OB (odczyn Biernackiego) – co to jest? Badanie, normy, podwyższone, obniżone
Barbara Sitek

OB (odczyn Biernackiego) – co to jest? Badanie, normy, podwyższone, obniżone

OB, czyli odczyn Biernackiego, jest jednym z podstawowych badań krwi wykorzystywanych w profilaktyce, rozpoznawaniu oraz monitorowaniu chorób zapalnych, przewlekłych oraz zakaźnych. Chociaż oznaczenie tego parametru  nie jest specyficzne i wskazuje jedynie na obecność stanu zapalnego, a nie na konkretną przyczynę tej dysfunkcji w organizmie, wciąż jest często stosowane przez lekarzy, jako pierwszy krok w diagnostyce wielu schorzeń. Jakie są normy OB dla dzieci, kobiet i mężczyzn i czy do badania trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Podczas badania OB oceniana jest szybkość opadania krwinek czerwonych w próbce krwi pobranej od pacjenta. Jeżeli w osoczu osoby badanej są obecne immunoglobuliny lub tzw. białka ostrej fazy, czyli specyficzne białka pojawiające się w organizmie w czasie trwania infekcji lub choroby zapalnej, łączą się one z erytrocytami, powodując ich szybsze opadanie, tym samym podwyższając OB. OB znajdujące się poza zakresem referencyjnym wskazuje więc na ryzyko infekcji lub choroby zapalnej i zawsze wymaga dalszej diagnostyki, pozwalającej na znalezienie przyczyny tego stanu rzeczy.

Co to jest OB?

Odczyn Biernackiego (OB), jest badaniem polegającym na pomiarze szybkości opadania erytrocytów, czyli krwinek czerwonych w próbce krwi pobranej od pacjenta. Kiedy krew znajduje się poza naczyniem krwionośnym i dodatkowo w obniżonej temperaturze, krwinki czerwone zaczynają się ze sobą zlepiać, za pomocą białek obecnych w osoczu. Im więcej specyficznych białek znajduje się we krwi, tym szybciej zachodzi ten proces i tym wyższa ostateczna wartość OB. Na szybkość opadania erytrocytów wpływa oczywiście ich liczba i objętość, jednak do znacznego wzrostu OB dochodzi przede wszystkim w wyniku podwyższonego stężenia globulin lub innych białek ostrej fazy w osoczu pacjenta. Wśród białek, wymienianych jako prowadzące do wzrostu OB, wyróżnia się m.in.: fibrynogen, immunoglobuliny, białka ostrej fazy, czyli m.in. CRP, ceruloplazminę, haptoglobinę i ferrytynę oraz paraproteiny, czyli białka o nieprawidłowej budowie.

OB znajduje szerokie zastosowanie we wstępnym wykrywaniu i monitorowaniu przebiegu wielu chorób o charakterze zapalnym, takich jak zakażenia bakteryjne, kolagenozy i choroby zapalne naczyń krwionośnych, choroby nerek, białaczki, szpiczaki lub inne choroby nowotworowe układu krwionośnego. Podwyższone OB u kobiet może także wskazywać na zmiany hormonalne, wynikające z ciąży lub menstruacji.

Chociaż OB nie jest badaniem swoistym (wykrywa istnienie procesu zapalnego, ale nie wskazuje, co może być jego przyczyną), tak wraz z CRP (oznaczeniem poziomu białka C-reaktywnego), stanowi podstawowy marker stanu zapalnego w organizmie i wciąż pozostaje jednym z podstawowych badań przesiewowych, stosowanych w diagnostyce i badaniach profilaktycznych.

Kiedy należy wykonać badanie OB? Wskazania do badania

Badanie OB powinno się wykonać zawsze wtedy, gdy występuje podejrzenie choroby o charakterze zapalnym, autoimmunologicznym, reumatycznym, hematologicznym lub nowotworowym. Także w przypadku, gdy pacjent zgłasza objawy dysfunkcji nerek: częste oddawanie moczu i zmianę jego ilości, koloru, czy zapachu lub chorób wątroby: żółtaczkę, bóle brzucha lub utratę apetytu, dobrze jest oznaczyć poziom OB. W przypadku pacjentów z chorobami przewlekłymi, badanie OB może być także wykorzystywane do monitorowania skuteczności leczenia i wykrywania okresów zaostrzeń choroby. OB powinno również być częścią pakietu podstawowych badań profilaktycznych. Takie badania powinno się wykonać przynajmniej raz w roku, najlepiej wraz z morfologią krwi, ogólnym badaniem moczu, oznaczeniem poziomu profilu lipidowego, glukozy, enzymów wątrobowych i parametrów pracy nerek.

OB – przygotowanie do badania

Do oznaczenia OB konieczne jest pobranie próbki krwi żylnej, podobnie jak w przypadku standardowych badań laboratoryjnych, a wyniki badania są dostępne zazwyczaj już po około 24 godzinach. Na badanie OB należy zgłosić się na czczo, zachowując 12-godzinną przerwę w spożywaniu posiłków. W ciągu 2.–3. dni poprzedzających wizytę w laboratorium warto również ograniczyć spożywanie alkoholu, picie kawy i mocnej herbaty, a w miarę możliwości również stres i intensywny wysiłek fizyczny.  

OB – normy

Zakresy norm dla OB zależą od wieku i płci osoby badanej. W przypadku noworodków poziom OB powinien mieścić się w granicach 0–2 mm/h, u niemowląt poniżej 6. miesiąca życia nie powinien przekraczać 17 mm/h, a u dzieci między 6. a 15. miesiącem życia – 10 mm/h. U mężczyzn w wieku 15–50 lat OB powinno być mniejsze niż 15 mm/h, a powyżej 50 roku życia ten zakres wzrasta, niemniej nie powinien być wyższy niż 20 mm/h. W przypadku kobiet w wieku 15.–50. lat OB nie powinno być wyższe niż 20 mm/h, a u starszych pań – niższe niż  30 mm/h.

Badanie OB – interpretacja wyników

Wyniki OB znajdujące się poza zakresem norm, mogą wskazywać na wiele zaburzeń o różnym podłożu. Interpretacja wyników badań krwi powinna zostać wykonana przez lekarza, który oprócz oceny poszczególnych jej parametrów, weźmie także pod uwagę całą historię leczenia pacjenta i pozostałe wyniki jego testów diagnostycznych. Wynik OB należy oceniać także z uwzględnieniem wieku i płci chorego, jak również przyjmowanych przez niego leków. Podwyższony poziom OB jest wskaźnikiem niespecyficznym i wymaga wykonania dodatkowych badań, pozwalających na postawienie dokładnego rozpoznania. Z kolei prawidłowy poziom OB nie zawsze świadczy o braku choroby, szczególnie jeśli pacjent zgłasza występowanie uciążliwych objawów.

OB – obniżone

Ze względu na to, że większość zakresów referencyjnych nie określa minimalnej wartości dla odczynu Biernackiego, niewielu lekarzy uważa obniżony poziom OB za znaczący. Niekiedy zdarza się, że brak opadania erytrocytów wynika z niedoborów fibrynogenu, alergii, niewydolności krążenia, czy nieprawidłowej budowy erytrocytów lub ich nadmiernej liczby, jednak dolegliwości te są diagnozowane za pomocą innych, bardziej swoistych oznaczeń laboratoryjnych.

OB – podwyższone

Podwyższony poziom OB najczęściej wskazuje na toczący się w organizmie proces zapalny lub chorobę autoimmunologiczną. U zdrowych kobiet OB może ulegać podwyższeniu w trakcie ciąży (od 10.–11. tygodnia), przed miesiączką lub w jej trakcie, a także na skutek przyjmowania doustnych środków antykoncepcyjnych. Do fizjologicznego wzrostu OB dochodzi również po posiłku i na skutek silnego stresu. W pozostałych przypadkach podwyższone OB może być wynikiem:

  • ostrych i przewlekłych chorób zapalnych,
  • infekcji wirusowych, bakteryjnych (w tym zapalenia płuc),
  • chorób reumatycznych i autoimmunologicznych,
  • niedokrwistości lub chorób hematologicznych,
  • rozrostowych chorób krwi (w tym białaczek, szpiczaków i innych chorób nowotworowych),
  • nowotworów innych narządów,
  • marskości wątroby i innych jej chorób,
  • zespołu nerczycowego i niewydolności nerek,
  • przebytych urazów i zabiegów operacyjnych,
  • nadczynności i niedoczynności tarczycy,
  • podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi,
  • martwicy tkanek, np. w wyniku zawału serca,
  • gruźlicy, kiły, zapalenia płuc i innych przewlekłych infekcji,
  • próchnicy zębów (szczególnie u dzieci).

OB a CRP i PCT

OB jest obecnie tylko jednym z parametrów wykorzystywanych w diagnostyce infekcji i innych stanów zapalnych. Wielu lekarzy, zamiast OB woli korzystać jednak z oznaczania poziomu CRP lub PCT (prokalcytoniny), które są tzw. białkami ostrej fazy, czyli białkami pojawiającymi się w osoczu na skutek toczącego się w organizmie procesu zapalnego.

Oznaczenie prokalcytoniny znajduje zastosowanie przede wszystkim w  wykrywaniu zakażeń bakteryjnych, szczególnie zakażeń rozsianych, w tym także sepsy. Poziom CRP jest natomiast wskaźnikiem przede wszystkim ostrych infekcji, a jego stężenie w przypadku zakażenia rośnie i opada szybciej niż poziom OB. Z tego względu CRP nie nadaje się jednak do obserwacji chorób przewlekłych i w takim przypadku lepiej sprawdza się oznaczenie OB, powtarzane przed i po wprowadzeniu leczenia lub też jednoczesne oznaczenie zarówno OB, jak i białek ostrej fazy.

Badanie OB – cena/refundacja, skierowania

Badanie odczyny należy do podstawowych badań laboratoryjnych. Pacjent może uzyskać skierowanie na badanie OB od lekarza POZ lub specjalisty. W przypadku realizowania badania na podstawie takiego skierowania pacjent nie ponosi jego kosztów. Jeśli jednak chce je wykonać prywatnie, wówczas powinien przygotować się na opłatę rzędu około 5–15 złotych, w zależności od cennika danego laboratorium.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Co to jest USG? Co warto wiedzieć o badaniu? Rodzaje, wskazania i przeciwskazania do badania ultrasonograficznego

    Jednym z chętniej przeprowadzanych badań z zakresu diagnostyki obrazowej jest USG. Dzięki niemu możliwe jest dokonanie oceny kształtu i wielkości narządów wewnętrznych, stwierdzenie obecności guzów, zmian nowotworowych czy innych stanów patologicznych. Z powodzeniem od wielu lat stosuje się je także w trakcie monitorowania ciąży, już od jej pierwszych tygodni. Jakie są rodzaje badania USG, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

  • GGTP – Gamma-glutamylotranspeptydaza – badanie, normy, wskazania

    GGTP to enzym pomocny w diagnozowaniu między innymi chorób wątroby, trzustki czy nerek. Jego wysoki  poziom obserwuje się również u osób z problemem nadużywania alkoholu. Istnieje szereg objawów towarzyszących chorobom wątroby i dróg żółciowych, które powinny skłonić pacjenta do oznaczenia poziomu gamma-glutamylotranspeptydazy. Uwagę powinno przykuć chociażby żółte zabarwienie skóry i błon śluzowych, obrzęki i świąd skóry czy ból po prawej stronie brzucha. Jak się przygotować do badania GGTP, ile kosztuje to oznaczenie i czy do badania należy zgłosić się na czczo? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Tomografia komputerowa naczyń krwionośnych – kiedy wykonać badanie?

    Angio-TK jest mniej inwazyjną techniką angiografii naczyń krwionośnych. Badanie to pozwala na zobrazowanie stanu żył i tętnic praktycznie każdego obszaru naszego ciała. Zaletą angio-TK, będącego jednym z najdroższych badań obrazowych, jest z pewnością sposób podawania kontrastu. Jakie badania diagnostyczne należy wykonać przed tomografią komputerową naczyń krwionośnych, czy istnieją przeciwwskazania do przeprowadzania obrazowania i czy trzeba mieć skierowanie na angiografię tomografii komputerowej? Odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule. 

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. Co prawda interpretacja wyników prześwietlania kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Glikemia – badanie, wskazanie, normy. Jak interpretować wyniki poziomu cukru we krwi?

    Regularne badanie poziomu cukru we krwi (glikemia) jest jednym z podstawowych oznaczeń parametrów krwi, które może pomóc wykryć choroby związane z gospodarką węglowodanową, jak np. cukrzycę i odpowiednio wcześnie wdrożyć niezbędne leczenie. Na badanie glikemii trzeba być na czczo, nie jest wskazane wykonywanie analizy bezpośrednio po jakiejkolwiek infekcji, ciężkim wysiłku fizycznym lub w trakcie zażywania niektórych leków, np. aspiryny. Kto powinien regularnie sprawdzać poziom cukru we krwi, jak dokładnie wygląda badanie glikemii na czczo i czy podlega ono refundacji przez NFZ? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Aminogram – badanie poziomu aminokwasów

    Do oceny stężenia wolnych aminokwasów służy aminogram (profil aminokwasów). Badanie jest stosowane w diagnostyce wrodzonych wad metabolicznych, ale także przy projektowaniu odpowiedniej diety uzupełniającej lub obniżającej poziom konkretnych aminokwasów. Badanie poziomu aminokwasów zaleca się także sportowcom. Wynik oznaczenia w tym przypadku pozwala na wprowadzenie właściwej suplementacji diety, od której m.in. zależy osiągnięcie założonych celów treningowych.  Czy do profilu aminokwasów trzeba być na czczo, ile kosztuje aminogram i jakie są objawy niedoboru i nadmiaru aminokwasów?

  • Holotranskobalamina – badanie wczesnych niedoborów witaminy B12

    Istnieje pula badań, które regularnie powinien wykonać każdy weganin lub wegetarianin, a także osoby, które mają wszelkie objawy niedokrwistości lub zauważają u siebie niedobory witaminy B12, do których należy, chociażby mrowienie i pieczenie skóry, drętwienie kończyn lub zaburzenia snu. Postawienie diagnozy dotyczącej groźnego niedoboru wit. B12 jest możliwe już na jego wczesnym etapie, dzięki wykonaniu oznaczenia poziomu holoTC, czyli holotranskobalaminy. Jak się przygotować do badania poziomu holoTC, czy trzeba być na czczo i jakie są objawy obniżonego poziomu witaminy B12? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Aminopeptydaza leucynowa (LAP) – badanie, normy, wskazania

    Badanie poziomu aminopeptydazy leucynowej, w wyniku oznaczanej jako LAP, zleca się najczęściej podczas prowadzenia diagnostyki uszkodzenia komórek wątroby, trzustki i dróg żółciowych. Podwyższone LAP świadczy o możliwej chorobie tych narządów, w tym także tej o podłożu onkologicznym. Oznaczenie aktywności aminopeptydazy leucynowej pozwala również na zróżnicowanie przyczyn w odpływie żółci w sytuacji, kiedy u pacjenta oznaczono także podwyższony poziom ALP, czyli fosfatazy alkalicznej. Jak się przygotować do badania LAP, ile kosztuje i czy jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij