CRP – co oznacza CRP wysokie, a co CRP niskie? O jakich chorobach może świadczyć podwyższone CRP?
Marcin Dec

CRP – co oznacza CRP wysokie, a co CRP niskie? O jakich chorobach może świadczyć podwyższone CRP?

CRP (białko C-reaktywne) to jedno z białek ostrej fazy – jego poziom wzrasta, kiedy w organizmie pojawia się stan zapalny. Badanie CRP wykonuje się, jeżeli podejrzewa się u pacjenta infekcję o nieokreślonym charakterze, oznaczenie poziomu CRP jest również pomocne w ocenie ryzyka chorób sercowo–naczyniowych. Jakie są normy białka C-reaktywnego we krwi? Co dokładnie oznacza podwyższone CRP (jak interpretować wynik)?

CRP – czym jest białko C–reaktywne?

Białko C-reaktywne (ang. C-reactive protein) należy do grupy zwanej białkami ostrej fazy. Są to substancje, których stężenie zmienia się pod wpływem stanu zapalnego w organizmie i uszkodzenia komórek. Wśród białek ostrej fazy wyróżnia się pozytywne i negatywne białka ostrej fazy, stężenie pierwszych wzrasta w reakcji na stan zapalny, poza CRP należą do nich m. in.: hepcydyna (hamuje wchłanianie żelaza w przewodzie pokarmowym), ferrytyna (uczestniczy w procesie magazynowania żelaza) i fibrynogen (bierze udział w końcowym etapie kaskady krzepnięcia). Ujemne białka ostrej fazy to natomiast substancje, których poziom w surowicy spada w odpowiedzi na zapalenie, najważniejsze negatywne białka ostrej fazy to albuminy i transferyna (transportuje żelazo w surowicy).

Nazwa białka C-reaktywnego pochodzi od cząsteczki (oznaczonej właśnie literą C) występującej na otoczce bakterii Streptococcus pneumoniae – CRP ma zdolność łączenia się z tą cząsteczką i wspomagania układu immunologicznego w eliminacji bakterii. 

CRP – kiedy wykonuje się badanie CRP?

Badanie CRP wykorzystywane jest w praktyce klinicznej jako marker stanu zapalnego. Jego oznaczenie wykonuje się więc w przypadku podejrzenia chorób przebiegających z zapaleniem, zarówno o infekcyjnej, jak i nieinfekcyjnej etiologii. Klasyczne sytuacje, gdy oznacza się CRP to podejrzenie zapalenia płuc, zakażenia dróg moczowych czy reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS).

Badanie CRP użyteczne jest przede wszystkim w wykluczeniu tych chorób – prawidłowe stężenie białka C-reaktywnego z dużą dozą prawdopodobieństwa wyklucza obecność stanu zapalnego. Można się nim również posłużyć do monitorowania aktywności choroby i odpowiedzi na leczenie – stężenie CRP powinno spadać wraz z ustępowaniem stanów zapalnych. 

Stężenie CRP nie jest pomocne w ustaleniu przyczyny reakcji zapalnej – rośnie w zakażeniach bakteryjnych, wirusowych, grzybiczych, ale również w chorobach autoimmunizacyjnych. Może być też podwyższone w przypadku zaawansowanego procesu nowotworowego.

CRP a OB

Odczyn Biernackiego (OB) to miara sedymentacji (opadania) erytrocytów, czyli czerwonych krwinek, w probówce z krwią. Wyraża się go w milimetrach na godzinę. Jest to pośredni wskaźnik reakcji zapalnej i poziomu białek ostrej fazy. Badanie OB jest jednak mniej specyficznym oznaczeniem od CRP. Poza stanem zapalnym na podwyższone OB wpływ mają również:

  1. Stężenie hemoglobiny – anemia (obniżone stężenie hemoglobiny we krwi) przyspiesza opadanie czerwonych krwinek. Na OB ma również wpływ kształt krwinek czerwonych, dlatego jego oznaczanie jest niemiarodajne w chorobach przebiegających z zaburzeniami błony erytrocytów, takimi jak niedokrwistość sierpowatokrwinkowa.
  2. Niewydolność nerek – pacjenci i pacjentki w końcowym stadium niewydolności nerek oraz z zespołem nerczycowym (charakteryzuje go utrata dużej ilości białka z moczem) mają znacznie podwyższone wartości OB.
  3. Otyłość – tkanka tłuszczowa jest źródłem interleukiny 6 (jednego z białek biorącego udział w powstawaniu stanu zapalnego), dlatego w otyłości podwyższone może być zarówno OB, jak i CRP.

W przypadku dysproporcji pomiędzy stężeniem CRP a OB należy w pierwszej kolejności podejrzewać zafałszowanie pomiaru przez wymienione wyżej czynniki lub błąd przedlaboratoryjny (zbyt długi czas od pobrania do dostarczenia do laboratorium, przechowywanie probówki w nieodpowiednich warunkach).

Poziom CRP bardziej dynamicznie niż OB reaguje na nasilenie stanu zapalnego, podczas gdy OB cechuje pewna bezwładność. Toczeń rumieniowaty jest przykładem choroby, w której wartość OB może być podwyższona przy niskim poziomie CRP we krwi. Wynika to z wysokiego poziomu interferonu typu 1, który hamuje produkcję CRP przez wątrobę. 

CRP – norma. Jaki jest prawidłowy poziom białka CRP we krwi?

Normy CRP mogą zależeć od laboratorium – w większości z nich za normalny uznaje się poziom CRP poniżej 5 mg/l. Za istotnie podwyższone CRP uznaje się zazwyczaj, gdy poziom białka C-reaktywnego przekracza 10 mg/l. 

Należy również pamiętać, że istnieją pewne czynniki, które mogą wpływać na wynik badania CRP. Stężenie tego białka wzrasta z wiekiem, jest również nieco wyższe u kobiet. Także otyłość (stopień otłuszczenia narządów), intensywny wysiłek fizyczny oraz leki czy używki (zwłaszcza tytoń) mogą podnosić poziom CRP.

CRP wysokie – co może oznaczać podwyższone CRP?

CRP jest markerem stanu zapalnego, który może być spowodowany przez bakterie (najczęściej), grzyby, pasożyty czy wirusy. Oznaczenie białka CRP jest także pomocne w diagnostyce chorób układu sercowo–naczyniowego. Czy CRP przekraczające dopuszczalne normy laboratoryjne może świadczyć także o chorobie nowotworowej?

Wysokie CRP a zakażenia bakteryjne, grzybicze i pasożytnicze

Znacznie podwyższony poziom CRP jest charakterystyczny dla infekcji, zwłaszcza bakteryjnych, w których może osiągnąć poziom >100 mg/l: najwyższe stężenie CRP obserwuje się przy zakażeniu bakteriami Gram-ujemnymi (nawet powyżej 500 mg/l), nieco niższe przy zakażeniu bakteriami Gram-dodatnimi, a najniższe przy infekcjach wirusowych (30–40 mg/l).

Oznaczanie CRP jest użyteczne w diagnostyce zakażeń, ale również w monitorowaniu leczenia. Jeśli terapia jest skuteczna, to obserwuje się szybki spadek CRP.

Wysokie CRP może być spowodowane np.:

  • zakażeniem gronkowcami,
  • zakażeniem paciorkowcami,
  • kandydozą,
  • reumatoidalnym zapaleniem stawów,
  • toczniem rumieniowatym,
  • zapaleniem jelit, 
  • wirusowym zapaleniem wątroby typu B,
  • stanem zapalnym w obrębie jamy ustnej.

Podwyższone CRP a choroby sercowo–naczyniowe

Stan zapalny ma udział w powstawaniu i destabilizacji blaszki miażdżycowej, której jest wspólnym elementem w patofizjologii większości chorób sercowo–naczyniowych, zwłaszcza zawału serca, udaru mózgu, niewydolności serca oraz tętniaka aorty. 

Podwyższone stężenie CRP jest znanym czynnikiem ryzyka chorób sercowo–naczyniowych, uważa się je za marker stresu metabolicznego oraz nasilenia procesów zapalnych toczących się w organizmie. Wiadomo, że wyższe stężenia CRP wiążą się z wyższym prawdopodobieństwem wystąpienia w przyszłości zawału czy udaru. W prognozowaniu ryzyka sercowo–naczyniowego używa się hs-CRP ("hs" oznacza high sensitivity, czyli wysoką czułość). O niższym ryzyku chorób sercowo–naczyniowych świadczy wynik <1 mg/l. 

Należy pamiętać, że stan zapalny to tylko jeden z elementów patofizjologii chorób serca i naczyń. Kluczową rolę odgrywają cząsteczki transportujące we krwi lipidy („cholesterol”) oraz ciśnienie tętnicze. Na wszystkie te składowe wpływ ma przede wszystkim styl życia – prawidłowa masa ciała oraz regularna aktywność fizyczna to najskuteczniejsza ochrona przed zawałami i udarami. 

CRP a rak

Ponieważ białko C-reaktywne CRP jest niespecyficznym markerem stanu zapalnego, to białko ostrej fazy może być również podwyższone w przypadku chorób nowotworowych. Często obserwuje się wysokie CRP w nowotworach w stadium rozsiewu, kiedy duża masa martwiczych komórek nowotworowych, na przykład z rozpadającego się guza, wywołuje odpowiedź układu immunologicznego.

CRP nie jest jednak badaniem użytecznym w diagnostyce nowotworów, na jego poziom wpływa zbyt wiele innych czynników. Niskie CRP nie wyklucza obecności nowotworu, a jego podwyższony poziom powinien w pierwszej kolejności kierować diagnostykę ku chorobom infekcyjnym i zapalnym. 

CRP w ciąży i CRP u dziecka

Ciąża nie ma istotnego wpływu na stężenie CRP, nie zmienia się ono, niezależnie od trymestru. Dlatego w populacji ciężarnych kobiet CRP pozostaje użytecznym badaniem w diagnostyce chorób zakaźnych i zapalnych. 

CRP jest przydatne również u dzieci, w tym tych najmłodszych – noworodków i niemowląt, które nie są w stanie zakomunikować, jakie mają dolegliwości. Ze względu na niespecyficzne objawy ciężkich schorzeń, takich jak sepsa, oznaczenie CRP może być przydatne w ukierunkowaniu diagnostyki na właściwe tory. 

HS-CRP – na czym polega test wysokiej czułości? Kiedy się go wykonuje?

HS-CRP, jak już wspomniano, to badanie wysokiej czułości. High-Sensitivity CRP określa poziom tego samego białka, co standardowy test CRP, jednak ma znacznie większą dokładność, zwłaszcza przy poziomie CRP <3 mg/l, wykrywa zmiany poziomu białka w zakresie od 0,5 mg/l do 10 mg/l. 

Tak precyzyjne określenie poziomu CRP jest przydatne przede wszystkim w ocenie ryzyka chorób układu sercowo–naczyniowego, zwłaszcza u tych pacjentów, którzy zmagają się z chorobą nowotworową i należy poznać możliwość wystąpienia chorób dodatkowych.

CRP – przygotowanie do badania CRP

Badanie CRP polega na pobraniu krwi żylnej. Ponieważ pacjent powinien być na czczo, należy zgłosić się do laboratorium w godzinach porannych. Bezpośrednio przed pobraniem krwi można wypić niewielką ilość niegazowanej wody mineralnej. Wynik badania CRP zawsze powinien zostać zinterpretowany przez specjalistę, bowiem na stężenie białka C-rekatywnego wpływ mogą mieć różne czynniki, takie jak: wiek, masa ciała, płeć czy poziom aktywności fizycznej.

Cena badania CRP zależy od miasta, w którym jest ono wykonywane. Zakres cen mieści się w przedziale od ok. 20 zł w mniejszych miejscowościach do nawet 45 zł w Warszawie.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • RTG bioder – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG bioder wykonuje się w przypadku wystąpienia zmian zwyrodnieniowych tego obszaru, reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) lub chorób o podłożu nowotworowym. Ponadto na badanie kierowane są osoby, które odczuwają ból i sztywność bioder oraz ograniczenie w ruchomości tego stawu. Przeciwwskazaniem względnym do wykonania rentgenu bioder jest ciąża. Jak należy się przygotować do RTG stawu biodrowego, dlaczego picie kawy i żucie gumy jest niewskazane przed prześwietleniem i czy posiadanie skierowania jest obowiązkowe? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Krzywa cukrowa w ciąży – badanie, normy, wyniki, przebieg. Kiedy należy wykonać OGTT?

    Badanie krzywej cukrowej (OGTT) w ciąży jest testem, na który kieruje się pacjentkę między 6. a 7. miesiącem ciąży. OGTT pozwala zdiagnozować cukrzycę ciążową, która może doprowadzić do wystąpienia wielu chorób układu moczowego lub trawiennego – u matki, jak i nerwowego i sercowo-naczyniowego – u dziecka. Istnieją także takie choroby współistniejące, które wymagają od ciężarnej pacjentki częstszego przeprowadzania badania krzywej cukrowej, jak chociażby predyspozycje genetyczne, cukrzyca w poprzednich ciążach lub PCOS. Jak należy się przygotować do badania, czy można się zgłosić na OGGT bez skierowania lekarskiego i co należy zabrać ze sobą na test krzywej glikemicznej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cytologia – wskazania do badania cytologicznego. Jak interpretować wyniki cytologii szyjki macicy?

    Cytologia szyjki macicy polega na delikatnym zeskrobaniu komórek z badanego narządu przy pomocy specjalnej szczoteczki oraz zbadaniu pobranego materiału pod kątem karcynogenezy. Cytologia umożliwia wykrycie komórek przedrakowych lub rakowych z tarczy i kanału szyjki macicy, również na etapie przedinwazyjnym. Badanie jest bezbolesne, pacjentka może odczuwać jedynie lekki dyskomfort. Cytologia szyjki macicy powinna być wykonywana regularnie – minimum raz na 3 lata. 

  • RTG stopy – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja i cena prześwietlenia

    RTG stopy wykonywany jest najczęściej w przypadku urazu lub stanu zapalnego tego obszaru. Jedynym przeciwwskazaniem względnym do wykonania prześwietlenia z użyciem promieniowania jonizującego jest ciążą. Rentgen stopy jest badaniem, na które można się zgłosić jedynie ze skierowaniem lekarskim. Wskazaniami do badania są także objawy miejscowe w postaci ostrego bólu, obrzęku czy zaczerwienienia stopy. Jak się przygotować do prześwietlenia stopy, ile trwa badanie i co oznaczają pojęcia „szczelina złamania", „całkowity zrost" lub „jądro kostnienia"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • RTG barku – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    Ból barku, zaburzenia ruchomości barku oraz sztywność w stawie barkowym – to główne wskazania do wykonania RTG tego obszaru. Prześwietlenie barku można zrobić pojedynczo lub podwójnie (porównawczo obu barkom). Rentgen jest szybkim badaniem, które jest wykorzystywane w procesie diagnostycznym zmian pourazowych, zapalnych i reumatoidalnych, w tym także osteoporozy stawu barkowego. Ile kosztuje rentgen, jakie są przeciwwskazania do wykonania prześwietlania barku i co oznacza zespół bolesnego barku czy „zamrożony bark"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • RTG kręgosłupa lędźwiowego – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    Ból kręgosłupa lędźwiowego, określany przez pacjentów także jako ból krzyża, ból korzonków lub ból na dole pleców, jest głównym wskazaniem do wykonania RTG tego obszaru. Aby wykonać prześwietlenie lędźwi konieczne jest posiadanie skierowania lekarskiego, które można uzyskać od lekarza pierwszego kontaktu lub ortopedy czy neurologa. Jak wygląda przygotowanie do rentgenu kręgosłupa lędźwiowego, czy kobieta w ciąży może mieć wykonane RTG tego obszaru i ile kosztuje to prześwietlenie wykonane prywatnie? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • anty-TG – badanie, normy, za wysokie, za niskie. Jak interpretować wyniki?

    Badanie anty-TG, czyli oznaczenie przeciwciał przeciwtarczycowych, zleca się najczęściej pacjentom z chorobom Hashimoto i rakiem tarczycy. Ponadto oznaczenie poziomu przeciwciał anty-TG umożliwia weryfikację badania oceniającego stężenie endogennej tyreoglobuliny. Oznaczenie anty-TG jest badaniem refundowanym przez NFZ, jeśli pacjent zostanie na nie skierowany przez lekarza. Jak wygląda badanie miana przeciwciał anty-TG, czy do pobrania krwi należy przystąpić na czczo oraz ile kosztuje oznaczenie tego parametru? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij