ból stawów, osoba z bakteryjnym zapaleniem stawów trzyma się za kolano
Paulina Brożek

Bakteryjne zapalenie stawów – przyczyny, objawy, leczenie

Bakteryjne zapalenie stawów to, jak sama nazwa wskazuje, infekcja stawu, która jest wywoływana przez bakterie. Może powodować obrzęk, ból, gorączkę i ograniczenie ruchomości stawu. Diagnozowanie tego stanu wymaga wykonania badań laboratoryjnych, takich jak próbka płynu stawowego czy badanie mikrobiologiczne. Leczenie obejmuje antybiotykoterapię i może wymagać hospitalizacji. W ciężkich przypadkach może być także konieczne chirurgiczne usunięcie zainfekowanego stawu.

Bakteryjne (septyczne, infekcyjne) zapalenie stawów wywołują bakterie, które wniknęły w wewnętrzną część torebki stawowej. W większości przypadków drobnoustroje dostają się do stawu przez krew z innego miejsca w organizmie, gdzie toczy się infekcja. Choroba dwukrotnie częściej dotyka dzieci. U dorosłych bakteryjne zapalenie stawów najczęściej dotyczy stawów kolanowych, u dzieci – biodrowych. Do charakterystycznych objawów należy ból, obrzęk, zaczerwienienie okolicy stawu i ograniczenie ruchomości. W przypadku podejrzenia zapalenia stawów niezbędna jest szybka diagnostyka i leczenie zazwyczaj w warunkach szpitalnych.

Bakteryjne zapalenie stawów – czym jest i kogo może dotyczyć?

Bakteryjne (septyczne, infekcyjne) zapalenie stawów to zakażenie stawów lub tkanek okołostawowych przez bakterie Gram-ujemne (-) lub Gram-dodatnie (+). Do zakażenia może dojść drogą krwiopochodną, bezpośrednio (podczas operacji ortopedycznych, artroskopii, nakłucia stawu, urazu) lub przez ciągłość z sąsiednich tkanek (zakażenie skóry, zapalenie tkanki podskórnej, kości i szpiku). Bakteryjne zapalenie stawów jest chorobą występującą zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Najczęściej jednak chorują osoby przed 15. rokiem życia lub po 55. roku życia.

Czynniki istotnie zwiększające ryzyko wystąpienia bakteryjnego zapalenia stawów to:

Jakie bakterie powodują zapalenie stawów?

U osób dorosłych najczęstszą przyczyną zakażenia stawów są Gram-dodatnie bakterie (Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes), rzadziej bakterie Gram-ujemne (Pseudomonas aeruginosa, Enterobacteriaceae). W grupie aktywnych seksualnie młodych dorosłych między 15. a 40. rokiem życia obserwuje się zakażenia dwoinką rzeżączki (Neisseria gonorrhoeae). U noworodków i dzieci poniżej 2. roku życia dominują zakażenia Staphylococcus aureus, a u starszych Haemophilus influenzae.

Polecane dla Ciebie

Objawy bakteryjnego zapalenia stawów

Najczęstszymi objawami infekcyjnego zapalenie stawu są: ból, zaczerwienienie i ucieplenie okolicy stawu, obrzęk, ograniczenie ruchomości w stawie. Objawy pojawiają się nagle i dość szybko narastają. Mogą dotyczyć każdego stawu, choć najczęściej zakażenie bakteryjne dotyczy stawu biodrowego, kolanowego czy stawu skokowego. W większości przypadków jest jednostawowe. Zajęcie wielu stawów jest zwykle wynikiem bakteriemii. Objawom miejscowym może towarzyszyć gorączka, która jest rzadziej obserwowana u osób w starszym wieku.

Nierzeżączkowe bakteryjne zapalenie stawów zwykle dotyczy jednego stawu (najczęściej zajęty jest staw kolanowy). U części chorych dochodzi do trwałego uszkodzenia stawu. Z kolei rzeżączkowe zapalenie stawów jest obserwowane zwykle u młodych dorosłych pod postacią zapalenia wielostawowego (stawy kolanowe, skokowe, nadgarstka) lub wędrującego bólu. Zmianom w stawach towarzyszą zmiany zapalne pochewek ścięgien i zmiany skórne pod postacią krostek, grudek i pęcherzy krwotocznych.

Diagnostyka bakteryjnego zapalenia stawów

Rozpoznanie bakteryjnego zapalenia stawów możliwe jest po zebraniu dokładnego wywiadu i wykonaniu dodatkowych badań. W pierwszej kolejności lekarz pyta o okoliczności wystąpienia objawów, przebyte w ostatnim czasie urazy lub zabiegi ortopedyczne, choroby współistniejące. Kolejnym krokiem jest wykonanie badań laboratoryjnych. W morfologii krwi w większości przypadków obserwujemy znaczny wzrost OB (odczyn Biernackiego), CRP (białko C-reaktywne) świadczącego o toczącym się zapaleniu, podwyższoną liczbę leukocytów (leukocytoza) charakterystyczną dla zakażeń bakteryjnych.

Największe znaczenie w diagnostyce bakteryjnego zapalenia stawu ma badanie płynu stawowego pobranego poprzez nakłucie igłą określonego stawu.

W badaniu płynu stawowego ocenia się:

  • kolor, klarowność i pH,
  • zawartość glukozy, kwasu moczowego, białka i dehydrogenazy mleczanowej,
  • mikroskopowo ilość krwinek białych i czerwonych, obecność kryształów w płynie,
  • obecność bakterii, wykonując posiew.

W zależności od występujących objawów niekiedy wykonuje się badania serologiczne pozwalające na identyfikację czynnika etiologicznego. Badania obrazowe przydatne w diagnostyce bakteryjnego zapalenia stawów to ultrasonografia, badanie rentgenowskie i rezonans magnetyczny.

Sprawdź, jak wygląda RTG stawu łokciowego, RTG stawu skokowego lub RTG barku i RTG stopy – jak się przygotować do tych badań?

Jak wygląda leczenie bakteryjnego zapalenia stawów?

W przypadku bakteryjnego zapalenia stawów należy wdrożyć ogólnoustrojową antybiotykoterapię empiryczną, rozpoczynając niezwłocznie po pobraniu płynu stawowego. Po otrzymaniu wyników badań mikrobiologicznych należy zweryfikować skuteczność leczenia. Dolegliwości bólowe i stan zapalny w obrębie stawu wymagają włączenia leków z grupy NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne).

Sprawdź, jakie leki na ból stawów znajdziesz na DOZ.pl

Ponadto stosowane są lecznicze nakłucia jamy stawowej w celu usunięcia zakażonego płynu stawowego i płukanie jej roztworem 0,9% NaCl. Przez kilka pierwszych dni staw powinien być unieruchomiony w szynie, następnie warto rozpocząć ćwiczenia bierne, a po ustąpieniu bólu również czynne – sprzyja to gojeniu i regeneracji chrząstki stawowej i tkanek okołostawowych. Wczesna rehabilitacja zapobiega przykurczowi zgięciowemu i zrostom w stawie.

  1. Puszczewicz M., Zapalenie stawów wywołane bezpośrednio przez drobnoustroje, [w:] Wielka Interna Reumatologia, wyd. Medical Tribune Polska, Warszawa 2016, s. 333-339.
  2. Korkosz M., Infekcyjne (septyczne) zapalenie stawów, [w:] Interna Szczeklika, red. Gajewski P., wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2020, s. 2132-2134.
  3. Tomczak J., Rutkowska-Sak L., Ból i obrzęk stawów – od objawu do rozpoznania, [online] https://podyplomie.pl/pediatria/23505,bol-i-obrzek-stawow-od-objawu-do-rozpoznania [dostęp:] 24.01.2023.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jet lag – czym jest? Czy każdy ma jet lag?

    Dobrze znaną podróżnikom i obieżyświatom konsekwencją nagłej zmiany strefy czasowej jest wystąpienie tzw. zespołu długu czasowego, czyli jet lagu. Planując więc daleką podróż, warto również zaplanować czas na adaptację organizmu do zmienionych godzin snu i czuwania.

  • Choroba Sanfilippo – objawy, przyczyny, leczenie

    Choroba Sanfilippo to bardzo rzadka choroba genetyczna, określana jako mukopolisacharydoza typu 3 (MPS III). Nazwa choroby pochodzi od nazwiska lekarza, który w 1963 roku po raz pierwszy opisał ten typ mukopolisacharydozy – dr. Sylvestra Sanfilippo.

  • Choroba Wilsona – objawy, leczenie i przewidywana długość życia

    Choroba Wilsona to schorzenie prowadzące do nadmiernego gromadzenia się miedzi w organizmie. Przyczyną jest mutacja genetyczna, wskutek której dochodzi do defektu białka odpowiadającego za transport miedzi w organizmie. W konsekwencji miedź nie jest wydalana z organizmu, tylko gromadzi się w narządach, prowadząc do ich uszkodzenia.

  • Chłoniak Burkitta – objawy, przyczyny i rokowanie

    Przyczyną chłoniaka jest niekontrolowany rozrost puli limfocytów, a głównym skutkiem ubocznym – upośledzenie układu immunologicznego ze względu na utratę funkcji zmienionych komórek. Najczęstszą przyczyną zgonu wśród pacjentów cierpiących na nowotwory krwi są pozornie niegroźne infekcje – i właśnie tak zabija chłoniak Burkitta.

  • Odmrożenia – stopnie i objawy. Co robić i jak zabezpieczyć skórę przed zimnem?

    Odmrożenie z zimna to stan skóry, w którym jej warstwa ochronna została uszkodzona przez działanie niskich temperatur. Może to prowadzić do bolesności, pieczenia, zaczerwienienia i obrzęku, a w ciężkich przypadkach nawet do amputacji kończyn lub ich fragmentów. W celu uniknięcia odmrożenia należy zachować ostrożność podczas długotrwałego przebywania na mrozie, chronić skórę odpowiednim ubraniem czy stosować kremy i maści ochronne.

  • Sprue tropikalna (psyloza) – przyczyny i objawy choroby przypominającej celiakię

    Sprue tropikalna jest chorobą zakaźną, która występuje głównie w krajach tropikalnych i subtropikalnych. Objawia się nieprawidłowym trawieniem i wchłanianiem składników pokarmowych, co prowadzi do poważnych niedoborów składników odżywczych, głównie witaminy B12 i kwasu foliowego, a także do anemii. Leczenie sprue tropikalnej jest uzależnione od przyczyny i może wymagać antybiotyków, leków przeciwpasożytniczych i suplementów diety.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij