Adrenalina – badanie i normy we krwi dla kobiet i mężczyzn - portal DOZ.pl
Fiolka krwi służaca do badania poziomu adreanaliny
Agnieszka Gierszon

Badanie poziomu adrenaliny – jakie są wskazania i ile kosztuje?

Adrenalina kojarzy się zazwyczaj z ekstremalnymi przeżyciami lub stresem, ale czy można zbadać jej poziom profilaktycznie lub oceniając wyniki laboratoryjne zdiagnozować groźną dla zdrowia chorobę? Otóż można, a czasami nawet trzeba. Jakie są normy adrenaliny w organizmie, jak wygląda badanie jej poziomu i czy od adrenaliny można się uzależnić? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Adrenalina to stanowiący jeden z przekaźników układu współczulnego hormon, należący do grupy katecholamin. Adrenalina, podobnie jak dopamina i noradrenalina, wydzielana jest przez rdzeń nadnerczy w odpowiedzi na stres.  W sytuacjach patologicznych wzrost poziomu adrenaliny obserwuje się u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, guzem chromochłonnym nadnerczy bądź innymi nowotworami wywodzącymi się z tkanki nerwowej.

Adrenalina – rola w organizmie

Adrenalina (epinefryna) to jeden z hormonów, które występują nie tylko u ludzi, ale też u zwierząt, a nawet roślin. Łącznie z  dopaminą i noradrenaliną (norepinefryną) adrenalina należy do grupy katecholamin, czyli hormonów zwierzęcych wytwarzanych i wydzielanych przez rdzeń nadnerczy w odpowiedzi na stres emocjonalny i fizyczny. Wydzielanie noradrenaliny w mniejszym stopniu zachodzi również w ciałkach przyzwojowych nerwów współczulnych.

Wyrzut katecholamin charakteryzuje się przede wszystkim:

  • wzrostem ciśnienia krwi,
  • przyspieszeniem akcji serca,
  • wzrostem poziomu glukozy we krwi poprzez działanie antagonistyczne do działania insuliny,
  • zwiększeniem progu bólu i mobilizacją psychiczną prowadzącą do działania lub ucieczki.

Adrenalina rozszerza też źrenice i oskrzela, ułatwiając i przyspieszając oddychanie. Noradrenalina ma zdolność podnoszenia poziomu glukozy we krwi i zwiększania ciśnienia tętniczego, zwiększa poziomy czujności i lęku, wpływa na zwiększone ukrwienie mięśni szkieletowych, natomiast redukuje ukrwienie układu pokarmowego.

W warunkach fizjologicznych w organizmie człowieka adrenalina czy noradrenalina występują tylko w niewielkich i okresowo zmiennych ilościach, a ich poziom wzrasta w połączeniu z sytuacją stresową. Nie istnieje w zasadzie zjawisko niedoboru katecholamin i adrenaliny, co więcej – nawet w sytuacji zniszczenia bądź usunięcia nadnerczy organizm człowieka potrafi kompensować braki tych hormonów.

W stanach chorobowych, niezwiązanych ze stresem, podwyższone poziomy adrenaliny, innych katecholamin i ich metabolitów (tj. metanefryny czy normetanefryny) obserwuje się w osoczu lub stwierdza w moczu pacjentów głównie w przebiegu nowotworów wywodzących się z tkanki nerwowej, które mają zdolność wydzielania katecholamin, np. guza chromochłonnego nadnerczy (łac. pheochromocytoma), nerwiaka płodowego i zarodkowego (łac. neuroblastoma) i łac. ganglioneuroma bądź nerwiaka przyzwojowego współczulnego i zwojaka współczulnego, które lokalizują się w śródpiersiu.

Dowiedz się więcej o tym, czym są nerwiaki.

Adrenalina i noradrenalina nie tylko fizjologicznie występują w organizmie człowieka, ale mogą być również stosowane jako leki, chociażby w przypadkach wstrząsu anafilaktycznego (np. po szczepieniu, po ugryzieniu owada, po zjedzeniu pokarmu, na który pacjent ma silną alergię itp.) bądź dużego spadku ciśnienia tętniczego krwi. Adrenalina podana w sytuacji wstrząsu anafilaktycznego pobudza akcję skurczową serca, obkurcza naczynia krwionośne i dzięki temu przyczynia się do wzrostu ciśnienia krwi. Wpływając na rozluźnienie mięśni gładkich oskrzeli i gardła, ułatwia też pacjentowi oddychanie w sytuacji duszności czy obrzęku górnych dróg oddechowych. Adrenalina jako lek może być podawana w postaci podskórnej, domięśniowej i dożylnej. Najskuteczniejsze działanie wykazuje jednak jako lek podany domięśniowo, stąd najpopularniejszą formą, w jakiej występuje adrenalina jako farmaceutyk, są tzw. ampułkostrzykawki, dzięki którym sam pacjent albo inna osoba bez większego przeszkolenia może podać osobie ze wstrząsem anafilaktycznym zastrzyk z adrenaliną. Zastrzyk adrenaliny podany w mięsień udowy pozwala na osiągnięcie efektu terapeutycznego już po kilkudziesięciu sekundach.

Istotne jest, aby pamiętać, że adrenalinę można zarówno przedawkować, jak i się od niej uzależnić. Przedawkowanie adrenaliny powoduje u pacjenta częstoskurcz oraz znaczny wzrost poziomu glukozy we krwi, co z kolei może skutkować np. udarem mózgu. Uzależnienie od adrenaliny przebiega na tej samej drodze, co uzależnienie od używek, np. kawy, alkoholu, narkotyków czy nikotyny i częściej dotyka mężczyzn niż kobiety. Osoby uzależnione od adrenaliny próbują wywoływać u siebie efekty działania adrenaliny różnymi, często niebezpiecznymi sposobami, a przy braku odpowiedniej stymulacji mogą doświadczyć nawet zespołu odstawienia.

Badanie poziomu adrenaliny – wskazania

Do wskazań do badania poziomu adrenaliny należy przede wszystkim występowanie u pacjenta nadciśnienia tętniczego niewiadomego pochodzenia lub podejrzenie obecności guza chromochłonnego, który produkuje adrenalinę. Guzy chromochłonne rozwijają się zwykle w rdzeniu nadnerczy i w około 90% są nowotworami niezłośliwymi, które raz usunięte nie pojawią się u pacjenta ponownie. Problem z ich występowaniem wiąże się więc nie z samą obecnością guza, lecz z jego działaniem – guz produkując w nadmiarze adrenalinę i inne katecholaminy przyczynia się do występowania u pacjenta nadciśnienia wraz z jego wszystkimi powikłaniami. Na obecność guza chromochłonnego mogą wskazywać przede wszystkim nagłe, niespodziewane wzrosty ciśnienia krwi u pacjenta, kołatania serca, nagła bladość, nadmierna potliwość, rozszerzone źrenice, niepokój, bóle głowy i drżenia mięśni. Przy podejrzeniu guza chromochłonnego dobrze jest pobrać krew od pacjenta właśnie w momencie napadowego wzrostu ciśnienia, by oznaczyć poziom adrenaliny.

Niekiedy wynik badania adrenaliny w osoczu może być zafałszowany przez stres, jaki pacjent odczuwa w związku z samym pobraniem krwi. Wtedy jest to wskazanie do oznaczenia poziomu adrenaliny w dobowej zbiórce moczu – taki wynik może być w tej sytuacji bardziej miarodajny. 

Polecane dla Ciebie

Adrenalina – przygotowanie i przebieg badania

Materiał do analizy poziomu adrenaliny stanowi albo krew żylna pacjenta, pobrana ze zgięcia łokciowego, albo mocz pochodzący z dobowej zbiórki. Przy badaniu poziomu adrenaliny z krwi żylnej pacjent powinien przebywać na czczo, tj. bez jedzenia, picia słodzonych napojów, palenia papierosów czy żucia gumy przez przynajmniej 8 godzin poprzedzających pobranie krwi. Zarówno przy badaniu poziomu adrenaliny we krwi, jak i w moczu, na kilka dni przed badaniem pacjenci powinni również dochować specyficznej diety, która nie wpłynie na zafałszowanie wyników badania poziomu adrenaliny. Pacjenci powinni więc wystrzegać się spożywania bananów, cytrusów, kawy, herbaty, czekolady, waniliny, orzechów alkoholu i salicylanów. W miarę możliwości i po konsultacji z lekarzem prowadzącym należy również odstawić niektóre z przyjmowanych leków (np. paracetamol, leki z grupy benzodiazepin, niektóre leki przeciwdepresyjne, inhibitory MAO, niektóre antybiotyki, np. z grupy tetracyklin).

Przed samym pobraniem krwi zaleca się, by pacjent odpoczął przez 15–30 minut, a samo pobranie dobrze wykonać u pacjenta, który przebywa w pozycji leżącej. Przeprowadzenie dobowej zbiórki moczu, z której oznaczony zostanie następnie poziom adrenaliny, innych katecholamin i ich metabolitów wymaga postępowania zgodnie z instrukcjami przekazanymi przez laboratorium, które będzie wykonywało badania. Pacjent powinien przede wszystkim zebrać wszystkie próbki moczu (z wyjątkiem pierwszej) z ostatnich 24 godzin, przechowywać go w temperaturze lodówki (około 4 stopni Celsjusza), dodać do moczu odpowiedni odczynnik stabilizujący w odpowiednich proporcjach oraz prawidłowo obliczyć całkowitą objętość zebranego moczu. Następnie opisać próbkę pobraną na zakończenie dobowej zbiórki.

Adrenalina – normy dla kobiet i mężczyzn. Interpretacja wyników badania

Stężenie adrenaliny w organizmie ulega wahaniom dobowym nawet w sytuacji fizjologicznej. Najniższe poziomy adrenaliny w organizmie obserwowane są w czasie snu, a najwyższy poziom adrenalina osiąga w osoczu około godziny 8 rano. Z biegiem dnia jej stężenie ulega obniżeniu, o ile pacjent nie znajdzie się w szczególnie stresującej go sytuacji. Wartości referencyjne adrenaliny zależą od metody oznaczenia i konkretnego laboratorium wykonującego badanie, jednak standardowo mieszczą się w granicach od 240 do 480 pmol/L (44–80 pg/mL). Wyższe stężenia adrenaliny fizjologicznie występują u mężczyzn niż u kobiet, natomiast u kobiet poziom adrenaliny dłużej powraca do normy po przeżytym stresie. U pacjentów z guzem chromochłonnym nadnerczy poziom adrenaliny w osoczu krwi lub w dobowej zbiórce moczu przekracza prawidłowe wartości nawet cztero- lub pięciokrotnie.

Badanie poziomu adrenaliny – cena/refundacja, skierowanie

Jeżeli badanie poziomu adrenaliny w osoczu pacjent będzie wykonywał prywatnie, jego koszt wyniesie około 100 złotych, a na jego wynik będziemy oczekiwać około jednego dnia roboczego. W przypadku, gdy skierowanie na oznaczenie poziomu adrenaliny otrzymamy od odpowiedniego specjalisty, np. lekarza endokrynologa, koszt badania pokryje Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Koszt i sposób organizacji badania poziomu adrenaliny w dobowej zbiórce moczu należy uzgodnić bezpośrednio z punktem pobrań lub laboratorium, które będzie pobierało próbkę lub wykonywało badanie, ponieważ łączy się to z dodatkowymi obostrzeniami.

  1. Bibliografia:
  2. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej pod red. A. Dembińskiej-Kieć, J. Naskalskiego i B. Solnicy, wyd. IV, Wrocław 2018
  3. Guzy wydzielające katecholaminy. red. Januszewicz W., Januszewicz A., Prejbisz A. w: Interna Szczeklika 2019. Kraków, 2019
  4. Solnica B. Diagnostyka laboratoryjna. Warszawa 2014
  5. Rao Y. The first hormone – Adrenaline. „Trends Endocrinol Metab", 2019; 30(6):331-334.
  6. Grupa Robocza Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego – Wytyczne dotyczące diagnostyki i leczenia chorych z guzem chromochłonnym, 2006.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Magnez (Mg) – badamy elektrolity we krwi. Norma, hiper- i hipomagnezemia

    Drgająca powieka i mimowolne skurcze mięśni – to najbardziej charakterystyczne z objawów niedoboru magnezu, które można zauważyć. Oznaczenie poziomu tego pierwiastka jest jednym z podstawowych badań gospodarki elektrolitowej organizmu. Równie niebezpieczny może być niski poziom magnezu, jak i jego podwyższony poziom. Dlaczego hipermagnezemia i hipomagnezemia są groźne dla zdrowia, jak wygląda badanie, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi znajdują się w tym artykule.

  • TK kręgosłupa – przebieg badania z kontrastem i bez kontrastu

    Tomografia komputerowa kręgosłupa jest bardzo wiarygodnym badaniem obrazowym, dzięki któremu możliwe jest zdiagnozowanie szeregu schorzeń tego obszaru. Choroby kręgosłupa bywają bardzo problematyczne i wyjątkowo bolesne, a niejednokrotnie mają także charakter zwyrodnieniowy. Niemalże każdą z nich można wychwycić, wykonując prześwietlenie kręgosłupa, na które może skierować nas lekarz ortopeda czy reumatolog. Jak wygląda tomografia komputerowa kręgosłupa i jak się do niej przygotować? Odpowiedzi  na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Żelazo (Fe) – badanie mikroelementów we krwi. Norma, niedokrwistość, hemochromatoza

    Żelazo jest głównym składnikiem hemoglobiny i mioglobiny, czyli białek odpowiadających za transport tlenu i dwutlenku węgla za pośrednictwem krwi. Ilość żelaza w organizmie zależy od wielu czynników, do których zalicza się przede wszystkim podaż tego mikroelementu wraz z pożywieniem oraz stopień wchłaniania i utraty żelaza w przewodzie pokarmowym, moczowym czy drogach rodnych. Wyjątkową zmienność stężenia żelaza we krwi zauważa się u kobiet miesiączkujących. Jak wygląda badanie poziomu żelaza w surowicy krwi, jak się do niego przygotować, ile kosztuje i jak groźne są nadmiar i niedobór żelaza? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość

    Grelina to silnie wypływający na uczucie głodu hormon białkowy. Jest wydzielana przez komórki dna i trzonu żołądka. Bierze udział w regulowaniu gospodarki węglowodanowo-lipidowej organizmu, wpływa na zmniejszenie wydzielania insuliny w trzustce oraz nasila proces powstawania komórek tłuszczowych (adipocytów). Grelina bierze udział w osteogenezie, pozytywnie wpływa na procesy pamięci długotrwałej i przestrzennej. Za wzrost syntezy hormonu odpowiada m.in. głód, faza folikularna cyklu miesiączkowego, hipoglikemia czy stres, zaś do obniżenia poziomu greliny przyczynia się stan sytości, hiperglikemia, hiperinsulinemia lub uprawianie aktywności fizycznej. Jak wygląda badanie poziomu greliny w Polsce i po co wykonywać oznaczenie poziomu leptyny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „dobrego cholesterolu" wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. . Zaleca się, by badanie wykonywać raz w roku w ramach badań profilaktycznych.

  • Eozynofile (eozynocyty) w wyniku morfologii – normy EOS, funkcje w organizmie

    Analizując wyniki morfologii krwi lub morfologii krwi z rozmazem, dokonuje się oceny składników morfotycznych, w tym poziomu i obrazu leukocytów w postaci eozynofili. Bardzo rzadko spotyka się sytuację, w której eozynofile są podwyższone, częściej ta sytuacja dotyczy limfocytów i neutrofilów. Jak zbadać poziom eozynofilów, o czym świadczy podwyższony ich poziom i jak obniżyć poziom granulocytów kwasochłonnych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Koronarografia – jak przebiega? Jak się przygotować do angiografii wieńcowej?

    W przypadkach miażdżycy mamy do wyboru wiele opcji diagnostycznych, które pozwalają stwierdzić lub wykluczyć istnienie choroby wieńcowej. Jedną z najlepszych technik służących do diagnozy tego schorzenia jest zabieg koronarografii (angiografii wieńcowej). Dowiedz się, na czym polega i jakie są przeciwwskazania do jego odbycia.    

  • Badanie poziomu selenu – normy, przygotowanie, cena badania

    Badanie poziomu selenu we krwi wykonuje się najczęściej przed planowaną suplementacją tego pierwiastka, a także w przypadku prowadzenia procesów diagnostycznych schorzeń o podłożu neurologicznym, hormonalnym, kardiologicznym lub psychicznym. Jakie są normy poziomu selenu w organizmie, ile kosztuje badanie i jak się do niego właściwie przygotować?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij