CRP – co oznacza CRP wysokie, a co CRP niskie? O jakich chorobach może świadczyć podwyższone CRP?
Marcin Dec

CRP – co oznacza CRP wysokie, a co CRP niskie? O jakich chorobach może świadczyć podwyższone CRP?

CRP (białko C-reaktywne) to jedno z białek ostrej fazy – jego poziom wzrasta, kiedy w organizmie pojawia się stan zapalny. Badanie CRP wykonuje się, jeżeli podejrzewa się u pacjenta infekcję o nieokreślonym charakterze, oznaczenie poziomu CRP jest również pomocne w ocenie ryzyka chorób sercowo–naczyniowych. Jakie są normy białka C-reaktywnego we krwi? Co dokładnie oznacza podwyższone CRP (jak interpretować wynik)?

CRP – czym jest białko C–reaktywne?

Białko C-reaktywne (ang. C-reactive protein) należy do grupy zwanej białkami ostrej fazy. Są to substancje, których stężenie zmienia się pod wpływem stanu zapalnego w organizmie i uszkodzenia komórek. Wśród białek ostrej fazy wyróżnia się pozytywne i negatywne białka ostrej fazy, stężenie pierwszych wzrasta w reakcji na stan zapalny, poza CRP należą do nich m. in.: hepcydyna (hamuje wchłanianie żelaza w przewodzie pokarmowym), ferrytyna (uczestniczy w procesie magazynowania żelaza) i fibrynogen (bierze udział w końcowym etapie kaskady krzepnięcia). Ujemne białka ostrej fazy to natomiast substancje, których poziom w surowicy spada w odpowiedzi na zapalenie, najważniejsze negatywne białka ostrej fazy to albuminy i transferyna (transportuje żelazo w surowicy).

Nazwa białka C-reaktywnego pochodzi od cząsteczki (oznaczonej właśnie literą C) występującej na otoczce bakterii Streptococcus pneumoniae – CRP ma zdolność łączenia się z tą cząsteczką i wspomagania układu immunologicznego w eliminacji bakterii. 

CRP – kiedy wykonuje się badanie CRP?

Badanie CRP wykorzystywane jest w praktyce klinicznej jako marker stanu zapalnego. Jego oznaczenie wykonuje się więc w przypadku podejrzenia chorób przebiegających z zapaleniem, zarówno o infekcyjnej, jak i nieinfekcyjnej etiologii. Klasyczne sytuacje, gdy oznacza się CRP to podejrzenie zapalenia płuc, zakażenia dróg moczowych czy reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS).

Badanie CRP użyteczne jest przede wszystkim w wykluczeniu tych chorób – prawidłowe stężenie białka C-reaktywnego z dużą dozą prawdopodobieństwa wyklucza obecność stanu zapalnego. Można się nim również posłużyć do monitorowania aktywności choroby i odpowiedzi na leczenie – stężenie CRP powinno spadać wraz z ustępowaniem stanów zapalnych. 

Stężenie CRP nie jest pomocne w ustaleniu przyczyny reakcji zapalnej – rośnie w zakażeniach bakteryjnych, wirusowych, grzybiczych, ale również w chorobach autoimmunizacyjnych. Może być też podwyższone w przypadku zaawansowanego procesu nowotworowego.

Polecane dla Ciebie

CRP a OB

Odczyn Biernackiego (OB) to miara sedymentacji (opadania) erytrocytów, czyli czerwonych krwinek, w probówce z krwią. Wyraża się go w milimetrach na godzinę. Jest to pośredni wskaźnik reakcji zapalnej i poziomu białek ostrej fazy. Badanie OB jest jednak mniej specyficznym oznaczeniem od CRP. Poza stanem zapalnym na podwyższone OB wpływ mają również:

  1. Stężenie hemoglobiny – anemia (obniżone stężenie hemoglobiny we krwi) przyspiesza opadanie czerwonych krwinek. Na OB ma również wpływ kształt krwinek czerwonych, dlatego jego oznaczanie jest niemiarodajne w chorobach przebiegających z zaburzeniami błony erytrocytów, takimi jak niedokrwistość sierpowatokrwinkowa.
  2. Niewydolność nerek – pacjenci i pacjentki w końcowym stadium niewydolności nerek oraz z zespołem nerczycowym (charakteryzuje go utrata dużej ilości białka z moczem) mają znacznie podwyższone wartości OB.
  3. Otyłość – tkanka tłuszczowa jest źródłem interleukiny 6 (jednego z białek biorącego udział w powstawaniu stanu zapalnego), dlatego w otyłości podwyższone może być zarówno OB, jak i CRP.

W przypadku dysproporcji pomiędzy stężeniem CRP a OB należy w pierwszej kolejności podejrzewać zafałszowanie pomiaru przez wymienione wyżej czynniki lub błąd przedlaboratoryjny (zbyt długi czas od pobrania do dostarczenia do laboratorium, przechowywanie probówki w nieodpowiednich warunkach).

Poziom CRP bardziej dynamicznie niż OB reaguje na nasilenie stanu zapalnego, podczas gdy OB cechuje pewna bezwładność. Toczeń rumieniowaty jest przykładem choroby, w której wartość OB może być podwyższona przy niskim poziomie CRP we krwi. Wynika to z wysokiego poziomu interferonu typu 1, który hamuje produkcję CRP przez wątrobę. 

CRP – norma. Jaki jest prawidłowy poziom białka CRP we krwi?

Normy CRP mogą zależeć od laboratorium – w większości z nich za normalny uznaje się poziom CRP poniżej 5 mg/l. Za istotnie podwyższone CRP uznaje się zazwyczaj, gdy poziom białka C-reaktywnego przekracza 10 mg/l. 

Należy również pamiętać, że istnieją pewne czynniki, które mogą wpływać na wynik badania CRP. Stężenie tego białka wzrasta z wiekiem, jest również nieco wyższe u kobiet. Także otyłość (stopień otłuszczenia narządów), intensywny wysiłek fizyczny oraz leki czy używki (zwłaszcza tytoń) mogą podnosić poziom CRP.

CRP wysokie – co może oznaczać podwyższone CRP?

CRP jest markerem stanu zapalnego, który może być spowodowany przez bakterie (najczęściej), grzyby, pasożyty czy wirusy. Oznaczenie białka CRP jest także pomocne w diagnostyce chorób układu sercowo–naczyniowego. Czy CRP przekraczające dopuszczalne normy laboratoryjne może świadczyć także o chorobie nowotworowej?

Wysokie CRP a zakażenia bakteryjne, grzybicze i pasożytnicze

Znacznie podwyższony poziom CRP jest charakterystyczny dla infekcji, zwłaszcza bakteryjnych, w których może osiągnąć poziom >100 mg/l: najwyższe stężenie CRP obserwuje się przy zakażeniu bakteriami Gram-ujemnymi (nawet powyżej 500 mg/l), nieco niższe przy zakażeniu bakteriami Gram-dodatnimi, a najniższe przy infekcjach wirusowych (30–40 mg/l).

Oznaczanie CRP jest użyteczne w diagnostyce zakażeń, ale również w monitorowaniu leczenia. Jeśli terapia jest skuteczna, to obserwuje się szybki spadek CRP.

Wysokie CRP może być spowodowane np.:

  • zakażeniem gronkowcami,
  • zakażeniem paciorkowcami,
  • kandydozą,
  • reumatoidalnym zapaleniem stawów,
  • toczniem rumieniowatym,
  • zapaleniem jelit, 
  • wirusowym zapaleniem wątroby typu B,
  • stanem zapalnym w obrębie jamy ustnej.

Podwyższone CRP a choroby sercowo–naczyniowe

Stan zapalny ma udział w powstawaniu i destabilizacji blaszki miażdżycowej, której jest wspólnym elementem w patofizjologii większości chorób sercowo–naczyniowych, zwłaszcza zawału serca, udaru mózgu, niewydolności serca oraz tętniaka aorty. 

Podwyższone stężenie CRP jest znanym czynnikiem ryzyka chorób sercowo–naczyniowych, uważa się je za marker stresu metabolicznego oraz nasilenia procesów zapalnych toczących się w organizmie. Wiadomo, że wyższe stężenia CRP wiążą się z wyższym prawdopodobieństwem wystąpienia w przyszłości zawału czy udaru. W prognozowaniu ryzyka sercowo–naczyniowego używa się hs-CRP ("hs" oznacza high sensitivity, czyli wysoką czułość). O niższym ryzyku chorób sercowo–naczyniowych świadczy wynik <1 mg/l. 

Należy pamiętać, że stan zapalny to tylko jeden z elementów patofizjologii chorób serca i naczyń. Kluczową rolę odgrywają cząsteczki transportujące we krwi lipidy („cholesterol”) oraz ciśnienie tętnicze. Na wszystkie te składowe wpływ ma przede wszystkim styl życia – prawidłowa masa ciała oraz regularna aktywność fizyczna to najskuteczniejsza ochrona przed zawałami i udarami. 

CRP a rak

Ponieważ białko C-reaktywne CRP jest niespecyficznym markerem stanu zapalnego, to białko ostrej fazy może być również podwyższone w przypadku chorób nowotworowych. Często obserwuje się wysokie CRP w nowotworach w stadium rozsiewu, kiedy duża masa martwiczych komórek nowotworowych, na przykład z rozpadającego się guza, wywołuje odpowiedź układu immunologicznego.

CRP nie jest jednak badaniem użytecznym w diagnostyce nowotworów, na jego poziom wpływa zbyt wiele innych czynników. Niskie CRP nie wyklucza obecności nowotworu, a jego podwyższony poziom powinien w pierwszej kolejności kierować diagnostykę ku chorobom infekcyjnym i zapalnym. 

CRP w ciąży i CRP u dziecka

Ciąża nie ma istotnego wpływu na stężenie CRP, nie zmienia się ono, niezależnie od trymestru. Dlatego w populacji ciężarnych kobiet CRP pozostaje użytecznym badaniem w diagnostyce chorób zakaźnych i zapalnych. 

CRP jest przydatne również u dzieci, w tym tych najmłodszych – noworodków i niemowląt, które nie są w stanie zakomunikować, jakie mają dolegliwości. Ze względu na niespecyficzne objawy ciężkich schorzeń, takich jak sepsa, oznaczenie CRP może być przydatne w ukierunkowaniu diagnostyki na właściwe tory. 

HS-CRP – na czym polega test wysokiej czułości? Kiedy się go wykonuje?

HS-CRP, jak już wspomniano, to badanie wysokiej czułości. High-Sensitivity CRP określa poziom tego samego białka, co standardowy test CRP, jednak ma znacznie większą dokładność, zwłaszcza przy poziomie CRP <3 mg/l, wykrywa zmiany poziomu białka w zakresie od 0,5 mg/l do 10 mg/l. 

Tak precyzyjne określenie poziomu CRP jest przydatne przede wszystkim w ocenie ryzyka chorób układu sercowo–naczyniowego, zwłaszcza u tych pacjentów, którzy zmagają się z chorobą nowotworową i należy poznać możliwość wystąpienia chorób dodatkowych.

CRP – przygotowanie do badania CRP

Badanie CRP polega na pobraniu krwi żylnej. Ponieważ pacjent powinien być na czczo, należy zgłosić się do laboratorium w godzinach porannych. Bezpośrednio przed pobraniem krwi można wypić niewielką ilość niegazowanej wody mineralnej. Wynik badania CRP zawsze powinien zostać zinterpretowany przez specjalistę, bowiem na stężenie białka C-rekatywnego wpływ mogą mieć różne czynniki, takie jak: wiek, masa ciała, płeć czy poziom aktywności fizycznej.

Cena badania CRP zależy od miasta, w którym jest ono wykonywane. Zakres cen mieści się w przedziale od ok. 20 zł w mniejszych miejscowościach do nawet 45 zł w Warszawie.

  1. P. Gajewski, A. Szczeklik, Interna Szczeklika 2019, Kraków 2019.
  2. I. Kushner, Acute phase reactants, „UpToDate.com” [online], https://www.uptodate.com/contents/acute –phase –reactants?search=crp&source=search_result&selectedTitle=1~150&usage_type=default&display_rank=1#H55783368, [dostęp:] 08.05.2020.
  3. F. Crea, D. A Morrow, C–reactive protein in cardiovascular disease, „UpToDate.com” [online], https://www.uptodate.com/contents/c –reactive –protein –in –cardiovascular –disease?search=crp&topicRef=7483&source=see_link, [dostęp:] 08.05.2020.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wymaz z gardła – ile kosztuje badanie i gdzie można je wykonać?

    Wielokrotnie każdy z nas cierpiał z powodu bólu gardła czy chrypki. Są to najczęściej występujące choroby gardła. Czasem zdarza się jednak, że infekcje gardła dopadają nas zbyt często oraz ciągle nawracają pomimo stosowania właściwego leczenia. Co można zrobić w takiej sytuacji? Wtedy można zdecydować się na wykonanie wymazu z gardła, który może pomoc naszemu lekarzowi prowadzącemu w postawieniu właściwej diagnozy i ułatwi też włączenie najlepszego dla nas leczenia.

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Insulina – normy we krwi, wskazania, cena. Badanie insuliny po obciążeniu. Czy hiperglikemia i hipoglikemia są groźne dla życia?

    Insulina i normy z nią związane są jednym z głównych wskaźników prawidłowej pracy trzustki. Badanie poziomu tego hormonu pozwala na dokonanie oceny zmian w gospodarce węglowodanowej, a w przypadku wystąpienia hipoglikemii lub hiperglikemii wdrożenie odpowiedniego leczenia tych zaburzeń, których zaniedbane może się rozwinąć w szereg chorób metabolicznych, w tym przede wszystkim w cukrzycę typu II. Osoby, które zauważyły u siebie zaburzenia widzenia, zawroty głowy, przyspieszoną akcję serca lub zlewne poty powinny koniecznie zgłosić się na badanie poziomu insuliny.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną pornień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Jak rozpoznać toczeń rumieniowaty układowy?

    Toczeń rumieniowaty układowy, podobnie jak inne choroby układowe tkanki łącznej, jest przewlekłą chorobą nieuleczalną, którą można zdiagnozować m.in. dzięki badaniu przeciwciał ANA. Nie można nigdy samodzielnie interpretować wyników analiz, polegać na informacjach i zdjęciach zamieszczanych na internetowych forach oraz bagatelizować objawów. Diagnostyka tocznia jest bardzo złożonym procesem, który wymaga wyjątkowo indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

  • Testy DNA na ojcostwo – jak wygląda badanie, ile kosztuje i kiedy można je wykonać?

    Testy na ojcostwo wykonywane są od lat 80. XX wieku. Przez lata zmieniały się techniki inżynierii genetycznej, dzięki którym możliwe stało się ustalenie lub wykluczenie ewentualnego rodzicielstwa. Obecnie nie ma konieczności czekania z wykonaniem badań aż do momentu narodzin dziecka, ponieważ może je wykonać jeszcze na etapie rozwoju płodowego. Jak wygląda badanie? Skąd pobrać próbkę do testu i ile on kosztuje?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij