Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników
Agnieszka Gierszon

Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

Erytropoetyna (EPO) jest hormonem glikoproteinowym wytwarzanym przez komórki nerek oraz – u płodów i (w wyjątkowych sytuacjach) u osób dorosłych – także przez wątrobę. Jej zadanie stanowi stymulacja erytropoezy, czyli wzrostu komórek macierzystych z układu czerwonokriwnkowego i  białokrwinkowego oraz megakariocytów, stanowiących prekursory dojrzałych płytek krwi. Badanie poziomu erytropoetyny wskazane jest m.in. w diagnostyce niedokrwistości (anemii) i nadkrwistości, chorób nerek i nowotworów, a także w monitorowaniu dopingu u sportowców. Oprócz tego erytropoetyna w postaci zastrzyków może być stosowana jako lek na niedokrwistość w przebiegu niewydolności nerek i chorób onkologicznych.

Co to jest erytropoetyna?

Erytropoetyna to hormon wydzielany głównie przez nerki, a w niewielkich ilościach także przez wątrobę. Wytwarzana jest w odpowiedzi na hipoksję, czyli niedotlenienie i odgrywa kluczową rolę w pobudzeniu szpiku kostnego do produkcji czerwonych krwinek (erytrocytów). Czerwone krwinki to komórki zaangażowane w transport tlenu, stąd wzrost ich liczby w odpowiedzi na działanie erytropoetyny, a tym samym podwyższenie się stężenia tlenu we krwi, hamuje wytwarzanie erytropoetyny przez nerki. Rekombinowana ludzka erytropoetyna (rh-EPO) syntetyzowana na potrzeby przemysłu farmaceutycznego, jest z powodzeniem wykorzystywana jako lek stymulujący wytwarzanie krwinek czerwonych przez szpik kostny pacjenta w przebiegu niektórych niedokrwistości. Z uwagi na swoje właściwości EPO bywa czasem używana przez sportowców jako środek dopingujący.

Sportowcy stosujący erytropoetynę jako preparat skutkujący poprawą zdolności krwi do wiązania i transportowania tlenu, narażają się jednak rozwinięcie choroby zakrzepowo-zatorowej i nadciśnienia tętniczego krwi oraz możliwość dyskwalifikacji z rozgrywek, w których biorą udział, ponieważ proceder ten nie jest legalny.

Wyższy poziom erytropoetyny obserwuje się standardowo u osób zamieszkujących tereny wysokogórskie, na których występuje niższe stężenie tlenu w powietrzu atmosferycznym, a także u nałogowych palaczy i osób z chorobami płuc lub ze zdiagnozowanymi złośliwymi guzami nerek. Zbyt wysoki poziom erytropoetyny może prowadzić do nadkrwistości powikłanej chorobą zakrzepowo-zatorową lub zawałem serca. Z kolei w przebiegu chorób nerek wydzielanie erytropoetyny może ulegać obniżaniu. Prawdopodobnie będzie to skutkowało wywołaniem niedokrwistości związanej z niedostateczną produkcją erytrocytów przez szpik kostny. Choroby związane z zaburzeniami funkcji szpiku również mogą przebiegać z niedokrwistością związaną z brakiem prawidłowej odpowiedzi szpiku na działanie EPO.

Kiedy należy wykonać badanie erytropoetyny?

Badanie erytropoetyny wykonywane jest zwykle w diagnostyce i różnicowaniu przyczyn niedokrwistości i nadkrwistości oraz w monitorowaniu przebiegu i leczenia niektórych nowotworów, chorób nerek i szpiku kostnego. Poziom erytropoetyny oznacza się także w przebiegu leczenia anemii w celu prognozowania odpowiedzi na leczenie. Ponadto, badanie poziomu EPO wykonywane jest na potrzeby medycyny sportowej wśród zawodników monitorowanych pod kątem przyjmowania środków dopingujących.

Erytropoetyna – przebieg badania, cena/refundacja

Badanie poziomu EPO wykonywane jest z próbki krwi żylnej, pobranej zwykle z żyły łokciowej. Do badania poziomu erytropoetyny nie trzeba się specjalnie przygotowywać, jednak wskazane jest, aby na pobranie krwi stawić się, będąc na czczo, tj. na 8–12 godzin przed pobraniem krwi wstrzymać się od poważnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania posiłków i słodzonych napojów. Z uwagi na dobową zmienność uwalniania EPO, wskazane jest, żeby krew od pacjenta pobrać w godzinach porannych.

Ze względu na skomplikowaną metodykę analizowania próbki krwi na zawartość EPO, na wyniki badania czeka się nawet do 7. dni roboczych.

Gdy na badanie poziomu erytropoetyny skierowanie wyda odpowiedni specjalista, np. lekarz hematolog, koszt oznaczenia zostanie zrefundowany przez NFZ w ramach badań wykonywanych na potrzeby ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. W przypadku, gdy sami zdecydujemy się na wykonanie badania za odpłatnością, jego koszt wyniesie około 80–90 złotych. Należy przy tym pamiętać, by każdy wynik badania skonsultować z lekarzem prowadzącym, który w jego interpretacji weźmie pod uwagę nie tylko pojedyncze oznaczenie poziomu erytropoetyny, ale też wywiad kliniczny zarówno w kierunku ewentualnych chorób krwi, jak i aktualny stan zdrowia pacjenta.

Erytropoetyna – normy. Interpretacja wyników badania

Norma wyniku erytropoetyny w osoczu zdrowego dorosłego człowieka wynosi około 4,3–29 IU/L. Wartości referencyjne przyjęte przez poszczególne laboratoria mogą się jednak nieznacznie różnić. Wynika to z odmiennych metod analitycznych przyjętych przez daną pracownię diagnostyczną, a ponadto wieku i płci pacjentów oraz ich stanu klinicznego (np. ciąży). Podwyższony poziom erytropoetyny może występować u pacjentów chorujących na czerwienicę i choroby serca, anemię hemolityczną, niedokrwistość aplastyczną związaną z zaburzeniami funkcji szpiku kostnego, niedokrwistość z niedoboru żelaza oraz – w związku z obniżoną zawartością tlenu we krwi – u osób odbywających treningi sportowe w wysokich górach i u osób palących papierosy. Obniżony poziom erytropoetyny występuje natomiast u pacjentów z niedokrwistością spowodowaną chorobami nerek i u osób chorujących na przewlekłą mocznicę. U sportowców poziom erytropoetyny w połączeniu z badaniem pozostałych parametrów morfologii krwi, w tym liczby krwinek czerwonych i hematokrytu, badany jest rutynowo przed różnego typu zawodami sportowymi. Normy erytropoetyny dla sportowców nie różnią się od norm przyjętych dla ogólnej populacji.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • TSH – o czym świadczy podwyższone i obniżone TSH? Wskazania do badania, normy, cena

    TSH (hormon tyreotropowy) jest produkowany przez przysadkę mózgową i stymuluje tarczycę do wydzielania hormonów (trójjodotyroniny – T3 oraz tyroksyny – T4). Oznaczenie poziomu TSH we krwi jest podstawowym badaniem, dzięki któremu można sprawdzić, czy tarczyca funkcjonuje prawidłowo. Co oznacza podwyższone TSH lub obniżony poziom tyreotropiny?

  • Estrogen – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania krwi

    Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa – badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Powstała aplikacja na smartfona, która wykrywa anemię. Jak działa?

    Obecnie złotym standardem diagnozowania niedokrwistości jest morfologia krwi. Naukowcy z Brown University i Rhode Island Hospital w Stanach Zjednoczonych opracowali metodę diagnostyczną, która nie wymaga pobierania krwi od pacjenta. Co więcej, badanie może zostać przeprowadzone samodzielnie, w warunkach domowych. Algorytm jest w stanie określić, czy ktoś cierpi na anemię, na podstawie zdjęcie zrobionego smartfonem. 

  • Testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski. Jak podnieść poziom androgenu?

    Jedno z najczęściej wpisywanych zapytań w wyszukiwarki internetowe to „jak podnieść poziom testosteronu?". Zainteresowanie tym tematem jest wysokie zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet. Panowie poziomem testosteronu interesuję się zazwyczaj o okresie po 40. roku życia lub wówczas, kiedy chcą szybko osiągnąć swój cel wiązany z budowaniem masy mięśniowej i redukcją tkanki tłuszczowej. Panie badają stężenie testosteronu, kiedy zauważają zaburzenia miesiączkowania, uporczywy trądzik lub owłosienie w nietypowych miejscach na ciele. Jakie są inne objawy zaburzeń gospodarki testosteronowej, jakie są normy testosteronu we krwi dla mężczyzn i kobiet? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Artroskopia kolana – jakie są wskazania do zabiegu artroskopowego kolana? Rehabilitacja po artroskopii

    Artroskopia kolana to małoinwazyjny zabieg, zarówno diagnostyczny, jak i leczniczy. Jego zastosowanie zwiększa komfort pacjenta (w porównaniu z tradycyjną operacją), prowadzi do szybszego powrotu do sprawności, zmniejsza ryzyko powikłań pooperacyjnych oraz okres hospitalizacji. Artroskopia polega na oglądaniu wnętrza stawu kolanowego za pomocą endoskopu wprowadzanego przez niewielkie nacięcie na skórze. Dowiedz się, jakie są wskazania do operacji kolana tą metodą.

  • Wolny testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski

    Badanie poziomu wolnego testosteronu jest zlecane w przypadku potwierdzenia lub wykluczenia wielu zaburzeń hormonalnych, które mogą objawiać się różnie u kobiet i inaczej u mężczyzn. Oznaczenie poziomu FTST wykonuje się również wówczas, kiedy wynik badania całkowitego testosteronu znajduje się poza zakresem norm laboratoryjnych. Wydzielanie hormonu zależy od prawidłowej pracy jajników lub jąder, nadnerczy, przysadki i podwzgórza. Czy do zbadania poziomu wolnego testosteronu trzeba być na czczo, jakie są normy dla kobiet i mężczyzn, kiedy zachodzi konieczność dodatkowej suplementacji testosteronem i jak bezpiecznie przejść przez ten proces? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Glikemia – badanie, wskazanie, normy. Jak interpretować wyniki poziomu cukru we krwi?

    Regularne badanie poziomu cukru we krwi (glikemia) jest jednym z podstawowych oznaczeń parametrów krwi, które może pomóc wykryć choroby związane z gospodarką węglowodanową, jak np. cukrzycę i odpowiednio wcześnie wdrożyć niezbędne leczenie. Na badanie glikemii trzeba być na czczo, nie jest wskazane wykonywanie analizy bezpośrednio po jakiejkolwiek infekcji, ciężkim wysiłku fizycznym lub w trakcie zażywania niektórych leków, np. aspiryny. Kto powinien regularnie sprawdzać poziom cukru we krwi, jak dokładnie wygląda badanie glikemii na czczo i czy podlega ono refundacji przez NFZ? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij