Badanie przeciwciał przeciwtarczycowych (TRAb) – wskazania, normy, interpretacja wyników
Agnieszka Gierszon

Badanie przeciwciał przeciwtarczycowych (TRAb) – wskazania, normy, interpretacja wyników

TRAb, czyli przeciwciała przeciwko receptorom hormonu stymulującego tarczycę (TSH). Mogą być stymulujące (naśladują działanie TSH, wywołując nadczynność tarczycy), zakłócające (utrudniają wiązanie się TSH z receptorem, wywołując chorobę Gravesa-Basedowa) lub blokujące (uniemożliwiają aktywność receptorów TSH, wywołując niedoczynność tarczycy). Badanie poziomu przeciwciał TRAb zleca się najczęściej w przypadku podejrzenia wystąpienia chorób autoimmunologicznych związanych z tarczycą. Zbyt wysokie miano TRAb jest wyjątkowo niebezpieczna w przypadku kobiet w ciąży, szczególnie w ostatnim trymestrze. Wówczas płód jest narażony na rozwój nadczynności gruczołu tarczowego, a tym samym istnieje ryzyko wystąpienia u niego m.in. wad wrodzonych.

Badanie przeciwciał przeciwtarczycowych to badanie wskazane w diagnostyce różnicowej oraz przy wyborze i monitorowaniu leczenia autoimmunologicznych chorób tarczycy, w tym m. in. choroby Hashimoto i choroby .

Czym są przeciwciała TRAb?

Przeciwciała TRAb to przeciwciała klasy IgG skierowane przeciwko receptorowi tyreotropiny (TSH), które poprzez aktywację enzymu, jakim jest cyklaza adenylowa i wzrost stężenia cAMP prowadzą do stymulacji wytwarzania hormonów tarczycy, czyli tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3) i nadczynności gruczołu (przeciwciała stymulujące tarczycę – TSAb) lub przeciwciała, które poprzez zniesienie wpływu TSH na gruczoł tarczowy prowadzą do jego niedoczynności (przeciwciała blokujące receptor TSH – TBAb). Występowanie przeciwciał TSAb charakterystyczne jest dla choroby Gravesa-Basedowa, natomiast przeciwciała TBAb występują w przebiegu autoimmunizacyjnego zapalenia tarczycy, które jest odmianą choroby Hashimoto.

Badanie przeciwciał TRAb umożliwia ich wykrycie w surowicy osoby z chorobą tarczycy, jednak nie pozwala na oznaczenie aktywności wykrytych przeciwciał. W teście diagnostycznym określa się stopień blokowania przez badaną surowicę dostępu znakowanej tyreotropiny lub przeciwciała stymulującego do receptora, dlatego wykrywane w ten sposób TRAb nazywa się immunoglobulinami hamującymi wiązanie (TBII).

Badanie przeciwciał TRAb wykonuje się w diagnostyce różnicowej, monitorowaniu leczenia i przy doborze terapii autoimmunologicznych chorób tarczycy, w tym w różnicowaniu choroby Gravesa-Basedowa i wola guzkowego nadczynnego (toksycznego).

Badanie TRAb – wskazanie

Wskazania do oznaczenia TRAb występują, gdy u pacjenta obserwuje się powiększoną tarczycę (tzw. wole) i/lub gdy wyniki innych wykonanych u niego oznaczeń (np. badanie poziomu tyreotropiny lub hormonów tarczycy: trójjodotyroniny – fT3 i tyroksyny – fT4) wskazują na zaburzenia funkcji gruczołu tarczowego. Badanie TRAb wykonuje się także kontrolnie w ocenie zaawansowania i w monitorowaniu efektywności leczenia chorób autoimmunologicznych tarczycy u osób dorosłych. U noworodków matek z chorobą Gravesa-Basedowa badanie TRAb wykonuje się w celu oceny ryzyka wystąpienia u nich chorób tarczycy, ponieważ przeciwciała TRAb należą do immunoglobulin mających zdolność przenikania przez łożysko z organizmu matki do płodu i również u dziecka mogą powodować zaburzenia czynności tarczycy.

W uzasadnionych przypadkach oznaczenie TRAb można wykonać także u pacjentów z innymi niż choroby tarczycy schorzeniami autoimmunologicznymi – np. u pacjentów z toczniem rumieniowatym układowym (SLE), reumatoidalnym zapaleniem stawów (RZS) lub niedokrwistością złośliwą, gdyż w przebiegu tych chorób również mogą pojawić się zaburzenia funkcji gruczołu tarczowego.

Polecane dla Ciebie

Choroba Gravesa-Basedowa – przyczyny i objawy

Choroba Gravesa-Basedowa jest autoimmunologicznym schorzeniem charakteryzującym się nadczynnością tarczycy. Najczęściej pojawia się u osób pomiędzy 20. a 40. rokiem życia. Udowodniono, że kobiety zapadają na chorobę Gravesa-Basedowa nawet 10 razy częściej niż mężczyźni oraz że w niektórych przypadkach choroba może mieć podłoże genetyczne. W części przypadków choroba ujawnia się niedługo po porodzie, a do innych czynników, które mogą mieć wpływ na jej pojawienie się należą m.in.: palenie papierosów, stres, duże spożycie jodu oraz wysoki poziom estrogenów w organizmie. W przebiegu choroby największe znaczenie ma pojawienie się autoprzeciwciał skierowanych do receptora TSH (TRAb), które pobudzając czynność komórek pęcherzykowych tarczycy do wydzielania hormonów prowadzą do nadczynności gruczołu. Do najczęstszych objawów choroby Gravesa-Basedowa należą: autoimmunologiczne zapalenie tkanek miękkich oczodołu powodujące wytrzeszcz oczu (tzw. orbitopatia tarczycowa) i zapalenie skóry (obrzęk śluzowaty) oraz tyreotoksykoza, czyli stan podwyższonego metabolizmu, na który składają się: ubytek masy ciała, kołatanie serca i tachykardia, drżenia mięśniowe, zmęczenie, potliwość i uczucie gorąca. Rzadkim, ale bardzo charakterystycznym objawem choroby jest akropachia tarczycowa, czyli niebolesny obrzęk palców rąk i/lub stóp z towarzyszącym podokostnowym zgrubieniem kości. W przebiegu choroby obserwuje się u pacjentów także występowanie innych, towarzyszących chorób autoimmunologicznych, np. łysienia plackowatego, bielactwa, niedokrwistości Addisona-Biermera (anemii złośliwej), RZS, miastenii lub autoimmunologicznej marskości wątroby. Objawy choroby mogą występować w następujących po sobie okresach zaostrzeń i remisji, u pacjenta może pojawić się także tzw. przełom tarczycowy, który stanowi nagłą i ciężką postać nadczynności tarczycy i nieleczony może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia. Chorobę Gravesa-Basedowa diagnozuje się u pacjentów z przeciwciałami TRAb występującymi w połączeniu ze spadkiem poziomu TSH i jednoczesnym wzrostem fT4 (rzadziej również fT3), przy czym muszą na nią wskazywać również wyniki badań obrazowych (np. usg lub scyntygrafia tarczycy) i biopsji, a często także badanie okulistyczne.

Wysokie miano przeciwciał TRAb a ciąża

Nadczynność tarczycy w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa charakteryzującej się obecnością przeciwciał TRAb może utrudniać pacjentkom zajście w ciążę. U pacjentek często występują nieregularne miesiączki i zaburzenia owulacji, a jeśli mimo choroby uda im się zajść w ciążę, jej utrzymanie będzie w dużej mierze zależało od wypełniania zaleceń lekarza ginekologa i endokrynologa, ponieważ obecność przeciwciał TRAb i leczenie tyreostatykami mogą niekorzystnie wpływać także na rozwijający się płód. Ciąża u pacjentek z chorobą Gravesa-Basedowa obarczona jest ryzykiem powikłań, do których należą m.in. poronienia we wczesnej ciąży, przedwczesny poród, stan przedrzucawkowy przebiegający z nadciśnieniem i białkomoczem oraz przełom tarczycowy.

U pacjentek, które dopiero planują ciążę, a występuje u nich nadczynność tarczycy w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa, metodą leczenia stosowaną z wyboru nie powinno być leczenie jodem radioaktywnym. Wynika to z faktu, że w efekcie takiego leczenia mogą u nich przetrwać przeciwciała TRAb, które w okresie ciąży mogą zostać przeniesione przez łożysko do płodu i spowodować u niego wrodzoną nadczynność tarczycy, nawet w sytuacji, gdy w wyniku leczenia u matki wystąpi jatrogenna niedoczynność gruczołu tarczowego.

Badanie TRAb tuż po stwierdzeniu ciąży u pacjentki z chorobą Gravesa-Basedowa pozwala stwierdzić, czy jej dziecko narażone jest na płodową nadczynność tarczycy, przebiegającą m.in. z tachykardią, zahamowaniem wewnątrzmacicznego wzrastania, małogłowiem i wielowodziem. W przypadku potwierdzenia obecności przeciwciał w surowicy pacjentki ciężarnej badanie należy powtórzyć ok. 18.–22. tygodnia ciąży i – jeśli wynik badania nadal wskazuje na ich obecność, także ok. 30.–34. tygodnia. Kontrolne badanie TRAb wykonuje się już w surowicy dziecka tuż po porodzie i jeśli wykaże ono obecność przeciwciał, może wskazywać to na wrodzoną nadczynność tarczycy u noworodka, charakteryzującą się m.in. drażliwością, wzmożonym łaknieniem, skłonnością do biegunek i wymiotów, brakiem przyrostu masy ciała, gorączkowaniem i zaczerwienieniem skóry.

U ok. 5% pacjentek, które w ciągu ostatniego roku urodziły dziecko, może dojść do poporodowego (popołogowego) zapalenia tarczycy, które może przyjąć postać zarówno nadczynności, jak i niedoczynności gruczołu tarczowego, a w niektórych przypadkach prowadzić do naprzemiennego występowania obu tych stanów. U ok. 20% pacjentek poporodowe zapalenie tarczycy może rozwinąć się do pełnoobjawowej przewlekłej niedoczynności tarczycy (choroby Hashimoto). Przyczyn schorzenia upatruje się w nadreaktywności układu immunologicznego pacjentki po ciąży, a bardziej narażone są np. pacjentki z cukrzycą typu 1, z chorobami tarczycy w wywiadzie lub w rodzinie. Poporodowe zapalenie tarczycy objawia się najpierw fazą nadczynności gruczołu, przebiegającą ze wszystkimi jej objawami (tj. drażliwością, potliwością, tachykardią i utratą masy ciała), a następnie przechodzi w fazę niedoczynności tarczycy, charakteryzującą się uczuciem zimna, wzrostem masy ciała, ciągłym zmęczeniem, zaburzeniami koncentracji i pamięci, zaparciami i obrzękami. Niekiedy choroba przyjmuje wyłącznie postać nadczynności lub niedoczynności tarczycy, czasami z kolei charakteryzuje się naprzemiennym przebiegiem, w którym pomiędzy okresami nadczynności i niedoczynności pojawiają się fazy eutyreozy, czyli prawidłowej gospodarki hormonalnej.

Poporodowe zapalenie tarczycy nie zawsze wymaga leczenia, jeśli jednak wymaga, wdraża się leczenie zależne od typu choroby (nadczynność lub niedoczynność gruczołu) dominującego u pacjentki w danym momencie.

Badanie TRAb – przygotowanie, przebieg

Krew do badania pobiera się z żyły łokciowej pacjenta. Nie ma potrzebyi, by do badania TRAb przygotowywać się w szczególny sposób. Wskazane jest, aby pacjent pojawił się na badaniu krwi na czczo, czyli po około 8–12h od spożycia ostatniego posiłku, niemniej nie jest to konieczne.

Badanie TRAb – normy, interpretacja wyników

Uważa się, że przeciwciała są nieobecne w surowicy badanej, gdy poziom TRAb jest niższy niż 1,75 IU/L. Przeciwciała przeciwtarczycowe praktycznie nie występują u osób zdrowych niezależnie od płci i wieku, więc ich pojawienie się i wysokie miano w surowicy pacjenta może sugerować chorobę Gravesa-Basedowa, stan po leczeniu jodem radioaktywnym, zaburzenia funkcji tarczycy u noworodka lub oftalmopatię tarczycową.

W celu uzupełnienia diagnostyki razem z oznaczeniem TRAb wskazane jest zwykle także oznaczenie poziomów TSH, fT4 i fT3 oraz wykonanie sugerowanych przez lekarza badań obrazowych (w zależności od potrzeb: usg, scyntygrafia tarczycy, rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa) lub okulistycznych, a nawet biopsji gruczołu tarczowego.

Badanie TRAb – cena/refundacja i skierowanie

Gdy skierowanie na badanie TRAb otrzymamy od odpowiedniego specjalisty, np. lekarza endokrynologa, koszt badania pokryje Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Jeżeli zdecydujemy się na wykonanie badania poziomu przeciwciał prywatnie, badanie będzie kosztowało około 100–140 złotych, a na jego wynik będziemy oczekiwać kilka dni roboczych.

  1. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej pod red. A. Dembińskiej-Kieć, J. Naskalskiego i B. Solnicy, wyd. IV, Wrocław 2018
  2. Solnica B. Diagnostyka laboratoryjna. Warszawa 2014
  3. Neumeister B. i in., Diagnostyka laboratoryjna – poradnik kliniczny. Wrocław 2013
  4. Ruchała M. i in., Diagnostyka i leczenie chorób tarczycy u kobiet w ciąży według wytycznych, American Thyroid Association 2017. Med. Prakt 2017; 12: 48–59.
  5. Thryoid, „www.thyrodi.org" [online], https://www.thyroid.org/hyperthyroidism-in-pregnancy/ [dostęp 25.06.2021]

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Przesiewowe badanie słuchu

    Badania przesiewowe wykonywane są rutynowo w celu określenia prawdopodobieństwa wystąpienia choroby lub wczesnego jej wykrycia. Już w pierwszych dniach życia dziecka wykonuje się przesiewowe badanie słuchu. Na czym ono polega? Ile trwa?

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. Co prawda interpretacja wyników prześwietlenia kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Rezonans magnetyczny kręgosłupa – przebieg badania, wskazania, cena

    Rezonans magnetyczny kręgosłupa to badanie pozwalające na ocenę elementów kostnych tego obszaru, jego tkanek miękkich oraz rdzenia kręgowego. Dzięki niemu możliwe jest wykrycie wszelkich zmian zapalnych, zwyrodnieniowych i nowotworowych. Najczęściej bada się pacjentów, którzy zgłaszają się do neurologa z bólami pleców i drętwieniem kończyn – zarówno rąk, jak i nóg. Częstym wskazaniem do badania jest także uraz kręgosłupa. Ile kosztuje MRI, jak długo trwa badanie i czy kobiety w ciąży mogą przystąpić do rezonansu magnetycznego kręgosłupa? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną poronień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Badanie genetyczne BRCA1 i BRCA2 – na czym polega i jak interpretować wyniki?

    Ryzyko wystąpienia nowotworu piersi i jajników u osoby posiadającej mutację genu BRCA wzrasta odpowiednio do około 60% w przypadku raka piersi i do około 40% w przypadku raka jajnika. Badania mutacji BRCA zaleca się kobietom, u których bliskich krewnych wystąpiły co najmniej dwa przypadki zachorowań na złośliwy nowotwór piersi i/lub jajnika, zwłaszcza gdy choroba pojawiła się u krewnego przed 50. rokiem życia.

  • Jakie badania należy zrobić, żeby sprawdzić pracę tarczycy?

    Badanie poziomów hormonów, które wpływają na pracę tarczycy, powinno się wykonywać regularnie, a nie tylko wówczas, kiedy u pacjenta występują charakterystyczne objawy zaburzeń pracy tego gruczołu. Które badania wchodzą w skład trójki tarczycowej, jak obliczyć konwersje i ile to kosztuje?

  • Jakie badania na bezdech senny?

    Bezdech senny, a mówiąc ściślej obturacyjny bezdech senny, to częsta przypadłość, w trakcie której dochodzi do znacznego spłycenia, a nawet zatrzymania oddechu. Nawet chwilowe niedotlenienie organizmu może powodować szereg poważnych konsekwencji zdrowotnych. Jak rozpoznać bezdech senny? Czy istnieją rzetelne badania?

  • Co to jest antybiogram i jak wygląda to badanie?

    W 1928 roku Alexander Fleming odkrył pierwszy szeroko stosowany antybiotyk – penicylinę. Ten przełomowy moment w historii medycyny doprowadził nie tylko do zmniejszenia liczby zgonów z powodu zakażeń, lecz również zapoczątkował erę antybiotykoterapii. Szerokie zastosowanie leków przeciwdrobnoustrojowych doprowadziło jednak do sytuacji, w której bakterie potrafią wymykać się leczeniu. Dlatego w podjęciu decyzji o wyborze jak najskuteczniejszego leku z pomocą przychodzi antybiogram.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij