Hematokryt – badanie, norma, wysoki, niski. Jak interpretować wyniki HCT?
Barbara Sitek

Hematokryt – badanie, norma, wysoki, niski. Jak interpretować wyniki HCT?

Badanie poziomu HCT jest częścią morfologii krwi. Oznaczenie pozwala określić, jaki procent całej objętości krwi stanowią erytrocyty, czyli krwinki czerwone. Za niski lub zbyt wysoki poziom hematokrytu może być markerem zwiastującym obecność choroby, która rozwija się w organizmie. Jakie są normy HCT dla dzieci, kobiet i mężczyzn, dlaczego w ciąży hematokryt jest naturalnie podwyższony i czy podczas miesiączki powinno się wykonywać morfologię krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Hematokryt, będący jednym z parametrów wchodzących w skład podstawowego badania profilaktycznego – morfologii krwi, wskazuje jaki procent w całej objętości krwi stanowią erytrocyty, czyli krwinki czerwone. Badanie poziomu hematokrytu znajduje zastosowanie zarówno w wykrywaniu wszystkich chorób związanych ze zmianami w ilości krwinek czerwonych – niedokrwistości i nadkrwistości, jak i tych prowadzących do zmian w objętości osocza krwi – odwodnienia, chorób nerek, płuc czy schorzeń kardiologicznych. Ciąża to jedyny fizjologiczny stan, w którym obniżony hematokryt nie powinien wzbudzać niepokoju. W pozostałych przypadkach podwyższony i obniżony poziom tego parametru wskazuje na zmiany chorobowe i powinien zostać niezwłocznie skonsultowany z lekarzem.

Co to jest hematokryt?

Hematokryt, określany często skrótami HCT lub HT, jest jednym ze wskaźników oznaczanych podczas badania parametrów morfotycznych krwi. Wynik hematokrytu wyrażany jest w jednostkach procentowych, które wskazują, jaki odsetek całej objętości krwi stanowią erytrocyty, czyli krwinki czerwone.

Wartość hematokrytu zależy od ilości wszystkich krwinek czerwonych we krwi, a także od objętości i wielkości pojedynczej krwinki i objętości osocza. Jeżeli w wyniku choroby dojdzie do zmian w jednym z tych parametrów, poziom hematokrytu również ulegnie zmianie i znajdzie się poza zakresem wartości referencyjnych danego laboratorium.

Nieprawidłowy wynik oznaczenia hematokrytu powinien zawsze wzbudzić naszą czujność i zostać zgłoszony lekarzowi, który analizując wyniki całej morfologii, będzie mógł podjąć decyzję dotyczącą kolejnych etapów procesu diagnostycznego.

Kiedy należy wykonać badanie HCT?

Morfologię krwi, tym samym badanie HCT, powinno się wykonywać wtedy, gdy u pacjenta pojawią się niepokojące dolegliwości wskazujące na niedokrwistość, nadkrwistość lub choroby nerek i serca.

Do tych objawów zaliczono:

  • przewlekłe osłabienie, zmęczenie, braku energii,
  • bladość skóry oraz śluzówek,
  • nadmierne wypadanie włosów, rozdwajanie się i uciążliwa łamliwość paznokci,
  • spadek odporności organizmu i związane z tym częste infekcje,
  • szybkie męczenie się, ból i kołatanie serca,
  • zmiany w ilości i zabarwieniu moczu,
  • zbyt obfite miesiączki, krwawienia z nosa, problemy z krzepnięciem krwi.

Powiązane produkty

Hematokryt – przebieg badania. Jak się przygotować do pobrania krwi?

Do oznaczenia poziomu hematokrytu, czyli tym samym do morfologii krwi, konieczne jest pobranie od pacjenta próbki krwi żylnej, najczęściej z żyły łokciowej. Na badanie HCT trzeba się zgłosić, będąc na czczo, czyli zachowując 12-godzinną przerwę w przyjmowaniu posiłków. Ponadto na 2–3 dni przed badaniem warto także ograniczyć picie kawy, spożywanie alkoholu i palenie papierosów. Kobiety powinny również pamiętać o tym, aby nie wykonywać morfologii w trakcie miesiączki, ze względu na ryzyko fałszywie zaniżonych wyników.

Hematokryt – normy dla dzieci, kobiet i mężczyzn

Zakresy wartości referencyjnych dla hematokrytu są zależne od wieku i płci osoby badanej.

HCT – osoby dorosłe:

  • norma HCT dla dorosłej kobiety – 37 do 47 %,
  • norma HCT dla dorosłego mężczyzn – 40 do 50 %.

HCT – dzieci:

  • norma HCT dla noworodków – 48 do 70 %,
  • norma HCT dla dzieci do 12 roku życia – 35 do 55 %,
  • norma HCT dla dziewczynek w wieku 13–18 lat – 35 do 45 %,
  • norma HCT dla chłopców w wieku 13–18 lat – 37 do 50 %.

Hematokryt – norma dla kobiety w ciąży

U kobiet ciężarnych hematokryt jest fizjologicznie obniżony (zwykle) o około 5–7 %. Niski HCT w ciąży wynika ze wzrostu objętości osocza w tym stanie. Jeżeli jednak wynik badania HCT znajduje się na poziomie 30–34% lub niżej, wówczas powinien zostać skonsultowany z lekarzem.

Wysoki hematokryt – przyczyny i skutki podwyższonego (HCT)

Podwyższony poziom hematokrytu świadczy o zagęszczeniu krwi, które może być skutkiem:

  • odwodnienia organizmu (np. w następstwie wymiotów, biegunek, oparzeń, spożywania niewielkiej ilości płynów lub zażywania leków),
  • czerwienicy prawdziwej – nowotwór krwi, który wywołuje nadmierną produkcję erytrocytów, trombocytów (płytek krwi) i leukocytów (białych krwinek),
  • stanów niedotlenienia organizmu (hipoksja), wywoływanych przez choroby serca lub płuc,
  • nowotworów nerek, którym może towarzyszyć wzrost wydzielania erytropoetyny (EPO), będącej związkiem stymulującym wytwarzanie krwinek czerwonych,
  • nałogowego palenia tytoniu (nikotynizmu),
  • dłuższego przebywania na dużych wysokościach, któremu towarzyszy obniżona zawartość tlenu w powietrzu.

Nadmierne zagęszczenie krwi może niestety prowadzić do groźnych dla życia powikłań, takich jak nadciśnienie tętnicze i zator płucny. Jeżeli u pacjenta pojawiają się objawy wskazujące na ryzyko wystąpienia tych zaburzeń, czyli duszności i ból w klatce piersiowej, krwotoki z nosa, zaczerwienienie oczu i uczucie zmęczenia – należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub udać się do szpitala.

Niski hematokryt – przyczyny i skutki HCT poniżej normy

Obniżony hematokryt świadczy o spadku liczby erytrocytów lub zwiększeniu objętości osocza, do których dochodzi najczęściej w wyniku:

  • niedokrwistości – anemie różnego rodzaju, które mogą być wywołane przez szereg czynników, takich jak niedobory żelaza, kwasu foliowego lub witaminy B12; wrodzone zaburzenia w budowie hemoglobiny; zaburzenia w funkcjonowaniu szpiku kostnego lub jako skutek krwawień z przewodu pokarmowego, innych krwawień wewnętrznych lub obfitych, przedłużających się miesiączek,
  • chorób nerek,
  • przewlekłych zakażeń,
  • stanu przewodnienia organizmu, np. podczas ciąży,
  • krwawień pourazowych,
  • chorób wątroby, np. marskości,
  • chorób szpiku kostnego, w tym nowotworów.
Obniżona ilość krwinek czerwonych prowadzi do spadku ilości tlenu, który jest transportowany za pośrednictwem erytrocytów z płuc do narządów wewnętrznych, a tym samym spadku ilości tlenu trafiającego do tkanek docelowych, co może prowadzić do wielu zaburzeń w pracy organizmu. Każdy wynik hematokrytu poniżej zakresu normy powinien zostać omówiony z lekarzem.

Hematokryt – cena/refundacja i skierowanie na badanie

Oznaczenie poziomu hematokrytu jest wykonywane w ramach morfologii krwi. Jeżeli badanie jest zlecane przez lekarza rodzinnego lub specjalistę, wówczas pacjent nie ponosi żadnych jego kosztów, ponieważ badanie jest refundowane przez NFZ. Cena morfologii, tym samym oznaczenia HCT to koszt od 10 do 20 zł, jeśli pacjent chce wykonać oznaczenie we własnym zakresie.

  1. N. Volkova i in., Evidence-Based Systematic Literature Review of Hemoglobin/Hematocrit and All-Cause Mortality in Dialysis Patients, Am J Kidney Dis, 2006, nr 47 (1).
  2. G. Wennecke, Hematocrit - a review of different analytical methods, Radiometer Medical ApS, 2004.
  3. L. Dunne i in., Perioperative Anemia: An Independent Risk Factor for Infection, Mortality, and Resource Utilization in Surgery, Journal of Surgical Research, 2002, nr 102 (2).
  4. NW. Levin, Quality of life and hematocrit level, Am J Kidney Dis, 1992, nr 20.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Podwyższona prolaktyna (hiperprolaktynemia) – przyczyny i objawy

    Hiperprolaktynemia może być jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynności tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • APTT – czas kaolinowo-kefalinowy, normy i wskazania. Kiedy należy wykonać badanie?

    APTT to jeden z parametrów krwi, którego oznaczenie jest bardzo ważne w ocenie stopnia krzepliwości krwi pacjenta, u którego planowana jest operacja chirurgiczna lub który jest leczony z powodu chorób natury zakrzepowo-zatorowej. Niezwykle istotnym czynnikiem wpływającym na czas częściowej tromboplastyny po aktywacji mogą być choroby wątroby lub zaburzenia ilości witaminy K w organizmie. Jak wygląda badanie APTT, czy jest refundowane i jak się do niego przygotować?

  • D-dimery – wskazania, normy, podwyższone. Poziom d-dimerów a zakrzepica

    Badanie d-dimerów we krwi jest jednym z głównych parametrów wykorzystywanych w diagnostyce chorób zakrzepowych takich jak zakrzepica żył głębokich dolnych czy zatorowość płucna. Skrzepy krwi znajdujące się w naczyniach krwionośnych mogą zamknąć światło tych przewodów i doprowadzić w ten sposób do bardzo poważnych komplikacji zdrowotnych. Wyróżnia się cztery podstawowe metody oznaczania stężenia d-dimerów we krwi (metoda lateksowa, immunoenzymatyczna, aglutynacji pełnej krwi i wykorzystująca przeciwciała znakowane technetem). Kiedy wykonać badanie, ile kosztuje oznaczenie stężenia d-dimerów, jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kolposkopia – jak wygląda badanie? Wskazanie, przebieg, interpretacja wyników

    Kolposkopia to łatwe i nieinwazyjne badanie, wykonywane przez lekarza ginekologa, które pozwala na ocenę szyjki macicy, pochwy oraz sromu pod kątem zmian przednowotworowych i nowotworowych, pobranie celowanego materiału oraz ułatwienie decyzji co do dalszego postępowania. Badanie to może być wykonywane zarówno na NFZ, jak i prywatnie. Jak wygląda kolposkopia? Czy kolposkopia boli?

  • Cholesterol całkowity – badanie, norma i interpretacja wyników

    Badanie poziomu cholesterolu całkowitego to jedno z podstawowych badań, które ocenia ogólny poziom cholesterolu we krwi. Cholesterol całkowity to suma cholesterolu LDL (lipoproteiny o niskiej gęstości), cholesterolu HDL (lipoproteiny o wysokiej gęstości) oraz cholesterolu VLDL (lipoproteiny o bardzo niskiej gęstości).

  • Badanie poziomu witaminy D, metabolit 25(OH). Normy, cena, interpretacja wyników

    Witamina D bierze udział w gospodarce wapniowo-fosforanowej organizmu, wpływa również na prawidłową budowę i funkcję kości. Oznaczenie poziomu witaminy D ma zastosowanie m.in. w diagnostyce i leczeniu osteoporozy, osteomalacji i krzywicy, chorób wątroby i nerek, a także w monitorowaniu leczenia kortykosteroidami, lekami immunosupresyjnymi i przeciwpadaczkowymi oraz suplementacji witaminą D u pacjentów, którym ją zlecono.

  • Rytm zatokowy: badanie EKG, rytm miarowy, przyspieszony i zwolniony – co to oznacza?

    Rytm zatokowy to podstawowy i prawidłowy rytm pracy serca. Może być niekiedy przyspieszony lub zbyt wolny. Mówi się wtedy o tachykardii lub bradykardii zatokowej.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij