Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników
Agnieszka Gierszon

Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

Erytropoetyna (EPO) jest hormonem glikoproteinowym wytwarzanym przez komórki nerek oraz – u płodów i (w wyjątkowych sytuacjach) u osób dorosłych – także przez wątrobę. Jej zadanie stanowi stymulacja erytropoezy, czyli wzrostu komórek macierzystych z układu czerwonokriwnkowego i  białokrwinkowego oraz megakariocytów, stanowiących prekursory dojrzałych płytek krwi. Badanie poziomu erytropoetyny wskazane jest m.in. w diagnostyce niedokrwistości (anemii) i nadkrwistości, chorób nerek i nowotworów, a także w monitorowaniu dopingu u sportowców. Oprócz tego erytropoetyna w postaci zastrzyków może być stosowana jako lek na niedokrwistość w przebiegu niewydolności nerek i chorób onkologicznych.

Co to jest erytropoetyna?

Erytropoetyna to hormon wydzielany głównie przez nerki, a w niewielkich ilościach także przez wątrobę. Wytwarzana jest w odpowiedzi na hipoksję, czyli niedotlenienie i odgrywa kluczową rolę w pobudzeniu szpiku kostnego do produkcji czerwonych krwinek (erytrocytów). Czerwone krwinki to komórki zaangażowane w transport tlenu, stąd wzrost ich liczby w odpowiedzi na działanie erytropoetyny, a tym samym podwyższenie się stężenia tlenu we krwi, hamuje wytwarzanie erytropoetyny przez nerki. Rekombinowana ludzka erytropoetyna (rh-EPO) syntetyzowana na potrzeby przemysłu farmaceutycznego, jest z powodzeniem wykorzystywana jako lek stymulujący wytwarzanie krwinek czerwonych przez szpik kostny pacjenta w przebiegu niektórych niedokrwistości. Z uwagi na swoje właściwości EPO bywa czasem używana przez sportowców jako środek dopingujący.

Sportowcy stosujący erytropoetynę jako preparat skutkujący poprawą zdolności krwi do wiązania i transportowania tlenu, narażają się jednak rozwinięcie choroby zakrzepowo-zatorowej i nadciśnienia tętniczego krwi oraz możliwość dyskwalifikacji z rozgrywek, w których biorą udział, ponieważ proceder ten nie jest legalny.

Wyższy poziom erytropoetyny obserwuje się standardowo u osób zamieszkujących tereny wysokogórskie, na których występuje niższe stężenie tlenu w powietrzu atmosferycznym, a także u nałogowych palaczy i osób z chorobami płuc lub ze zdiagnozowanymi złośliwymi guzami nerek. Zbyt wysoki poziom erytropoetyny może prowadzić do nadkrwistości powikłanej chorobą zakrzepowo-zatorową lub zawałem serca. Z kolei w przebiegu chorób nerek wydzielanie erytropoetyny może ulegać obniżaniu. Prawdopodobnie będzie to skutkowało wywołaniem niedokrwistości związanej z niedostateczną produkcją erytrocytów przez szpik kostny. Choroby związane z zaburzeniami funkcji szpiku również mogą przebiegać z niedokrwistością związaną z brakiem prawidłowej odpowiedzi szpiku na działanie EPO.

Kiedy należy wykonać badanie erytropoetyny?

Badanie erytropoetyny wykonywane jest zwykle w diagnostyce i różnicowaniu przyczyn niedokrwistości i nadkrwistości oraz w monitorowaniu przebiegu i leczenia niektórych nowotworów, chorób nerek i szpiku kostnego. Poziom erytropoetyny oznacza się także w przebiegu leczenia anemii w celu prognozowania odpowiedzi na leczenie. Ponadto, badanie poziomu EPO wykonywane jest na potrzeby medycyny sportowej wśród zawodników monitorowanych pod kątem przyjmowania środków dopingujących.

Erytropoetyna – przebieg badania, cena/refundacja

Badanie poziomu EPO wykonywane jest z próbki krwi żylnej, pobranej zwykle z żyły łokciowej. Do badania poziomu erytropoetyny nie trzeba się specjalnie przygotowywać, jednak wskazane jest, aby na pobranie krwi stawić się, będąc na czczo, tj. na 8–12 godzin przed pobraniem krwi wstrzymać się od poważnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania posiłków i słodzonych napojów. Z uwagi na dobową zmienność uwalniania EPO, wskazane jest, żeby krew od pacjenta pobrać w godzinach porannych.

Ze względu na skomplikowaną metodykę analizowania próbki krwi na zawartość EPO, na wyniki badania czeka się nawet do 7. dni roboczych.

Gdy na badanie poziomu erytropoetyny skierowanie wyda odpowiedni specjalista, np. lekarz hematolog, koszt oznaczenia zostanie zrefundowany przez NFZ w ramach badań wykonywanych na potrzeby ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. W przypadku, gdy sami zdecydujemy się na wykonanie badania za odpłatnością, jego koszt wyniesie około 80–90 złotych. Należy przy tym pamiętać, by każdy wynik badania skonsultować z lekarzem prowadzącym, który w jego interpretacji weźmie pod uwagę nie tylko pojedyncze oznaczenie poziomu erytropoetyny, ale też wywiad kliniczny zarówno w kierunku ewentualnych chorób krwi, jak i aktualny stan zdrowia pacjenta.

Erytropoetyna – normy. Interpretacja wyników badania

Norma wyniku erytropoetyny w osoczu zdrowego dorosłego człowieka wynosi około 4,3–29 IU/L. Wartości referencyjne przyjęte przez poszczególne laboratoria mogą się jednak nieznacznie różnić. Wynika to z odmiennych metod analitycznych przyjętych przez daną pracownię diagnostyczną, a ponadto wieku i płci pacjentów oraz ich stanu klinicznego (np. ciąży). Podwyższony poziom erytropoetyny może występować u pacjentów chorujących na czerwienicę i choroby serca, anemię hemolityczną, niedokrwistość aplastyczną związaną z zaburzeniami funkcji szpiku kostnego, niedokrwistość z niedoboru żelaza oraz – w związku z obniżoną zawartością tlenu we krwi – u osób odbywających treningi sportowe w wysokich górach i u osób palących papierosy. Obniżony poziom erytropoetyny występuje natomiast u pacjentów z niedokrwistością spowodowaną chorobami nerek i u osób chorujących na przewlekłą mocznicę. U sportowców poziom erytropoetyny w połączeniu z badaniem pozostałych parametrów morfologii krwi, w tym liczby krwinek czerwonych i hematokrytu, badany jest rutynowo przed różnego typu zawodami sportowymi. Normy erytropoetyny dla sportowców nie różnią się od norm przyjętych dla ogólnej populacji.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pierwsza wizyta u ginekologa – jak należy się przygotować i kiedy powinna się odbyć?

    Wizyta u ginekologa to jedna z bardziej intymnych konsultacji, jakie kobieta musi regularnie odbywać w swoim życiu. Wyjątkowo newralgiczna jest z pewnością ta pierwsza, bywająca krępującą i trudną. Młoda pacjentka zazwyczaj nie jest pewna, o co powinna zapytać, jak się zachować i czego się spodziewać. Fora internetowe są pełne zapytań dotyczących tego, do którego lekarza najlepiej się wybrać (kobiety czy mężczyzny), czy badanie ginekologiczne boli, kiedy po raz pierwszy udać się do ginekologa? Odpowiedzi na wszystkie te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „dobrego cholesterolu" wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. . Zaleca się, by badanie wykonywać raz w roku w ramach badań profilaktycznych.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Parathormon (PTH) – badanie, normy, wskazania. Przyczyny i skutki niedoboru i nadmiaru hormonu przytarczyc

    Badanie stężenia PTH zaleca się przede wszystkim osobom z zaburzeniami przytarczyc, nadciśnieniem, kłopotami nefrologicznymi oraz chorym na nadmierną łamliwość kości (w tym kobietom na etapie i po menopauzie). Wzrost stężenia parathormonu jest skutkiem nieprawidłowej pracy nerek, niedoboru witaminy D3 i zaburzeń metabolizmu wapnia (hipokalcemią i hiperkalcemią), a także fosforanów. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu PTH, czy na pobranie krwi trzeba zgłosić się na czczo oraz jak groźne mogą być powikłania związane z zaburzeniami stężenia parathormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kalcytonina (CT) – wskazanie do badania, normy, interpretacja wyników

    Kalcytonina (tyreokalcytonina) to hormon, który odpowiada za regulowanie gospodarki fosforanowej i węglanowej w organizmie. Badanie poziomu CT (ang. calcitonin) wykonuje się głównie podczas diagnostyki i monitorowania rdzeniastego nowotworu gruczołu tarczowego, czyli tarczycy. Prawidłowy (normatywny) wynik stężenia tego hormonu zależy od wielu czynników, w tym także od wieku i płci pacjenta. Diagnostycy i lekarze przyjmują, że kalcytonina jest swoistym markerem nowotworowym w przypadku podejrzenia chorób komórek tarczycy, gdyż te mają zdolność do wydzielania jej w dużej ilości. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu kalcytoniny, czy na badanie krwi należy stawić się na czczo i co należy zrobić, kiedy wynik badania stężenia CT we krwi jest za wysoki? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estradiol (E2) – normy. Kiedy badać, jak zwiększyć poziom hormonu? Interpretacja wyników

    Badanie poziomu estradiolu (E2) często wykonuje się u kobiet, które mają problemy z zajściem w ciążę lub z jej utrzymaniem, a także uskarżają się na nieregularny cykl miesiączkowy. U mężczyzn zaburzenia stężenia estradiolu we krwi objawiają się w postaci rozregulowanego popędu płciowego, ogólnych problemów związanych z płodnością lub w przypadku ginekomastii i nowotworu jądra. Na pobranie krwi należy zgłosić się na czczo, informując lekarza interpretującego wyniki badania krwi o tym, że jest się w ciąży oraz o zażywaniu wszelkich leków (np. antykoncepcji hormonalnej) i suplementów diety (np. biotyna). Jakie są pozostałe przyczyny i objawy obniżonego, a także za wysokiego poziomu estradiolu w organizmie, ile kosztuje badanie E2 wykonywane prywatnie i oznaczenie których współczynników hormonalnych należy wykonać wraz z analizą stężenia E2? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Amylaza trzustkowa (AMY) we krwi – badanie, wskazania, normy i interpretacja wyników

    Badanie poziomu amylazy trzustkowej jest przydatne podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób tego gruczołu, ponieważ AMY stanowi swoisty marker zapalenia tego narządu. Dzięki analizie wyników prób trzustkowych można także ocenić, czy organizm prawidłowo trawi skrobię i inne wielocukry, ale także ocenić ogólną kondycję układu pokarmowego. Przejściowy wzrost stężenia amylazy (trwający około dwie trzy doby) występuje także u pacjentów, którzy wykonywali gastroskopię lub badania obrazowe z użyciem kontrastu. Jak się przygotować do badania amylazy trzustkowej, czy na pobranie krwi trzeba być na czczo oraz jaki wpływ na poziom AMY ma poziom adrenaliny? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kariotyp – czym jest badanie? Czy analiza chromosomów pomaga znaleźć przyczynę poronień i wykryć wadę genetyczną?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kariotyp – czym jest badanie? Czy analiza chromosomów pomaga znaleźć przyczynę poronień i wykryć wadę genetyczną?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kariotyp – czym jest badanie? Czy analiza chromosomów pomaga znaleźć przyczynę poronień i wykryć wadę genetyczną?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kariotyp – czym jest badanie? Czy analiza chromosomów pomaga znaleźć przyczynę poronień i wykryć wadę genetyczną?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij