Jaka jest różnica między OB, CRP a innymi białkami ostrej fazy? - portal DOZ.pl
OB (odczyn Biernackiego) – co to jest? Badanie, normy, podwyższone, obniżone
Barbara Sitek

OB (odczyn Biernackiego) – co to jest? Badanie, normy, podwyższone, obniżone

OB, czyli odczyn Biernackiego, jest jednym z podstawowych badań krwi wykorzystywanych w profilaktyce, rozpoznawaniu oraz monitorowaniu chorób zapalnych, przewlekłych oraz zakaźnych. Chociaż oznaczenie tego parametru  nie jest specyficzne i wskazuje jedynie na obecność stanu zapalnego, a nie na konkretną przyczynę tej dysfunkcji w organizmie, wciąż jest często stosowane przez lekarzy, jako pierwszy krok w diagnostyce wielu schorzeń. Jakie są normy OB dla dzieci, kobiet i mężczyzn i czy do badania trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Podczas badania OB oceniana jest szybkość opadania krwinek czerwonych w próbce krwi pobranej od pacjenta. Jeżeli w osoczu osoby badanej są obecne immunoglobuliny lub tzw. białka ostrej fazy, czyli specyficzne białka pojawiające się w organizmie w czasie trwania infekcji lub choroby zapalnej, łączą się one z erytrocytami, powodując ich szybsze opadanie, tym samym podwyższając OB. OB znajdujące się poza zakresem referencyjnym wskazuje więc na ryzyko infekcji lub choroby zapalnej i zawsze wymaga dalszej diagnostyki, pozwalającej na znalezienie przyczyny tego stanu rzeczy.

Co to jest OB?

Odczyn Biernackiego (OB), jest badaniem polegającym na pomiarze szybkości opadania erytrocytów, czyli krwinek czerwonych w próbce krwi pobranej od pacjenta. Kiedy krew znajduje się poza naczyniem krwionośnym i dodatkowo w obniżonej temperaturze, krwinki czerwone zaczynają się ze sobą zlepiać, za pomocą białek obecnych w osoczu. Im więcej specyficznych białek znajduje się we krwi, tym szybciej zachodzi ten proces i tym wyższa ostateczna wartość OB. Na szybkość opadania erytrocytów wpływa oczywiście ich liczba i objętość, jednak do znacznego wzrostu OB dochodzi przede wszystkim w wyniku podwyższonego stężenia globulin lub innych białek ostrej fazy w osoczu pacjenta. Wśród białek, wymienianych jako prowadzące do wzrostu OB, wyróżnia się m.in.: fibrynogen, immunoglobuliny, białka ostrej fazy, czyli m.in. CRP, ceruloplazminę, haptoglobinę i ferrytynę oraz paraproteiny, czyli białka o nieprawidłowej budowie.

OB znajduje szerokie zastosowanie we wstępnym wykrywaniu i monitorowaniu przebiegu wielu chorób o charakterze zapalnym, takich jak zakażenia bakteryjne, kolagenozy i choroby zapalne naczyń krwionośnych, choroby nerek, białaczki, szpiczaki lub inne choroby nowotworowe układu krwionośnego. Podwyższone OB u kobiet może także wskazywać na zmiany hormonalne, wynikające z ciąży lub menstruacji.

Chociaż OB nie jest badaniem swoistym (wykrywa istnienie procesu zapalnego, ale nie wskazuje, co może być jego przyczyną), tak wraz z CRP (oznaczeniem poziomu białka C-reaktywnego), stanowi podstawowy marker stanu zapalnego w organizmie i wciąż pozostaje jednym z podstawowych badań przesiewowych, stosowanych w diagnostyce i badaniach profilaktycznych.

Kiedy należy wykonać badanie OB? Wskazania do badania

Badanie OB powinno się wykonać zawsze wtedy, gdy występuje podejrzenie choroby o charakterze zapalnym, autoimmunologicznym, reumatycznym, hematologicznym lub nowotworowym. Także w przypadku, gdy pacjent zgłasza objawy dysfunkcji nerek: częste oddawanie moczu i zmianę jego ilości, koloru, czy zapachu lub chorób wątroby: żółtaczkę, bóle brzucha lub utratę apetytu, dobrze jest oznaczyć poziom OB. W przypadku pacjentów z chorobami przewlekłymi, badanie OB może być także wykorzystywane do monitorowania skuteczności leczenia i wykrywania okresów zaostrzeń choroby. OB powinno również być częścią pakietu podstawowych badań profilaktycznych. Takie badania powinno się wykonać przynajmniej raz w roku, najlepiej wraz z morfologią krwi, ogólnym badaniem moczu, oznaczeniem poziomu profilu lipidowego, glukozy, enzymów wątrobowych i parametrów pracy nerek.

Polecane dla Ciebie

OB – przygotowanie do badania

Do oznaczenia OB konieczne jest pobranie próbki krwi żylnej, podobnie jak w przypadku standardowych badań laboratoryjnych, a wyniki badania są dostępne zazwyczaj już po około 24 godzinach. Na badanie OB należy zgłosić się na czczo, zachowując 12-godzinną przerwę w spożywaniu posiłków. W ciągu 2.–3. dni poprzedzających wizytę w laboratorium warto również ograniczyć spożywanie alkoholu, picie kawy i mocnej herbaty, a w miarę możliwości również stres i intensywny wysiłek fizyczny.  

OB – normy

Zakresy norm dla OB zależą od wieku i płci osoby badanej. W przypadku noworodków poziom OB powinien mieścić się w granicach 0–2 mm/h, u niemowląt poniżej 6. miesiąca życia nie powinien przekraczać 17 mm/h, a u dzieci między 6. a 15. miesiącem życia – 10 mm/h. U mężczyzn w wieku 15–50 lat OB powinno być mniejsze niż 15 mm/h, a powyżej 50 roku życia ten zakres wzrasta, niemniej nie powinien być wyższy niż 20 mm/h. W przypadku kobiet w wieku 15.–50. lat OB nie powinno być wyższe niż 20 mm/h, a u starszych pań – niższe niż  30 mm/h.

Badanie OB – interpretacja wyników

Wyniki OB znajdujące się poza zakresem norm, mogą wskazywać na wiele zaburzeń o różnym podłożu. Interpretacja wyników badań krwi powinna zostać wykonana przez lekarza, który oprócz oceny poszczególnych jej parametrów, weźmie także pod uwagę całą historię leczenia pacjenta i pozostałe wyniki jego testów diagnostycznych. Wynik OB należy oceniać także z uwzględnieniem wieku i płci chorego, jak również przyjmowanych przez niego leków. Podwyższony poziom OB jest wskaźnikiem niespecyficznym i wymaga wykonania dodatkowych badań, pozwalających na postawienie dokładnego rozpoznania. Z kolei prawidłowy poziom OB nie zawsze świadczy o braku choroby, szczególnie jeśli pacjent zgłasza występowanie uciążliwych objawów.

OB – obniżone

Ze względu na to, że większość zakresów referencyjnych nie określa minimalnej wartości dla odczynu Biernackiego, niewielu lekarzy uważa obniżony poziom OB za znaczący. Niekiedy zdarza się, że brak opadania erytrocytów wynika z niedoborów fibrynogenu, alergii, niewydolności krążenia, czy nieprawidłowej budowy erytrocytów lub ich nadmiernej liczby, jednak dolegliwości te są diagnozowane za pomocą innych, bardziej swoistych oznaczeń laboratoryjnych.

OB – podwyższone

Podwyższony poziom OB najczęściej wskazuje na toczący się w organizmie proces zapalny lub chorobę autoimmunologiczną. U zdrowych kobiet OB może ulegać podwyższeniu w trakcie ciąży (od 10.–11. tygodnia), przed miesiączką lub w jej trakcie, a także na skutek przyjmowania doustnych środków antykoncepcyjnych. Do fizjologicznego wzrostu OB dochodzi również po posiłku i na skutek silnego stresu. W pozostałych przypadkach podwyższone OB może być wynikiem:

  • ostrych i przewlekłych chorób zapalnych,
  • infekcji wirusowych, bakteryjnych (w tym zapalenia płuc),
  • chorób reumatycznych i autoimmunologicznych,
  • niedokrwistości lub chorób hematologicznych,
  • rozrostowych chorób krwi (w tym białaczek, szpiczaków i innych chorób nowotworowych),
  • nowotworów innych narządów,
  • marskości wątroby i innych jej chorób,
  • zespołu nerczycowego i niewydolności nerek,
  • przebytych urazów i zabiegów operacyjnych,
  • nadczynności i niedoczynności tarczycy,
  • podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi,
  • martwicy tkanek, np. w wyniku zawału serca,
  • gruźlicy, kiły, zapalenia płuc i innych przewlekłych infekcji,
  • próchnicy zębów (szczególnie u dzieci).

OB a CRP i PCT

OB jest obecnie tylko jednym z parametrów wykorzystywanych w diagnostyce infekcji i innych stanów zapalnych. Wielu lekarzy, zamiast OB woli korzystać jednak z oznaczania poziomu CRP lub PCT (prokalcytoniny), które są tzw. białkami ostrej fazy, czyli białkami pojawiającymi się w osoczu na skutek toczącego się w organizmie procesu zapalnego.

Oznaczenie prokalcytoniny znajduje zastosowanie przede wszystkim w  wykrywaniu zakażeń bakteryjnych, szczególnie zakażeń rozsianych, w tym także sepsy. Poziom CRP jest natomiast wskaźnikiem przede wszystkim ostrych infekcji, a jego stężenie w przypadku zakażenia rośnie i opada szybciej niż poziom OB. Z tego względu CRP nie nadaje się jednak do obserwacji chorób przewlekłych i w takim przypadku lepiej sprawdza się oznaczenie OB, powtarzane przed i po wprowadzeniu leczenia lub też jednoczesne oznaczenie zarówno OB, jak i białek ostrej fazy.

Badanie OB – cena/refundacja, skierowania

Badanie odczyny należy do podstawowych badań laboratoryjnych. Pacjent może uzyskać skierowanie na badanie OB od lekarza POZ lub specjalisty. W przypadku realizowania badania na podstawie takiego skierowania pacjent nie ponosi jego kosztów. Jeśli jednak chce je wykonać prywatnie, wówczas powinien przygotować się na opłatę rzędu około 5–15 złotych, w zależności od cennika danego laboratorium.

  1. B. Polińska i in., Rola odczynu opadania krwinek czerwonych w diagnostyce różnych stanów klinicznych, „Diagnostyka Laboratoryjna", nr 51 (4) 2015.
  2. I. Lapić i in., Erythrocyte sedimentation rate and C-reactive protein, in acute inflammation: meta-analysis of diagnostic accuracy studies, „American Journal of Clinical Pathology", nr 153 (1) 2020.
  3. K. Lis, Odczyn Biernackiego - wczoraj i dziś, „Journal of Laboratory Diagnostic", nr 28 (2) 2012.
  4. B. Polińska i in., Rola odczynu opadania krwinek czerwonych w diagnostyce różnych stanów klinicznych, „Journal of Laboratory Diagnostics", nr 51 (4) 2015.
  5. A. Szutowicz i in., Diagnostyka Laboratoryjna, tom I, Gdańsk 2009.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wymaz z gardła – ile kosztuje badanie i gdzie można je wykonać?

    Wielokrotnie każdy z nas cierpiał z powodu bólu gardła czy chrypki. Są to najczęściej występujące choroby gardła. Czasem zdarza się jednak, że infekcje gardła dopadają nas zbyt często oraz ciągle nawracają pomimo stosowania właściwego leczenia. Co można zrobić w takiej sytuacji? Wtedy można zdecydować się na wykonanie wymazu z gardła, który może pomoc naszemu lekarzowi prowadzącemu w postawieniu właściwej diagnozy i ułatwi też włączenie najlepszego dla nas leczenia.

  • Sód (Na) – badamy elektrolity we krwi. Norma, hiponatremia, hipernatremia

    Badanie stężenia sodu (Na) jest jednym z głównych oznaczeń parametrów krwi. Nie jest badaniem drogim ani też wymagającym specjalnego przygotowania, niemniej kontrolowanie poziomu sodu jest bardzo istotne. Wszelkie nieprawidłowości w stężeniu tego elektrolitu mogą być bardzo groźne dla zdrowia, szczególnie osób, u których zdiagnozowano choroby kardiologiczne, jak chociażby nadciśnienie tętnicze lub nefrologiczne, jak niewydolność nerek. Jak wygląda badanie, czy jest refundowane, ile kosztuje i jakie są normy dla kobiet, mężczyzn i dzieci? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Insulina – normy we krwi, wskazania, cena. Badanie insuliny po obciążeniu. Czy hiperglikemia i hipoglikemia są groźne dla życia?

    Insulina i normy z nią związane są jednym z głównych wskaźników prawidłowej pracy trzustki. Badanie poziomu tego hormonu pozwala na dokonanie oceny zmian w gospodarce węglowodanowej, a w przypadku wystąpienia hipoglikemii lub hiperglikemii wdrożenie odpowiedniego leczenia tych zaburzeń, których zaniedbane może się rozwinąć w szereg chorób metabolicznych, w tym przede wszystkim w cukrzycę typu II. Osoby, które zauważyły u siebie zaburzenia widzenia, zawroty głowy, przyspieszoną akcję serca lub zlewne poty powinny koniecznie zgłosić się na badanie poziomu insuliny.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Wysoki poziom prolaktyny (hiperprolaktynemia) w wyniku badania krwi

    Hiperprolaktynemia jest jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynność tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Holotranskobalamina – badanie wczesnych niedoborów witaminy B12

    Istnieje pula badań, które regularnie powinien wykonać każdy weganin lub wegetarianin, a także osoby, które mają wszelkie objawy niedokrwistości lub zauważają u siebie niedobory witaminy B12, do których należy, chociażby mrowienie i pieczenie skóry, drętwienie kończyn lub zaburzenia snu. Postawienie diagnozy dotyczącej groźnego niedoboru wit. B12 jest możliwe już na jego wczesnym etapie, dzięki wykonaniu oznaczenia poziomu holoTC, czyli holotranskobalaminy. Jak się przygotować do badania poziomu holoTC, czy trzeba być na czczo i jakie są objawy obniżonego poziomu witaminy B12? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij