Krioterapia ogólnoustrojowa i krioterapia miejscowa – na czym polega? Wskazania, przeciwwskazania, jak się przygotować do terapii zimnem
Mateusz Burak

Krioterapia ogólnoustrojowa i krioterapia miejscowa – na czym polega? Wskazania, przeciwwskazania, jak się przygotować do terapii zimnem

Krioterapia, inaczej terapia zimnem, to zabiegi wykorzystujące lecznicze właściwości miejscowego bądź ogólnoustrojowego obniżania temperatury ciała. Wskazaniami do krioterapii są m. in. zmiany zwyrodnieniowe stawów i kręgosłupa, urazy, osteoporoza czy nerwobóle. Krioterapia ma działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne oraz przeciwobrzękowe.

Krioterapia – na czym polega i jak działa?

Krioterapia jest zaliczana do metod fizykalnych wykorzystywanych w procesie usprawniania. Terapia polega na oddziaływaniu medium gazowego o ekstremalnie niskiej temperaturze, najczęściej mieści się ona w przedziale od –180 do –110 stopni Celsjusza. W tym celu wykorzystuje się pary ciekłego azotu skoncentrowane w specjalistycznej butli połączonej z urządzeniem, za pomocą którego można zrealizować zabieg krioterapii (krioterapia miejscowa). 

Terapia zimnem posiada szerokie spektrum zastosowania nieograniczające się tylko do rehabilitacji. Źródła naukowe opisują mnóstwo pozytywnych reakcji zachodzących w organizmie pod wpływem temperatury kriogenicznej.

Wśród najważniejszych rezultatów zabiegu krioterapii można wymienić m.in. olbrzymie pozytywne działanie na układ immunologiczny (następuje poprawa odporności). Bardzo ważne jest także oddziaływanie przeciwzapalne i analgetyczne (przeciwbólowe), które jest uzyskiwane poprzez neutralizację mediatorów bólu oraz stanu zapalnego. Leczenie zimnem z wykorzystaniem kriokomory, zwanej także komorą kriogeniczną, istotnie przyczynia się również do poprawy nastroju.

Generując wyrzut hormonów, powoduje ustanie zmęczenia i motywację do podejmowanie wysiłku fizycznego. Wykazano również wybitnie korzystny wpływ na leczenie schorzeń dotyczących stawów. Bardzo często można natknąć się na badania traktujące o zmniejszaniu objawów spastyczności pod wpływem zabiegu krio. Badaniami nad właściwościami, utrzymywaniem oraz emisją tak niskich temperatur zajmuje się kriogenika.

Krioterapia – wskazania

Istnieje bardzo wiele schorzeń oraz dysfunkcji narządu ruchu, na które zimnolecznictwo pomaga. Wśród wskazań do kriorehabilitacji wymienia się:

  • choroby układu ruchu o podłożu zwyrodnieniowo–wytwórczym,
  • zespół Sudecka,
  • osteoporozę,
  • stwardnienie rozsiane (SM),
  • stany po skręceniach, zwichnięciach oraz złamaniach kości,
  • zespoły bólowe kręgosłupa,
  • obrzęki oraz wysięki będące następstwem mikrourazów,
  • okres rekonwalescencji po urazach narządu ruchu, operacjach, np. na kolano po zabiegu rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego,
  • spastyczność,
  • zabiegi odnowy biologicznej,
  • czasami wspomaganie procesu redukcji masy ciała (kriolipoliza).

Obserwuje się także wykorzystywanie terapii zimnem w postaci krioterapii dermatologicznej. Jednym z najpopularniejszych zabiegów w tej dziedzinie medycyny jest procedura wymrażania kurzajek, uznawana za niezwykle skuteczną metodę pozbywania się tych zmian. 

Krioterapia – przeciwwskazania

Przeciwwskazania do krioterapii dzielą się na względne oraz bezwzględne. Wśród względnych, czyli takich, gdzie zabieg może być wykonywany po zaopiniowaniu specjalisty wymieniamy:

  • nadmierne pobudzenie układu sympatycznego objawiające się m.in. wzmożoną potliwością,
  • schorzenia metaboliczne – niedoczynność tarczycy,
  • podeszły wiek,
  • stany po przebytych schorzeniach zakrzepowo–zatorowych.

Zabiegi krioterapii są bezwzględnie przeciwwskazane w przypadku:

  • toczącego się procesu nowotworowego,
  • uczulenia na zimno,
  • zaawansowanej anemii,
  • chorób układu oddechowego o ostrym przebiegu,
  • rozległych zmian bliznowatych,
  • sytuacji po spożyciu alkoholu lub farmaceutyków o działaniu neuroleptycznym.

Zabiegi z użyciem kriokomory wymagają szczególnej ostrożności. Poza wymienionymi przeciwwskazaniami ogólnymi, w tym przypadku podaje się także owrzodzenia podudzi, klaustrofobię oraz ciężkie choroby metaboliczne i układu krążenia. Wynika to z faktu, że komora kriogeniczna oddziałuje ogólnoustrojowo, stanowi tym samym większe obciążenie dla organizmu niż krioterapia miejscowa. 

Krioterapia – jak się przygotować do zabiegu?

Przygotowanie do krioterapii miejscowej wymaga odsłonięcia miejsca zabiegowego (np. kolana). Pozostałe części ciała powinny być okryte, aby nie dopuścić do ich nadmiernego wyziębienia. W sytuacji widocznych kropli potu, należy je usunąć. W trakcie zabiegu pacjent powinien odczuwać przyjemny chłód. Bezpośrednio po zakończeniu terapii wskazana jest aktywność fizyczna, oczywiście, o ile jest to pozytywnie zaopiniowane przez terapeutę prowadzącego.

Przygotowanie do zabiegu w kriokomorze jest nieco odmienne. Pacjent jest zobowiązany do założenia stroju kąpielowego. Na ustach powinna znajdować się maseczka, na łokciach i kolanach ochraniacze zmniejszające utratę ciepła, natomiast na rękach pacjent powinien mieć rękawiczki, na stopach natomiast skarpety w celu uniknięcia odmrożeń. Każdorazowo po zabiegu wymagane są ćwiczenia. 

Krioterapia ogólnoustrojowa – jak wygląda zabieg w kriokomorze?

Zabieg w komorze kriogenicznej jest dwuetapowy. Po wyposażeniu się we właściwy strój i wszystkie niezbędne elementy garderoby opisane powyżej, pacjent hartuje się w przedsionku przed wejściem do tzw. komory. Temperatura wynosi tu około –60 stopni Celsjusza, tak, aby nie spowodować szoku termicznego. Po upływie kilkudziesięciu sekund następuje przejście do pomieszczenia, gdzie temperatura jest znacznie niższa (ok. –170 stopni Celsjusza). Przez kilka minut ciało jest eksponowane na działanie zimna (pacjent cały czas przebywa w ruchu), następnie pacjenci udają się na zabiegi kinezyteraputyczne.

Krioterapia miejscowa – na czym polega?

Rehabilitacja z wykorzystaniem krioterapii miejscowej jest procedurą mniej skomplikowaną i niewymagającą aż takich przygotowań. Pacjent jest usytuowany na leżance, a miejsce zabiegu po odsłonięciu zostaje potraktowane parami ciekłego azotu, które wydobywają się ze specjalistycznego urządzenia do krioterapii miejscowej. Terapeuta musi odpowiednio dostosować odległość strumienia gazu (nie bliżej niż 20 cm od powierzchni skóry) oraz nieustannie poruszać dyszą. W przeciwnym razie może dojść do odmrożeń. Znaczenie ma również czas ekspozycji, który nie powinien przekraczać 3 minut, inaczej krioterapia może zaszkodzić. Jednorazowo nie powinno się traktować mediatorami gazu więcej niż 5 okolic ciała. 

Krioterapia – efekty zabiegu

Bezpośrednio po zabiegu dochodzi najpierw do zwężenia naczyń krwionośnych, a następnie do ich rozszerzenia (wazodylatacja). Wywołuje to wrażenie ciepła, usprawnia metabolizm, stanowi decydujący czynnik w przyspieszaniu procesu regeneracji oraz gojenia tkanek. Następuje poprawa cyrkulacji chłonki, a przez to zmniejszanie obrzęków. Jest to fundamentalny mechanizm termoregulacji, który pozwala na uzyskanie efektów leczniczych. 

Temperatura wykorzystywana podczas krioterapii ma tutaj duże znaczenie. Pacjentom często wydaje się, że taki sam efekt można uzyskać w domu, wykorzystując kostki lodu. Otóż nie można, różnica jest zasadnicza. Lód to temperatura glacjalna, niewiele poniżej zera. Rezultaty to znieczulenie miejscowe poprzez schłodzenie tkanek i niedotlenienie.

Krioterapia to natomiast zastosowanie azotu o ekstremalnie niskiej, kriogenicznej temperaturze, co daje efekt przeciwbólowy, przeciwzapalny i przeciwobrzękowy dzięki zaistniałym reakcjom, uwalnianiu substancji oraz procesom, które zachodzą jedynie pod warunkiem ekspozycji na tak niską temperaturę (przedział –180 do –110 stopni Celsjusza). Fizykoterapia dopuszcza łączenie procedur i metod zabiegowych (np. laser i krioterapia). W przypadku zestawienia dwóch ekstremalnie różnych temperatur ważna jest kolejność oraz odstępy czasowe. Ważne jest też jaki efekt chcemy uzyskać i czy na pewno jest to właściwe. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Guzki śpiewacze (krzykaczy) – czym są guzki na strunach głosowych?

    Guzki na strunach głosowych to przypadłość, która dotyka osób pracujących głosem: nauczycieli, trenerów czy śpiewaków. Mogą też pojawić się u dzieci. Guzki krzykaczy (głosowe, śpiewacze) objawiają się zmianą głosu, chrypką oraz bólem gardła lub szyi. Na czym polega leczenie guzków na strunach głosowych? W jaki sposób można zapobiegać ich powstawaniu?

  • Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie, operacja niezłośliwego nowotworu macicy

    Mięśniaki macicy są najczęstszymi niezłośliwymi nowotworami kobiecych narządów rodnych, mogą one dotyczyć nawet co czwartej kobiety w wieku rozrodczym. Mięśniaki w macicy pomimo łagodnego charakteru mogą być przyczyną niepokojących i uciążliwych objawów, które, w dużej mierze, zależą od rodzaju i wielkości, jaką osiągną. Ich rozpowszechnienie w populacji oraz konsekwencje zdrowotne sprawiają, iż są jedną z częstszych przypadłości spotykanych w praktyce ginekologicznej. Jakie są przyczyny powstawania mięśniaków? Jak wygląda diagnostyka oraz leczenie?

  • Warianty SARS-CoV-2 – które z nich są największym zagrożeniem?

    Istnieje wiele zidentyfikowanych podtypów koronawirusa SARS-CoV-2. Które warianty stanowią największe potencjalne zagrożenie dla naszego zdrowia? Czym są tzw. warianty zainteresowania (VOI) i warianty budzące obawy (VOC)?

  • Zwyrodnienie stawów – przyczyny, objawy, leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów

    Zwyrodnienie stawów (inaczej osteoartroza lub artoza) to powszechnie występujące schorzenie układu ruchu, w przebiegu którego dochodzi do uszkodzenia tkanek budujących staw. Konsekwencją choroby zwyrodnieniowej stawów jest przedwczesne starzenie się struktur stawowych prowadzące do niepełnosprawności. Jakie są przyczyny zwyrodnienia stawów? Jak przebiega leczenie?

  • Czym jest atropina? Czy pomaga na nadpotliwość?

    Powszechnie kojarzona z rozszerzaniem źrenic w gabinecie okulistycznym – atropina, to tak naprawdę bardzo silna substancja, która ma wielokierunkowe działanie, które stymuluje pracę całego organizmu, wypływając m.in. na przyspieszenie akcji serca, działając przeciwwymiotnie, hamując wydzielanie potu i łez. Jakie nie są przeciwwskazania do stosowania atropiny i czy pomaga na nadmierne pocenie się? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Efekt placebo – na czym polega? Czy placebo może być skuteczne?

    Efekt placebo występuje, gdy obserwuje się poprawę stanu klinicznego pacjenta, pomimo że osoba ta nie jest poddawana aktywnemu leczeniu. Naukowcy nie rozumieją jeszcze dokładnie, jak i dlaczego ten efekt występuje. Na ten temat powstało kilka teorii. Według najnowszych naukowych doniesień efekt placebo może pomóc skutecznie redukować dolegliwości bólowe, które towarzyszą wielu schorzeniom. Trwają prace, które mają na celu dokładniejsze poznanie mechanizmów wywołujących to zjawisko.

  • Nocebo – co to jest? Dlaczego efekt nocebo jest wyzwaniem dla klinicystów?

    Negatywne nastawienie pacjenta do stosowanej terapii może zaowocować efektem nocebo. Badania naukowe potwierdziły, że może on mieć realny wpływ na wyniki badań oraz proces leczenia pacjenta. Jak może objawiać się efekt nocebo? W jaki sposób można zminimalizować skutki tego zjawiska?

  • Whiplash (uraz biczowy) – przyczyny, objawy, leczenie, fizjoterapia

    Zderzenie aut lub nagłe hamowanie pojazdu powodują niekontrolowane odgięcie głowy w tył, po którym następuje gwałtowne kompensacyjne zgięcie jej w przód – ruch ten przypomina uderzenie biczem, stąd inna nazwa whiplash – uraz smagnięcia biczem. Może dojść wówczas do naderwania mięśni, naderwania więzadeł, uszkodzenia krążka międzykręgowego, nerwów czy ścięgien. Objawy, które się wówczas pojawiają to silny ból szyi, ograniczenie ruchomości, drętwienie kończyn górnych, ból głowy, barku, pleców.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij