Sepsa – przyczyny, objawy, leczenie posocznicy
Katarzyna Gintowt-Juchniewicz

Sepsa – przyczyny, objawy, leczenie posocznicy

Sepsa, inaczej posocznica, to nadmierna odpowiedź organizmu na infekcję. Jest to stan zagrożenia życia, który bez wdrożenia szybkiego leczenia może prowadzić do uszkodzenia tkanek, niewydolności narządów, a nawet do śmierci. Najczęstszą przyczyną sepsy są bakterie, ale mogą ją wywołać także inne patogeny. Jak objawia się posocznica?

Czym jest posocznica? Czy powinniśmy bać się sepsy? 

Sepsa (z łac. Sepsis), wymiennie nazywana posocznicą czy endotoksemią, jest uogólnioną reakcją zapalną organizmu, która może prowadzić do niewydolności wielonarządowej, oddechowej, wstrząsu, a nawet do śmierci. Ten zespół objawów przed 2016 r. definiowany był jako SIRS.

Najczęstszymi czynnikami etiologicznymi, tj. drobnoustrojami wywołującymi reakcję gospodarza przed patogenami, są meningokoki i pneumokoki. Pacjenci z podejrzeniem sepsy muszą trafić niezwłocznie do szpitala w celu podjęcia czynności ratunkowych i wstrzymania rozprzestrzeniania się zakażenia drogą krwionośną oraz napływu cytokin i interleukin (są to białka biorące udział w odpowiedzi odpornościowej, które nadmiernie produkowane zaburzają homeostazę organizmu.  

Jakie są przyczyny sepsy?  

Do najczęstszych przyczyn sepsy zalicza się zarówno z pozoru niegroźne, występujące powszechnie jednostki chorobowe, takie jak m.in. zakażenia układu moczowego, zęba czy zapalenia płuc, jak i gorzej rokujące zakażenia w obrębie jamy brzusznej i przydatków, zakażenia z przerwaniem ciągłości skóry lub odleżyny pourazowe, a także niedobory odporności (głównie u dzieci).  

W literaturze opisywane są również zakażenia jatrogenne, czyli związane ze środowiskiem medycznym, w tym przypadku spowodowane procedurami medycznymi wykonywanymi bez zachowania reżimu sanitarnego (jako powikłanie wniknięcia patogenu do organizmu), np. wraz z cewnikiem do pęcherza moczowego, kaniulami dożylnymi, drenami, podczas żywienia pozajelitowego, w trakcie prowadzenia mechanicznej wentylacji płuc czy przetaczania krwi. Do flory szpitalnej, która sprzyja rozwojowi sepsy należą głównie bakterie – sprawcy wielu wizyt w gabinecie lekarskim u osób z przejściową obniżoną odpornością, tzw. zakażenia oportunistyczne E. Coli, gronkowiec złocisty St. Aureus, K. pneumoniae, P. aeryginosato, A. baumanii oraz grzyb Candida albicans. Z wirusów wywołujących stan septyczny i gorączkę krwotoczną najgroźniejszy jest Ebola. 

Czy istnieją czynniki predysponujące do sepsy? 

Starszy wiek (powyżej 70. roku życia) oraz okres niemowlęcy mogą sprzyjać rozwinięciu się posocznicy ze względu na odpowiednio osłabiony lub niecałkowicie wykształcony układ odpornościowy. Szczególnie uważne powinny być osoby, które przyjmują leki immunosupresyjne, np. pacjenci onkologiczni oraz kobiety w ciąży i w okresie połogu. 

Jak objawia się sepsa i jak ją rozpoznać? 

Pacjent, u którego stwierdza się uogólnione zakażenie organizmu zwane sepsą ma szereg charakterystycznych objawów, takich jak: 

  • podwyższona temperatura ciała – powyżej 38ºC lub znacznie obniżona – poniżej 36°,
  • przyspieszona akcja serca – powyżej 100 uderzeń na minutę (tachykardia),  
  • tachypnoe (oddechy wzrastają do ponad 30 na minutę). 

Chory może mieć także zaburzenia świadomości spowodowane m.in. niedotlenieniem mózgu, kumulacją toksyn nieskutecznie usuwanych przez płuca czy nerki. Na ciele możemy zaobserwować liczne obrzęki, dodatkowym objawem dopełniającym obraz kliniczny może być wysypka pod postacią wybroczyn. Ważne jest różnicowanie rodzaju zmian skórnych. Aby ocenić, czy mamy do czynienia z sepsą, zaleca się wykonanie tzw. testu szklanki. Do skóry zmienionej chorobowo należy przyłożyć bok szklanki, jeśli wysypka nie zblednie pod uciskiem, to znak, że musimy PILNIE udać się do lekarza. U pacjentów, nawet tych, którzy nie chorują na cukrzycę, glikemia wynosi powyżej 140 mg/dl.   

Lekarz rozpoznaje posocznicę na podstawie badań laboratoryjnych i mikrobiologicznych oraz po ogólnej ocenie stanu zdrowia pacjenta. Aby potwierdzić występowanie sepsy, należy wykonać badanie bakteriologiczne krwi, lecz czas oczekiwania na jego wynik może wynosić nawet do trzech dni! Zważywszy na to, że posocznica jest stanem nagłym i wymagającym natychmiastowego leczenia, w celu potwierdzenia uogólnionego zakażenia krwi wykonuje się również: 

  • gazometrię krwi tętniczej i żylnej, 
  • morfologię krwi oraz badanie parametrów stanu zapalnego (OB, CRP), 
  • badanie poziomu prokalcytoniny, 
  • badanie funkcji nerek i wątroby, 
  • RTG płuc, USG i TK narządów jamy brzusznej.  

Wstrząs septyczny (septic shock) jest to stan o najgorszym rokowaniu, ze względu na brak wypełnienia łożyska naczyniowego i braku cyrkulacji krwi. Oprócz typowych objawów sepsy oraz niewydolności wielonarządowej (MODS) jest obecny wówczas również znaczny spadek ciśnienia. 

Ile trwa leczenie sepsy?

Czas leczenia zależy od stanu ogólnego pacjenta oraz występowania chorób towarzyszących. Podczas leczenia sepsy należy skupić się zarówno na przyczynie wystąpienia uogólnionego zakażenia organizmu, jak i na jego objawach.

Najważniejsze jest szybkie rozpoznanie i możliwie natychmiastowe rozpoczęcie leczenia. Posocznica jest uleczalna, lecz trzeba odpowiednio szybko wdrożyć odpowiednią antybiotykoterapię – do 60 minut po pobraniu posiewu. Każdego pacjenta trzeba nawadniać dużą ilością płynów.

Gdy poznana zostaje przyczyna zakażenia, np. zakażony dren, jest ona usuwana w trybie pilnym, co ułatwia leczenie objawów sepsy. W przebiegu łagodnej sepsy większość pacjentów całkowicie powraca do zdrowia. W stanach zagrażających życiu chorzy trafiają na Oddział Intensywnej Terapii w celu monitorowania holistycznego. Niezbędna może być dializoterapia, wentylacja mechaniczna czy sztuczne żywienie pacjenta. Długość leczenia dyktowana jest odpowiedzią pacjenta na leczenie, zazwyczaj trwa od 7 do 10 dni. Z powodu piorunującego tempa rozwinięcia się wstrząsu septycznego śmiertelność wynosi nawet 40%. Umieralność na posocznicę u dzieci wynosi od 4 do 30%.  

Powikłań poinfekcyjnych może być wiele, uzależnione są one od przebiegu sepsy. Stanem budzącym czujność kliniczną jest rozwijająca się niewydolność wielonarządowa, tj. mózgu, serca, nerek i wątroby. Kolejnym etapem niewystarczającej odpowiedzi organizmu na leczenie jest zgorzel – śmierć tkanki (głównie może zajmować dystalne części kończyn górnych i dolnych). Jest to bardzo poważne powikłanie mogące prowadzić do amputacji palców, a nawet części kończyn.  

Sepsa jest uogólnioną reakcją organizmu – nie chorobą, więc nie można się nią zarazić. Można zarazić się drobnoustrojem, który ją wywołał. 

Sepsa u dzieci 

Posocznica u dzieci, a zwłaszcza niemowląt, jest wyjątkowo niebezpieczna. Młode organizmy nie mają jeszcze odpowiednio wykształconego układu immunologicznego. Przyczyny sepsy u dzieci i dorosłych są takie same. W pediatrii postawienie rozpoznania może być problematyczne, gdyż może manifestować się jak zwykła infekcja.  

Czy da się zapobiec posocznicy? 

Niestety nie istnieje antidotum przeciwko sepsie. Można natomiast zaszczepić się profilaktycznie przeciwko patogenom, które mogą ją wywołać, tj. Haemophilus Influenzae typu B, Streptococcus Pneumoniae, Neisseria Meningitidis – jest to immunoprofilaktyka czynna. Stosowanie się do obowiązkowego kalendarza szczepień, wraz z rozszerzeniem o iniekcje zalecane, znacznie obniży nasilenie objawów w przypadku niefortunnego zakażenia.  

Dorośli w przypadku powtarzających się zakażeń powinni skierować się do lekarza celem konsultacji i rozpatrzenia stosowania szczepionki podskórnej lub doustnej zawierającej typowe patogeny. Należy jednak podkreślić fakt, iż wielu zakażeniom możemy zapobiec, stosując szeroko omawianą, zwłaszcza w okresie pandemii koronawirusa, higienę: mycie rąk, unikanie dzielenia się pokarmami oraz płynami, dezynfekcję powierzchni. Ważne są również regularne kontrole u dentysty. Jest to minimum, które skutecznie zmniejszy szanse zakażenia. 

Po kontakcie z osobą chorą na posocznicę należy wdrożyć chemioprofilaktykę, która polega na podaniu antybiotyków osobie narażonej maksymalnie do 7 dni od kontaktu. Powtórne zakażenie sepsą jest możliwe, gdyż jest to stan wywoływany przez różne drobnoustroje, a wirusy mają tendencję do mutacji i ciągłej wymiany materiału genetycznego. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Cholestaza ciążowa – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

    Cholestaza zwykle pojawia się w III trymestrze ciąży, a jej pierwszym objawem jest świąd skóry. Czym jest cholestaza ciążowa i jaki ma wpływ na mamę oraz dziecko? W jaki sposób ją rozpoznać i leczyć? Jak powinna wyglądać dieta ciężarnej, u której doszło do zastoju żółci? 

  • Adrenalina – jaka jest funkcja w organizmie? Czym skutkuje nadmierna ekspozycja na działanie hormonu?

    Adrenalina, czyli tzw. hormon przetrwania, mobilizuje organizm do szybkiego reagowania w przypadku zagrożenia. Powoduje zauważalny wzrost siły i wydajności, a także zwiększoną świadomość w sytuacjach stresowych. Nadmierna ekspozycja na adrenalinę może jednak szkodzić zdrowiu. Dowiedz się, jakie są skutki nadprodukcji tego hormonu. W jaki sposób wykorzystywany jest w medycynie? 

  • Biegunka podróżnych – objawy, leczenie, zapobieganie

    Podczas podróży uważaj na to, co jesz i pijesz, jeżeli nie chcesz nabawić się „klątwy Montezumy”. Biegunka jest najczęstszą chorobą podróżnych. Według szacunków CDC dotyka 10 milionów ludzi każdego roku. Kto jest najbardziej zagrożony infekcją chorobotwórczymi drobnoustrojami? W których miejscach na świecie istnieje największe ryzyko doświadczenia biegunki podróżnych?

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? – to może być infekcja pochwy. Jak zabiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która jeśli jest zaniedbana, może doprowadzić do niepłodności. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet w oparciu o domowe sposoby na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej infmacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka przeciw grypie oparta na technologii mRNA. Rozpoczęły się badania kliniczne nad nowymi preparatami

    Obecnie szczepionki przeciw grypie zmniejszają ryzyko zachorowania o 40–60%. Moderna postawiła sobie za cel stworzenie preparatu o lepszej skuteczności i z początkiem lipca rozpoczęła badania kliniczne nad nowym produktem, preparatem przeciw grypie sezonowej, która wykorzystuje technologię mRNA. Według prognoz ma on być bardziej skuteczny niż dotychczasowe szczepionki.

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij