CRP – co oznacza CRP wysokie, a co CRP niskie? O jakich chorobach może świadczyć podwyższone CRP?
Marcin Dec

CRP – co oznacza CRP wysokie, a co CRP niskie? O jakich chorobach może świadczyć podwyższone CRP?

CRP (białko C-reaktywne) to jedno z białek ostrej fazy – jego poziom wzrasta, kiedy w organizmie pojawia się stan zapalny. Badanie CRP wykonuje się, jeżeli podejrzewa się u pacjenta infekcję o nieokreślonym charakterze, oznaczenie poziomu CRP jest również pomocne w ocenie ryzyka chorób sercowo–naczyniowych. Jakie są normy białka C-reaktywnego we krwi? Co dokładnie oznacza podwyższone CRP (jak interpretować wynik)?

CRP – czym jest białko C–reaktywne?

Białko C-reaktywne (ang. C-reactive protein) należy do grupy zwanej białkami ostrej fazy. Są to substancje, których stężenie zmienia się pod wpływem stanu zapalnego w organizmie i uszkodzenia komórek. Wśród białek ostrej fazy wyróżnia się pozytywne i negatywne białka ostrej fazy, stężenie pierwszych wzrasta w reakcji na stan zapalny, poza CRP należą do nich m. in.: hepcydyna (hamuje wchłanianie żelaza w przewodzie pokarmowym), ferrytyna (uczestniczy w procesie magazynowania żelaza) i fibrynogen (bierze udział w końcowym etapie kaskady krzepnięcia). Ujemne białka ostrej fazy to natomiast substancje, których poziom w surowicy spada w odpowiedzi na zapalenie, najważniejsze negatywne białka ostrej fazy to albuminy i transferyna (transportuje żelazo w surowicy).

Nazwa białka C-reaktywnego pochodzi od cząsteczki (oznaczonej właśnie literą C) występującej na otoczce bakterii Streptococcus pneumoniae – CRP ma zdolność łączenia się z tą cząsteczką i wspomagania układu immunologicznego w eliminacji bakterii. 

CRP – kiedy wykonuje się badanie CRP?

Badanie CRP wykorzystywane jest w praktyce klinicznej jako marker stanu zapalnego. Jego oznaczenie wykonuje się więc w przypadku podejrzenia chorób przebiegających z zapaleniem, zarówno o infekcyjnej, jak i nieinfekcyjnej etiologii. Klasyczne sytuacje, gdy oznacza się CRP to podejrzenie zapalenia płuc, zakażenia dróg moczowych czy reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS).

Badanie CRP użyteczne jest przede wszystkim w wykluczeniu tych chorób – prawidłowe stężenie białka C-reaktywnego z dużą dozą prawdopodobieństwa wyklucza obecność stanu zapalnego. Można się nim również posłużyć do monitorowania aktywności choroby i odpowiedzi na leczenie – stężenie CRP powinno spadać wraz z ustępowaniem stanów zapalnych. 

Stężenie CRP nie jest pomocne w ustaleniu przyczyny reakcji zapalnej – rośnie w zakażeniach bakteryjnych, wirusowych, grzybiczych, ale również w chorobach autoimmunizacyjnych. Może być też podwyższone w przypadku zaawansowanego procesu nowotworowego.

CRP a OB

Odczyn Biernackiego (OB) to miara sedymentacji (opadania) erytrocytów, czyli czerwonych krwinek, w probówce z krwią. Wyraża się go w milimetrach na godzinę. Jest to pośredni wskaźnik reakcji zapalnej i poziomu białek ostrej fazy. Badanie OB jest jednak mniej specyficznym oznaczeniem od CRP. Poza stanem zapalnym na podwyższone OB wpływ mają również:

  1. Stężenie hemoglobiny – anemia (obniżone stężenie hemoglobiny we krwi) przyspiesza opadanie czerwonych krwinek. Na OB ma również wpływ kształt krwinek czerwonych, dlatego jego oznaczanie jest niemiarodajne w chorobach przebiegających z zaburzeniami błony erytrocytów, takimi jak niedokrwistość sierpowatokrwinkowa.
  2. Niewydolność nerek – pacjenci i pacjentki w końcowym stadium niewydolności nerek oraz z zespołem nerczycowym (charakteryzuje go utrata dużej ilości białka z moczem) mają znacznie podwyższone wartości OB.
  3. Otyłość – tkanka tłuszczowa jest źródłem interleukiny 6 (jednego z białek biorącego udział w powstawaniu stanu zapalnego), dlatego w otyłości podwyższone może być zarówno OB, jak i CRP.

W przypadku dysproporcji pomiędzy stężeniem CRP a OB należy w pierwszej kolejności podejrzewać zafałszowanie pomiaru przez wymienione wyżej czynniki lub błąd przedlaboratoryjny (zbyt długi czas od pobrania do dostarczenia do laboratorium, przechowywanie probówki w nieodpowiednich warunkach).

Poziom CRP bardziej dynamicznie niż OB reaguje na nasilenie stanu zapalnego, podczas gdy OB cechuje pewna bezwładność. Toczeń rumieniowaty jest przykładem choroby, w której wartość OB może być podwyższona przy niskim poziomie CRP we krwi. Wynika to z wysokiego poziomu interferonu typu 1, który hamuje produkcję CRP przez wątrobę. 

CRP – norma. Jaki jest prawidłowy poziom białka CRP we krwi?

Normy CRP mogą zależeć od laboratorium – w większości z nich za normalny uznaje się poziom CRP poniżej 5 mg/l. Za istotnie podwyższone CRP uznaje się zazwyczaj, gdy poziom białka C-reaktywnego przekracza 10 mg/l. 

Należy również pamiętać, że istnieją pewne czynniki, które mogą wpływać na wynik badania CRP. Stężenie tego białka wzrasta z wiekiem, jest również nieco wyższe u kobiet. Także otyłość (stopień otłuszczenia narządów), intensywny wysiłek fizyczny oraz leki czy używki (zwłaszcza tytoń) mogą podnosić poziom CRP.

CRP wysokie – co może oznaczać podwyższone CRP?

CRP jest markerem stanu zapalnego, który może być spowodowany przez bakterie (najczęściej), grzyby, pasożyty czy wirusy. Oznaczenie białka CRP jest także pomocne w diagnostyce chorób układu sercowo–naczyniowego. Czy CRP przekraczające dopuszczalne normy laboratoryjne może świadczyć także o chorobie nowotworowej?

Wysokie CRP a zakażenia bakteryjne, grzybicze i pasożytnicze

Znacznie podwyższony poziom CRP jest charakterystyczny dla infekcji, zwłaszcza bakteryjnych, w których może osiągnąć poziom >100 mg/l: najwyższe stężenie CRP obserwuje się przy zakażeniu bakteriami Gram-ujemnymi (nawet powyżej 500 mg/l), nieco niższe przy zakażeniu bakteriami Gram-dodatnimi, a najniższe przy infekcjach wirusowych (30–40 mg/l).

Oznaczanie CRP jest użyteczne w diagnostyce zakażeń, ale również w monitorowaniu leczenia. Jeśli terapia jest skuteczna, to obserwuje się szybki spadek CRP.

Wysokie CRP może być spowodowane np.:

  • zakażeniem gronkowcami,
  • zakażeniem paciorkowcami,
  • kandydozą,
  • reumatoidalnym zapaleniem stawów,
  • toczniem rumieniowatym,
  • zapaleniem jelit, 
  • wirusowym zapaleniem wątroby typu B,
  • stanem zapalnym w obrębie jamy ustnej.

Podwyższone CRP a choroby sercowo–naczyniowe

Stan zapalny ma udział w powstawaniu i destabilizacji blaszki miażdżycowej, której jest wspólnym elementem w patofizjologii większości chorób sercowo–naczyniowych, zwłaszcza zawału serca, udaru mózgu, niewydolności serca oraz tętniaka aorty. 

Podwyższone stężenie CRP jest znanym czynnikiem ryzyka chorób sercowo–naczyniowych, uważa się je za marker stresu metabolicznego oraz nasilenia procesów zapalnych toczących się w organizmie. Wiadomo, że wyższe stężenia CRP wiążą się z wyższym prawdopodobieństwem wystąpienia w przyszłości zawału czy udaru. W prognozowaniu ryzyka sercowo–naczyniowego używa się hs-CRP ("hs" oznacza high sensitivity, czyli wysoką czułość). O niższym ryzyku chorób sercowo–naczyniowych świadczy wynik <1 mg/l. 

Należy pamiętać, że stan zapalny to tylko jeden z elementów patofizjologii chorób serca i naczyń. Kluczową rolę odgrywają cząsteczki transportujące we krwi lipidy („cholesterol”) oraz ciśnienie tętnicze. Na wszystkie te składowe wpływ ma przede wszystkim styl życia – prawidłowa masa ciała oraz regularna aktywność fizyczna to najskuteczniejsza ochrona przed zawałami i udarami. 

CRP a rak

Ponieważ białko C-reaktywne CRP jest niespecyficznym markerem stanu zapalnego, to białko ostrej fazy może być również podwyższone w przypadku chorób nowotworowych. Często obserwuje się wysokie CRP w nowotworach w stadium rozsiewu, kiedy duża masa martwiczych komórek nowotworowych, na przykład z rozpadającego się guza, wywołuje odpowiedź układu immunologicznego.

CRP nie jest jednak badaniem użytecznym w diagnostyce nowotworów, na jego poziom wpływa zbyt wiele innych czynników. Niskie CRP nie wyklucza obecności nowotworu, a jego podwyższony poziom powinien w pierwszej kolejności kierować diagnostykę ku chorobom infekcyjnym i zapalnym. 

CRP w ciąży i CRP u dziecka

Ciąża nie ma istotnego wpływu na stężenie CRP, nie zmienia się ono, niezależnie od trymestru. Dlatego w populacji ciężarnych kobiet CRP pozostaje użytecznym badaniem w diagnostyce chorób zakaźnych i zapalnych. 

CRP jest przydatne również u dzieci, w tym tych najmłodszych – noworodków i niemowląt, które nie są w stanie zakomunikować, jakie mają dolegliwości. Ze względu na niespecyficzne objawy ciężkich schorzeń, takich jak sepsa, oznaczenie CRP może być przydatne w ukierunkowaniu diagnostyki na właściwe tory. 

HS-CRP – na czym polega test wysokiej czułości? Kiedy się go wykonuje?

HS-CRP, jak już wspomniano, to badanie wysokiej czułości. High-Sensitivity CRP określa poziom tego samego białka, co standardowy test CRP, jednak ma znacznie większą dokładność, zwłaszcza przy poziomie CRP <3 mg/l, wykrywa zmiany poziomu białka w zakresie od 0,5 mg/l do 10 mg/l. 

Tak precyzyjne określenie poziomu CRP jest przydatne przede wszystkim w ocenie ryzyka chorób układu sercowo–naczyniowego, zwłaszcza u tych pacjentów, którzy zmagają się z chorobą nowotworową i należy poznać możliwość wystąpienia chorób dodatkowych.

CRP – przygotowanie do badania CRP

Badanie CRP polega na pobraniu krwi żylnej. Ponieważ pacjent powinien być na czczo, należy zgłosić się do laboratorium w godzinach porannych. Bezpośrednio przed pobraniem krwi można wypić niewielką ilość niegazowanej wody mineralnej. Wynik badania CRP zawsze powinien zostać zinterpretowany przez specjalistę, bowiem na stężenie białka C-rekatywnego wpływ mogą mieć różne czynniki, takie jak: wiek, masa ciała, płeć czy poziom aktywności fizycznej.

Cena badania CRP zależy od miasta, w którym jest ono wykonywane. Zakres cen mieści się w przedziale od ok. 20 zł w mniejszych miejscowościach do nawet 45 zł w Warszawie.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Niedobór żelaza – przyczyny, objawy, skutki oraz leczenie niskiego poziomu żelaza. Dieta i suplementacja żelaza

    Żelazo jest jednym z kluczowych pierwiastków dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Niedobór żelaza może wywoływać uciążliwe objawy, jak zmęczenie, senność, nadmierne wypadanie włosów, bóle głowy, może również prowadzić do anemii. Anemię z niedoboru żelaza leczy się podawaniem preparatów doustnych żelaza bądź, w przypadku problemów z wchłanianiem, stosuje się zastrzyki lub wlewy dożylne. Jakie są przyczyny niskiego poziomu żelaza we krwi? Jak powinna wyglądać dieta przy niskim poziomie żelaza?

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników. Czy istnieje jeden skuteczny sposób leczenia zaburzeń związanych z właściwym poziomem prolaktyny?

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hiperprolaktynemia w wyniku badania. Jak wysoki poziom prolaktyny wpływa na masę ciała, płodność i trądzik?

    Hiperprolaktynemia jest jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynność tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • Rezonans magnetyczny przysadki mózgowej – przebieg badania. Jakie są skutki uboczne MRI przysadki z kontrastem?

    Rezonans magnetyczny (MRI) przysadki mózgowej wykonuje się na podstawie objawów świadczących o guzie gruczołu lub struktur znajdujących się w jego pobliżu. Prześwietlenie jest dwuetapowe – przeprowadzane przed dożylnym podaniem kontrastu i po jego użyciu. Zarówno na badanie wykonywane w ramach refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia, jak i to realizowane z prywatnych środków należy mieć skierowanie lekarskie i aktualny wynik badania kreatyniny, obrazującej wydolność nerek. Ile kosztuje MRI przysadki mózgowej, jak należy się przygotować do prześwietlenia i jakie są objawy podania kontrastu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Leptyna – funkcje i właściwości. Jak wygląda badanie poziomu hormonu sytości? Czy niektórzy są skazani na efekt jojo?

    Leptyna zmniejsza apetyt, dlatego nazywana jest „hormonem sytości”. Produkują ją adipocyty, czyli komórki tłuszczowe organizmu. Przyjmuje się, że osoby, które łatwiej wracają do wagi sprzed odchudzania, czyli borykają się z tzw. efektem jojo, mają podwyższony poziom leptyny i jednocześnie obniżony poziomem greliny, czyli „hormonu głodu”. Leptyna jest nie tylko hormonem skierowanym przeciwko otyłości, ale także bierze udział w szeregu procesów związanych ze wzrastaniem, dojrzewaniem, termogenezą i regulacją ciśnienia krwi. Ponadto wpływa na płodność i status układu immunologicznego. Jak wygląda badanie leptyny, ile kosztuje i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość

    Grelina to silnie wypływający na uczucie głodu hormon białkowy. Jest wydzielana przez komórki dna i trzonu żołądka. Bierze udział w regulowaniu gospodarki węglowodanowo-lipidowej organizmu, wpływa na zmniejszenie wydzielania insuliny w trzustce oraz nasila proces powstawania komórek tłuszczowych (adipocytów). Grelina bierze udział w osteogenezie, pozytywnie wpływa na procesy pamięci długotrwałej i przestrzennej. Za wzrost syntezy hormonu odpowiada m.in. głód, faza folikularna cyklu miesiączkowego, hipoglikemia czy stres, zaś do obniżenia poziomu greliny przyczynia się stan sytości, hiperglikemia, hiperinsulinemia lub uprawianie aktywności fizycznej. Jak wygląda badanie poziomu greliny w Polsce i po co wykonywać oznaczenie poziomu leptyny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • AST (aminotransferaza asparaginianowa) – badanie, norma, podwyższona. Interpretacja wyników prób wątrobowych

    Badanie poziomu AST to jedno z podstawowych oznaczeń, które zleca się w ramach kontroli funkcji i pracy wątroby, mięśni szkieletowych i  serca. Wszyscy pacjenci, u których wystąpiły choroby wątroby, podczas terapii hormonalnych, antytrądzikowych (z życiem retinoidów), zakażeni wirusem HIV, a także osoby otyłe i cukrzycy powinni regularnie sprawdzać poziom aminotransferazy asparaginianowej. Czy do badania AST należy być na czczo, ile kosztuje oznaczenie i jakie inne parametry krwi należą do tzw. prób wątrobowych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij