AST (aminotransferaza asparaginianowa) – badanie, norma, podwyższona. Interpretacja wyników prób wątrobowych
Barbara Sitek

AST (aminotransferaza asparaginianowa) – badanie, norma, podwyższona. Interpretacja wyników prób wątrobowych

Badanie poziomu AST to jedno z podstawowych oznaczeń, które zleca się w ramach kontroli funkcji i pracy wątroby, mięśni szkieletowych i  serca. Wszyscy pacjenci, u których wystąpiły choroby wątroby, podczas terapii hormonalnych, antytrądzikowych (z życiem retinoidów), zakażeni wirusem HIV, a także osoby otyłe i cukrzycy powinni regularnie sprawdzać poziom aminotransferazy asparaginianowej. Czy do badania AST należy być na czczo, ile kosztuje oznaczenie i jakie inne parametry krwi należą do tzw. prób wątrobowych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Oznaczenie poziomu AST wraz z badaniem ALT jest zaliczane do tzw. prób wątrobowych, czyli testów biochemicznych wykonywanych w próbce krwi, które pozwalają na ocenę czynności wątroby i wykrycie ewentualnych zaburzeń w jej pracy. Podwyższone stężenia prób wątrobowych są najczęściej wynikiem chorób tego narządu, wymagających dalszej diagnostyki, a także odpowiedniego leczenia. Schorzenia wątroby na początkowym etapie (zazwyczaj) nie dają żadnych widocznych objawów, dlatego badania te warto wykonywać regularnie w ramach profilaktyki, aby móc wykryć chorobę najwcześniej jak jest to możliwe.

Co to jest (AST) aminotransferaza asparaginianowa?

Aminotransferaza asparaginianowa, nazywana w skrócie AST, jest enzymem należącym do grupy aminotransferaz, których najważniejszą rolą jest regulowanie reakcji przemian aminokwasów wchodzących w skład białek budujących ludzki organizm. AST zlokalizowana jest głównie w mitochondriach i w cytoplazmie komórek wątroby, mięśni szkieletowych, serca i nerek, a także w mniejszych ilościach: komórek trzustki, śledziony, płuc i mózgu, jak również wewnątrz erytrocytów (czerwonych krwinek) i leukocytów (białych krwinek).

Najwyższa aktywność AST stwierdzana jest w komórkach wątroby i mięśni szkieletowych, dzięki czemu oznaczenie poziomu AST we krwi może być używane do monitorowania ich funkcji.

Uszkodzenie komórek wątroby lub innych komórek, wewnątrz których znajduje się AST (np. na skutek nadmiernego spożywania alkoholu), prowadzi do przerwania ciągłości błony komórkowej i uwolnienia aminotransferazy asparaginianowej na zewnątrz komórki. Następnie enzym trafia do krwi (w zdecydowanej większości), co na wyniku badania laboratoryjnego widoczne jest jako jego podwyższona aktywność. Ze względu na to, że AST jest zlokalizowana w wielu różnych tkankach organizmu, samodzielne oznaczenie tego parametru nie jest wystarczające do rozpoznania określonej choroby, będącej przyczyną wzrostu jej stężenia. Zazwyczaj zaleca się oznaczenie poziomu AST w połączeniu z dodatkowymi badaniami biochemicznymi, obejmującymi parametry, które są specyficzne narządowo, wskazując z jakiej tkanki pochodzą uwolnione enzymy.

Badanie aktywności AST wykonywane jest najczęściej w celu wykrywania nieprawidłowości pracy:

Badanie AST – kiedy i jak często należy robić próby wątrobowe z krwi?

Badanie poziomu AST i pozostałe próby wątrobowe warto wykonywać regularnie, najlepiej raz w roku w ramach badań profilaktycznych, a także zawsze w przypadku wystąpienia objawów, mogących wskazywać na zaburzenia w pracy wątroby:

  • brak apetytu, wymioty, nudności, wzdęcia i inne zaburzenia trawienia,
  • przewlekłe uczucie zmęczenia, osłabienie, senność, spadek masy ciała,
  • zaburzenia miesiączkowania, krwawienia z nosa i dziąseł, częste pojawianie się siniaków na skórze,
  • świąd skóry, żółte zabarwienie skóry i białek oczu, a także moczu i stolca,
  • opuchnięcie i ból brzucha, szczególnie gdy jest on zlokalizowany pod żebrami, z prawej strony (tu znajduje się wątroba).

Regularne oznaczanie aktywności AST jest zalecane także wszystkim osobom, znajdującym się w tzw. grupie ryzyka – u których występowały przypadki chorób wątroby, pacjentom przyjmującym leki, mogące obciążać wątrobę, np. retinoidy, ponadto osobom chorym na cukrzycę, kobietom stosującym doustną antykoncepcję hormonalną lub hormonalną terapię zastępczą (HTZ), osobom otyłym i z nadwagą, nadużywającym alkoholu, zakażonym wirusem HIV lub chorym na wirusowe zapalenie wątroby A lub B (WZW A lub WZW B), a także na inne przewlekłe choroby tego narządu. Badanie zmian w aktywności AST może być też wykorzystywane u pacjentów z chorobami wątroby, w celu monitorowania skuteczności ich leczenia.

Jak się przygotować do badania AST?

Do oznaczenia poziomu aminotransferazy asparaginianowej (AST) konieczne jest pobranie próbki krwi żylnej, najczęściej z żyły łokciowej, czyli tak jak przy większości podstawowych badań biochemicznych. Do badania AST należy zgłosić się na czczo, zachowując minimum 12-godzinną przerwę w spożywaniu posiłków. Na 2–3 dni przed badaniem warto ograniczyć intensywny wysiłek fizyczny oraz spożywanie alkoholu, tłustych posiłków, kawy i czekolady. Osoby przyjmujące leki, takie jak: antybiotyki (z grupy tetracyklin lub erytromycynę), salicylany, leki przeciwzapalne (np. diklofenak), opiaty, chloropromazynę, werapamil czy sulfasalazynę powinny zgłosić ten fakt lekarzowi kierującemu na badanie lub personelowi punktu pobrań, ponieważ leki te mogą mieć wpływ na wynik badania.

AST – normy i podwyższone. Przyczyny, objawy zaburzeń

Zakres norm referencyjnych dla AST może się różnić, w zależności od laboratorium, w którym wykonywane jest badanie, najczęściej jednak mieści się on w przedziale od 5 do 40 IU/l. Podwyższony poziom AST może być skutkiem toksycznego uszkodzenia wątroby (na skutek spożycia alkoholu, zatrucia lekami lub toksynami, np. po spożyciu trującego gatunku grzybów), infekcji wirusowej (np. WZW typu B lub C), przewlekłego zapalenia wątroby, zapalenia lub niedrożności dróg żółciowych, niealkoholowej choroby stłuszczeniowej lub nowotworu wątroby, ale także zawału serca, zapalenia lub urazu mięśni szkieletowych, mocznicy, anemii złośliwej, zapalenia trzustki, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, choroby hemolitycznej, hemochromatozy, choroby Wilsona, wrodzonej dystrofii mięśniowej, cukrzycy lub chorób tarczycy.

Do wzrostu aktywności AST może jednak dochodzić nie tylko w stanach chorobowych, ale także po dużym wysiłku fizycznym, na skutek przyjmowania niektórych leków lub w wyniku odwodnienia organizmu. Z tego powodu interpretacji wyniku powinien zawsze dokonywać lekarz na podstawie całej historii choroby pacjenta i wyniki pozostałych badań diagnostycznych. Obniżony poziom AST zdarza się rzadko i najczęściej bywa skutkiem ciąży, niedożywienia, niedoborów witaminy B6 lub przewlekłej choroby nerek. Nie ma on jednak znaczenia diagnostycznego.

Jaki powinien być stosunek ALT do AST?

Oznaczenie poziomu AST wykonuje się najczęściej łącznie z badaniem ALT, ponieważ dopiero porównanie stosunku wartości tych parametrów pozwala na dokładną ocenę funkcji wątroby i wnioskowanie o możliwych przyczynach zaburzeń w jej pracy. Stosunek AST do ALT nazywany jest wskaźnikiem De Ritisa, a jego wartość wskazuje na przyczynę podwyższonych stężeń prób wątrobowych:

  • gdy jest mniejszy niż jeden (<1), sugeruje łagodne uszkodzenie hepatocytów, czyli komórek wątroby,
  • gdy jest równy jeden (=1), może wskazywać na ostrą cholestazę zewnątrzwątrobową, nowotwór lub marskość wątroby,
  • gdy jest większy od jeden (>1), a szczególnie gdy jest wyższy niż dwa (>2), może być wynikiem zawału serca, martwicy hepatocytów lub ciężkiego uszkodzenia wątroby.

Badanie AST  cena/refundacja i skierowanie

Badanie poziomu aminotransferazy asparaginianowej jest jednym z tańszych badań dostępnych we wszystkich komercyjnych laboratoriach. Cena badania AST wykonywanego na własną rękę nie powinna przekroczyć 10 zł, można jednak wykonać je bezpłatnie, na podstawie skierowania od lekarza rodzinnego lub specjalisty, współpracującego z NFZ.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Niedobór żelaza – przyczyny, objawy, skutki oraz leczenie niskiego poziomu żelaza. Dieta i suplementacja żelaza

    Żelazo jest jednym z kluczowych pierwiastków dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Niedobór żelaza może wywoływać uciążliwe objawy, jak zmęczenie, senność, nadmierne wypadanie włosów, bóle głowy, może również prowadzić do anemii. Anemię z niedoboru żelaza leczy się podawaniem preparatów doustnych żelaza bądź, w przypadku problemów z wchłanianiem, stosuje się zastrzyki lub wlewy dożylne. Jakie są przyczyny niskiego poziomu żelaza we krwi? Jak powinna wyglądać dieta przy niskim poziomie żelaza?

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • Rezonans magnetyczny przysadki mózgowej – przebieg badania. Jakie są skutki uboczne MRI przysadki z kontrastem?

    Rezonans magnetyczny (MRI) przysadki mózgowej wykonuje się na podstawie objawów świadczących o guzie gruczołu lub struktur znajdujących się w jego pobliżu. Prześwietlenie jest dwuetapowe – przeprowadzane przed dożylnym podaniem kontrastu i po jego użyciu. Zarówno na badanie wykonywane w ramach refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia, jak i to realizowane z prywatnych środków należy mieć skierowanie lekarskie i aktualny wynik badania kreatyniny, obrazującej wydolność nerek. Ile kosztuje MRI przysadki mózgowej, jak należy się przygotować do prześwietlenia i jakie są objawy podania kontrastu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Leptyna – funkcje i właściwości. Jak wygląda badanie poziomu hormonu sytości? Czy niektórzy są skazani na efekt jojo?

    Leptyna zmniejsza apetyt, dlatego nazywana jest „hormonem sytości”. Produkują ją adipocyty, czyli komórki tłuszczowe organizmu. Przyjmuje się, że osoby, które łatwiej wracają do wagi sprzed odchudzania, czyli borykają się z tzw. efektem jojo, mają podwyższony poziom leptyny i jednocześnie obniżony poziomem greliny, czyli „hormonu głodu”. Leptyna jest nie tylko hormonem skierowanym przeciwko otyłości, ale także bierze udział w szeregu procesów związanych ze wzrastaniem, dojrzewaniem, termogenezą i regulacją ciśnienia krwi. Ponadto wpływa na płodność i status układu immunologicznego. Jak wygląda badanie leptyny, ile kosztuje i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość

    Grelina to silnie wypływający na uczucie głodu hormon białkowy. Jest wydzielana przez komórki dna i trzonu żołądka. Bierze udział w regulowaniu gospodarki węglowodanowo-lipidowej organizmu, wpływa na zmniejszenie wydzielania insuliny w trzustce oraz nasila proces powstawania komórek tłuszczowych (adipocytów). Grelina bierze udział w osteogenezie, pozytywnie wpływa na procesy pamięci długotrwałej i przestrzennej. Za wzrost syntezy hormonu odpowiada m.in. głód, faza folikularna cyklu miesiączkowego, hipoglikemia czy stres, zaś do obniżenia poziomu greliny przyczynia się stan sytości, hiperglikemia, hiperinsulinemia lub uprawianie aktywności fizycznej. Jak wygląda badanie poziomu greliny w Polsce i po co wykonywać oznaczenie poziomu leptyny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Pierwsza wizyta u ginekologa – jak należy się przygotować i kiedy powinna się odbyć?

    Wizyta u ginekologa to jedna z bardziej intymnych konsultacji, jakie kobieta musi regularnie odbywać w swoim życiu. Wyjątkowo newralgiczna jest z pewnością ta pierwsza, bywająca krępującą i trudną. Młoda pacjentka zazwyczaj nie jest pewna, o co powinna zapytać, jak się zachować i czego się spodziewać. Fora internetowe są pełne zapytań dotyczących tego, do którego lekarza najlepiej się wybrać (kobiety czy mężczyzny), czy badanie ginekologiczne boli, kiedy po raz pierwszy udać się do ginekologa? Odpowiedzi na wszystkie te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „dobrego cholesterolu" wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. . Zaleca się, by badanie wykonywać raz w roku w ramach badań profilaktycznych.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij