MIZS – czym jest młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów? Przyczyny, objawy, leczenie MIZS
Magdalena Chrzęszczyk

MIZS – czym jest młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów? Przyczyny, objawy, leczenie MIZS

MIZS (młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów) to przewlekła, autoimmunologiczna choroba wieku dziecięcego. W jej przebiegu pojawiają się objawy zapalne stawów i chrząstek stawowych: bóle i obrzęk stawów, ich zaczerwienienie oraz zmniejszenie ruchomości. Jak wygląda leczenie MIZS? W jaki sposób przebiega rehabilitacja?

MIZS – co to jest? 

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenia stawów – MIZS (JIA, juvenile idiopathic arthritis) jest zróżnicowaną grupą chorób wieku dziecięcego, najczęściej o charakterze autoimmunologicznym. Oznacza to, że organizm zaczyna atakować swoje własne tkanki, przez co dochodzi do ich uszkodzenia. W powstających przewlekłych procesach zapalnych zniszczeniu ulegają stawy i chrząstki stawowe, nasady kości, ścięgna, mięśnie, pochewki ścięgniste, ale także dochodzi do zajęcia innych układów, doprowadzając do zaburzeń w rozwoju, a nawet do niepełnosprawności dziecka. 

W MIZS pojawiają się: bóle stawów, obrzęk stawowy oraz ograniczenie ruchomości, deformacje stawów, przykurcze mięśniowe, a nawet zaniki mięśni i zmniejszenie ruchomości stawów. Młodzieńcze idiopatyczne zapalenia stawów przebiega w okresach zaostrzeń i remisji na każdym etapie wieku rozwojowego dziecka (przed 16. rokiem życia). Mogą zatem chorować zarówno nastolatkowie, jak i dzieci w pierwszym roku życia.  

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów bywa błędnie określane jako młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów czy reumatyzm młodzieńczy. Jest to jednak uproszczenie, ponieważ MIZS jest zdecydowanie bardziej złożonym problemem i mieści w sobie cechy wszystkich zapaleń stawów wieku młodzieńczego o nieznanym pochodzeniu. 

MIZS – rodzaje młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów 

Klasyfikacja i kryteria rozpoznania MIZS: 

  1. Układowe MIZS (u-MIZS, systemic onset) – występują zapalenie lub bolesność jednego lub więcej stawów, gorączka trwająca co najmniej 2 tygodnie i obecność co najmniej jednego z objawów: wysypka, powiększenie wątroby i/lub śledziony, powiększenie węzłów chłonnych, zapalenie błon surowiczych. Istnieje forma z dominującymi objawami układowymi oraz forma z dominującymi objawami stawowymi. 
  2. Nielicznostawowe MIZS (oligoarthritis) – występuje zapalenie 1–4 stawów przez pierwsze pól roku choroby. Wyróżnia się: MIZS przetrwałe (persistent) – zajęcie 1–4 stawów przez cały przebieg choroby oraz rozszerzające (extended) — zajęcie więcej niż 4 stawów po okresie pierwszych 6 miesięcy choroby. 
  3. Wielostawowe seronegatywne MIZS  (polyarthritis RF-) – zapalenie 5 lub więcej stawów przez pierwsze 6 miesięcy choroby, czynnik reumatoidalny ujemny (oznaczony oddzielnie 2 razy w odstępie co najmniej 3 miesięcy). 
  4. Wielostawowe seropozytywne MIZS (polyarthritis RF+) – zapalenie 5 lub więcej stawów przez pierwsze 6 miesięcy choroby, czynnik reumatoidalny dodatni (oznaczony oddzielnie 2 razy w odstępie co najmniej 3 miesięcy). 
  5. Zapalenie stawów z zapaleniem przyczepów ścięgnistych (enthesitis-related arthritis) – zapalenie stawów i przyczepów ścięgnistych albo  zapalenie stawów lub przyczepów ścięgnistych i dwa spośród następujących czynników: zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych, dodatni HLA-B27, chłopiec powyżej 6 r. ż., ostre zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej oka, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, autoimmunologiczne zapalenie jelit oraz zapalenie stawów krzyżowo–biodrowych w rodzinie (1. stopień pokrewieństwa). 
  6. Łuszczycowe zapalenie stawów (psoriatic arthritis) – zapalenie stawu lub stawów plus łuszczyca oraz 2 spośród 3 objawów: zapalenie palców, łuszczyca paznokci, łuszczyca w rodzinie (1. stopień pokrewieństwa). 
  7. Niezróżnicowane zapalenia stawów (undifferentiated arthritis) – zapalenie stawów niespełniające kryteriów powyższych rozpoznań lub spełniające kryteria więcej niż jednego rozpoznania z powyższych. 

MIZS – przyczyny młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów 

Nie do końca poznana jest przyczyna powstawania MIZS. Idiopatyczne zapalenia stawów u dzieci rozwija się u osób z predyspozycjami genetycznymi w sprzyjających warunkach środowiskowych. Mogą mieć na nie wpływ także urazy czy zakażenia. Zwiększona jest również szansa na wystąpienie tego schorzenia, jeśli w rodzinie dziecka ktoś chorował na choroby autoimmunologiczne. Częściej chorują dziewczynki, co może mieć związek z występowaniem hormonów płciowych. 

MIZS – objawy młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów 

W zależności od rodzaju MIZS, mamy do czynienia z różnymi objawami u dzieci. Ogólne objawy najczęściej pojawiające się to:

  • gorączka, 
  • ból i obrzęk dużego pojedynczego stawu, 
  • wysięk stawowy, 
  • powiększenie węzłów chłonnych, 
  • zajęcie układu oddechowego, pokarmowego, układu krążenia. 

U dzieci chodzących typowym objawem MIZS jest pojawiające się zaburzenie chodu i utykanie, sztywność poranna i brak chęci do poruszania się oraz kontaktu z innymi dziećmi. Idiopatyczne zapalenie stawów to także wczesny objaw jakim jest zajęcie kręgosłupa szyjnego.    

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów – diagnostyka 

Do rozpoznania i postawienia diagnozy MIZS muszą zostać spełnione określone warunki – początek zachorowania przed 16. rokiem życia, minimum 6 tygodni z objawami choroby i wykluczenie innych przyczyn zapalenia stawów, tj. infekcyjnych, reaktywnych, alergicznych i toksycznych, chorób rozrostowych, innych zapalnych chorób tkanki łącznej, artropatii w chorobach krwi i chorobach metabolicznych, układowych niezapalnych chorób tkanki łącznej, artropatii w chorobach immunologicznych i fibromialgii. 

Diagnostyka MIZS rozpoczyna się od badania lekarskiego i wywiadu rodzinnego. Wykonywane są badania obrazowe, takie jak RTG, USG, tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny, a także badania laboratoryjne – OB, CRP, określenie występowania czynnika reumatoidalnego RF, przeciwciał anty-CCP, obecność antygenów tkankowych HLA i przeciwciał przeciwjądrowych w surowicy oraz morfologię krwi.   

MIZS – leczenie 

Leczenie MIZS to bardzo złożony, wieloetapowy proces obejmujący zarówno leczenie farmakologiczne, jak i rehabilitację oraz stosowanie odpowiedniej diety. Zależy on od postaci choroby oraz stadium zaawansowania, a także od wieku dziecka. Należy rozpocząć je jak najszybciej po postawieniu diagnozy, aby zminimalizować procesy zapalne i ich negatywne konsekwencje, a także spowolnić proces choroby, zapobiec zaburzeniom rozwojowym i niskorosłości, osteoporozie, dysfunkcji narządów wewnętrznych i zmianom w narządzie wzroku.  

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów i jego leczenie to intensywne i skojarzone stosowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, zastrzyków i doustnych glikokortykosteroidów oraz leków immunosupresyjnych. Używane w MIZS jest także leczenie biologiczne wykorzystujące najnowsze zdobycze inżynierii genetycznej i metody biotechnologiczne. Włączane jest ono, jeśli tradycyjne metody zawodzą lub są nieskuteczne. Odpowiadając na pytanie, czy młodzieńcze zapalenie stawów jest wyleczalne, niestety na razie trzeba odpowiedzieć, że nie i wciąż poszukiwane są leki i kombinacje leków o większym efekcie terapeutycznym.  
Leczenie MIZS to także prawidłowa dieta bogata w świeże warzywa i owoce, zboża, rośliny strączkowe, ryby i oliwę. Zaleca się ograniczenie słodyczy i fast foodów.  

MIZS – rehabilitacja 

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów i jego rehabilitacja to równie ważny element procesu leczenia chorych dzieci. Wykorzystywane są zarówno zabiegi fizykalne, jak i terapia ruchem. Stosuje się:

  • krioterapię
  • laser, 
  • jonoforezę, 
  • masaż,
  • ćwiczenia indywidualne z fizjoterapeutą. 

Dzieci często odciążają bolący staw, przyjmując przy tym nieprawidłową pozycję ciała, co może skutkować dużymi zmianami w postawie i skoliozą. Terapia bolących stawów często rozpoczyna się od ćwiczeń izometrycznych, wspomaganych i nauki wykonywania ruchu samodzielnie przez dziecko. W dalszej kolejności zalecane są ćwiczenia w domu wspomagające proces poprawy wydolności fizycznej i aktywności ruchowej, zapobiegające powstawaniu przykurczy i deformacji. 

Okres zaostrzenia choroby może pogłębiać nieprawidłowości w rozwoju, szczególnie u małych dzieci oraz prowadzić do zahamowania ich prawidłowego rozwoju. Ważne jest wprowadzenie u małych dzieci z MIZS metod rehabilitacji, które będą wspierały je i uczyły nowych umiejętności ruchowych. Fizjoterapia w młodzieńczym idiopatycznym zapaleniu stawów to także nauka procesu pielęgnowania dziecka dla rodziców, aby zapobiegać powstawaniu przykurczy i zmian strukturalnych. 

  1. Romicka A. M. Rostropowicz-Denisiewicz K., Zapalne choroby reumatyczne w wieku rozwojowym, PZWL, Warszawa 2005, s. 71–87.
  2. Dobrucka-Janeczek I., Rutkowska-Sak L., Osobowość i przystosowanie dzieci chorych na przewlekłe choroby reumatyczne, „Reumatologia” 2012, nr 50, s. 211–218.
  3. Hyrich K. L., Lal S. D., Foster H. E. i in., Disease activity and disability in children with juvenile idiopathic arthritis one year following presentation to pediatric rheumatology. Results from the CAPS, „Rheumatology (Oxford)” 2010, nr 49, s. 116-122.
  4. Rutkowska-Sak L., Gietka P., Wierzbowska M. i in., Reumatologia wieku rozwojowego, „Reumatologia” 2012, nr 50, s.146–161.
  5. Rutkowska-Sak L., Żuber Z., Skuteczność leczenia biologicznego w MIZS, [w:] P. Wiland, Leczenie biologiczne chorób reumatycznych, Terrmedia 2009.
  6. Cassidy J. T., Petty R. E., Juvenile idiopathic arthritis. In: Textbook of pediatric rheumatology, "Philadelphia: WB Saunders" 2005, s. 291–303 
  7. Petty R. E., Southwood T. R., Manners P. i in., ILAR classification of JIA secondo revision. Edmonton 2001, "J Rheumatol" 2004, nr 31, s. 390-392. 

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Bostonka – przyczyny, objawy, leczenie choroby bostońskiej

    Bostonka to choroba zakaźna wywoływana przez enterowirusy, najczęściej wirusa Coxsackie A16. Dotyka głównie dzieci do 5. roku życia, choć mogą na nią zachorować także dorośli. Nazywana jest chorobą dłoni, stóp i jamy ustnej (HFMD), ponieważ jej najbardziej charakterystycznym objawami są wykwity skórne (bolesne, nieswędzące pęcherzyki) występujące na podeszwach stóp, dłoniach oraz na błonie śluzowej jamy ustnej. Sprawdź, jak można się zarazić oraz jak leczy się chorobę bostońską.

  • Katar u niemowlaka – przyczyny i domowe sposoby

    Katar u niemowlaka może mieć różne przyczyny, najczęstszą z nich są niegroźne infekcje wirusowe. Duża ilość zalegającej wydzieliny powoduje trudności z oddychaniem, a to z kolei wywołuje rozdrażnienie dziecka, uniemożliwia spokojny sen, utrudnia karmienie. Wśród sposobów walki z katarem u niemowlęcia znajdują się m.in. stosowanie wody morskiej do nosa, kropli do nosa, plastrów do aromaterapii czy inhalacje. 

  • Zaburzenia łaknienia u dzieci – co robić, gdy dziecko jest niejadkiem?

    Zaburzenia łaknienia u dzieci, objawiające się obniżonym apetytem lub wybiórczością pokarmową, mogą mieć rozmaite przyczyny. Mogą być stanem fizjologicznym, niewymagającym leczenia (często dotyczy to dzieci w wieku od 1 do 5 lat), lecz mogą również być objawem choroby (np. schorzeń układu pokarmowego, oddechowego, nerwowego). Problemy z apetytem nierzadko towarzyszą dzieciom z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, mogą mieć także podłoże emocjonalne. Zaburzenia łaknienia często wymagają wielospecjalistycznego podejścia – współpracy pediatry, lekarzy specjalistów, logopedy, psychologa.

  • Dysplazja stawu biodrowego – przyczyny i objawy. Leczenie wady wrodzonej stawu biodrowego

    Dysplazja stawu biodrowego to najczęściej występująca wada wrodzona wykrywana u noworodków, która pogłębia się wraz z rozwojem dziecka. Częściej dotyczy dziewczynek niż chłopców, może być jednostronna lub dwustronna, a nieleczona może prowadzić do poważnych zmian zwyrodnieniowych oraz do przewlekłego bólu i problemów z poruszaniem się. Dysplazja biodra, jeśli jest wcześnie wykryta, rokuje całkowity powrót do zdrowia.  Jak rozpoznać dysplazję stawów biodrowych?

  • Wizyta patronażowa pediatry – czym jest i jak przebiega?

    Wizyta patronażowa pediatry ma miejsce między 1. a. 4 tygodniem życia dziecka. W trakcie wizyty lekarz bada najważniejsze parametry noworodka, które służą do oceny, czy dziecko prawidłowo adaptuje się do życia pozałonowego. Co warto wiedzieć o wizycie patronażowej pediatry? 

  • USG bioderek – na czym polega i kiedy wykonać USG stawów biodrowych u niemowląt? Jaka jest jego cena?

    Badanie stawów biodrowych u niemowląt (badanie preluksacyjne) jest nieinwazyjną, bezbolesną, łatwo dostępną i szybką metodą obrazowej oceny jamy stawu biodrowego i okolicznych tkanek miękkich za pomocą ultradźwięków. Ma ono za zadanie wykrycie ewentualnego występowania dysplazji stawów biodrowych. Najczęściej zaleca jego wykonanie w okolicach 6. tygodniu życia dziecka (nie później niż po ukończeniu 12 tygodni). Dowiedz się, jak przebiega badanie USG bioderek u niemowląt.

  • Przeciwciała anty SARS-CoV-2 są przekazywane dziecku wraz z mlekiem matki

    Od dawna wiadomo, że mleko matki zawiera przeciwciała chroniące niemowlę przed licznymi infekcjami. Wyniki najnowszych badań dowiodły, że nie tylko kobiety, które przeszły infekcję COVID-19, ale także te, które zaszczepiły się przeciwko wirusowi SARS-CoV-2, przekazują przeciwciała swoim dzieciom podczas karmienia ich piersią.

  • Szczepionka przeciwko COVID-19 dla dzieci w wieku od 5 do 11 lat

    Szczepionka Pfizer/BioNTech jest obecnie zatwierdzona dla dzieci, które ukończyły 12. rok życia i starszych. Producent wydał oświadczenie, że produkt jest bezpieczny i generuje silną odpowiedź immunologiczną także u dzieci w wieku od 5 do 11 lat, o czym świadczą wyniki najnowszych badań klinicznych. Kiedy ruszą szczepienia dla kolejnej grupy wiekowej?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij