grypie należy powtarzać co  roku.


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus