Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?
Barbara Sitek

Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Troponiny są białkami regulującymi siłę i szybkość skurczu mięśni poprzecznie prążkowanych, występującymi w mięśniach szkieletowych oraz mięśniu sercowym. U osób zdrowych sercowe formy troponin nie powinny być obecne we krwi. Trafiają tam one bowiem jedynie w momencie uszkodzenia komórek mięśnia sercowego, co ma miejsce podczas zawału i innych stanów prowadzących do martwicy tkanki mięśniowej serca. Ze względu na wysoką czułość i specyficzność, badanie stężenia troponin sercowych jest obecnie najważniejszym badaniem laboratoryjnym zlecanym pacjentom z podejrzeniem zawału.

Co to jest troponina? Jakie wyróżniamy rodzaje troponin?

Troponiny są białkami odpowiadającymi za proces kurczenia i rozkurczania się mięśni poprzecznie prążkowanych występujących w mięśniu sercowym i mięśniach szkieletowych. Do prawidłowego przebiegu skurczu i rozkurczu mięśnia konieczna jest obecność trzech rodzajów troponin: troponiny C, T oraz I (określanych skrótowo: TnC, TnT i TnI).
Troponiny występują w organizmie w postaci kilku izoform, czyli odmian tego samego białka różniących się budową w zależności od rodzaju tkanki, w której są zlokalizowane. Sercowe izoformy troponiny T oraz I (cTnt i cTnI) wyróżniają się specyficzną budową, dzięki czemu są uważane za bardzo czuły wskaźnik uszkodzenia mięśnia sercowego w diagnostyce laboratoryjnej. W warunkach prawidłowych troponiny I i T nie są wykrywane we krwi. Do krwioobiegu trafiają one jedynie wtedy, gdy doszło do uszkodzenia komórek mięśnia sercowego, np. w przebiegu martwicy, będącej wynikiem zawału serca.

Kiedy należy wykonać badanie stężenia troponin?

Badanie stężenia troponin sercowych jest zalecane zawsze w momencie wystąpienia objawów, mogących sugerować podejrzenie zawału serca: ostrego, przeszywającego bólu w klatce piersiowej, który może promieniować do lewej ręki, żuchwy, szyi lub pleców, duszności, kołatania serca, zimnych potów, uczucia lęku i niepokoju, omdlenia, zawrotów głowy lub utraty przytomności. Jeśli ból utrzymuje się dłużej niż 20 minut i nie mija po podaniu nitrogliceryny, konieczne jest pilne wezwanie pomocy medycznej i zastosowanie się do jej poleceń.
Aby potwierdzić lub wykluczyć wystąpienie zawału serca, wraz z pozostałymi badaniami, takimi jak EKG i badanie poziomu CK-MB,  wykonuje się trzykrotne oznaczenie stężenia troponin. Pierwsze powinno mieć miejsce od razu w momencie zgłoszenia objawów przez pacjenta, drugie po 3–6 godzinach od wystąpienia objawów, a trzecie po 9–12 godzinach. Analiza zmian poziomu troponin pozwala na postawienie ostatecznej diagnozy oraz ocenę rozległości i kierunku zmian zachodzących w przebiegu zawału. Ze względu na dużą czułość i specyficzność tego badania brak wzrostu stężenia troponin pozwala natomiast na wykluczenie zawału serca. Badanie stężenia troponiny bywa również wykorzystywane jako marker prognostyczny u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym – chorobą, która może prowadzić do zawału serca oraz u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek i osób po przeszczepie serca.

Podwyższony poziom troponin wskazuje na wyższe ryzyko odrzucenia przeszczepu lub wystąpienia zawału serca w przyszłości i umożliwia wcześniejsze objęcie takich pacjentów dodatkowym leczeniem i opieką medyczną.

Troponina – normy

Do badania poziomu troponin nie jest wymagane wcześniejsze przygotowywanie się. Pacjent nie musi być na czczo, a oznaczenie może być wykonane w dowolnym momencie dnia. Do testu pobierana jest próbka krwi żylnej, najczęściej z żyły w zgięciu łokciowym. W zależności od metody stosowanej w danym laboratorium przyjmuje się różne zakresy referencyjne. Jeszcze kilka lat temu uważano, że u zdrowej osoby troponiny sercowe w ogóle nie powinny znajdować się we krwi. Wraz z rozwojem metod służących do oceny tego parametru i pojawieniem się testów o wysokiej czułości (określanych skrótem: hs lub troponina hs) okazało się, że w osoczu ludzkim znajduje się zawsze pewna śladowa ilość troponin sercowych.

O przekroczeniu wartości prawidłowych możemy mówić wówczas, gdy ich poziom będzie wyższy niż 0,014 ng/ml.

Troponina – podwyższona. O czym świadczy wysoki poziom troponin?

Nawet niewielki wzrost ilości troponiny we krwi może świadczyć o uszkodzeniu mięśnia sercowego. Znacznie podwyższone stężenie, szczególnie jeśli narasta ono w kolejnych oznaczeniach, wykonywanych przez kilku godzin, z dużym prawdopodobieństwem świadczy o zawale serca lub innej formie uszkodzenia tkanki mięśniowej serca. Wzrost stężenia troponin we krwi jest zauważalny po około 3–6 godzinach od wystąpienia zawału serca, osiągając swój maksymalny poziom po około 24–48 godzin i może utrzymywać się powyżej normy przez kolejnych 6–7 dni (w przypadku niewielkiej rozległości ogniska zawałowego), do nawet 21 dni (przy rozległych zawałach pełnościennych). Oznaczenie stężenia troponin najnowszymi metodami, o bardzo wysokiej czułości, pozwala na ich wykrycie we krwi już po godzinie od momentu uszkodzenia mięśnia sercowego. Wzrost poziomu troponin koreluje także z rozległością zawału (im większy poziom troponin, tym większe uszkodzenie) i może być wykorzystywany już po wdrożeniu leczenie, do monitorowania jego skuteczności. Obniżające się z czasem stężenie tych białek potwierdza bowiem skuteczność wybranej terapii. Jednak samo podwyższone stężenie troponiny, mimo wysokiej czułości i specyficzności, nie jest wystarczające do postawienia ostatecznej diagnozy. Konieczne jest wykonanie badań czynnościowych, np. EKG i oznaczenie dodatkowych parametrów, takich jak CK-MB, aby odróżnić zawał m.in. od niestabilnej dławicy piersiowej, której towarzyszy wzrost ilości troponin, ale bez wzrostu ilości sercowej formy kinazy kreatynowej (CK-MB). Jeżeli lekarz wyklucza możliwość zawału, podwyższone stężenie troponin może także wskazywać na wystąpienie innych stanów niedokrwiennych mięśnia sercowego:

  • niewyrównaną niewydolność serca lub nerek,
  • zapalenie osierdzia lub mięśnia sercowego,
  • nadciśnienie,
  • zatorowość płucną,
  • skurcz tętnic wieńcowych,
  • migotanie przedsionków,
  • rozwarstwienie aorty,
  • uraz serca, np. pooperacyjny lub po zabiegach kardiologicznych,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • ostrą niewydolność oddechową,
  • sepsę,
  • ciężkie oparzenia,
  • incydenty mózgowo-naczyniowe, takie jak wylew lub udar mózgu.

Do wzrostu stężenia troponin dochodzi także niekiedy w wyniku dużego wysiłku fizycznego, na przykład po przebiegnięciu maratonu lub jako skutek uboczny zażywania niektórych leków, czy zatrucia tlenkiem węgla (tzw. czadem) i chorób takich jak niewydolność tarczycy, sarkoidoza, hemochromatoza i amyloidoza. Podwyższony poziom troponin we krwi musi być jak najszybciej zgłoszony lekarzowi. Konieczne jest bowiem dokładne zbadanie przyczyn tego stanu rzeczy oraz jak najszybsze wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Tomografia komputerowa (TK) barku – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja i cena

    Tomografia komputerowa barku jest badaniem obrazowym, które służy ocenie zmian pourazowych oraz zwyrodnieniowych w obrębie stawu barkowego. TK jest prześwietleniem, dzięki któremu możliwe jest uzyskanie obrazów wielowymiarowych – 2D oraz 3D. Wykonuje się je z wykorzystaniem kontrastu lub bez zastosowania środka cieniującego. Zgłaszając się na tomografię, należy posiadać ze sobą skierowanie lekarskie, przez wzgląd na wykorzystywanie podczas badania szkodliwego promieniowania jonizującego. Ile kosztuje prześwietlenie barku i czy kobiety w ciąży mogą udać się na tomografię stawu barkowego? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • LH (lutropina) – badanie, normy, za niska, za wysoka. Wskazania i interpretacja wyników hormonu luteinizującego

    Badanie poziomu LH jest wskazane w przypadku prowadzenia procesu diagnostycznego wielu zaburzeń dotyczących pracy narządów odpowiadających za płodność pacjenta. Kobiety, które wykonują oznaczenie hormonu luteinizującego, dokonując interpretacji wyników laboratoryjnych, powinny zwrócić uwagę na dzień cyklu miesiączkowego, na który przypada dzień pobrania krwi, ponieważ determinuje on wartość lutropiny. Za niski lub za wysoki poziom LH towarzyszy najczęściej schorzeniom, takim jak PCOS, zaburzenia miesiączkowania i pracy przysadki mózgowej. Jak należy przygotować się do oznaczenia stężenia lutropiny, czy przed badaniem hormonu luteinizującego trzeba być na czczo i ile kosztuje badanie LH? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Insulinomimetyki – chrom (Cr) – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do suplementacji. Czy chrom jest skuteczny podczas odchudzania?

    Chrom jest mikroelementem, który w roli składnika suplementów diety traktowany jest jako środek wspomagający odchudzanie. Bierze udział w metabolizowaniu glukozy, białek i tłuszczy. Występuję zarówno w postaci zdrowotnej – trójwartościowej (CR III), jak i toksycznej – sześciowartościowej (Cr VI). Charakterystyczne dla chromu są także jego właściwości związane z podwyższaniem poziomu „dobrego" cholesterolu HDL przy jednoczesnym obniżaniu poziomu tego miażdżycowego, czyli „złego" cholesterolu LDL. Z którą witaminą najlepiej suplementować chrom, co należy do naturalnych źródeł tego pierwiastka śladowego oraz który chrom wybrać – organiczny, czy nieorganiczny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Spirometria – na czym polega i kiedy wykonuje się badanie spirometryczne? Spirometria podczas pandemii SARS-CoV-2

    Spirometria jest standardowym testem sprawności płuc. Dowiedz się, kiedy jest zalecana i jak przebiega badanie spirometryczne. Czy w obliczu panującej pandemii i przy ograniczonym dostępie do świadczeń medycznych procedurę można przeprowadzić w domu?

  • Rezonans magnetyczny (MRI) stawu skokowego – badanie, wskazania, cena i skierowanie na prześwietlenie

    Rezonans magnetyczny stawu skokowego jest metodą diagnostyczną, która pozwala na ocenę najgłębiej położonych elementów tego obszaru. Większość badań z wykorzystaniem tomografii rezonansu magnetycznego wykonywana jest z podaniem kontrastu. Dzięki MRI możliwe jest zobrazowanie zarówno uszkodzeń chrząstki stawowej, więzadeł, jak i zmian zwyrodnieniowych i nowotworowych. Czy do wykonania rezonansu magnetycznego stawu skokowego niezbędne jest posiadanie skierowania lekarskiego, ile kosztuje MR kostki, jakie badania krwi należy wykonać przed prześwietleniem stawu skokowego z wykorzystaniem kontrastu? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Progesteron – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania. Progesteron a ciąża

    Badanie poziomu progesteronu jest jednym z oznaczeń, któremu najczęściej towarzyszy ocena poziomu FSH, LH, testosteronu i prolaktyny, podczas prowadzenia procesu diagnostycznego PCOS, czyli zespół policystycznych jajników lub zaburzeń miesiączkowania. Niski poziom progesteronu jest bardzo niekorzystny dla kobiet, które pragną zajść w ciążę, ponieważ hormon ten umożliwia zagnieżdżenie i utrzymanie się zarodka w błonie śluzowej macicy. Z kolei podwyższony poziom progesteronu może świadczyć o wystąpieniu torbieli, a nawet raku jajników, guzach nadnerczy i niewydolności wątroby. Jak należy się przygotować do badania hormonu progesteronowego, czy na pobranie krwi trzeba być na czczo i  ile kosztuje oznaczenie stężenia progesteronu we krwi? Odpowiedzi na te i i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Erytropoetyna – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij