Badanie EPO (erytropoetyny) – kiedy należy je wykonać? Normy, interpretacja wyników - portal DOZ.pl
Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników
Agnieszka Gierszon

Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

Co to jest erytropoetyna?

Erytropoetyna to hormon wydzielany głównie przez nerki, a w niewielkich ilościach także przez wątrobę. Wytwarzana jest w odpowiedzi na hipoksję, czyli niedotlenienie i odgrywa kluczową rolę w pobudzeniu szpiku kostnego do produkcji czerwonych krwinek (erytrocytów). Czerwone krwinki to komórki zaangażowane w transport tlenu, stąd wzrost ich liczby w odpowiedzi na działanie erytropoetyny, a tym samym podwyższenie się stężenia tlenu we krwi, hamuje wytwarzanie erytropoetyny przez nerki. Rekombinowana ludzka erytropoetyna (rh-EPO) syntetyzowana na potrzeby przemysłu farmaceutycznego, jest z powodzeniem wykorzystywana jako lek stymulujący wytwarzanie krwinek czerwonych przez szpik kostny pacjenta w przebiegu niektórych niedokrwistości. Z uwagi na swoje właściwości EPO bywa czasem używana przez sportowców jako środek dopingujący.

Sportowcy stosujący erytropoetynę jako preparat skutkujący poprawą zdolności krwi do wiązania i transportowania tlenu, narażają się jednak rozwinięcie choroby zakrzepowo-zatorowej i nadciśnienia tętniczego krwi oraz możliwość dyskwalifikacji z rozgrywek, w których biorą udział, ponieważ proceder ten nie jest legalny.

Wyższy poziom erytropoetyny obserwuje się standardowo u osób zamieszkujących tereny wysokogórskie, na których występuje niższe stężenie tlenu w powietrzu atmosferycznym, a także u nałogowych palaczy i osób z chorobami płuc lub ze zdiagnozowanymi złośliwymi guzami nerek. Zbyt wysoki poziom erytropoetyny może prowadzić do nadkrwistości powikłanej chorobą zakrzepowo-zatorową lub zawałem serca. Z kolei w przebiegu chorób nerek wydzielanie erytropoetyny może ulegać obniżaniu. Prawdopodobnie będzie to skutkowało wywołaniem niedokrwistości związanej z niedostateczną produkcją erytrocytów przez szpik kostny. Choroby związane z zaburzeniami funkcji szpiku również mogą przebiegać z niedokrwistością związaną z brakiem prawidłowej odpowiedzi szpiku na działanie EPO.

Kiedy należy wykonać badanie erytropoetyny?

Badanie erytropoetyny wykonywane jest zwykle w diagnostyce i różnicowaniu przyczyn niedokrwistości i nadkrwistości oraz w monitorowaniu przebiegu i leczenia niektórych nowotworów, chorób nerek i szpiku kostnego. Poziom erytropoetyny oznacza się także w przebiegu leczenia anemii w celu prognozowania odpowiedzi na leczenie. Ponadto, badanie poziomu EPO wykonywane jest na potrzeby medycyny sportowej wśród zawodników monitorowanych pod kątem przyjmowania środków dopingujących.

Polecane dla Ciebie

Erytropoetyna – przebieg badania, cena/refundacja

Badanie poziomu EPO wykonywane jest z próbki krwi żylnej, pobranej zwykle z żyły łokciowej. Do badania poziomu erytropoetyny nie trzeba się specjalnie przygotowywać, jednak wskazane jest, aby na pobranie krwi stawić się, będąc na czczo, tj. na 8–12 godzin przed pobraniem krwi wstrzymać się od poważnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania posiłków i słodzonych napojów. Z uwagi na dobową zmienność uwalniania EPO, wskazane jest, żeby krew od pacjenta pobrać w godzinach porannych.

Ze względu na skomplikowaną metodykę analizowania próbki krwi na zawartość EPO, na wyniki badania czeka się nawet do 7. dni roboczych.

Gdy na badanie poziomu erytropoetyny skierowanie wyda odpowiedni specjalista, np. lekarz hematolog, koszt oznaczenia zostanie zrefundowany przez NFZ w ramach badań wykonywanych na potrzeby ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. W przypadku, gdy sami zdecydujemy się na wykonanie badania za odpłatnością, jego koszt wyniesie około 80–90 złotych. Należy przy tym pamiętać, by każdy wynik badania skonsultować z lekarzem prowadzącym, który w jego interpretacji weźmie pod uwagę nie tylko pojedyncze oznaczenie poziomu erytropoetyny, ale też wywiad kliniczny zarówno w kierunku ewentualnych chorób krwi, jak i aktualny stan zdrowia pacjenta.

Erytropoetyna – normy. Interpretacja wyników badania

Norma wyniku erytropoetyny w osoczu zdrowego dorosłego człowieka wynosi około 4,3–29 IU/L. Wartości referencyjne przyjęte przez poszczególne laboratoria mogą się jednak nieznacznie różnić. Wynika to z odmiennych metod analitycznych przyjętych przez daną pracownię diagnostyczną, a ponadto wieku i płci pacjentów oraz ich stanu klinicznego (np. ciąży). Podwyższony poziom erytropoetyny może występować u pacjentów chorujących na czerwienicę i choroby serca, anemię hemolityczną, niedokrwistość aplastyczną związaną z zaburzeniami funkcji szpiku kostnego, niedokrwistość z niedoboru żelaza oraz – w związku z obniżoną zawartością tlenu we krwi – u osób odbywających treningi sportowe w wysokich górach i u osób palących papierosy. Obniżony poziom erytropoetyny występuje natomiast u pacjentów z niedokrwistością spowodowaną chorobami nerek i u osób chorujących na przewlekłą mocznicę. U sportowców poziom erytropoetyny w połączeniu z badaniem pozostałych parametrów morfologii krwi, w tym liczby krwinek czerwonych i hematokrytu, badany jest rutynowo przed różnego typu zawodami sportowymi. Normy erytropoetyny dla sportowców nie różnią się od norm przyjętych dla ogólnej populacji.

  1. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, pod red. A. Dembińskiej-Kieć, J. Naskalskiego i B. Solnicy, wyd. IV, Wrocław 2018.
  2. Solnica B. Diagnostyka laboratoryjna, Warszawa 2014.
  3. Bunn H.F, Erythropoietin, „Cold Spring Harbor Perspectives in Medicine", 1(3) 2013.
  4. Erythropoietin, https://labtestsonline.org/ [online], https://labtestsonline.org/tests/erythropoietin, [dostęp:] 31.03.2021.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Badanie kału – pasożyty, krew utajona, resztki pokarmowe. Jak pobrać kał do badania?

    Badanie kału jest jednym z podstawowych narzędzi oceny kondycji układu pokarmowego. Pozwala zdiagnozować zarówno niegroźne schorzenia, jak i rozwijające się stany nowotworowe tego obszaru. W zależności od rodzaju badania, które ma zostać wykonane, zaleca się inny sposób pobrania materiału, jego ilości i czas przechowywania próbki. Jak właściwie pobrać kał do badania, ile kosztują testy na obecność patogenów, niestrawionych resztek pokarmowych i krwi utajonej w stolcu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. 

  • Co to jest czynnik reumatoidalny (RF)? Normy, podwyższony. Kiedy należy wykonać badanie RF?

    Czynnik reumatoidalny (RF) jest badaniem, które może wskazać, że w organizmie rozwija się reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty, zespół Sjogrena, sarkoidoza czy borelioza. Co ciekawe nie musi być jednak parametrem świadczącym tylko o rozwoju tych chorób, ponieważ u nawet 20% społeczeństwa występuje on fizjologicznie. Najczęściej świadczy tym, że w organizmie rozwija się stan zapalny, związany albo z chrząstką stawową albo tkanką łączną. Jakie specyficzne objawy powinny skłonić do zbadania RF, ile kosztuje oznaczenie czynnika reumatoidalnego i czy należy posiadać skierowanie do wykonania tego badania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule

  • Czy wysokie markery nowotworowe są powodem do zmartwień?

    Markery nowotworowe to istotny wskaźnik z diagnostycznego punktu widzenia. Najczęściej wykorzystuje się je w ocenie zaawansowania choroby onkologicznej, monitorowaniu postępów leczenia i wykrywaniu ewentualnego nawrotu wielu rodzajów nowotworów. Badanie poziomu markerów nowotworowych nie jest jednak doskonałym i jedynym wskaźnikiem, na który należy zwracać uwagę. Wyniki badań należy zawsze interpretować w połączeniu z badaniami obrazowymi, wywiadem klinicznym i badaniem fizykalnym, które mogą pomóc zoptymalizować interdyscyplinarne podejście do kwestii postępowania zarówno z pacjentami onkologicznymi, jak i cierpiącymi z powodu innych niż onkologiczne chorób. Dlaczego podwyższony poziom znaczników nowotworowych to nie wyrok, ile kosztuje badanie markerów i czy jest ono refundowane?

  • MCHC – badanie, podwyższone, niskie, interpretacja wyników

    Średnie stężenie hemoglobiny w krwince czerwonej, czyli erytrocycie, można oznaczyć, wykonując badanie morfologii krwi, co zostanie oznaczone na wyniku skrótem MCHC. Niskie lub wysokie MCHC może wskazywać na szereg zaburzeń, niemniej zazwyczaj nie stanowi samodzielnego parametru, dzięki któremu diagnozuje się chorobę. Jakie są normy MCHC i przyczyny zaburzeń tego wskaźnika? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Chromogranina – badanie markeru, wskazania, normy

    Chromogranina A (CgA) jest białkiem komórek neuroendokrynych i endokrynnych – prawidłowych i nowotworowych. CgA produkowane jest głównie przez komórki chromochłonne w rodzeniu nadnerczy (syntetyzują adrenalinę i noradrenalinę) lub w komórkach trzustki (beta). Naturalnie jego stężenie jest niskie, a właściwości CgA wykorzystuje się jako niespecyficzny (nieprzypisane tylko do jednego rodzaju guza) marker nowotworów neuroendokrynnych (NET). Jak interpretować wyniki badania i czy podwyższony poziom CgA to potwierdzenie rozwoju choroby nowotworowej?

  • Badanie ACTH (kortykotropina) – normy, wskazania, cena

    Kortykotropina, czyli ACTH to hormon, którego poziom rośnie, kiedy spada stężenie hormonu stresu, czyli kortyzolu. Przez wzgląd na zależność występującą między tymi dwoma hormonami, często wskazania do badania poziomu ACTH są analogiczne do wskazań stosowanych przy zlecaniu badania poziomu kortyzolu. Poziom kortykotropiny charakteryzuje się dobową zmiennością, dlatego nie bez znaczenia jest pora dnia, o której oddaje się krew do analizy. Jakie są normy ACTH, ile kosztuje badanie i czy należy je wykonać, będąc na czczo?

  • Fosforany – badanie, normy we krwi, obniżone i wysokie

    Badanie poziomu fosforanów nie jest najczęściej zlecanym lub wybieranym przez pacjentów rodzajem oznaczenia parametrów krwi. Analiza ich poziomu zlecana jest przede wszystkim podczas diagnostyki chorób kości, tarczycy i nerek. Objawy hiperfosfatemii, czyli podwyższonego poziomu fosforu we krwi, zwykle nie są zauważalne dla pacjenta. Mogą pojawić się u niego natomiast objawy hipokalcemii, czyli spadku poziomu wapnia, wynikającego z wiązania się fosforu z wapniem w surowicy krwi. Kiedy należy wykonać badanie fosforanów, ile kosztuje badanie i czy drętwienie stawów to jeden z objawów zaburzeń gospodarki fosforanowej? 

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną niepłodności i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie ludzkim. Mutacjautacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te bywają jednak sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Niedobory kwasu foliowego szczególnie istotne są przy planowaniu ciąży i w diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij