×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Reumatoidalne zapalenie stawów – leczenie. Jakie są metody leczenia i rehabilitacji przy RZS?

Reumatoidalne zapalenie stawów (inaczej RZS lub gościec stawowy) to przewlekła choroba reumatyczna o podłożu autoimmunologicznym. Powszechnie określa się ją także jako reumatyzm. Początkowo atakuje najczęściej symetrycznie małe i średnie stawy rąk i nóg, ale w konsekwencji prowadzi do wielu zmian ogólnoustrojowych – jej najbardziej charakterystycznym objawem jest ból stawów, ich zaczerwienienie i obrzęk. Jak leczy się reumatoidalne zapalenie stawów? Czy istnieją domowe sposoby na RZS?

Reumatoidalne zapalenie stawów – na czym polega RZS? 

Jednym z głównych objawów reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) jest stan zapalny wywołujący duży, symetryczny ból stawów (ból reumatyczny) i prowadzące do powstawania nieodwracalnych zmian deformacyjnych, przykurczy czy nawet zaników mięśni. Bolące stawy tracą swoją ruchomość i zaczynają utrudniać wykonywanie najprostszych czynności dnia codziennego. Może dochodzić do zwichnięć, podwichnięć i charakterystycznych przeprostów. U chorego zauważalne i wyczuwalne są także guzki reumatoidalne, czyli zgrubienia w tkance podskórnej. Mogą one pojawić się także w narządach wewnętrznych.

Inne objawy początkowe RZS to sztywność poranna, ogólne osłabienie, stany podgorączkowe, bóle mięśni czy brak apetytu. Choroba częściej dotyka kobiety, ale nie są do końca poznane przyczyny jej powstawania. W trakcie rozwoju choroby stawów dochodzą inne problemy z układów nerwowego, krwionośnego czy oddechowego. Może rozwinąć się miażdżyca, neuropatie, zapalenie osierdzia, nadciśnienie płucne. Chory ma zmniejszoną wydolność fizyczną, szybciej się męczy, miewa duszności i zadyszki.

Jakie są rokowania przy RZS? Na pewno szybka diagnoza i wprowadzenie odpowiedniego leczenia mogą chorobę, zmniejszyć jej negatywne skutki i poprawić oraz wydłużyć samodzielne funkcjonowanie. Stan zapalny stawów pojawia się w okresach rzutów i remisji, dlatego dobór terapii, leków i procedur fizjoterapeutycznych dostosowany jest do obecnego stanu pacjenta i objawów RZS. Niestety samej choroby nie da się całkowicie wyleczyć.  

Reumatoidalne zapalenie stawów – badania 

Prawidłowa diagnostyka przy RZS ma przede wszystkim potwierdzić prawidłowe rozpoznanie i postawienie diagnozy, określić w jakiej fazie choroby jest pacjent i jaki jest stopień utraty zdolności motorycznych, oraz dać odpowiedź na temat, jak powinno wyglądać leczenie RZS. 

Lekarz pyta o bóle stawów,  sprawdza napięcie mięśni, siłę stawową, jakość ruchów, ocenia także stan funkcjonalny pacjenta. Następnie zleca badania laboratoryjne na RZS i obrazowe. Wykonywana jest morfologia krwi, badanie moczu, OB, CRP oraz określany jest czynnik reumatoidalny RF a także anty-CCP (przeciwciała występujące praktycznie tylko w RZS). W diagnozie wykorzystywane są zdjęcia RTG zajętych chorobą stawów, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, ultrasonografia.    

Reumatoidalne zapalenie stawów – leczenie   

Leczenie RZS ustalane jest przez lekarza i ma na nie wpływ wiele czynników – zarówno tych dotyczących obecnego stanu zdrowotnego chorego, jak i innych współistniejących chorób oraz wieku. 

Reumatoidalne zapalenie stawów – niesteroidowe leki przeciwzapalne w leczeniu RZS 

Leki niesteroidowe przeciwzapalne są stosowane podczas rzutów choroby i zaostrzeń. Niestety powodują one silne skutki uboczne w postanie zapalenia błony śluzowej żołądka, a nawet choroby wrzodowej. Działają przeciwbólowo i przeciwzapalnie, ale nie powodują zahamowania choroby.  

Reumatoidalne zapalenie stawów – glikokortykosteroidy w leczeniu RZS 

To skuteczna grupa leków, jednak powinny być one stosowane w sposób przerywany i w małych terapeutycznych dawkach ze względu na dużą ilość skutków ubocznych.  

Reumatoidalne zapalenie stawów – leki modyfikujące przebieg choroby (LMPCh) 

Leki modyfikujące przebieg choroby stanowią podstawę terapii na RZS i hamują one namnażanie się komórek prozapalnych. Należą do nich: metotreksat, leflunomid, sulfasalazyna. Wcześnie podane dają dużą szansę na uzyskanie i utrzymanie remisji choroby. Dzięki nim poprawia się stan ogólny pacjenta i oddala się ryzyko niepełnosprawności.  

Reumatoidalne zapalenie stawów – leki biologiczne 

Leki biologiczne to najnowsze leki na reumatoidalne zapalenie stawów. Preparaty te są uzyskiwane przy zastosowaniu zaawansowanych technik inżynierii genetycznej. Ich działanie ma niwelować czynniki wywołujące procesy zapalne w organizmie. Często stosowane są w terapii skojarzonej z lekami modyfikującymi przebieg choroby. Najczęściej wprowadzane są w momencie niewystarczających efektów leczenia przy leku metrotreksat. Przykładowe leki biologiczne na reumatyzm to: abatacept, certolizumab, etanercept, adalimumab, rytuksymab, tocilizumab. 

Reumatoidalne zapalenie stawów – leki przeciwbólowe w leczeniu RZS 

Co oprócz tego na ból stawów? Zalecane są leki opioidowe oraz paracetamol. 

Reumatoidalne zapalenie stawów – fizjoterapia 

Mówiąc o fizjoterapii przy leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów mamy na myśli gównie zmniejszenie lub całkowite zniesienie bólu, poprawę zdolności poruszania się czy usprawnienie funkcji manipulacyjnych osłabionych stawów dłoni, zapobieganie deformacjom stawowym i przykurczom mięśniowym. Duże znaczenie ma także poprawa wydolności oddechowej i krążeniowej, zwiększanie samodzielności, przeciwdziałanie wykluczeniu rodzinnemu czy społecznemu oraz poprawa stanu psychicznego. W przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów u dzieci proces terapeutyczny musi także zakładać edukację szkolną i pomoc w jej organizacji.  

Oprócz ćwiczeń i indywidualnych spotkań z terapeutą w leczeniu zapalenia stawów stosowane są zabiegi medycyny fizykalnej. Pacjenci mogą skorzystać z tego typu rehabilitacji w gabinetach, ale także w uzdrowiskach i sanatoriach. Objawy RZS są łagodzone dzięki kąpielom siarczkowo– siarkowodorowym, solankowym i radoczynnym, okładom z borowiny i parafiny, krioterapii miejscowej lub ogólnej, elektroterapii, magnetoterapii czy terapii ultradźwiękami. Pomocny może okazać się także masaż klasyczny. 

Reumatoidalne zapalenie stawów – ćwiczenia przy RZS 

Ćwiczenia przy reumatoidalnym zapaleniu stawów dobierane są zawsze indywidualnie, fizjoterapeuci dostosowują je do aktualnego stanu pacjenta, etapu choroby i chorób współistniejących. Zalecane są ćwiczenia: 

  • ogólnousprawniające, 
  • bierne, 
  • czynno–bierne, 
  • w odciążeniu, 
  • izometrycze, 
  • rozciągające, 
  • rozluźniające, 
  • wzacniajace, 
  • oddechowe. 

RZS to choroba, w której pomimo występującego bólu stawów (najczęściej dłoni) i innych bólów reumatycznych, należy wprowadzić do codzienności aktywność fizyczną i wykonywać ćwiczenia poprawiające ogólną wydolność i zapobiegające pogłębianiu się niekorzystnych skutków choroby.  

Reumatoidalne zapalenie stawów – domowe sposoby. Zioła w leczeniu RZS   

Reumatyzm i jego leczenie to nie tylko leki i rehabilitacja, ale także ziołolecznictwo. Na objawy reumatyzmu znane i popularne jest stosowanie różnych ziół, które posiadają właściwości przeciwbólowe, rozgrzewające, przeciwzapalne, zmniejszające obrzęk i sztywność stawów. 

Najskuteczniejszym ziołem na bolące stawy jest żywokost lekarski. Sporządza się z niego okłady na bolące stawy (starty korzeń należy wymieszać z odrobiną wody i podgrzać), można także przygotować z niego maść. Przy początkowych objawach reumatyzmu, jak i dla złagodzenia bólu i poprawy ukrwienia, stosowana jest sarsaparilla, z której najczęściej przygotowuje się napar, lub dodaje do ciepłych dań. Silne działanie przeciwzapalne posiadają owoce dzikiej róży spożywane w formie proszku lub konfitury. W łagodzeniu bólu można zastosować także napary z pandan liść. 

Reumatoidalne zapalenie stawów – dieta przy RZS 

U pacjentów chorych na gościec ważna jest przede wszystkim kontrolna masy ciała. Nie należy doprowadzać do nadwagi i otyłości, ponieważ powoduje to zwiększenie nacisku na stawy i większych zmian deformacyjnych, jeśli występuje stan zapalny stawów.  

Dieta w reumatoidalnym zapaleniu stawów ma za zadanie głównie zmniejszać przewlekłe stany zapalne organizmu. Zalecane jest wykluczenie pokarmów silnie alergizujących i powodujących nietolerancje pokarmowe oraz te, które mają właściwości prozapalne. Należą do nich tłuszcze trans, znajdujące się w margarynie, przetworzonych silnie słodyczach, kostkach rosołowych i fast foodach. Nie zaleca się spożywania cukru i alkoholu, czerwonego mięsa i mleka. Dieta przy RZS powinna opierać się na warzywach i owocach, tłustych rybach morskich, produktach pełnoziarnistych, jak ryż, kasze, razowe pieczywo, nasionach roślin strączkowych i oliwie.  

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. Khanna S. i in., Managing rheumatoid arthritis with dietary interventions, „Frontiers in Nutrition” 2017 
  2. Tatara T. i in., Rola diety w reumatoidalnym zapaleniu stawów – przegląd systematyczny badań, „Medycyna Rodzinna” 2015, nr 2, s. 70-78.
  3. Kruczyński J., Szulc A., Wiktora Degi ortopedia i rehabilitacja, PZWL Warszawa 2015.
  4. Żuk T., Dziak A., Ortopedia z traumatologią narządów ruchu, PZWL Warszawa 1993.
  5. Coote A., Haslam P., Ortopedia i reumatologia, Wydawnictwo Urban&Partner, Wrocław 2007. 
  6. Księżopolska-Orłowska K. (red.), Fizjoterapia w reumatologii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013. 

Podziel się: