CRP – co oznacza CRP wysokie, a co CRP niskie? O jakich chorobach może świadczyć podwyższone CRP?
Marcin Dec

CRP – co oznacza CRP wysokie, a co CRP niskie? O jakich chorobach może świadczyć podwyższone CRP?

CRP (białko C-reaktywne) to jedno z białek ostrej fazy – jego poziom wzrasta, kiedy w organizmie pojawia się stan zapalny. Badanie CRP wykonuje się, jeżeli podejrzewa się u pacjenta infekcję o nieokreślonym charakterze, oznaczenie poziomu CRP jest również pomocne w ocenie ryzyka chorób sercowo–naczyniowych. Jakie są normy białka C-reaktywnego we krwi? Co dokładnie oznacza podwyższone CRP (jak interpretować wynik)?

CRP – czym jest białko C–reaktywne?

Białko C-reaktywne (ang. C-reactive protein) należy do grupy zwanej białkami ostrej fazy. Są to substancje, których stężenie zmienia się pod wpływem stanu zapalnego w organizmie i uszkodzenia komórek. Wśród białek ostrej fazy wyróżnia się pozytywne i negatywne białka ostrej fazy, stężenie pierwszych wzrasta w reakcji na stan zapalny, poza CRP należą do nich m. in.: hepcydyna (hamuje wchłanianie żelaza w przewodzie pokarmowym), ferrytyna (uczestniczy w procesie magazynowania żelaza) i fibrynogen (bierze udział w końcowym etapie kaskady krzepnięcia). Ujemne białka ostrej fazy to natomiast substancje, których poziom w surowicy spada w odpowiedzi na zapalenie, najważniejsze negatywne białka ostrej fazy to albuminy i transferyna (transportuje żelazo w surowicy).

Nazwa białka C-reaktywnego pochodzi od cząsteczki (oznaczonej właśnie literą C) występującej na otoczce bakterii Streptococcus pneumoniae – CRP ma zdolność łączenia się z tą cząsteczką i wspomagania układu immunologicznego w eliminacji bakterii. 

CRP – kiedy wykonuje się badanie CRP?

Badanie CRP wykorzystywane jest w praktyce klinicznej jako marker stanu zapalnego. Jego oznaczenie wykonuje się więc w przypadku podejrzenia chorób przebiegających z zapaleniem, zarówno o infekcyjnej, jak i nieinfekcyjnej etiologii. Klasyczne sytuacje, gdy oznacza się CRP to podejrzenie zapalenia płuc, zakażenia dróg moczowych czy reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS).

Badanie CRP użyteczne jest przede wszystkim w wykluczeniu tych chorób – prawidłowe stężenie białka C-reaktywnego z dużą dozą prawdopodobieństwa wyklucza obecność stanu zapalnego. Można się nim również posłużyć do monitorowania aktywności choroby i odpowiedzi na leczenie – stężenie CRP powinno spadać wraz z ustępowaniem stanów zapalnych. 

Stężenie CRP nie jest pomocne w ustaleniu przyczyny reakcji zapalnej – rośnie w zakażeniach bakteryjnych, wirusowych, grzybiczych, ale również w chorobach autoimmunizacyjnych. Może być też podwyższone w przypadku zaawansowanego procesu nowotworowego.

CRP a OB

Odczyn Biernackiego (OB) to miara sedymentacji (opadania) erytrocytów, czyli czerwonych krwinek, w probówce z krwią. Wyraża się go w milimetrach na godzinę. Jest to pośredni wskaźnik reakcji zapalnej i poziomu białek ostrej fazy. Badanie OB jest jednak mniej specyficznym oznaczeniem od CRP. Poza stanem zapalnym na podwyższone OB wpływ mają również:

  1. Stężenie hemoglobiny – anemia (obniżone stężenie hemoglobiny we krwi) przyspiesza opadanie czerwonych krwinek. Na OB ma również wpływ kształt krwinek czerwonych, dlatego jego oznaczanie jest niemiarodajne w chorobach przebiegających z zaburzeniami błony erytrocytów, takimi jak niedokrwistość sierpowatokrwinkowa.
  2. Niewydolność nerek – pacjenci i pacjentki w końcowym stadium niewydolności nerek oraz z zespołem nerczycowym (charakteryzuje go utrata dużej ilości białka z moczem) mają znacznie podwyższone wartości OB.
  3. Otyłość – tkanka tłuszczowa jest źródłem interleukiny 6 (jednego z białek biorącego udział w powstawaniu stanu zapalnego), dlatego w otyłości podwyższone może być zarówno OB, jak i CRP.

W przypadku dysproporcji pomiędzy stężeniem CRP a OB należy w pierwszej kolejności podejrzewać zafałszowanie pomiaru przez wymienione wyżej czynniki lub błąd przedlaboratoryjny (zbyt długi czas od pobrania do dostarczenia do laboratorium, przechowywanie probówki w nieodpowiednich warunkach).

Poziom CRP bardziej dynamicznie niż OB reaguje na nasilenie stanu zapalnego, podczas gdy OB cechuje pewna bezwładność. Toczeń rumieniowaty jest przykładem choroby, w której wartość OB może być podwyższona przy niskim poziomie CRP we krwi. Wynika to z wysokiego poziomu interferonu typu 1, który hamuje produkcję CRP przez wątrobę. 

CRP – norma. Jaki jest prawidłowy poziom białka CRP we krwi?

Normy CRP mogą zależeć od laboratorium – w większości z nich za normalny uznaje się poziom CRP poniżej 5 mg/l. Za istotnie podwyższone CRP uznaje się zazwyczaj, gdy poziom białka C-reaktywnego przekracza 10 mg/l. 

Należy również pamiętać, że istnieją pewne czynniki, które mogą wpływać na wynik badania CRP. Stężenie tego białka wzrasta z wiekiem, jest również nieco wyższe u kobiet. Także otyłość (stopień otłuszczenia narządów), intensywny wysiłek fizyczny oraz leki czy używki (zwłaszcza tytoń) mogą podnosić poziom CRP.

CRP wysokie – co może oznaczać podwyższone CRP?

CRP jest markerem stanu zapalnego, który może być spowodowany przez bakterie (najczęściej), grzyby, pasożyty czy wirusy. Oznaczenie białka CRP jest także pomocne w diagnostyce chorób układu sercowo–naczyniowego. Czy CRP przekraczające dopuszczalne normy laboratoryjne może świadczyć także o chorobie nowotworowej?

Wysokie CRP a zakażenia bakteryjne, grzybicze i pasożytnicze

Znacznie podwyższony poziom CRP jest charakterystyczny dla infekcji, zwłaszcza bakteryjnych, w których może osiągnąć poziom >100 mg/l: najwyższe stężenie CRP obserwuje się przy zakażeniu bakteriami Gram-ujemnymi (nawet powyżej 500 mg/l), nieco niższe przy zakażeniu bakteriami Gram-dodatnimi, a najniższe przy infekcjach wirusowych (30–40 mg/l).

Oznaczanie CRP jest użyteczne w diagnostyce zakażeń, ale również w monitorowaniu leczenia. Jeśli terapia jest skuteczna, to obserwuje się szybki spadek CRP.

Wysokie CRP może być spowodowane np.:

  • zakażeniem gronkowcami,
  • zakażeniem paciorkowcami,
  • kandydozą,
  • reumatoidalnym zapaleniem stawów,
  • toczniem rumieniowatym,
  • zapaleniem jelit, 
  • wirusowym zapaleniem wątroby typu B,
  • stanem zapalnym w obrębie jamy ustnej.

Podwyższone CRP a choroby sercowo–naczyniowe

Stan zapalny ma udział w powstawaniu i destabilizacji blaszki miażdżycowej, której jest wspólnym elementem w patofizjologii większości chorób sercowo–naczyniowych, zwłaszcza zawału serca, udaru mózgu, niewydolności serca oraz tętniaka aorty. 

Podwyższone stężenie CRP jest znanym czynnikiem ryzyka chorób sercowo–naczyniowych, uważa się je za marker stresu metabolicznego oraz nasilenia procesów zapalnych toczących się w organizmie. Wiadomo, że wyższe stężenia CRP wiążą się z wyższym prawdopodobieństwem wystąpienia w przyszłości zawału czy udaru. W prognozowaniu ryzyka sercowo–naczyniowego używa się hs-CRP ("hs" oznacza high sensitivity, czyli wysoką czułość). O niższym ryzyku chorób sercowo–naczyniowych świadczy wynik <1 mg/l. 

Należy pamiętać, że stan zapalny to tylko jeden z elementów patofizjologii chorób serca i naczyń. Kluczową rolę odgrywają cząsteczki transportujące we krwi lipidy („cholesterol”) oraz ciśnienie tętnicze. Na wszystkie te składowe wpływ ma przede wszystkim styl życia – prawidłowa masa ciała oraz regularna aktywność fizyczna to najskuteczniejsza ochrona przed zawałami i udarami. 

CRP a rak

Ponieważ białko C-reaktywne CRP jest niespecyficznym markerem stanu zapalnego, to białko ostrej fazy może być również podwyższone w przypadku chorób nowotworowych. Często obserwuje się wysokie CRP w nowotworach w stadium rozsiewu, kiedy duża masa martwiczych komórek nowotworowych, na przykład z rozpadającego się guza, wywołuje odpowiedź układu immunologicznego.

CRP nie jest jednak badaniem użytecznym w diagnostyce nowotworów, na jego poziom wpływa zbyt wiele innych czynników. Niskie CRP nie wyklucza obecności nowotworu, a jego podwyższony poziom powinien w pierwszej kolejności kierować diagnostykę ku chorobom infekcyjnym i zapalnym. 

CRP w ciąży i CRP u dziecka

Ciąża nie ma istotnego wpływu na stężenie CRP, nie zmienia się ono, niezależnie od trymestru. Dlatego w populacji ciężarnych kobiet CRP pozostaje użytecznym badaniem w diagnostyce chorób zakaźnych i zapalnych. 

CRP jest przydatne również u dzieci, w tym tych najmłodszych – noworodków i niemowląt, które nie są w stanie zakomunikować, jakie mają dolegliwości. Ze względu na niespecyficzne objawy ciężkich schorzeń, takich jak sepsa, oznaczenie CRP może być przydatne w ukierunkowaniu diagnostyki na właściwe tory. 

HS-CRP – na czym polega test wysokiej czułości? Kiedy się go wykonuje?

HS-CRP, jak już wspomniano, to badanie wysokiej czułości. High-Sensitivity CRP określa poziom tego samego białka, co standardowy test CRP, jednak ma znacznie większą dokładność, zwłaszcza przy poziomie CRP <3 mg/l, wykrywa zmiany poziomu białka w zakresie od 0,5 mg/l do 10 mg/l. 

Tak precyzyjne określenie poziomu CRP jest przydatne przede wszystkim w ocenie ryzyka chorób układu sercowo–naczyniowego, zwłaszcza u tych pacjentów, którzy zmagają się z chorobą nowotworową i należy poznać możliwość wystąpienia chorób dodatkowych.

CRP – przygotowanie do badania CRP

Badanie CRP polega na pobraniu krwi żylnej. Ponieważ pacjent powinien być na czczo, należy zgłosić się do laboratorium w godzinach porannych. Bezpośrednio przed pobraniem krwi można wypić niewielką ilość niegazowanej wody mineralnej. Wynik badania CRP zawsze powinien zostać zinterpretowany przez specjalistę, bowiem na stężenie białka C-rekatywnego wpływ mogą mieć różne czynniki, takie jak: wiek, masa ciała, płeć czy poziom aktywności fizycznej.

Cena badania CRP zależy od miasta, w którym jest ono wykonywane. Zakres cen mieści się w przedziale od ok. 20 zł w mniejszych miejscowościach do nawet 45 zł w Warszawie.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • TSH – o czym świadczy podwyższone i obniżone TSH? Wskazania do badania, normy, cena

    TSH (hormon tyreotropowy) jest produkowany przez przysadkę mózgową i stymuluje tarczycę do wydzielania hormonów (trójjodotyroniny – T3 oraz tyroksyny – T4). Oznaczenie poziomu TSH we krwi jest podstawowym badaniem, dzięki któremu można sprawdzić, czy tarczyca funkcjonuje prawidłowo. Co oznacza podwyższone TSH lub obniżony poziom tyreotropiny?

  • Estrogen – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania krwi

    Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Grupa krwi – badanie. Jak przebiega oznaczenie grupy krwi? Co to jest grupa krwi i czynnik Rh?

    Każdy powinien znać swoją grupę krwi. To badanie pozwala oszczędzić cenny czas w sytuacjach, w których potrzebna jest bardzo szybka reakcja ze strony lekarzy oddziałów ratunkowych, którzy decydują się na przetoczenie pacjentowi utraconej w wyniku nieszczęśliwego zdarzenia krwi. Nie tylko w przypadku ewentualnych urazów znajomość tego niezmiennego przez całego życie parametru jest niezbędna. Oznaczenie grupy krwi i czynnika Rh zleca się także w wielu innych sytuacjach. Jakie to sytuacje, jak wygląda badanie grupy krwi oraz co to jest „krewkarta"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa – badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Powstała aplikacja na smartfona, która wykrywa anemię. Jak działa?

    Obecnie złotym standardem diagnozowania niedokrwistości jest morfologia krwi. Naukowcy z Brown University i Rhode Island Hospital w Stanach Zjednoczonych opracowali metodę diagnostyczną, która nie wymaga pobierania krwi od pacjenta. Co więcej, badanie może zostać przeprowadzone samodzielnie, w warunkach domowych. Algorytm jest w stanie określić, czy ktoś cierpi na anemię, na podstawie zdjęcie zrobionego smartfonem. 

  • Testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski. Jak podnieść poziom androgenu?

    Jedno z najczęściej wpisywanych zapytań w wyszukiwarki internetowe to „jak podnieść poziom testosteronu?". Zainteresowanie tym tematem jest wysokie zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet. Panowie poziomem testosteronu interesuję się zazwyczaj o okresie po 40. roku życia lub wówczas, kiedy chcą szybko osiągnąć swój cel wiązany z budowaniem masy mięśniowej i redukcją tkanki tłuszczowej. Panie badają stężenie testosteronu, kiedy zauważają zaburzenia miesiączkowania, uporczywy trądzik lub owłosienie w nietypowych miejscach na ciele. Jakie są inne objawy zaburzeń gospodarki testosteronowej, jakie są normy testosteronu we krwi dla mężczyzn i kobiet? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Artroskopia kolana – jakie są wskazania do zabiegu artroskopowego kolana? Rehabilitacja po artroskopii

    Artroskopia kolana to małoinwazyjny zabieg, zarówno diagnostyczny, jak i leczniczy. Jego zastosowanie zwiększa komfort pacjenta (w porównaniu z tradycyjną operacją), prowadzi do szybszego powrotu do sprawności, zmniejsza ryzyko powikłań pooperacyjnych oraz okres hospitalizacji. Artroskopia polega na oglądaniu wnętrza stawu kolanowego za pomocą endoskopu wprowadzanego przez niewielkie nacięcie na skórze. Dowiedz się, jakie są wskazania do operacji kolana tą metodą.

  • Wolny testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski

    Badanie poziomu wolnego testosteronu jest zlecane w przypadku potwierdzenia lub wykluczenia wielu zaburzeń hormonalnych, które mogą objawiać się różnie u kobiet i inaczej u mężczyzn. Oznaczenie poziomu FTST wykonuje się również wówczas, kiedy wynik badania całkowitego testosteronu znajduje się poza zakresem norm laboratoryjnych. Wydzielanie hormonu zależy od prawidłowej pracy jajników lub jąder, nadnerczy, przysadki i podwzgórza. Czy do zbadania poziomu wolnego testosteronu trzeba być na czczo, jakie są normy dla kobiet i mężczyzn, kiedy zachodzi konieczność dodatkowej suplementacji testosteronem i jak bezpiecznie przejść przez ten proces? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij