Pielęgniarka pobiera pacjencte krew do badań ALT
Barbara Sitek

ALT – badanie, normy, podwyższone

Prawidłowy zakres referencyjny dla aminotransferazy alaninowej zależy od wielu czynników i może różnić się w zależności od laboratorium, w którym wykonywane jest badanie. Oznaczenie poziomu ALT we krwi pozwala na wykrycie chorób wątroby i ocenę stopnia ich zaawansowania, jak również na różnicowanie określonych schorzeń wątroby między sobą. Jakie są normy ALT we krwi, jak wygląda badanie oraz czy do oznaczenia trzeba być na czczo?

ALT, czyli aminotransferaza alaninowa, jest jednym z enzymów obecnych w komórkach wątroby, jak również innych narządów. We krwi osób zdrowych ALT występuje jedynie w ilościach śladowych, enzym ten jest bowiem uwalniany z komórek do krwi dopiero w momencie ich uszkodzenia. Ze względu na to, że największe stężenie ALT występuje w komórkach wątroby, oznaczenie aktywności tego enzymu jest używane przede wszystkim do rozpoznawania, różnicowania i oceny zaawansowania chorób wątroby. Badanie poziomu aminotransferazy alaninowej jest zalecane szczególnie w diagnostyce ostrych i przewlekłych chorób zapalnych wątroby, w przypadku podejrzenia toksycznego uszkodzenia tego narządu lub gdy pacjent zgłasza objawy sugerujące jedną z chorób wątroby.

Co to jest ALT?

ALT, czyli aminotransferaza alaninowa, jest enzymem, biorącym udział w przemianach białek, występującym przede wszystkim w hepatocytach, czyli komórkach wątroby. W dużo mniejszych stężeniach enzym ten obecny jest także w mięśniu sercowym, nerkach, płucach oraz mięśniach szkieletowych. U osób zdrowych ALT znajduje się w cytoplazmie, czyli wewnątrz komórek, a jego stężenie we krwi jest bardzo niewielkie. Dopiero w momencie, gdy komórki zawierające enzym zostają uszkodzone, stężenie ALT we krwi znacząco się podnosi. Dodatkowo zdarza się, że przy niektórych chorobach wątroby produkcja ALT w hepatocytach wzrasta, a gdy wraz z postępem choroby komórki te ulegają uszkodzeniu, dochodzi do gwałtownego wyrzutu aminotransferazy alaninowej do krwi. Stąd badanie poziomu ALT (nazywane również badaniem ALAT lub GPT) jest jednym z podstawowych kroków w diagnostyce uszkodzeń wątroby. Badanie to, wraz z oznaczeniem poziomu innych enzymów wątroby: AST i GGTP, wchodzi w skład tzw. prób wątrobowych, oceniających pracę tego, największego u człowieka, gruczołu. Dla pełnego obrazu diagnostykę rozszerza się także o badanie poziomu bilirubiny, fosfatazy zasadowej (ALP) i dehydrogenazy mleczanowej (LDH).

Dowiedz się więcej o tym, jak wygląda badanie gamma-glutamylotranspeptydazy (GGTP)

Oznaczenie poziomu ALT we krwi pozwala na wykrycie chorób wątroby i ocenę stopnia ich zaawansowania, jak również na różnicowanie określonych schorzeń wątroby między sobą. Najczęstszą przyczyną wzrostu aktywności ALT są ostre choroby wątroby, w wyniku których stężenie enzymu we krwi wzrasta kilkukrotnie. W przypadku chorób przewlekłych poziom ALT rośnie w mniejszym stopniu. Najwyższe wzrosty notuje się natomiast na skutek toksycznego lub niedokrwiennego uszkodzenia wątroby (np. po zatruciu grzybami lub innymi substancjami toksycznymi). Badanie ALT ma duże znaczenie także u pacjentów z chorobami przewlekłymi tego narządu oraz u osób narażonych na uszkodzenie wątroby, ze względu na stosowanie określonych leków, doustnej antykoncepcji hormonalnej lub nadużywanie alkoholu.

Badanie ALT – wskazania. Kiedy wykonać oznaczenie?

Badanie poziomu ALT wykonuje się u pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka oraz u wszystkich osób, wykazujących objawy, sugerujące choroby wątroby, takie jak:

  • zażółcenie skóry i błon śluzowych,
  • odbarwienie stolca,
  • ciemny kolor moczu,
  • świąd skóry,
  • nudności,
  • wymioty,
  • wzdęcia,
  • utrata masy ciała,
  • osłabienie organizmu,
  • bóle brzucha po prawej stronie,
  • brak apetytu,
  • skurcze mięśni,
  • krwawienia z nosa lub dziąseł,
  • utrata owłosienia pod pachami i w okolicach intymnych,
  • impotencja, spadek libido,
  • powiększenie gruczołów piersiowych u mężczyzn,
  • zaburzenia miesiączkowania u kobiet lub bezpłodność.

Oznaczenie poziomu ALT powinno wchodzić w skład podstawowych, kontrolnych badań laboratoryjnych, wykonywanych przez wszystkie osoby dorosłe, minimum raz w roku. O regularnym badaniu ALT powinny pamiętać także osoby z grup ryzyka:

  • pacjenci z podejrzeniem lub rozpoznaniem wirusowego zapalenia wątroby,
  • osoby zakażone wirusem HIV,
  • pacjenci chorujący na cukrzycę,
  • osoby przyjmujące przewlekle statyny lub leki przeciwnowotworowe,
  • kobiety stosujące doustną antykoncepcję hormonalną lub hormonalną terapię zastępczą (HTZ),
  • osoby otyłe lub nadużywające alkoholu.

Polecane dla Ciebie

Jak się przygotować do badania ALT? Czy trzeba być na czczo?

Do oznaczenia poziomu ALT konieczne jest pobranie od pacjenta próbki krwi żylnej. W tym celu należy zgłosić się do laboratorium w godzinach porannych, na czczo, zachowując co najmniej 12-godzinną przerwę w spożywaniu posiłków. Dodatkowo trzeba pamiętać, aby na 2–3 dni przed badaniem, powstrzymać się od spożywania alkoholu i intensywnego wysiłku fizycznego. Ponadto, jeśli osoba kierowana na badanie zażywa jakiekolwiek leki, powinna poinformować o tym lekarza oraz personel laboratorium.

ALT – normy. O czym świadczy podwyższone i obniżone ALT?

Prawidłowy zakres referencyjny dla aminotransferazy alaninowej zależy od wielu czynników i może różnić się w zależności od laboratorium, w którym wykonywane jest badanie. Najczęściej przyjmuje się, że nie powinien on przekraczać 45 U/l u mężczyzn, 35 U/l u kobiet i 25 U/l u dzieci poniżej 15 r.ż. Podwyższony poziom ALT u noworodków i kobiet w ciąży jest zjawiskiem fizjologicznym i nie powinien budzić niepokoju, warto jednak pamiętać, że interpretacja wyniku powinna być zawsze wykonywana przez lekarza, kierującego pacjenta na badanie.

Podwyższona aktywność ALT we krwi może wynikać z wielu różnych przyczyn, m.in. z: marskości, torbieli lub nowotworu wątroby, ostrego zapalenia wirusowego wątroby, stłuszczenia lub poalkoholowego uszkodzenia wątroby, kamicy przewodów żółciowych, zakrzepicy żył wątrobowych, chorób autoimmunologicznych, toksycznego uszkodzenia wątroby, np. na skutek spożycia trujących grzybów lub środków chemicznych, uszkodzenia mięśni szkieletowych, zawału serca i niewydolności krążenia, chorób tarczycy, zapalenia trzustki, mononukleozy zakaźnej, sepsy, choroby Wilsona, celiakii, czy hemochromatozy.

Sprawdź, jakie suplementy i leki na wątrobę znajdziesz na DOZ.pl

Oznaczenie poziomu ALT powinno być wykonywane łącznie z innymi próbami wątrobowymi, szczególnie z badaniem AST. Stosunek poziomów obu tych enzymów nazywany jest wskaźnikiem De Ritisa, a jego wartość może być wykorzystywana do wnioskowania o przyczynach podwyższonych wyników prób wątrobowych i dokładnej oceny stanu funkcjonalnego wątroby. Jeżeli wskaźnik De Ritisa jest mniejszy od 1, to najprawdopodobniej mamy do czynienia z łagodnym uszkodzeniem komórek wątroby, na skutek przewlekłego wirusowego lub autoimmunologicznego zapalenia wątroby, stłuszczenia wątroby, celiakii, hemochromatozy, czy choroby Wilsona. Jeżeli wskaźnik De Ritisa jest równy 1, to wskazuje to na ostrą cholestazę zewnątrzwątrobową, alkoholowe zapalenie wątroby, marskość lub nowotwór wątroby. Gdy jest wyższy od 1, a zwłaszcza gdy przekracza 2, to sugeruje ciężkie uszkodzenie wątroby, martwicę hepatocytów lub zawał mięśnia sercowego.

Badanie ALT – cena/refundacja, skierowania

Badanie poziomu ALT należy do grupy tańszych badań laboratoryjnych, jeżeli jest wykonywane prywatnie, jego cena nie przekracza zazwyczaj 10–15 zł. Jeżeli pacjent posiada skierowanie wystawione przez lekarza POZ lub specjalistę, wówczas może wykonać je bez dodatkowych kosztów w ramach świadczeń NFZ.

  1. R. Caquet i in., 250 badań laboratoryjnych, Warszawa, 2007, s. 434–435.
  2. A. Szutowicz i in., Diagnostyka laboratoryjna, tom I, Gdańsk, 2009, s. 73–76.
  3. J. Juszczyk, Aminotransferazy, Interna Szczeklika, Kraków 2018, wyd. Medycyna Praktyczna.
  4. M. Hartleb, Interpretacja badań laboratoryjnych w chorobach wątroby, Wrocław, 2019.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. Co prawda interpretacja wyników prześwietlenia kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Leptyna – funkcje i właściwości. Czy zawsze można uniknąc efektu jojo?

    Leptyna zmniejsza apetyt, dlatego nazywana jest „hormonem sytości”. Produkują ją adipocyty, czyli komórki tłuszczowe organizmu. Przyjmuje się, że osoby, które łatwiej wracają do wagi sprzed odchudzania, czyli borykają się z tzw. efektem jojo, mają podwyższony poziom leptyny i jednocześnie obniżony poziom greliny, czyli „hormonu głodu”. Leptyna jest nie tylko hormonem skierowanym przeciwko otyłości, ale także bierze udział w szeregu procesów związanych ze wzrastaniem, dojrzewaniem, termogenezą i regulacją ciśnienia krwi. Ponadto wpływa na płodność i status układu immunologicznego. Jak wygląda badanie leptyny, ile kosztuje i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Morfologia – normy, interpretacja wyników. Co to jest morfologia z rozmazem?

    Morfologia krwi to jedno z podstawowych badań biochemicznych, które osoba dorosła powinna wykonać przynajmniej raz w roku. Stanowi doskonałe odzwierciedlenie stanu zdrowia pacjenta. Od wielu lat interpretacja wyników morfologii jest ułatwiona, ponieważ laboratoria diagnostyczne posiadają własne zakresy referencyjne, które stanowią normę dla każdej analizowanej ilościowo i jakościowo grupy komórek krwi. Należy jednak pamiętać, że z wynikami, które budzą wątpliwość – są podwyższone lub obniżone – najlepiej udać się do lekarza, który zinterpretuje je kompleksowo razem z wynikami innych badań diagnostycznych, także tych obrazowych. Czy morfologię należy wykonać na czczo, ile kosztuje badanie i jakie choroby można dzięki niej wykryć? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Holter EKG – przebieg, wskazania i interpretacja wyników. Jak spać z Holterem?

    Badanie EKG metodą Holtera pozwala rejestrować pracę serca przez całą dobę. Wykonując je, można zdiagnozować zaburzenia, które ciężko jest uchwycić podczas badania echa serca czy na klasycznym EKG. Wynika to z faktu, że Holter zakłada się pacjentowi na całą dobę, a nawet kilka dni. Dzięki temu uzyskujemy informację o tym, jak zachowuje się mięsień sercowy podczas różnych sytuacji – tych bardziej aktywnych, jak i niewymagających dużego wysiłku.

  • Profil trzustkowy – jakie badania należy wykonać, żeby sprawdzić pracę trzustki?

    O tym, od których badań należy zacząć diagnozować dysfunkcję trzustki, powinien decydować lekarz na podstawie zgłaszanych przez pacjenta objawów. Warto pamiętać, że tak jak w przypadku innych chorób, tak i przy schorzeniach trzustki szybkie postawienie diagnozy może bardzo pomóc pacjentowi w „wykryciu w porę” podłoża niepokojących objawów. Jednym z oznaczeń, jakie można wykonać w tym celu, jest profil trzustkowy. Jak się przygotować do badania? Jakie są normy enzymów? Ile kosztuje badanie biochemiczne funkcji trzustki?

  • Sigmoidoskopia – wskazania, przebieg, przygotowanie do badania

    Sigmoidoskopia (lub fiberosigmoidoskopia) to badanie, które pozwala zobrazować końcowy odcinek jelita grubego przy użyciu giętkiego przewodu z kamerą na końcu. Przeważnie jest bezbolesne i związane tylko z niewielkim dyskomfortem, jednak u niektórych pacjentów musi być wykonywane nawet w znieczuleniu ogólnym. Sigmoidoskopia jest tańsza, mniej obciążająca i wymagająca mniejszego przygotowania niż kolonoskopia. Na czym dokładnie polega to badanie? Co warto o nim wiedzieć?

  • Jakie badania należy zrobić, żeby sprawdzić pracę tarczycy?

    Badanie poziomów hormonów, które wpływają na pracę tarczycy, powinno się wykonywać regularnie, a nie tylko wówczas, kiedy u pacjenta występują charakterystyczne objawy zaburzeń pracy tego gruczołu. Które badania wchodzą w skład trójki tarczycowej, jak obliczyć konwersje i ile to kosztuje?

  • Jakie badania na bezdech senny?

    Bezdech senny, a mówiąc ściślej obturacyjny bezdech senny, to częsta przypadłość, w trakcie której dochodzi do znacznego spłycenia, a nawet zatrzymania oddechu. Nawet chwilowe niedotlenienie organizmu może powodować szereg poważnych konsekwencji zdrowotnych. Jak rozpoznać bezdech senny? Czy istnieją rzetelne badania?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij