Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?
Barbara Sitek

Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Troponiny są białkami regulującymi siłę i szybkość skurczu mięśni poprzecznie prążkowanych, występującymi w mięśniach szkieletowych oraz mięśniu sercowym. U osób zdrowych sercowe formy troponin nie powinny być obecne we krwi. Trafiają tam one bowiem jedynie w momencie uszkodzenia komórek mięśnia sercowego, co ma miejsce podczas zawału i innych stanów prowadzących do martwicy tkanki mięśniowej serca. Ze względu na wysoką czułość i specyficzność, badanie stężenia troponin sercowych jest obecnie najważniejszym badaniem laboratoryjnym zlecanym pacjentom z podejrzeniem zawału.

Co to jest troponina? Jakie wyróżniamy rodzaje troponin?

Troponiny są białkami odpowiadającymi za proces kurczenia i rozkurczania się mięśni poprzecznie prążkowanych występujących w mięśniu sercowym i mięśniach szkieletowych. Do prawidłowego przebiegu skurczu i rozkurczu mięśnia konieczna jest obecność trzech rodzajów troponin: troponiny C, T oraz I (określanych skrótowo: TnC, TnT i TnI).

Troponiny występują w organizmie w postaci kilku izoform, czyli odmian tego samego białka różniących się budową w zależności od rodzaju tkanki, w której są zlokalizowane. Sercowe izoformy troponiny T oraz I (cTnt i cTnI) wyróżniają się specyficzną budową, dzięki czemu są uważane za bardzo czuły wskaźnik uszkodzenia mięśnia sercowego w diagnostyce laboratoryjnej. W warunkach prawidłowych troponiny I i T nie są wykrywane we krwi. Do krwioobiegu trafiają one jedynie wtedy, gdy doszło do uszkodzenia komórek mięśnia sercowego, np. w przebiegu martwicy, będącej wynikiem zawału serca.

Kiedy należy wykonać badanie stężenia troponin?

Badanie stężenia troponin sercowych jest zalecane zawsze w momencie wystąpienia objawów, mogących sugerować podejrzenie zawału serca: ostrego, przeszywającego bólu w klatce piersiowej, który może promieniować do lewej ręki, żuchwy, szyi lub pleców, duszności, kołatania serca, zimnych potów, uczucia lęku i niepokoju, omdlenia, zawrotów głowy lub utraty przytomności. Jeśli ból utrzymuje się dłużej niż 20 minut i nie mija po podaniu nitrogliceryny, konieczne jest pilne wezwanie pomocy medycznej i zastosowanie się do jej poleceń.

Aby potwierdzić lub wykluczyć wystąpienie zawału serca, wraz z pozostałymi badaniami, takimi jak EKG i badanie poziomu CK-MB,  wykonuje się trzykrotne oznaczenie stężenia troponin. Pierwsze powinno mieć miejsce od razu w momencie zgłoszenia objawów przez pacjenta, drugie po 3–6 godzinach od wystąpienia objawów, a trzecie po 9–12 godzinach. Analiza zmian poziomu troponin pozwala na postawienie ostatecznej diagnozy oraz ocenę rozległości i kierunku zmian zachodzących w przebiegu zawału. Ze względu na dużą czułość i specyficzność tego badania brak wzrostu stężenia troponin pozwala natomiast na wykluczenie zawału serca. Badanie stężenia troponiny bywa również wykorzystywane jako marker prognostyczny u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym – chorobą, która może prowadzić do zawału serca oraz u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek i osób po przeszczepie serca.

Podwyższony poziom troponin wskazuje na wyższe ryzyko odrzucenia przeszczepu lub wystąpienia zawału serca w przyszłości i umożliwia wcześniejsze objęcie takich pacjentów dodatkowym leczeniem i opieką medyczną.

Polecane dla Ciebie

Troponina – normy

Do badania poziomu troponin nie jest wymagane wcześniejsze przygotowywanie się. Pacjent nie musi być na czczo, a oznaczenie może być wykonane w dowolnym momencie dnia. Do testu pobierana jest próbka krwi żylnej, najczęściej z żyły w zgięciu łokciowym. W zależności od metody stosowanej w danym laboratorium przyjmuje się różne zakresy referencyjne. Jeszcze kilka lat temu uważano, że u zdrowej osoby troponiny sercowe w ogóle nie powinny znajdować się we krwi. Wraz z rozwojem metod służących do oceny tego parametru i pojawieniem się testów o wysokiej czułości (określanych skrótem: hs lub troponina hs) okazało się, że w osoczu ludzkim znajduje się zawsze pewna śladowa ilość troponin sercowych.

O przekroczeniu wartości prawidłowych możemy mówić wówczas, gdy ich poziom będzie wyższy niż 0,014 ng/ml.

Troponina – podwyższona. O czym świadczy wysoki poziom troponin?

Nawet niewielki wzrost ilości troponiny we krwi może świadczyć o uszkodzeniu mięśnia sercowego. Znacznie podwyższone stężenie, szczególnie jeśli narasta ono w kolejnych oznaczeniach, wykonywanych przez kilku godzin, z dużym prawdopodobieństwem świadczy o zawale serca lub innej formie uszkodzenia tkanki mięśniowej serca. Wzrost stężenia troponin we krwi jest zauważalny po około 3–6 godzinach od wystąpienia zawału serca, osiągając swój maksymalny poziom po około 24–48 godzin i może utrzymywać się powyżej normy przez kolejnych 6–7 dni (w przypadku niewielkiej rozległości ogniska zawałowego), do nawet 21 dni (przy rozległych zawałach pełnościennych). Oznaczenie stężenia troponin najnowszymi metodami, o bardzo wysokiej czułości, pozwala na ich wykrycie we krwi już po godzinie od momentu uszkodzenia mięśnia sercowego. Wzrost poziomu troponin koreluje także z rozległością zawału (im większy poziom troponin, tym większe uszkodzenie) i może być wykorzystywany już po wdrożeniu leczenie, do monitorowania jego skuteczności. Obniżające się z czasem stężenie tych białek potwierdza bowiem skuteczność wybranej terapii. Jednak samo podwyższone stężenie troponiny, mimo wysokiej czułości i specyficzności, nie jest wystarczające do postawienia ostatecznej diagnozy. Konieczne jest wykonanie badań czynnościowych, np. EKG i oznaczenie dodatkowych parametrów, takich jak CK-MB, aby odróżnić zawał m.in. od niestabilnej dławicy piersiowej, której towarzyszy wzrost ilości troponin, ale bez wzrostu ilości sercowej formy kinazy kreatynowej (CK-MB). Jeżeli lekarz wyklucza możliwość zawału, podwyższone stężenie troponin może także wskazywać na wystąpienie innych stanów niedokrwiennych mięśnia sercowego:

  • niewyrównaną niewydolność serca lub nerek,
  • zapalenie osierdzia lub mięśnia sercowego,
  • nadciśnienie,
  • zatorowość płucną,
  • skurcz tętnic wieńcowych,
  • migotanie przedsionków,
  • rozwarstwienie aorty,
  • uraz serca, np. pooperacyjny lub po zabiegach kardiologicznych,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • ostrą niewydolność oddechową,
  • sepsę,
  • ciężkie oparzenia,
  • incydenty mózgowo-naczyniowe, takie jak wylew lub udar mózgu.

Do wzrostu stężenia troponin dochodzi także niekiedy w wyniku dużego wysiłku fizycznego, na przykład po przebiegnięciu maratonu lub jako skutek uboczny zażywania niektórych leków, czy zatrucia tlenkiem węgla (tzw. czadem) i chorób takich jak niewydolność tarczycy, sarkoidoza, hemochromatoza i amyloidoza. Podwyższony poziom troponin we krwi musi być jak najszybciej zgłoszony lekarzowi. Konieczne jest bowiem dokładne zbadanie przyczyn tego stanu rzeczy oraz jak najszybsze wdrożenie odpowiedniego leczenia.

  1. R. Caquet, 250 badań laboratoryjnych, Warszawa, 2007, ss. 445.
  2. T. Wocka-Marek i in., „Wartość oznaczenia troponiny I w diagnostyce uszkodzenia mięśnia sercowego w przebiegu ostrego zatrucia tlenkiem węgla", „Medycyna Pracy", nr 53 (2) 2002.
  3. W. Piechota i in., „Wysoce czuła troponina T w diagnostyce ostrych zespołów wieńcowych"„", Choroby Serca i Naczyń, nr 1 (10) 2013.
  4. K. Knap, Troponiny sercowe, „mp.pl” [online] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/152291,troponiny-sercowe  [dostęp:] 21.02.2020 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Przesiewowe badanie słuchu

    Badania przesiewowe wykonywane są rutynowo w celu określenia prawdopodobieństwa wystąpienia choroby lub wczesnego jej wykrycia. Już w pierwszych dniach życia dziecka wykonuje się przesiewowe badanie słuchu. Na czym ono polega? Ile trwa?

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. Co prawda interpretacja wyników prześwietlenia kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Rezonans magnetyczny kręgosłupa – przebieg badania, wskazania, cena

    Rezonans magnetyczny kręgosłupa to badanie pozwalające na ocenę elementów kostnych tego obszaru, jego tkanek miękkich oraz rdzenia kręgowego. Dzięki niemu możliwe jest wykrycie wszelkich zmian zapalnych, zwyrodnieniowych i nowotworowych. Najczęściej bada się pacjentów, którzy zgłaszają się do neurologa z bólami pleców i drętwieniem kończyn – zarówno rąk, jak i nóg. Częstym wskazaniem do badania jest także uraz kręgosłupa. Ile kosztuje MRI, jak długo trwa badanie i czy kobiety w ciąży mogą przystąpić do rezonansu magnetycznego kręgosłupa? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną poronień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Badanie genetyczne BRCA1 i BRCA2 – na czym polega i jak interpretować wyniki?

    Ryzyko wystąpienia nowotworu piersi i jajników u osoby posiadającej mutację genu BRCA wzrasta odpowiednio do około 60% w przypadku raka piersi i do około 40% w przypadku raka jajnika. Badania mutacji BRCA zaleca się kobietom, u których bliskich krewnych wystąpiły co najmniej dwa przypadki zachorowań na złośliwy nowotwór piersi i/lub jajnika, zwłaszcza gdy choroba pojawiła się u krewnego przed 50. rokiem życia.

  • Jakie badania należy zrobić, żeby sprawdzić pracę tarczycy?

    Badanie poziomów hormonów, które wpływają na pracę tarczycy, powinno się wykonywać regularnie, a nie tylko wówczas, kiedy u pacjenta występują charakterystyczne objawy zaburzeń pracy tego gruczołu. Które badania wchodzą w skład trójki tarczycowej, jak obliczyć konwersje i ile to kosztuje?

  • Jakie badania na bezdech senny?

    Bezdech senny, a mówiąc ściślej obturacyjny bezdech senny, to częsta przypadłość, w trakcie której dochodzi do znacznego spłycenia, a nawet zatrzymania oddechu. Nawet chwilowe niedotlenienie organizmu może powodować szereg poważnych konsekwencji zdrowotnych. Jak rozpoznać bezdech senny? Czy istnieją rzetelne badania?

  • Co to jest antybiogram i jak wygląda to badanie?

    W 1928 roku Alexander Fleming odkrył pierwszy szeroko stosowany antybiotyk – penicylinę. Ten przełomowy moment w historii medycyny doprowadził nie tylko do zmniejszenia liczby zgonów z powodu zakażeń, lecz również zapoczątkował erę antybiotykoterapii. Szerokie zastosowanie leków przeciwdrobnoustrojowych doprowadziło jednak do sytuacji, w której bakterie potrafią wymykać się leczeniu. Dlatego w podjęciu decyzji o wyborze jak najskuteczniejszego leku z pomocą przychodzi antybiogram.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij