Badanie przeciwciał przeciwtarczycowych (TRAb) – wskazania, normy, interpretacja wyników - portal DOZ.pl
Badanie przeciwciał przeciwtarczycowych (TRAb) – wskazania, normy, interpretacja wyników
Agnieszka Gierszon

Badanie przeciwciał przeciwtarczycowych (TRAb) – wskazania, normy, interpretacja wyników

TRAb, czyli przeciwciała przeciwko receptorom hormonu stymulującego tarczycę (TSH). Mogą być stymulujące (naśladują działanie TSH, wywołując nadczynność tarczycy), zakłócające (utrudniają wiązanie się TSH z receptorem, wywołując chorobę Gravesa-Basedowa) lub blokujące (uniemożliwiają aktywność receptorów TSH, wywołując niedoczynność tarczycy). Badanie poziomu przeciwciał TRAb zleca się najczęściej w przypadku podejrzenia wystąpienia chorób autoimmunologicznych związanych z tarczycą. Zbyt wysokie miano TRAb jest wyjątkowo niebezpieczna w przypadku kobiet w ciąży, szczególnie w ostatnim trymestrze. Wówczas płód jest narażony na rozwój nadczynności gruczołu tarczowego, a tym samym istnieje ryzyko wystąpienia u niego m.in. wad wrodzonych.

Badanie przeciwciał przeciwtarczycowych to badanie wskazane w diagnostyce różnicowej oraz przy wyborze i monitorowaniu leczenia autoimmunologicznych chorób tarczycy, w tym m. in. choroby Hashimoto i choroby .

Czym są przeciwciała TRAb?

Przeciwciała TRAb to przeciwciała klasy IgG skierowane przeciwko receptorowi tyreotropiny (TSH), które poprzez aktywację enzymu, jakim jest cyklaza adenylowa i wzrost stężenia cAMP prowadzą do stymulacji wytwarzania hormonów tarczycy, czyli tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3) i nadczynności gruczołu (przeciwciała stymulujące tarczycę – TSAb) lub przeciwciała, które poprzez zniesienie wpływu TSH na gruczoł tarczowy prowadzą do jego niedoczynności (przeciwciała blokujące receptor TSH – TBAb). Występowanie przeciwciał TSAb charakterystyczne jest dla choroby Gravesa-Basedowa, natomiast przeciwciała TBAb występują w przebiegu autoimmunizacyjnego zapalenia tarczycy, które jest odmianą choroby Hashimoto.

Badanie przeciwciał TRAb umożliwia ich wykrycie w surowicy osoby z chorobą tarczycy, jednak nie pozwala na oznaczenie aktywności wykrytych przeciwciał. W teście diagnostycznym określa się stopień blokowania przez badaną surowicę dostępu znakowanej tyreotropiny lub przeciwciała stymulującego do receptora, dlatego wykrywane w ten sposób TRAb nazywa się immunoglobulinami hamującymi wiązanie (TBII).

Badanie przeciwciał TRAb wykonuje się w diagnostyce różnicowej, monitorowaniu leczenia i przy doborze terapii autoimmunologicznych chorób tarczycy, w tym w różnicowaniu choroby Gravesa-Basedowa i wola guzkowego nadczynnego (toksycznego).

Badanie TRAb – wskazanie

Wskazania do oznaczenia TRAb występują, gdy u pacjenta obserwuje się powiększoną tarczycę (tzw. wole) i/lub gdy wyniki innych wykonanych u niego oznaczeń (np. badanie poziomu tyreotropiny lub hormonów tarczycy: trójjodotyroniny – fT3 i tyroksyny – fT4) wskazują na zaburzenia funkcji gruczołu tarczowego. Badanie TRAb wykonuje się także kontrolnie w ocenie zaawansowania i w monitorowaniu efektywności leczenia chorób autoimmunologicznych tarczycy u osób dorosłych. U noworodków matek z chorobą Gravesa-Basedowa badanie TRAb wykonuje się w celu oceny ryzyka wystąpienia u nich chorób tarczycy, ponieważ przeciwciała TRAb należą do immunoglobulin mających zdolność przenikania przez łożysko z organizmu matki do płodu i również u dziecka mogą powodować zaburzenia czynności tarczycy.

W uzasadnionych przypadkach oznaczenie TRAb można wykonać także u pacjentów z innymi niż choroby tarczycy schorzeniami autoimmunologicznymi – np. u pacjentów z toczniem rumieniowatym układowym (SLE), reumatoidalnym zapaleniem stawów (RZS) lub niedokrwistością złośliwą, gdyż w przebiegu tych chorób również mogą pojawić się zaburzenia funkcji gruczołu tarczowego.

Polecane dla Ciebie

Choroba Gravesa-Basedowa – przyczyny i objawy

Choroba Gravesa-Basedowa jest autoimmunologicznym schorzeniem charakteryzującym się nadczynnością tarczycy. Najczęściej pojawia się u osób pomiędzy 20. a 40. rokiem życia. Udowodniono, że kobiety zapadają na chorobę Gravesa-Basedowa nawet 10 razy częściej niż mężczyźni oraz że w niektórych przypadkach choroba może mieć podłoże genetyczne. W części przypadków choroba ujawnia się niedługo po porodzie, a do innych czynników, które mogą mieć wpływ na jej pojawienie się należą m.in.: palenie papierosów, stres, duże spożycie jodu oraz wysoki poziom estrogenów w organizmie. W przebiegu choroby największe znaczenie ma pojawienie się autoprzeciwciał skierowanych do receptora TSH (TRAb), które pobudzając czynność komórek pęcherzykowych tarczycy do wydzielania hormonów prowadzą do nadczynności gruczołu. Do najczęstszych objawów choroby Gravesa-Basedowa należą: autoimmunologiczne zapalenie tkanek miękkich oczodołu powodujące wytrzeszcz oczu (tzw. orbitopatia tarczycowa) i zapalenie skóry (obrzęk śluzowaty) oraz tyreotoksykoza, czyli stan podwyższonego metabolizmu, na który składają się: ubytek masy ciała, kołatanie serca i tachykardia, drżenia mięśniowe, zmęczenie, potliwość i uczucie gorąca. Rzadkim, ale bardzo charakterystycznym objawem choroby jest akropachia tarczycowa, czyli niebolesny obrzęk palców rąk i/lub stóp z towarzyszącym podokostnowym zgrubieniem kości. W przebiegu choroby obserwuje się u pacjentów także występowanie innych, towarzyszących chorób autoimmunologicznych, np. łysienia plackowatego, bielactwa, niedokrwistości Addisona-Biermera (anemii złośliwej), RZS, miastenii lub autoimmunologicznej marskości wątroby. Objawy choroby mogą występować w następujących po sobie okresach zaostrzeń i remisji, u pacjenta może pojawić się także tzw. przełom tarczycowy, który stanowi nagłą i ciężką postać nadczynności tarczycy i nieleczony może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia. Chorobę Gravesa-Basedowa diagnozuje się u pacjentów z przeciwciałami TRAb występującymi w połączeniu ze spadkiem poziomu TSH i jednoczesnym wzrostem fT4 (rzadziej również fT3), przy czym muszą na nią wskazywać również wyniki badań obrazowych (np. usg lub scyntygrafia tarczycy) i biopsji, a często także badanie okulistyczne.

Wysokie miano przeciwciał TRAb a ciąża

Nadczynność tarczycy w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa charakteryzującej się obecnością przeciwciał TRAb może utrudniać pacjentkom zajście w ciążę. U pacjentek często występują nieregularne miesiączki i zaburzenia owulacji, a jeśli mimo choroby uda im się zajść w ciążę, jej utrzymanie będzie w dużej mierze zależało od wypełniania zaleceń lekarza ginekologa i endokrynologa, ponieważ obecność przeciwciał TRAb i leczenie tyreostatykami mogą niekorzystnie wpływać także na rozwijający się płód. Ciąża u pacjentek z chorobą Gravesa-Basedowa obarczona jest ryzykiem powikłań, do których należą m.in. poronienia we wczesnej ciąży, przedwczesny poród, stan przedrzucawkowy przebiegający z nadciśnieniem i białkomoczem oraz przełom tarczycowy.

U pacjentek, które dopiero planują ciążę, a występuje u nich nadczynność tarczycy w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa, metodą leczenia stosowaną z wyboru nie powinno być leczenie jodem radioaktywnym. Wynika to z faktu, że w efekcie takiego leczenia mogą u nich przetrwać przeciwciała TRAb, które w okresie ciąży mogą zostać przeniesione przez łożysko do płodu i spowodować u niego wrodzoną nadczynność tarczycy, nawet w sytuacji, gdy w wyniku leczenia u matki wystąpi jatrogenna niedoczynność gruczołu tarczowego.

Badanie TRAb tuż po stwierdzeniu ciąży u pacjentki z chorobą Gravesa-Basedowa pozwala stwierdzić, czy jej dziecko narażone jest na płodową nadczynność tarczycy, przebiegającą m.in. z tachykardią, zahamowaniem wewnątrzmacicznego wzrastania, małogłowiem i wielowodziem. W przypadku potwierdzenia obecności przeciwciał w surowicy pacjentki ciężarnej badanie należy powtórzyć ok. 18.–22. tygodnia ciąży i – jeśli wynik badania nadal wskazuje na ich obecność, także ok. 30.–34. tygodnia. Kontrolne badanie TRAb wykonuje się już w surowicy dziecka tuż po porodzie i jeśli wykaże ono obecność przeciwciał, może wskazywać to na wrodzoną nadczynność tarczycy u noworodka, charakteryzującą się m.in. drażliwością, wzmożonym łaknieniem, skłonnością do biegunek i wymiotów, brakiem przyrostu masy ciała, gorączkowaniem i zaczerwienieniem skóry.

U ok. 5% pacjentek, które w ciągu ostatniego roku urodziły dziecko, może dojść do poporodowego (popołogowego) zapalenia tarczycy, które może przyjąć postać zarówno nadczynności, jak i niedoczynności gruczołu tarczowego, a w niektórych przypadkach prowadzić do naprzemiennego występowania obu tych stanów. U ok. 20% pacjentek poporodowe zapalenie tarczycy może rozwinąć się do pełnoobjawowej przewlekłej niedoczynności tarczycy (choroby Hashimoto). Przyczyn schorzenia upatruje się w nadreaktywności układu immunologicznego pacjentki po ciąży, a bardziej narażone są np. pacjentki z cukrzycą typu 1, z chorobami tarczycy w wywiadzie lub w rodzinie. Poporodowe zapalenie tarczycy objawia się najpierw fazą nadczynności gruczołu, przebiegającą ze wszystkimi jej objawami (tj. drażliwością, potliwością, tachykardią i utratą masy ciała), a następnie przechodzi w fazę niedoczynności tarczycy, charakteryzującą się uczuciem zimna, wzrostem masy ciała, ciągłym zmęczeniem, zaburzeniami koncentracji i pamięci, zaparciami i obrzękami. Niekiedy choroba przyjmuje wyłącznie postać nadczynności lub niedoczynności tarczycy, czasami z kolei charakteryzuje się naprzemiennym przebiegiem, w którym pomiędzy okresami nadczynności i niedoczynności pojawiają się fazy eutyreozy, czyli prawidłowej gospodarki hormonalnej.

Poporodowe zapalenie tarczycy nie zawsze wymaga leczenia, jeśli jednak wymaga, wdraża się leczenie zależne od typu choroby (nadczynność lub niedoczynność gruczołu) dominującego u pacjentki w danym momencie.

Badanie TRAb – przygotowanie, przebieg

Krew do badania pobiera się z żyły łokciowej pacjenta. Nie ma potrzebyi, by do badania TRAb przygotowywać się w szczególny sposób. Wskazane jest, aby pacjent pojawił się na badaniu krwi na czczo, czyli po około 8–12h od spożycia ostatniego posiłku, niemniej nie jest to konieczne.

Badanie TRAb – normy, interpretacja wyników

Uważa się, że przeciwciała są nieobecne w surowicy badanej, gdy poziom TRAb jest niższy niż 1,75 IU/L. Przeciwciała przeciwtarczycowe praktycznie nie występują u osób zdrowych niezależnie od płci i wieku, więc ich pojawienie się i wysokie miano w surowicy pacjenta może sugerować chorobę Gravesa-Basedowa, stan po leczeniu jodem radioaktywnym, zaburzenia funkcji tarczycy u noworodka lub oftalmopatię tarczycową.

W celu uzupełnienia diagnostyki razem z oznaczeniem TRAb wskazane jest zwykle także oznaczenie poziomów TSH, fT4 i fT3 oraz wykonanie sugerowanych przez lekarza badań obrazowych (w zależności od potrzeb: usg, scyntygrafia tarczycy, rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa) lub okulistycznych, a nawet biopsji gruczołu tarczowego.

Badanie TRAb – cena/refundacja i skierowanie

Gdy skierowanie na badanie TRAb otrzymamy od odpowiedniego specjalisty, np. lekarza endokrynologa, koszt badania pokryje Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Jeżeli zdecydujemy się na wykonanie badania poziomu przeciwciał prywatnie, badanie będzie kosztowało około 100–140 złotych, a na jego wynik będziemy oczekiwać kilka dni roboczych.

  1. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej pod red. A. Dembińskiej-Kieć, J. Naskalskiego i B. Solnicy, wyd. IV, Wrocław 2018
  2. Solnica B. Diagnostyka laboratoryjna. Warszawa 2014
  3. Neumeister B. i in., Diagnostyka laboratoryjna – poradnik kliniczny. Wrocław 2013
  4. Ruchała M. i in., Diagnostyka i leczenie chorób tarczycy u kobiet w ciąży według wytycznych, American Thyroid Association 2017. Med. Prakt 2017; 12: 48–59.
  5. Thryoid, „www.thyrodi.org" [online], https://www.thyroid.org/hyperthyroidism-in-pregnancy/ [dostęp 25.06.2021]

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Magnez (Mg) – badamy elektrolity we krwi. Norma, hiper- i hipomagnezemia

    Drgająca powieka i mimowolne skurcze mięśni – to najbardziej charakterystyczne z objawów niedoboru magnezu, które można zauważyć. Oznaczenie poziomu tego pierwiastka jest jednym z podstawowych badań gospodarki elektrolitowej organizmu. Równie niebezpieczny może być niski poziom magnezu, jak i jego podwyższony poziom. Dlaczego hipermagnezemia i hipomagnezemia są groźne dla zdrowia, jak wygląda badanie, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi znajdują się w tym artykule.

  • TK kręgosłupa – przebieg badania z kontrastem i bez kontrastu

    Tomografia komputerowa kręgosłupa jest bardzo wiarygodnym badaniem obrazowym, dzięki któremu możliwe jest zdiagnozowanie szeregu schorzeń tego obszaru. Choroby kręgosłupa bywają bardzo problematyczne i wyjątkowo bolesne, a niejednokrotnie mają także charakter zwyrodnieniowy. Niemalże każdą z nich można wychwycić, wykonując prześwietlenie kręgosłupa, na które może skierować nas lekarz ortopeda czy reumatolog. Jak wygląda tomografia komputerowa kręgosłupa i jak się do niej przygotować? Odpowiedzi  na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Żelazo (Fe) – badanie mikroelementów we krwi. Norma, niedokrwistość, hemochromatoza

    Żelazo jest głównym składnikiem hemoglobiny i mioglobiny, czyli białek odpowiadających za transport tlenu i dwutlenku węgla za pośrednictwem krwi. Ilość żelaza w organizmie zależy od wielu czynników, do których zalicza się przede wszystkim podaż tego mikroelementu wraz z pożywieniem oraz stopień wchłaniania i utraty żelaza w przewodzie pokarmowym, moczowym czy drogach rodnych. Wyjątkową zmienność stężenia żelaza we krwi zauważa się u kobiet miesiączkujących. Jak wygląda badanie poziomu żelaza w surowicy krwi, jak się do niego przygotować, ile kosztuje i jak groźne są nadmiar i niedobór żelaza? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość

    Grelina to silnie wypływający na uczucie głodu hormon białkowy. Jest wydzielana przez komórki dna i trzonu żołądka. Bierze udział w regulowaniu gospodarki węglowodanowo-lipidowej organizmu, wpływa na zmniejszenie wydzielania insuliny w trzustce oraz nasila proces powstawania komórek tłuszczowych (adipocytów). Grelina bierze udział w osteogenezie, pozytywnie wpływa na procesy pamięci długotrwałej i przestrzennej. Za wzrost syntezy hormonu odpowiada m.in. głód, faza folikularna cyklu miesiączkowego, hipoglikemia czy stres, zaś do obniżenia poziomu greliny przyczynia się stan sytości, hiperglikemia, hiperinsulinemia lub uprawianie aktywności fizycznej. Jak wygląda badanie poziomu greliny w Polsce i po co wykonywać oznaczenie poziomu leptyny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estradiol (E2) – normy. Kiedy badać, jak zwiększyć poziom hormonu? Interpretacja wyników

    Badanie poziomu estradiolu (E2) często wykonuje się u kobiet, które mają problemy z zajściem w ciążę lub z jej utrzymaniem, a także uskarżają się na nieregularny cykl miesiączkowy. U mężczyzn zaburzenia stężenia estradiolu we krwi objawiają się w postaci rozregulowanego popędu płciowego, ogólnych problemów związanych z płodnością lub w przypadku ginekomastii i nowotworu jądra. Na pobranie krwi należy zgłosić się na czczo, informując lekarza interpretującego wyniki badania krwi o tym, że jest się w ciąży oraz o zażywaniu wszelkich leków (np. antykoncepcji hormonalnej) i suplementów diety (np. biotyna). Jakie są pozostałe przyczyny i objawy obniżonego, a także za wysokiego poziomu estradiolu w organizmie, ile kosztuje badanie E2 wykonywane prywatnie i oznaczenie których współczynników hormonalnych należy wykonać wraz z analizą stężenia E2? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski. Jak podnieść poziom androgenu?

    Jedno z najczęściej wpisywanych zapytań w wyszukiwarki internetowe to „jak podnieść poziom testosteronu?". Zainteresowanie tym tematem jest wysokie zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet. Panowie poziomem testosteronu interesuję się zazwyczaj o okresie po 40. roku życia lub wówczas, kiedy chcą szybko osiągnąć swój cel wiązany z budowaniem masy mięśniowej i redukcją tkanki tłuszczowej. Panie badają stężenie testosteronu, kiedy zauważają zaburzenia miesiączkowania, uporczywy trądzik lub owłosienie w nietypowych miejscach na ciele. Jakie są inne objawy zaburzeń gospodarki testosteronowej, jakie są normy testosteronu we krwi dla mężczyzn i kobiet?

  • Eozynofile (eozynocyty) w wyniku morfologii – normy EOS, funkcje w organizmie

    Analizując wyniki morfologii krwi lub morfologii krwi z rozmazem, dokonuje się oceny składników morfotycznych, w tym poziomu i obrazu leukocytów w postaci eozynofili. Bardzo rzadko spotyka się sytuację, w której eozynofile są podwyższone, częściej ta sytuacja dotyczy limfocytów i neutrofilów. Jak zbadać poziom eozynofilów, o czym świadczy podwyższony ich poziom i jak obniżyć poziom granulocytów kwasochłonnych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Badanie poziomu selenu – normy, przygotowanie, cena badania

    Badanie poziomu selenu we krwi wykonuje się najczęściej przed planowaną suplementacją tego pierwiastka, a także w przypadku prowadzenia procesów diagnostycznych schorzeń o podłożu neurologicznym, hormonalnym, kardiologicznym lub psychicznym. Jakie są normy poziomu selenu w organizmie, ile kosztuje badanie i jak się do niego właściwie przygotować?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij