AST (aminotransferaza asparaginianowa) – badanie, norma, podwyższona. Interpretacja wyników prób wątrobowych - portal DOZ.pl
AST (aminotransferaza asparaginianowa) – badanie, norma, podwyższona. Interpretacja wyników prób wątrobowych
Barbara Sitek

AST (aminotransferaza asparaginianowa) – badanie, norma, podwyższona. Interpretacja wyników prób wątrobowych

Badanie poziomu AST to jedno z podstawowych oznaczeń, które zleca się w ramach kontroli funkcji i pracy wątroby, mięśni szkieletowych i  serca. Wszyscy pacjenci, u których wystąpiły choroby wątroby, podczas terapii hormonalnych, antytrądzikowych (z życiem retinoidów), zakażeni wirusem HIV, a także osoby otyłe i cukrzycy powinni regularnie sprawdzać poziom aminotransferazy asparaginianowej. Czy do badania AST należy być na czczo, ile kosztuje oznaczenie i jakie inne parametry krwi należą do tzw. prób wątrobowych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Co to jest aminotransferaza asparaginianowa (AST) ?

Aminotransferaza asparaginianowa, nazywana w skrócie AST, jest enzymem należącym do grupy aminotransferaz, których najważniejszą rolą jest regulowanie reakcji przemian aminokwasów wchodzących w skład białek budujących ludzki organizm. AST zlokalizowana jest głównie w mitochondriach i w cytoplazmie komórek wątroby, mięśni szkieletowych, serca i nerek, a także w mniejszych ilościach: komórek trzustki, śledziony, płuc i mózgu, jak również wewnątrz erytrocytów (czerwonych krwinek) i leukocytów (białych krwinek).

Najwyższa aktywność AST stwierdzana jest w komórkach wątroby i mięśni szkieletowych, dzięki czemu oznaczenie poziomu AST we krwi może być używane do monitorowania ich funkcji.

Uszkodzenie komórek wątroby lub innych komórek, wewnątrz których znajduje się AST (np. na skutek nadmiernego spożywania alkoholu), prowadzi do przerwania ciągłości błony komórkowej i uwolnienia aminotransferazy asparaginianowej na zewnątrz komórki. Następnie enzym trafia do krwi (w zdecydowanej większości), co na wyniku badania laboratoryjnego widoczne jest jako jego podwyższona aktywność. Ze względu na to, że AST jest zlokalizowana w wielu różnych tkankach organizmu, samodzielne oznaczenie tego parametru nie jest wystarczające do rozpoznania określonej choroby, będącej przyczyną wzrostu jej stężenia. Zazwyczaj zaleca się oznaczenie poziomu AST w połączeniu z dodatkowymi badaniami biochemicznymi, obejmującymi parametry, które są specyficzne narządowo, wskazując z jakiej tkanki pochodzą uwolnione enzymy.

Badanie aktywności AST wykonywane jest najczęściej w celu wykrywania nieprawidłowości pracy:

Badanie AST – kiedy i jak często należy robić próby wątrobowe z krwi?

Badanie poziomu AST i pozostałe próby wątrobowe warto wykonywać regularnie, najlepiej raz w roku w ramach badań profilaktycznych, a także zawsze w przypadku wystąpienia objawów, mogących wskazywać na zaburzenia w pracy wątroby:

  • brak apetytu, wymioty, nudności, wzdęcia i inne zaburzenia trawienia,
  • przewlekłe uczucie zmęczenia, osłabienie, senność, spadek masy ciała,
  • zaburzenia miesiączkowania, krwawienia z nosa i dziąseł, częste pojawianie się siniaków na skórze,
  • świąd skóry, żółte zabarwienie skóry i białek oczu, a także moczu i stolca,
  • opuchnięcie i ból brzucha, szczególnie gdy jest on zlokalizowany pod żebrami, z prawej strony (tu znajduje się wątroba).

Regularne oznaczanie aktywności AST jest zalecane także wszystkim osobom, znajdującym się w tzw. grupie ryzyka – u których występowały przypadki chorób wątroby, pacjentom przyjmującym leki, mogące obciążać wątrobę, np. retinoidy, ponadto osobom chorym na cukrzycę, kobietom stosującym doustną antykoncepcję hormonalną lub hormonalną terapię zastępczą (HTZ), osobom otyłym i z nadwagą, nadużywającym alkoholu, zakażonym wirusem HIV lub chorym na wirusowe zapalenie wątroby A lub B (WZW A lub WZW B), a także na inne przewlekłe choroby tego narządu. Badanie zmian w aktywności AST może być też wykorzystywane u pacjentów z chorobami wątroby, w celu monitorowania skuteczności ich leczenia.

Polecane dla Ciebie

Jak się przygotować do badania AST?

Do oznaczenia poziomu aminotransferazy asparaginianowej (AST) konieczne jest pobranie próbki krwi żylnej, najczęściej z żyły łokciowej, czyli tak jak przy większości podstawowych badań biochemicznych. Do badania AST należy zgłosić się na czczo, zachowując minimum 12-godzinną przerwę w spożywaniu posiłków. Na 2–3 dni przed badaniem warto ograniczyć intensywny wysiłek fizyczny oraz spożywanie alkoholu, tłustych posiłków, kawy i czekolady. Osoby przyjmujące leki, takie jak: antybiotyki (z grupy tetracyklin lub erytromycynę), salicylany, leki przeciwzapalne (np. diklofenak), opiaty, chloropromazynę, werapamil czy sulfasalazynę powinny zgłosić ten fakt lekarzowi kierującemu na badanie lub personelowi punktu pobrań, ponieważ leki te mogą mieć wpływ na wynik badania.

AST – normy i podwyższone. Przyczyny, objawy zaburzeń

Zakres norm referencyjnych dla AST może się różnić, w zależności od laboratorium, w którym wykonywane jest badanie, najczęściej jednak mieści się on w przedziale od 5 do 40 IU/l. Podwyższony poziom AST może być skutkiem toksycznego uszkodzenia wątroby (na skutek spożycia alkoholu, zatrucia lekami lub toksynami, np. po spożyciu trującego gatunku grzybów), infekcji wirusowej (np. WZW typu B lub C), przewlekłego zapalenia wątroby, zapalenia lub niedrożności dróg żółciowych, niealkoholowej choroby stłuszczeniowej lub nowotworu wątroby, ale także zawału serca, zapalenia lub urazu mięśni szkieletowych, mocznicy, anemii złośliwej, zapalenia trzustki, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, choroby hemolitycznej, hemochromatozy, choroby Wilsona, wrodzonej dystrofii mięśniowej, cukrzycy lub chorób tarczycy.

Do wzrostu aktywności AST może jednak dochodzić nie tylko w stanach chorobowych, ale także po dużym wysiłku fizycznym, na skutek przyjmowania niektórych leków lub w wyniku odwodnienia organizmu. Z tego powodu interpretacji wyniku powinien zawsze dokonywać lekarz na podstawie całej historii choroby pacjenta i wyniki pozostałych badań diagnostycznych. Obniżony poziom AST zdarza się rzadko i najczęściej bywa skutkiem ciąży, niedożywienia, niedoborów witaminy B6 lub przewlekłej choroby nerek. Nie ma on jednak znaczenia diagnostycznego.

Jaki powinien być stosunek ALT do AST?

Oznaczenie poziomu AST wykonuje się najczęściej łącznie z badaniem ALT, ponieważ dopiero porównanie stosunku wartości tych parametrów pozwala na dokładną ocenę funkcji wątroby i wnioskowanie o możliwych przyczynach zaburzeń w jej pracy. Stosunek AST do ALT nazywany jest wskaźnikiem De Ritisa, a jego wartość wskazuje na przyczynę podwyższonych stężeń prób wątrobowych:

  • gdy jest mniejszy niż jeden (<1), sugeruje łagodne uszkodzenie hepatocytów, czyli komórek wątroby,
  • gdy jest równy jeden (=1), może wskazywać na ostrą cholestazę zewnątrzwątrobową, nowotwór lub marskość wątroby,
  • gdy jest większy od jeden (>1), a szczególnie gdy jest wyższy niż dwa (>2), może być wynikiem zawału serca, martwicy hepatocytów lub ciężkiego uszkodzenia wątroby.

Badanie AST  cena/refundacja i skierowanie

Badanie poziomu aminotransferazy asparaginianowej jest jednym z tańszych badań dostępnych we wszystkich komercyjnych laboratoriach. Cena badania AST wykonywanego na własną rękę nie powinna przekroczyć 10 zł, można jednak wykonać je bezpłatnie, na podstawie skierowania od lekarza rodzinnego lub specjalisty, współpracującego z NFZ.

  1. R. Caquet i in., 250 badań laboratoryjnych, Warszawa, 2007, s. 434-435
  2. A. Szutowicz i in., Diagnostyka laboratoryjna, tom I, Gdańsk, 2009, s. 61-62
  3. M. Hartleb, Interpretacja badań laboratoryjnych w chorobach wątroby, Wrocław, 2019.
  4. N. Waszkiewicz i in., Biomarkery nadużywania alkoholu. Część I. Biomarkery tradycyjne i ich interpretacja, Psychiatria Polska, 2010, nr 1, s. 127-136

 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Tomografia komputerowa zatok – jak wygląda badanie? Ile kosztuje CT zatok?

    Często nawracający i nasilający się przy pochylaniu ból głowy w okolicy czoła, czy też długotrwały, uporczywy katar, któremu towarzyszy gorączka, apatia i uczucia rozbicia – to najczęstsze objawy zapalenia zatok. Pogłębiona diagnostyka tego schorzenia najczęściej opiera się na wykonaniu badań obrazowych, takich jak tomografia komputerowa zatok. Które choroby zatok można zdiagnozować dzięki temu badaniu, jak można wcześniej się do niego przygotować, ile kosztuje TK zatok? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • D-dimery – wskazania, normy, podwyższone. Poziom d-dimerów a zakrzepica

    Badanie d-dimerów we krwi jest jednym z głównych parametrów wykorzystywanych w diagnostyce chorób zakrzepowych, takich jak zakrzepica żył głębokich dolnych czy zatorowość płucna. Skrzepy krwi znajdujące się w naczyniach krwionośnych mogą zamknąć światło tych przewodów, doprowadzając do bardzo poważnych komplikacji zdrowotnych. Wyróżnia się cztery podstawowe metody oznaczenia stężenia d-dimerów we krwi (metoda lateksowa, immunoenzymatyczna, aglutynacji pełnej krwi i wykorzystująca przeciwciała znakowane technetem). Kiedy wykonać badanie, ile kosztuje oznaczenie stężenia d-dimerów, jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Co to jest czynnik reumatoidalny (RF)? Normy, podwyższony. Kiedy należy wykonać badanie RF?

    Czynnik reumatoidalny (RF) jest badaniem, które może wskazać, że w organizmie rozwija się reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty, zespół Sjogrena, sarkoidoza czy borelioza. Co ciekawe nie musi być jednak parametrem świadczącym tylko o rozwoju tych chorób, ponieważ u nawet 20% społeczeństwa występuje on fizjologicznie. Najczęściej świadczy tym, że w organizmie rozwija się stan zapalny, związany albo z chrząstką stawową albo tkanką łączną. Jakie specyficzne objawy powinny skłonić do zbadania RF, ile kosztuje oznaczenie czynnika reumatoidalnego i czy należy posiadać skierowanie do wykonania tego badania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Badanie poziomu aminokwasów w organizmie – kiedy należy sprawdzić ich poziom?

    Do oceny stężenia wolnych aminokwasów służy aminogram (profil aminokwasów). Badanie jest stosowane w diagnostyce wrodzonych wad metabolicznych, ale także przy projektowaniu odpowiedniej diety uzupełniającej lub obniżającej poziom konkretnych aminokwasów. Badanie poziomu aminokwasów zaleca się także sportowcom. Wynik oznaczenia w tym przypadku pozwala na wprowadzenie właściwej suplementacji diety, od której m.in. zależy osiągnięcie założonych celów treningowych.  Czy do profilu aminokwasów trzeba być na czczo, ile kosztuje aminogram i jakie są objawy niedoboru i nadmiaru aminokwasów?

  • Badanie ACTH (kortykotropina) – normy, wskazania, cena

    Kortykotropina, czyli ACTH to hormon, którego poziom rośnie, kiedy spada stężenie hormonu stresu, czyli kortyzolu. Przez wzgląd na zależność występującą między tymi dwoma hormonami, często wskazania do badania poziomu ACTH są analogiczne do wskazań stosowanych przy zlecaniu badania poziomu kortyzolu. Poziom kortykotropiny charakteryzuje się dobową zmiennością, dlatego nie bez znaczenia jest pora dnia, o której oddaje się krew do analizy. Jakie są normy ACTH, ile kosztuje badanie i czy należy je wykonać, będąc na czczo?

  • Fosforany – badanie, normy we krwi, obniżone i wysokie

    Badanie poziomu fosforanów nie jest najczęściej zlecanym lub wybieranym przez pacjentów rodzajem oznaczenia parametrów krwi. Analiza ich poziomu zlecana jest przede wszystkim podczas diagnostyki chorób kości, tarczycy i nerek. Objawy hiperfosfatemii, czyli podwyższonego poziomu fosforu we krwi, zwykle nie są zauważalne dla pacjenta. Mogą pojawić się u niego natomiast objawy hipokalcemii, czyli spadku poziomu wapnia, wynikającego z wiązania się fosforu z wapniem w surowicy krwi. Kiedy należy wykonać badanie fosforanów, ile kosztuje badanie i czy drętwienie stawów to jeden z objawów zaburzeń gospodarki fosforanowej? 

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną niepłodności i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie ludzkim. Mutacjautacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te bywają jednak sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Niedobory kwasu foliowego szczególnie istotne są przy planowaniu ciąży i w diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij