Jakie są choroby tarczycy, które objawiają się podwyższonym TSH? O czym świadczy za niskie TSH? - portal DOZ.pl
TSH – o czym świadczy podwyższone i obniżone TSH? Wskazania do badania, normy, cena
Anna Posmykiewicz

TSH – o czym świadczy podwyższone i obniżone TSH? Wskazania do badania, normy, cena

TSH (hormon tyreotropowy) jest produkowany przez przysadkę mózgową i stymuluje tarczycę do wydzielania hormonów (trójjodotyroniny – T3 oraz tyroksyny – T4). Oznaczenie poziomu TSH we krwi jest podstawowym badaniem, dzięki któremu można sprawdzić, czy tarczyca funkcjonuje prawidłowo. Co oznacza podwyższone TSH lub obniżony poziom tyreotropiny?

Co to jest TSH? Kiedy bada się poziom TSH?

TSH to inaczej hormon tyreotropowy. Jest to hormon glikoproteinowy, który produkowany jest przez przysadkę mózgową. Regulacja wydzielania tyreotropiny odbywa się na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego z hormonami tarczycy. W sytuacji, kiedy wolna tyroksyna (fT4) i trijodotyronina (fT3) są niskie, poziom TSH jest wysoki. I odwrotnie – wysokie fT4 i wysokie fT3 powodują, że poziom TSH jest niski. 

Poziom TSH badany jest w sytuacji, kiedy lekarz podejrzewa, że u pacjenta pojawiły się problemy z funkcjonowaniem gruczołu tarczowego oraz z jego pracą. Inaczej mówiąc, stężenie TSH jest oznaczane przy podejrzeniu u pacjenta nadczynności oraz niedoczynności gruczołu tarczowego.

Normy hormonu tyreotropiny we krwi

Trzeba pamiętać o tym, że normy TSH dla wieku są różne. TSH u dorosłego zawiera się w przedziale 0,4–4,0 mIU/l. Wyniki badań TSH wykraczające poza ten przedział (czyli nieprawidłowy poziom TSH) wymagają dalszej diagnostyki, przede wszystkim należy wtedy oznaczyć hormon tarczycy, jakim jest wolna tyroksyna (fT4) oraz trijodotyronia (fT3).

U dzieci bezpośrednio po urodzeniu za prawidłowy wynik TSH przyjmuje się jego poziom sięgający 19 mIU/l, przez pierwsze 10 tygodni życia dziecka poziom TSH waha się pomiędzy 0,6–10 mIU/l, u dzieci kilkuletnich jest to zakres 0,4–6,0 mIU/l, zaś u nastolatków norma TSH to 0,4–5,0 mIU/L. 

Interpretacja wyników tarczycy zawsze powinna odbywać się w czasie osobistej wizyty u lekarza, aby mógł on odnieść je do stanu klinicznego pacjenta, wówczas dopiero będzie mógł postawić stuprocentowo pewna diagnozę. 

Polecane dla Ciebie

Podwyższone TSH – o czym świadczy?

Wysoki poziom TSH może świadczyć o tym, że pacjent cierpi z powodu niedoczynności tarczycy. TSH powyżej normy zwykle w takiej sytuacji współwystępuje z niskim poziomem fT4 oraz fT3, zaś tym zaburzeniom hormonalnym towarzyszą także charakterystyczne objawy:

  • senność,
  • zmęczenie,
  • sucha i szorstka skóra
  • wzmożone wypadanie włosów,
  • słabe, łamiące się paznokcie,
  • nadmierny przyrost masy ciała,
  • zaparcia,
  • ciągłe uczucie zimna,
  • niskie ciśnienie tętnicze krwi, 
  • spowolnione bicie serca (bradykardia). 

W przypadku, kiedy stwierdza się niski poziom fT3 oraz fT4, jak również wysoki poziom hormonu tyreotropowego, zawsze warto oznaczyć poziomy przeciwciał (anty-TG i anty-TPO – przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie oraz przeciwko peroksydazie tarczycowej) po to, aby stwierdzić czy pacjent nie cierpi na autoimmunologiczne, przewlekłe zapalanie tarczycy – chorobę Hashimoto, która jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy. 

Mogą też zdarzyć się sytuacje, w których wyniki badań tarczycy będą nietypowe. Jak je wówczas interpretować? Przyjmuje się, że:

  • Prawidłowe stężenie FT4 i prawidłowe stężenie FT3 oraz zwiększone stężenie TSH – świadczy o subklinicznej niedoczynności tarczycy.
  • Zmniejszone stężenie FT4 i prawidłowe lub zmniejszone stężenie TSH – świadczy o wtórnej lub trzeciorzędowej niedoczynności tarczycy.
  • Stężenie FT4 małe, a stężenie TSH znacznie zwiększone – śpiączka hipometaboliczna.

Obniżone TSH – o czym świadczy?

Niski poziom TSH z kolei zwykle miewa związek z nadczynnością tarczycy. TSH poniżej normy związane jest zazwyczaj z wysokim poziomem fT3 oraz z wysokim poziomem fT4. Te zaburzone poziomy hormonów w przypadku nadczynności tarczycy dodatkowo połączone są z objawami typowymi dla „wzmożonej” pracy gruczołu tarczowego. Objawy nadczynności tarczycy to: 

  • nadmierna nerwowość i rozdrażnienie,
  • problemy ze snem,
  • nadmierna utrata masy ciała, 
  • biegunki,
  • wysokie ciśnienie tętnicze krwi w połączeniu z przyspieszoną czynnością serca, czyli z tachykardią,
  • delikatnie wilgotna skóra (mówi się, że skóra jest "aksamitna”),
  • uczucie ciągłego gorąca.

Mogą zdarzyć się również w przypadku nadczynności tarczycy nietypowe wyniki poziomów hormonów:

  • Prawidłowe (często w górnej granicy normy) stężenie FT4 lub FT3 i niski poziom TSH świadczy o subklinicznej nadczynności tarczycy.
  • TSH wysokie oraz wysokie FT4 i FT3 świadczy o wtórnej nadczynności tarczycy.

TSH w ciąży 

Obniżone TSH w ciąży (w pierwszym trymestrze) można zwykle uznawać za stan fizjologiczny, ponieważ w tym czasie na obniżanie się poziomu hormonu tyreotropowego ma wpływ szybko narastający poziom gonadotropiny kosmówkowej beta–HCG Po stwierdzeniu niskiego poziomu TSH lekarz powinien jednak zlecić oznaczenie wolnych hormonów tarczycy, czyli badanie stężenia fT3 oraz badanie poziomu fT4, jak również poziomów przeciwciał przeciwko tyreoglobulinie (anty-TG) i przeciwko peroksydazie tarczycowej (anty-TPO), aby stwierdzić, czy ciężarna nie cierpi z powodu choroby Hashimoto. Jeśli wyniki wszystkich badań są prawidłowe, należy ciężarną wyłącznie obserwować. Badanie TSH u ciężarnych należy powtórzyć na początku II trymestru, kiedy zmniejsza się stopniowo efekt działania beta–Hcg. Jeśli wtedy poziom TSH oraz poziomy wolnych hormonów nie wrócą do normy, wówczas zajdzie potrzeba leczenia. 

Podwyższone TSH w ciąży także wymaga dodatkowego oznaczenia wolnych hormonów tarczycy i przy ich nieprawidłowych poziomach zajdzie konieczność włączenia leczenia hormonalnego za pomocą odpowiednio dobranych dawek tyroksyny.

Ile kosztuje badanie TSH i czy jest refundowane?

Cena TSH wykonywanego prywatnie nie jest wysoka i mieści się ona zwykle w przedziale 15–20 zł. Badanie TSH można zrobić praktycznie w każdym laboratorium diagnostycznym. Jeśli na oznaczenie poziomu TSH zostało wystawione skierowanie lekarskie, podlega ono refundacji przez NFZ. Trzeba pamiętać, że do badania zaleca się być na czczo, najważniejsze jest jednak, aby na pobranie krwi zgłosić się w godzinach porannych.

  1. A. Szczeklik, P. Gajewski (red.), Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych 2019, Medycyna Praktyczna, Kraków 2019.
  2. G. Herold, Medycyna wewnętrzna, tom 1–2, PZWL, Warszawa 2008.
  3. A. Fauci, E. Braunwald, D. Kasper i in., Interna Harrisona 2009, Wydawnictwo Czelej, Lublin 2009.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Badanie kału – pasożyty, krew utajona, resztki pokarmowe. Jak pobrać kał do badania?

    Badanie kału jest jednym z podstawowych narzędzi oceny kondycji układu pokarmowego. Pozwala zdiagnozować zarówno niegroźne schorzenia, jak i rozwijające się stany nowotworowe tego obszaru. W zależności od rodzaju badania, które ma zostać wykonane, zaleca się inny sposób pobrania materiału, jego ilości i czas przechowywania próbki. Jak właściwie pobrać kał do badania, ile kosztują testy na obecność patogenów, niestrawionych resztek pokarmowych i krwi utajonej w stolcu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. 

  • Wysoki poziom prolaktyny w wyniku badania krwi

    Hiperprolaktynemia jest jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynność tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • Kariotyp – czym jest, ile kosztuje i jak interpretować wyniki?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy wysokie markery nowotworowe są powodem do zmartwień?

    Markery nowotworowe to istotny wskaźnik z diagnostycznego punktu widzenia. Najczęściej wykorzystuje się je w ocenie zaawansowania choroby onkologicznej, monitorowaniu postępów leczenia i wykrywaniu ewentualnego nawrotu wielu rodzajów nowotworów. Badanie poziomu markerów nowotworowych nie jest jednak doskonałym i jedynym wskaźnikiem, na który należy zwracać uwagę. Wyniki badań należy zawsze interpretować w połączeniu z badaniami obrazowymi, wywiadem klinicznym i badaniem fizykalnym, które mogą pomóc zoptymalizować interdyscyplinarne podejście do kwestii postępowania zarówno z pacjentami onkologicznymi, jak i cierpiącymi z powodu innych niż onkologiczne chorób. Dlaczego podwyższony poziom znaczników nowotworowych to nie wyrok, ile kosztuje badanie markerów i czy jest ono refundowane?

  • Ferroksydaza – co oznacza jej podwyższony i obniżony poziom?

    Podczas diagnostyki procesu metabolizmu miedzi i choroby Wilsona wykonuje się badanie poziomu ceruloplazminy we krwi, czyli białka ostrej fazy, które jest syntezowane w wątrobie. Genetycznie uwarunkowany niedobór ceruloplazminy prowadzi  do odkładania miedzi w narządach miąższowych (np. w mózgu, wątrobie), co może doprowadzić do ich uszkodzenia. Jak wygląda badanie ceruloplazminy, ile kosztuje i jakie są normy? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Badanie poziomu adrenaliny – jakie są wskazania i ile kosztuje?

    Adrenalina kojarzy się zazwyczaj z ekstremalnymi przeżyciami lub stresem, ale czy można zbadać jej poziom profilaktycznie lub oceniając wyniki laboratoryjne zdiagnozować groźną dla zdrowia chorobę? Otóż można, a czasami nawet trzeba. Jakie są normy adrenaliny w organizmie, jak wygląda badanie jej poziomu i czy od adrenaliny można się uzależnić? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • MCHC – badanie, podwyższone, niskie, interpretacja wyników

    Średnie stężenie hemoglobiny w krwince czerwonej, czyli erytrocycie, można oznaczyć, wykonując badanie morfologii krwi, co zostanie oznaczone na wyniku skrótem MCHC. Niskie lub wysokie MCHC może wskazywać na szereg zaburzeń, niemniej zazwyczaj nie stanowi samodzielnego parametru, dzięki któremu diagnozuje się chorobę. Jakie są normy MCHC i przyczyny zaburzeń tego wskaźnika? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Chromogranina – badanie markeru, wskazania, normy

    Chromogranina A (CgA) jest białkiem komórek neuroendokrynych i endokrynnych – prawidłowych i nowotworowych. CgA produkowane jest głównie przez komórki chromochłonne w rodzeniu nadnerczy (syntetyzują adrenalinę i noradrenalinę) lub w komórkach trzustki (beta). Naturalnie jego stężenie jest niskie, a właściwości CgA wykorzystuje się jako niespecyficzny (nieprzypisane tylko do jednego rodzaju guza) marker nowotworów neuroendokrynnych (NET). Jak interpretować wyniki badania i czy podwyższony poziom CgA to potwierdzenie rozwoju choroby nowotworowej?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij