Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca? - portal DOZ.pl
Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?
Barbara Sitek

Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Troponiny są białkami regulującymi siłę i szybkość skurczu mięśni poprzecznie prążkowanych, występującymi w mięśniach szkieletowych oraz mięśniu sercowym. U osób zdrowych sercowe formy troponin nie powinny być obecne we krwi. Trafiają tam one bowiem jedynie w momencie uszkodzenia komórek mięśnia sercowego, co ma miejsce podczas zawału i innych stanów prowadzących do martwicy tkanki mięśniowej serca. Ze względu na wysoką czułość i specyficzność, badanie stężenia troponin sercowych jest obecnie najważniejszym badaniem laboratoryjnym zlecanym pacjentom z podejrzeniem zawału.

Co to jest troponina? Jakie wyróżniamy rodzaje troponin?

Troponiny są białkami odpowiadającymi za proces kurczenia i rozkurczania się mięśni poprzecznie prążkowanych występujących w mięśniu sercowym i mięśniach szkieletowych. Do prawidłowego przebiegu skurczu i rozkurczu mięśnia konieczna jest obecność trzech rodzajów troponin: troponiny C, T oraz I (określanych skrótowo: TnC, TnT i TnI).

Troponiny występują w organizmie w postaci kilku izoform, czyli odmian tego samego białka różniących się budową w zależności od rodzaju tkanki, w której są zlokalizowane. Sercowe izoformy troponiny T oraz I (cTnt i cTnI) wyróżniają się specyficzną budową, dzięki czemu są uważane za bardzo czuły wskaźnik uszkodzenia mięśnia sercowego w diagnostyce laboratoryjnej. W warunkach prawidłowych troponiny I i T nie są wykrywane we krwi. Do krwioobiegu trafiają one jedynie wtedy, gdy doszło do uszkodzenia komórek mięśnia sercowego, np. w przebiegu martwicy, będącej wynikiem zawału serca.

Kiedy należy wykonać badanie stężenia troponin?

Badanie stężenia troponin sercowych jest zalecane zawsze w momencie wystąpienia objawów, mogących sugerować podejrzenie zawału serca: ostrego, przeszywającego bólu w klatce piersiowej, który może promieniować do lewej ręki, żuchwy, szyi lub pleców, duszności, kołatania serca, zimnych potów, uczucia lęku i niepokoju, omdlenia, zawrotów głowy lub utraty przytomności. Jeśli ból utrzymuje się dłużej niż 20 minut i nie mija po podaniu nitrogliceryny, konieczne jest pilne wezwanie pomocy medycznej i zastosowanie się do jej poleceń.

Aby potwierdzić lub wykluczyć wystąpienie zawału serca, wraz z pozostałymi badaniami, takimi jak EKG i badanie poziomu CK-MB,  wykonuje się trzykrotne oznaczenie stężenia troponin. Pierwsze powinno mieć miejsce od razu w momencie zgłoszenia objawów przez pacjenta, drugie po 3–6 godzinach od wystąpienia objawów, a trzecie po 9–12 godzinach. Analiza zmian poziomu troponin pozwala na postawienie ostatecznej diagnozy oraz ocenę rozległości i kierunku zmian zachodzących w przebiegu zawału. Ze względu na dużą czułość i specyficzność tego badania brak wzrostu stężenia troponin pozwala natomiast na wykluczenie zawału serca. Badanie stężenia troponiny bywa również wykorzystywane jako marker prognostyczny u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym – chorobą, która może prowadzić do zawału serca oraz u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek i osób po przeszczepie serca.

Podwyższony poziom troponin wskazuje na wyższe ryzyko odrzucenia przeszczepu lub wystąpienia zawału serca w przyszłości i umożliwia wcześniejsze objęcie takich pacjentów dodatkowym leczeniem i opieką medyczną.

Polecane dla Ciebie

Troponina – normy

Do badania poziomu troponin nie jest wymagane wcześniejsze przygotowywanie się. Pacjent nie musi być na czczo, a oznaczenie może być wykonane w dowolnym momencie dnia. Do testu pobierana jest próbka krwi żylnej, najczęściej z żyły w zgięciu łokciowym. W zależności od metody stosowanej w danym laboratorium przyjmuje się różne zakresy referencyjne. Jeszcze kilka lat temu uważano, że u zdrowej osoby troponiny sercowe w ogóle nie powinny znajdować się we krwi. Wraz z rozwojem metod służących do oceny tego parametru i pojawieniem się testów o wysokiej czułości (określanych skrótem: hs lub troponina hs) okazało się, że w osoczu ludzkim znajduje się zawsze pewna śladowa ilość troponin sercowych.

O przekroczeniu wartości prawidłowych możemy mówić wówczas, gdy ich poziom będzie wyższy niż 0,014 ng/ml.

Troponina – podwyższona. O czym świadczy wysoki poziom troponin?

Nawet niewielki wzrost ilości troponiny we krwi może świadczyć o uszkodzeniu mięśnia sercowego. Znacznie podwyższone stężenie, szczególnie jeśli narasta ono w kolejnych oznaczeniach, wykonywanych przez kilku godzin, z dużym prawdopodobieństwem świadczy o zawale serca lub innej formie uszkodzenia tkanki mięśniowej serca. Wzrost stężenia troponin we krwi jest zauważalny po około 3–6 godzinach od wystąpienia zawału serca, osiągając swój maksymalny poziom po około 24–48 godzin i może utrzymywać się powyżej normy przez kolejnych 6–7 dni (w przypadku niewielkiej rozległości ogniska zawałowego), do nawet 21 dni (przy rozległych zawałach pełnościennych). Oznaczenie stężenia troponin najnowszymi metodami, o bardzo wysokiej czułości, pozwala na ich wykrycie we krwi już po godzinie od momentu uszkodzenia mięśnia sercowego. Wzrost poziomu troponin koreluje także z rozległością zawału (im większy poziom troponin, tym większe uszkodzenie) i może być wykorzystywany już po wdrożeniu leczenie, do monitorowania jego skuteczności. Obniżające się z czasem stężenie tych białek potwierdza bowiem skuteczność wybranej terapii. Jednak samo podwyższone stężenie troponiny, mimo wysokiej czułości i specyficzności, nie jest wystarczające do postawienia ostatecznej diagnozy. Konieczne jest wykonanie badań czynnościowych, np. EKG i oznaczenie dodatkowych parametrów, takich jak CK-MB, aby odróżnić zawał m.in. od niestabilnej dławicy piersiowej, której towarzyszy wzrost ilości troponin, ale bez wzrostu ilości sercowej formy kinazy kreatynowej (CK-MB). Jeżeli lekarz wyklucza możliwość zawału, podwyższone stężenie troponin może także wskazywać na wystąpienie innych stanów niedokrwiennych mięśnia sercowego:

  • niewyrównaną niewydolność serca lub nerek,
  • zapalenie osierdzia lub mięśnia sercowego,
  • nadciśnienie,
  • zatorowość płucną,
  • skurcz tętnic wieńcowych,
  • migotanie przedsionków,
  • rozwarstwienie aorty,
  • uraz serca, np. pooperacyjny lub po zabiegach kardiologicznych,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • ostrą niewydolność oddechową,
  • sepsę,
  • ciężkie oparzenia,
  • incydenty mózgowo-naczyniowe, takie jak wylew lub udar mózgu.

Do wzrostu stężenia troponin dochodzi także niekiedy w wyniku dużego wysiłku fizycznego, na przykład po przebiegnięciu maratonu lub jako skutek uboczny zażywania niektórych leków, czy zatrucia tlenkiem węgla (tzw. czadem) i chorób takich jak niewydolność tarczycy, sarkoidoza, hemochromatoza i amyloidoza. Podwyższony poziom troponin we krwi musi być jak najszybciej zgłoszony lekarzowi. Konieczne jest bowiem dokładne zbadanie przyczyn tego stanu rzeczy oraz jak najszybsze wdrożenie odpowiedniego leczenia.

  1. R. Caquet, 250 badań laboratoryjnych, Warszawa, 2007, ss. 445.
  2. T. Wocka-Marek i in., „Wartość oznaczenia troponiny I w diagnostyce uszkodzenia mięśnia sercowego w przebiegu ostrego zatrucia tlenkiem węgla", „Medycyna Pracy", nr 53 (2) 2002.
  3. W. Piechota i in., „Wysoce czuła troponina T w diagnostyce ostrych zespołów wieńcowych"„", Choroby Serca i Naczyń, nr 1 (10) 2013.
  4. K. Knap, Troponiny sercowe, „mp.pl” [online] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/152291,troponiny-sercowe  [dostęp:] 21.02.2020 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wymaz z gardła – ile kosztuje badanie i gdzie można je wykonać?

    Wielokrotnie każdy z nas cierpiał z powodu bólu gardła czy chrypki. Są to najczęściej występujące choroby gardła. Czasem zdarza się jednak, że infekcje gardła dopadają nas zbyt często oraz ciągle nawracają pomimo stosowania właściwego leczenia. Co można zrobić w takiej sytuacji? Wtedy można zdecydować się na wykonanie wymazu z gardła, który może pomoc naszemu lekarzowi prowadzącemu w postawieniu właściwej diagnozy i ułatwi też włączenie najlepszego dla nas leczenia.

  • Test ureazowy na Helicobacter pylori – na czym polega i kiedy się go wykonuje?

    Helicobacter pylori to bakteria odpowiedzialna za występowanie choroby wrzodowej czy nowotworów żołądka. Do jej wykrycia stosuje się test ureazowy, który wykonywany jest podczas gastroskopii. Na czym polega to badanie i jak się do niego przygotować? Jakie są wskazania do przeprowadzenia testu ureazowego?

  • APTT – czas kaolinowo-kefalinowy, normy i wskazania. Kiedy należy wykonać badanie?

    APTT to jeden z parametrów krwi, którego oznaczenie jest bardzo istotne, kiedy należy zbadać stopień krzepliwości krwi pacjenta, u którego planowana jest operacja chirurgiczna lub leczonego z powodu chorób natury zakrzepowo-zatorowej. Niezwykle istotnym czynnikiem wpływającym na czas częściowej tromboplastyny po aktywacji mogą być choroby wątroby lub zaburzenia ilość witaminy K w organizmie. Jak wygląda badanie APTT, czy jest refundowane i jak się do niego przygotować?

  • Sód (Na) – badamy elektrolity we krwi. Norma, hiponatremia, hipernatremia

    Badanie stężenia sodu (Na) jest jednym z głównych oznaczeń parametrów krwi. Nie jest badaniem drogim ani też wymagającym specjalnego przygotowania, niemniej kontrolowanie poziomu sodu jest bardzo istotne. Wszelkie nieprawidłowości w stężeniu tego elektrolitu mogą być bardzo groźne dla zdrowia, szczególnie osób, u których zdiagnozowano choroby kardiologiczne, jak chociażby nadciśnienie tętnicze lub nefrologiczne, jak niewydolność nerek. Jak wygląda badanie, czy jest refundowane, ile kosztuje i jakie są normy dla kobiet, mężczyzn i dzieci? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Insulina – normy we krwi, wskazania, cena. Badanie insuliny po obciążeniu. Czy hiperglikemia i hipoglikemia są groźne dla życia?

    Insulina i normy z nią związane są jednym z głównych wskaźników prawidłowej pracy trzustki. Badanie poziomu tego hormonu pozwala na dokonanie oceny zmian w gospodarce węglowodanowej, a w przypadku wystąpienia hipoglikemii lub hiperglikemii wdrożenie odpowiedniego leczenia tych zaburzeń, których zaniedbane może się rozwinąć w szereg chorób metabolicznych, w tym przede wszystkim w cukrzycę typu II. Osoby, które zauważyły u siebie zaburzenia widzenia, zawroty głowy, przyspieszoną akcję serca lub zlewne poty powinny koniecznie zgłosić się na badanie poziomu insuliny.

  • Wysoki poziom prolaktyny (hiperprolaktynemia) w wyniku badania krwi

    Hiperprolaktynemia jest jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynność tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Holotranskobalamina – badanie wczesnych niedoborów witaminy B12

    Istnieje pula badań, które regularnie powinien wykonać każdy weganin lub wegetarianin, a także osoby, które mają wszelkie objawy niedokrwistości lub zauważają u siebie niedobory witaminy B12, do których należy, chociażby mrowienie i pieczenie skóry, drętwienie kończyn lub zaburzenia snu. Postawienie diagnozy dotyczącej groźnego niedoboru wit. B12 jest możliwe już na jego wczesnym etapie, dzięki wykonaniu oznaczenia poziomu holoTC, czyli holotranskobalaminy. Jak się przygotować do badania poziomu holoTC, czy trzeba być na czczo i jakie są objawy obniżonego poziomu witaminy B12? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij