Hematokryt – badanie, norma, wysoki, niski. Jak interpretować wyniki HCT?
Barbara Sitek

Hematokryt – badanie, norma, wysoki, niski. Jak interpretować wyniki HCT?

Badanie poziomu HCT jest częścią morfologii krwi. Oznaczenie pozwala określić, jaki procent całej objętości krwi stanowią erytrocyty, czyli krwinki czerwone. Za niski lub zbyt wysoki poziom hematokrytu może być markerem zwiastującym obecność choroby, która rozwija się w organizmie. Jakie są normy HCT dla dzieci, kobiet i mężczyzn, dlaczego w ciąży hematokryt jest naturalnie podwyższony i czy podczas miesiączki powinno się wykonywać morfologię krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Hematokryt, będący jednym z parametrów wchodzących w skład podstawowego badania profilaktycznego – morfologii krwi, wskazuje jaki procent w całej objętości krwi stanowią erytrocyty, czyli krwinki czerwone. Badanie poziomu hematokrytu znajduje zastosowanie zarówno w wykrywaniu wszystkich chorób związanych ze zmianami w ilości krwinek czerwonych – niedokrwistości i nadkrwistości, jak i tych prowadzących do zmian w objętości osocza krwi – odwodnienia, chorób nerek, płuc czy schorzeń kardiologicznych. Ciąża to jedyny fizjologiczny stan, w którym obniżony hematokryt nie powinien wzbudzać niepokoju. W pozostałych przypadkach podwyższony i obniżony poziom tego parametru wskazuje na zmiany chorobowe i powinien zostać niezwłocznie skonsultowany z lekarzem.

Co to jest hematokryt?

Hematokryt, określany często skrótami HCT lub HT, jest jednym ze wskaźników oznaczanych podczas badania parametrów morfotycznych krwi. Wynik hematokrytu wyrażany jest w jednostkach procentowych, które wskazują, jaki odsetek całej objętości krwi stanowią erytrocyty, czyli krwinki czerwone.

Wartość hematokrytu zależy od ilości wszystkich krwinek czerwonych we krwi, a także od objętości i wielkości pojedynczej krwinki i objętości osocza. Jeżeli w wyniku choroby dojdzie do zmian w jednym z tych parametrów, poziom hematokrytu również ulegnie zmianie i znajdzie się poza zakresem wartości referencyjnych danego laboratorium.

Nieprawidłowy wynik oznaczenia hematokrytu powinien zawsze wzbudzić naszą czujność i zostać zgłoszony lekarzowi, który analizując wyniki całej morfologii, będzie mógł podjąć decyzję dotyczącą kolejnych etapów procesu diagnostycznego.

Kiedy należy wykonać badanie HCT?

Morfologię krwi, tym samym badanie HCT, powinno się wykonywać wtedy, gdy u pacjenta pojawią się niepokojące dolegliwości wskazujące na niedokrwistość, nadkrwistość lub choroby nerek i serca.

Do tych objawów zaliczono:

  • przewlekłe osłabienie, zmęczenie, braku energii,
  • bladość skóry oraz śluzówek,
  • nadmierne wypadanie włosów, rozdwajanie się i uciążliwa łamliwość paznokci,
  • spadek odporności organizmu i związane z tym częste infekcje,
  • szybkie męczenie się, ból i kołatanie serca,
  • zmiany w ilości i zabarwieniu moczu,
  • zbyt obfite miesiączki, krwawienia z nosa, problemy z krzepnięciem krwi.

Hematokryt – przebieg badania. Jak się przygotować do pobrania krwi?

Do oznaczenia poziomu hematokrytu, czyli tym samym do morfologii krwi, konieczne jest pobranie od pacjenta próbki krwi żylnej, najczęściej z żyły łokciowej. Na badanie HCT trzeba się zgłosić, będąc na czczo, czyli zachowując 12-godzinną przerwę w przyjmowaniu posiłków. Ponadto na 2–3 dni przed badaniem warto także ograniczyć picie kawy, spożywanie alkoholu i palenie papierosów. Kobiety powinny również pamiętać o tym, aby nie wykonywać morfologii w trakcie miesiączki, ze względu na ryzyko fałszywie zaniżonych wyników.

Hematokryt – normy dla dzieci, kobiet i mężczyzn

Zakresy wartości referencyjnych dla hematokrytu są zależne od wieku i płci osoby badanej.

HCT – osoby dorosłe:

  • norma HCT dla dorosłej kobiety – 37 do 47 %,
  • norma HCT dla dorosłego mężczyzn – 40 do 50 %.

HCT – dzieci:

  • norma HCT dla noworodków – 48 do 70 %,
  • norma HCT dla dzieci do 12 roku życia – 35 do 55 %,
  • norma HCT dla dziewczynek w wieku 13–18 lat – 35 do 45 %,
  • norma HCT dla chłopców w wieku 13–18 lat – 37 do 50 %.

Hematokryt – norma dla kobiety w ciąży

U kobiet ciężarnych hematokryt jest fizjologicznie obniżony (zwykle) o około 5–7 %. Niski HCT w ciąży wynika ze wzrostu objętości osocza w tym stanie. Jeżeli jednak wynik badania HCT znajduje się na poziomie 30–34% lub niżej, wówczas powinien zostać skonsultowany z lekarzem.

Wysoki hematokryt – przyczyny i skutki podwyższonego (HCT)

Podwyższony poziom hematokrytu świadczy o zagęszczeniu krwi, które może być skutkiem:

  • odwodnienia organizmu (np. w następstwie wymiotów, biegunek, oparzeń, spożywania niewielkiej ilości płynów lub zażywania leków),
  • czerwienicy prawdziwej – nowotwór krwi, który wywołuje nadmierną produkcję erytrocytów, trombocytów (płytek krwi) i leukocytów (białych krwinek),
  • stanów niedotlenienia organizmu (hipoksja), wywoływanych przez choroby serca lub płuc,
  • nowotworów nerek, którym może towarzyszyć wzrost wydzielania erytropoetyny (EPO), będącej związkiem stymulującym wytwarzanie krwinek czerwonych,
  • nałogowego palenia tytoniu (nikotynizmu),
  • dłuższego przebywania na dużych wysokościach, któremu towarzyszy obniżona zawartość tlenu w powietrzu.

Nadmierne zagęszczenie krwi może niestety prowadzić do groźnych dla życia powikłań, takich jak nadciśnienie tętnicze i zator płucny. Jeżeli u pacjenta pojawiają się objawy wskazujące na ryzyko wystąpienia tych zaburzeń, czyli duszności i ból w klatce piersiowej, krwotoki z nosa, zaczerwienienie oczu i uczucie zmęczenia – należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub udać się do szpitala.

Niski hematokryt – przyczyny i skutki HCT poniżej normy

Obniżony hematokryt świadczy o spadku liczby erytrocytów lub zwiększeniu objętości osocza, do których dochodzi najczęściej w wyniku:

  • niedokrwistości – anemie różnego rodzaju, które mogą być wywołane przez szereg czynników, takich jak niedobory żelaza, kwasu foliowego lub witaminy B12; wrodzone zaburzenia w budowie hemoglobiny; zaburzenia w funkcjonowaniu szpiku kostnego lub jako skutek krwawień z przewodu pokarmowego, innych krwawień wewnętrznych lub obfitych, przedłużających się miesiączek,
  • chorób nerek,
  • przewlekłych zakażeń,
  • stanu przewodnienia organizmu, np. podczas ciąży,
  • krwawień pourazowych,
  • chorób wątroby, np. marskości,
  • chorób szpiku kostnego, w tym nowotworów.
Obniżona ilość krwinek czerwonych prowadzi do spadku ilości tlenu, który jest transportowany za pośrednictwem erytrocytów z płuc do narządów wewnętrznych, a tym samym spadku ilości tlenu trafiającego do tkanek docelowych, co może prowadzić do wielu zaburzeń w pracy organizmu. Każdy wynik hematokrytu poniżej zakresu normy powinien zostać omówiony z lekarzem.

Hematokryt – cena/refundacja i skierowanie na badanie

Oznaczenie poziomu hematokrytu jest wykonywane w ramach morfologii krwi. Jeżeli badanie jest zlecane przez lekarza rodzinnego lub specjalistę, wówczas pacjent nie ponosi żadnych jego kosztów, ponieważ badanie jest refundowane przez NFZ. Cena morfologii, tym samym oznaczenia HCT to koszt od 10 do 20 zł, jeśli pacjent chce wykonać oznaczenie we własnym zakresie.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Co to jest USG? Co warto wiedzieć o badaniu? Rodzaje, wskazania i przeciwskazania do badania ultrasonograficznego

    Jednym z chętniej przeprowadzanych badań z zakresu diagnostyki obrazowej jest USG. Dzięki niemu możliwe jest dokonanie oceny kształtu i wielkości narządów wewnętrznych, stwierdzenie obecności guzów, zmian nowotworowych czy innych stanów patologicznych. Z powodzeniem od wielu lat stosuje się je także w trakcie monitorowania ciąży, już od jej pierwszych tygodni. Jakie są rodzaje badania USG, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

  • GGTP – Gamma-glutamylotranspeptydaza – badanie, normy, wskazania

    GGTP to enzym pomocny w diagnozowaniu między innymi chorób wątroby, trzustki czy nerek. Jego wysoki  poziom obserwuje się również u osób z problemem nadużywania alkoholu. Istnieje szereg objawów towarzyszących chorobom wątroby i dróg żółciowych, które powinny skłonić pacjenta do oznaczenia poziomu gamma-glutamylotranspeptydazy. Uwagę powinno przykuć chociażby żółte zabarwienie skóry i błon śluzowych, obrzęki i świąd skóry czy ból po prawej stronie brzucha. Jak się przygotować do badania GGTP, ile kosztuje to oznaczenie i czy do badania należy zgłosić się na czczo? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Tomografia komputerowa naczyń krwionośnych – kiedy wykonać badanie?

    Angio-TK jest mniej inwazyjną techniką angiografii naczyń krwionośnych. Badanie to pozwala na zobrazowanie stanu żył i tętnic praktycznie każdego obszaru naszego ciała. Zaletą angio-TK, będącego jednym z najdroższych badań obrazowych, jest z pewnością sposób podawania kontrastu. Jakie badania diagnostyczne należy wykonać przed tomografią komputerową naczyń krwionośnych, czy istnieją przeciwwskazania do przeprowadzania obrazowania i czy trzeba mieć skierowanie na angiografię tomografii komputerowej? Odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule. 

  • Tomografia komputerowa jamy brzusznej – wskazania i przeciwwskazania, przebieg badania

    Tomografia komputerowa (TK, CT) jamy brzusznej to bezbolesne badanie, w którym wykorzystywane jest promieniowanie rentgenowskie. Nowoczesne urządzenia służące do prześwietlenia jamy brzusznej, posiadają opcję indywidualnego doboru i monitorowania dawki, na jaką narażony jest pacjent. Po przeprowadzeniu TK jamy brzusznej uzyskiwany jest obraz, będący przekrojem narządów wewnętrznych i jamy ciała. Jakie są wskazania i przeciwwskazania do wykonania badania TK brzucha i jak się do niego przygotować? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Rezonans magnetyczny głowy – co wykrywa, ile kosztuje, jak wygląda badanie?

    Rezonans magnetyczny (MRI) głowy to badanie, w którym wykorzystywane są właściwości pola magnetycznego. Najczęściej MRI głowy zleca się po wypadkach samochodowych i urazach głowy, a także w sytuacji pogłębienia diagnostyki neurologicznej. Główną wadą rezonansu, będącego badaniem refundowanym, jest czas oczekiwania na to prześwietlenie, liczony nawet w miesiącach. W artykule zostały opisane kwestie związane ze wskazaniami i przeciwwskazaniami do wykonania MRI głowy oraz przebieg samego badania.

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. Co prawda interpretacja wyników prześwietlania kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Holotranskobalamina – badanie wczesnych niedoborów witaminy B12

    Istnieje pula badań, które regularnie powinien wykonać każdy weganin lub wegetarianin, a także osoby, które mają wszelkie objawy niedokrwistości lub zauważają u siebie niedobory witaminy B12, do których należy, chociażby mrowienie i pieczenie skóry, drętwienie kończyn lub zaburzenia snu. Postawienie diagnozy dotyczącej groźnego niedoboru wit. B12 jest możliwe już na jego wczesnym etapie, dzięki wykonaniu oznaczenia poziomu holoTC, czyli holotranskobalaminy. Jak się przygotować do badania poziomu holoTC, czy trzeba być na czczo i jakie są objawy obniżonego poziomu witaminy B12? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Aminopeptydaza leucynowa (LAP) – badanie, normy, wskazania

    Badanie poziomu aminopeptydazy leucynowej, w wyniku oznaczanej jako LAP, zleca się najczęściej podczas prowadzenia diagnostyki uszkodzenia komórek wątroby, trzustki i dróg żółciowych. Podwyższone LAP świadczy o możliwej chorobie tych narządów, w tym także tej o podłożu onkologicznym. Oznaczenie aktywności aminopeptydazy leucynowej pozwala również na zróżnicowanie przyczyn w odpływie żółci w sytuacji, kiedy u pacjenta oznaczono także podwyższony poziom ALP, czyli fosfatazy alkalicznej. Jak się przygotować do badania LAP, ile kosztuje i czy jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij