TSH – o czym świadczy podwyższone i obniżone TSH? Wskazania do badania, normy, cena
Anna Posmykiewicz

TSH – o czym świadczy podwyższone i obniżone TSH? Wskazania do badania, normy, cena

TSH (hormon tyreotropowy) jest produkowany przez przysadkę mózgową i stymuluje tarczycę do wydzielania hormonów (trójjodotyroniny – T3 oraz tyroksyny – T4). Oznaczenie poziomu TSH we krwi jest podstawowym badaniem, dzięki któremu można sprawdzić, czy tarczyca funkcjonuje prawidłowo. Co oznacza podwyższone TSH lub obniżony poziom tyreotropiny?

Tarczyca jest nieparzystym narządem wydzielania wewnętrznego, który położony jest w przednio–dolnej części szyi. Odpowiedzialna jest za produkcję hormonów: tyroksyny (fT4) oraz trójjodotyroniny (fT3), jak również kalcytoniny. Praca tarczycy jest regulowana jest przez oś podwzgórze – przysadka poprzez wydzielanie przez te dwa narządy hormonów: tyreoliberyny (TRH) oraz tyreotropiny (TSH). Podstawowym badaniem, od którego zaczyna się diagnostykę zaburzeń czynności tarczycy jest badanie poziomu hormonu TSH.

Co to jest TSH? Kiedy bada się poziom TSH?

TSH to inaczej hormon tyreotropowy. Jest to hormon glikoproteinowy, który produkowany jest przez przysadkę mózgową. Regulacja wydzielania tyreotropiny odbywa się na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego z hormonami tarczycy. W sytuacji, kiedy wolna tyroksyna (fT4) i trijodotyronina (fT3) są niskie, poziom TSH jest wysoki. I odwrotnie – wysokie fT4 i wysokie fT3 powodują, że poziom TSH jest niski. 

Poziom TSH badany jest w sytuacji, kiedy lekarz podejrzewa, że u pacjenta pojawiły się problemy z funkcjonowaniem gruczołu tarczowego oraz z jego pracą. Inaczej mówiąc, stężenie TSH jest oznaczane przy podejrzeniu u pacjenta nadczynności oraz niedoczynności gruczołu tarczowego.

Normy hormonu tyreotropiny we krwi

Trzeba pamiętać o tym, że normy TSH dla wieku są różne. TSH u dorosłego zawiera się w przedziale 0,4–4,0 mIU/l. Wyniki badań TSH wykraczające poza ten przedział (czyli nieprawidłowy poziom TSH) wymagają dalszej diagnostyki, przede wszystkim należy wtedy oznaczyć hormon tarczycy, jakim jest wolna tyroksyna (fT4) oraz trijodotyronia (fT3).

U dzieci bezpośrednio po urodzeniu za prawidłowy wynik TSH przyjmuje się jego poziom sięgający 19 mIU/l, przez pierwsze 10 tygodni życia dziecka poziom TSH waha się pomiędzy 0,6–10 mIU/l, u dzieci kilkuletnich jest to zakres 0,4–6,0 mIU/l, zaś u nastolatków norma TSH to 0,4–5,0 mIU/L. 

Interpretacja wyników tarczycy zawsze powinna odbywać się w czasie osobistej wizyty u lekarza, aby mógł on odnieść je do stanu klinicznego pacjenta, wówczas dopiero będzie mógł postawić stuprocentowo pewna diagnozę. 

Podwyższone TSH – o czym świadczy?

Wysoki poziom TSH może świadczyć o tym, że pacjent cierpi z powodu niedoczynności tarczycy. TSH powyżej normy zwykle w takiej sytuacji współwystępuje z niskim poziomem fT4 oraz fT3, zaś tym zaburzeniom hormonalnym towarzyszą także charakterystyczne objawy:

  • senność,
  • zmęczenie,
  • sucha i szorstka skóra, 
  • wzmożone wypadanie włosów,
  • słabe, łamiące się paznokcie,
  • nadmierny przyrost masy ciała,
  •  zaparcia,
  • ciągłe uczucie zimna,
  • niskie ciśnienie tętnicze krwi, 
  • spowolnione bicie serca (bradykardia). 

W przypadku, kiedy stwierdza się niski poziom fT3 oraz fT4, jak również wysoki poziom hormonu tyreotropowego, zawsze warto oznaczyć poziomy przeciwciał (anty-TG i anty-TPO - przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie oraz przeciwko peroksydazie tarczycowej) po to, aby stwierdzić czy pacjent nie cierpi na autoimmunologiczne, przewlekłe zapalanie tarczycy – chorobę Hashimoto, która jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy. 

Mogą też zdarzyć się sytuacje, w których wyniki badań będą nietypowe:

  1. Prawidłowe stężenie FT4 i prawidłowe stężenie FT3 oraz zwiększone stężenie TSH – świadczy o subklinicznej niedoczynności tarczycy.
  2. Zmniejszone stężenie FT4 i prawidłowe lub zmniejszone stężenie TSH – świadczy o wtórnej lub trzeciorzędowej niedoczynności tarczycy.
  3. Stężenie FT4 małe, a stężenie TSH znacznie zwiększone – śpiączka hipometaboliczna.

Obniżone TSH – o czym świadczy?

Niski poziom TSH z kolei zwykle miewa związek z nadczynnością tarczycy. TSH poniżej normy związane jest zazwyczaj z wysokim poziomem fT3 oraz z wysokim poziomem fT4. Te zaburzone poziomy hormonów w przypadku nadczynności tarczycy dodatkowo połączone są z objawami typowymi dla „wzmożonej” pracy gruczołu tarczowego. Objawy nadczynnośći tarczycy to: 

  • nadmierna nerwowość i rozdrażnienie,
  • problemy ze snem,
  • nadmierna utrata masy ciała, 
  • biegunki,
  • wysokie ciśnienie tętnicze krwi w połączeniu z przyspieszoną czynnością serca, czyli z tachykardią,
  • delikatnie wilgotna skóra (mówi się, że skóra jest "aksamitna”),
  • uczucie ciągłego gorąca.

Mogą zdarzyć się również w przypadku nadczynności tarczycy nietypowe wyniki poziomów hormonów:

  1. Prawidłowe (często w górnej granicy normy) stężenie FT4 lub FT3 i niski poziom TSH świadczy o subklinicznej nadczynności tarczycy.
  2. TSH wysokie oraz wysokie FT4 i FT3 świadczy o wtórnej nadczynności tarczycy.

TSH w ciąży 

Obniżone TSH w ciąży w pierwszym trymestrze można zwykle uznawać za stan fizjologiczny, bowiem w tym czasie na obniżanie się poziomu hormonu tyreotropowego ma wpływ szybko narastający poziom gonadotropiny kosmówkowej beta–Hcg. Po stwierdzeniu niskiego poziomu TSH lekarz jednak powinien zlecić badanie wolnych hormonów tarczycy, czyli fT3 oraz fT4, jak również poziomów przeciwciał przeciwko tyreoglobulinie i przeciwko peroksydazie tarczycowej, aby stwierdzić, czy ciężarna nie cierpi z powodu choroby Hashimoto. Jeśli wyniki wszystkich badań są prawidłowe, należy ciężarną wyłącznie obserwować. Badanie TSH u ciężarnych należy powtórzyć na początku II trymestru, kiedy zmniejsza się stopniowo efekt działania beta–Hcg. Jeśli wtedy poziom TSH oraz poziomy wolnych hormonów nie wrócą do normy, wówczas zajdzie potrzeba leczenia. 

Podwyższone TSH w ciąży także wymaga dodatkowego oznaczenia wolnych hormonów tarczycy i przy ich nieprawidłowych poziomach zajdzie konieczność włączenia leczenia hormonalnego za pomocą odpowiednio dobranych dawek tyroksyny.

Ile kosztuje badanie TSH i gdzie można je wykonać?

Cena TSH nie jest wysoka i mieści się ona zwykle w przedziale kilkunastu złotych, zwykle jest to około 15–20 zł. Badanie TSH można wykonać praktycznie w każdym laboratorium. Trzeba pamiętać, że do badania nie trzeba być na czczo, ważne jest jednak, aby na badanie zgłosić się rano.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • AST (aminotransferaza asparaginianowa) – badanie, norma, podwyższona. Interpretacja wyników prób wątrobowych

    Badanie poziomu AST to jedno z podstawowych oznaczeń, które zleca się w ramach kontroli funkcji i pracy wątroby, mięśni szkieletowych i  serca. Wszyscy pacjenci, u których wystąpiły choroby wątroby, podczas terapii hormonalnych, antytrądzikowych (z życiem retinoidów), zakażeni wirusem HIV, a także osoby otyłe i cukrzycy powinni regularnie sprawdzać poziom aminotransferazy asparaginianowej. Czy do badania AST należy być na czczo, ile kosztuje oznaczenie i jakie inne parametry krwi należą do tzw. prób wątrobowych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Pierwsza wizyta u ginekologa – jak należy się przygotować i kiedy powinna się odbyć?

    Wizyta u ginekologa to jedna z bardziej intymnych konsultacji, jakie kobieta musi regularnie odbywać w swoim życiu. Wyjątkowo newralgiczna jest z pewnością ta pierwsza, bywająca krępującą i trudną. Młoda pacjentka zazwyczaj nie jest pewna, o co powinna zapytać, jak się zachować i czego się spodziewać. Fora internetowe są pełne zapytań dotyczących tego, do którego lekarza najlepiej się wybrać (kobiety czy mężczyzny), czy badanie ginekologiczne boli, kiedy po raz pierwszy udać się do ginekologa? Odpowiedzi na wszystkie te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „dobrego cholesterolu" wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. . Zaleca się, by badanie wykonywać raz w roku w ramach badań profilaktycznych.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Parathormon (PTH) – badanie, normy, wskazania. Przyczyny i skutki niedoboru i nadmiaru hormonu przytarczyc

    Badanie stężenia PTH zaleca się przede wszystkim osobom z zaburzeniami przytarczyc, nadciśnieniem, kłopotami nefrologicznymi oraz chorym na nadmierną łamliwość kości (w tym kobietom na etapie i po menopauzie). Wzrost stężenia parathormonu jest skutkiem nieprawidłowej pracy nerek, niedoboru witaminy D3 i zaburzeń metabolizmu wapnia (hipokalcemią i hiperkalcemią), a także fosforanów. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu PTH, czy na pobranie krwi trzeba zgłosić się na czczo oraz jak groźne mogą być powikłania związane z zaburzeniami stężenia parathormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kalcytonina (CT) – wskazanie do badania, normy, interpretacja wyników

    Kalcytonina (tyreokalcytonina) to hormon, który odpowiada za regulowanie gospodarki fosforanowej i węglanowej w organizmie. Badanie poziomu CT (ang. calcitonin) wykonuje się głównie podczas diagnostyki i monitorowania rdzeniastego nowotworu gruczołu tarczowego, czyli tarczycy. Prawidłowy (normatywny) wynik stężenia tego hormonu zależy od wielu czynników, w tym także od wieku i płci pacjenta. Diagnostycy i lekarze przyjmują, że kalcytonina jest swoistym markerem nowotworowym w przypadku podejrzenia chorób komórek tarczycy, gdyż te mają zdolność do wydzielania jej w dużej ilości. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu kalcytoniny, czy na badanie krwi należy stawić się na czczo i co należy zrobić, kiedy wynik badania stężenia CT we krwi jest za wysoki? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estradiol (E2) – normy. Kiedy badać, jak zwiększyć poziom hormonu? Interpretacja wyników

    Badanie poziomu estradiolu (E2) często wykonuje się u kobiet, które mają problemy z zajściem w ciążę lub z jej utrzymaniem, a także uskarżają się na nieregularny cykl miesiączkowy. U mężczyzn zaburzenia stężenia estradiolu we krwi objawiają się w postaci rozregulowanego popędu płciowego, ogólnych problemów związanych z płodnością lub w przypadku ginekomastii i nowotworu jądra. Na pobranie krwi należy zgłosić się na czczo, informując lekarza interpretującego wyniki badania krwi o tym, że jest się w ciąży oraz o zażywaniu wszelkich leków (np. antykoncepcji hormonalnej) i suplementów diety (np. biotyna). Jakie są pozostałe przyczyny i objawy obniżonego, a także za wysokiego poziomu estradiolu w organizmie, ile kosztuje badanie E2 wykonywane prywatnie i oznaczenie których współczynników hormonalnych należy wykonać wraz z analizą stężenia E2? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Amylaza trzustkowa (AMY) we krwi – badanie, wskazania, normy i interpretacja wyników

    Badanie poziomu amylazy trzustkowej jest przydatne podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób tego gruczołu, ponieważ AMY stanowi swoisty marker zapalenia tego narządu. Dzięki analizie wyników prób trzustkowych można także ocenić, czy organizm prawidłowo trawi skrobię i inne wielocukry, ale także ocenić ogólną kondycję układu pokarmowego. Przejściowy wzrost stężenia amylazy (trwający około dwie trzy doby) występuje także u pacjentów, którzy wykonywali gastroskopię lub badania obrazowe z użyciem kontrastu. Jak się przygotować do badania amylazy trzustkowej, czy na pobranie krwi trzeba być na czczo oraz jaki wpływ na poziom AMY ma poziom adrenaliny? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij