Kinaza kreatynowa (CK, CPK) – normy, za wysoka, za niska. Wskazania do badania - portal DOZ.pl
Kinaza kreatynowa (CK, CPK) – normy, za wysoka, za niska. Wskazania do badania
Barbara Sitek

Kinaza kreatynowa (CK, CPK) – normy, za wysoka, za niska. Wskazania do badania

Kinaza kreatynowa jest białkiem, którego podwyższony poziom w surowicy świadczy o tym, że doszło do uszkodzenia komórek o wysokim zapotrzebowaniu na energię. W komórkach prawidłowo prowadzących procesy metaboliczne kinaza "nie wydostaje się" poza ich obszar. Uszkodzone komórki mięśniowe umożliwiają przedostanie się określonych form tego enzymu do krwi. Szczególną uwagę na poziom CK w surowicy krwi powinny zwrócić osoby, które wyczynowo uprawiają sport lub procent ich tkanki mięśniowej jest bardzo wysoki. Jak się przygotować do badania poziomu kinazy kreatynowej, ile kosztuje badanie i kiedy jego przekroczony poziom staje się normą? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Kinaza kreatynowa (CK, CPK) jest enzymem niezbędnym do produkcji energii w komórkach. Najwyższe stężenie CK potwierdzono w tkankach i komórkach o bardzo wysokim zapotrzebowaniu energetycznym, głównie w mięśniach szkieletowych, mózgu i w siatkówce oka. Podwyższony poziom CPK w osoczu jest ważnym wskaźnikiem świadczącym o uszkodzeniu lub zapaleniu tych tkanek, co z pewnością wymaga dalszej diagnostyki i ustalenia przyczyny, która do tego stanu doprowadziła.

Co to jest kinaza kreatynowa?

Kinaza kreatynowa (CK), nazywana również kinazą fosfokreatynową (CPK), to enzym, którego główną rolą jest udział w dostarczaniu energii do tkanek charakteryzujących się wysokim zapotrzebowaniem energetycznym, takich jak mięśnie szkieletowe, mięsień sercowy i mózg, a także siatkówka oka. W mniejszym stężeniu znajduje się ona także w narządach, takich jak żołądek, okrężnica, jelito cienkie, pęcherzyk żółciowy i nerki. W organizmie człowieka CPK występuje w trzech formach różniących się budową i lokalizacją:

  • izoforma CK-BB znajduje się w tkance mózgowej,
  • izoforma CK-MM wewnątrz komórek mięśni poprzecznie prążkowych,
  • izoforma CK-MB w komórkach mięśnia sercowego.
Na całkowitą aktywność CPK w surowicy składa się suma aktywności jej wszystkich trzech izoenzymów, przy czym forma mięśniowa (CK-MM) stanowi ok. 95% całej puli.

W warunkach prawidłowych stężenie kinazy kreatynowej w osoczu jest niewielkie, rośnie ono wówczas, gdy dochodzi do uszkodzenia komórek mięśniowych, np. w wyniku urazu, wzmożonego wysiłku fizycznego czy zawału serca. Z tego względu CK jest wykorzystywana jako ważny wskaźnik w diagnostyce chorób mięśni, a oznaczenie ilości frakcji sercowej (CK-MB) także w diagnostyce zawału serca.

Kiedy należy wykonać badanie poziomu kinazy kreatynowej?

Wykonanie badania poziomu kinazy kreatynowej zalecane jest zawsze w przypadku podejrzenia choroby związanej z uszkodzeniem tkanki mięśniowej, a często także w trakcie jej leczenia lub odczuwania długotrwałego zmęczenia (bólu) mięśni po wysiłku fizycznym (problem regeneracji mięśni wśród sportowców). Za pomocą seryjnych oznaczeń CPK można monitorować przebieg choroby oraz skuteczność stosowanej terapii. Oznaczenie poziomu CPK wykonywane bywa również przy podejrzeniu zawału mięśnia sercowego (szczególnie wtedy, gdy nie ma możliwości oznaczenia poziomu troponiny sercowej, u osób przyjmujących statyny, fibraty lub neuroleptyki, ponieważ leki te mogą wpływać na podwyższenie stężenia CPK w surowicy), a także przy podejrzeniu zatrucia tlenkiem węgla (czadem), alkoholem lub obecną w trutkach na szczury strychniną. Monitorowanie poziomu CK może być również pomocne w planowaniu intensywności treningów oraz we wczesnym wykrywaniu mikrourazów tkanki mięśniowej u sportowców.

Polecane dla Ciebie

Kinaza kreatynowa – normy

Normy poziomu kinazy kreatynowej w surowicy krwi mogą się znacznie różnić pomiędzy laboratoriami, w których wykonywane jest badanie. Chociaż większość z nich zawiera się w granicach 24 – 195 IU/l dla mężczyzn i 24 – 170 IU/l dla kobiet, każdy wynik powinien być porównywany z zakresami referencyjnymi wyznaczanymi przez laboratorium diagnostyczne.

Osoby z dużą masą mięśniową lub regularnie odbywające treningi biegowe i siłowe zazwyczaj poziomem kinazy kreatynowej bardzo przekraczają powyżej wymienione wartości i jest to normalne zjawisko, które powinno skłonić badanego do czasowego zmniejszenia intensywności treningów tak, aby dać czas mięśniom na ich odpowiednią regenerację.

CPK – za wysokie

Do najczęstszych przyczyn zwiększonej aktywności CPK zalicza się choroby nerwowo-mięśniowe, a w szczególności dystrofie (genetyczne choroby mięśni), miopatie zapalne i metaboliczne. W takich przypadkach, szczególnie w dystrofii mięśniowej Duchenne’a, aktywność kinazy fosfokreatynowej może być zwiększona nawet do 50 – 100 razy powyżej zakresu referencyjnego (szczególnie na początku choroby). W przypadku bólu w klatce piersiowej oznaczenie stężenia CPK pozwala zróżnicować zawał serca od zatoru płucnego i bywa wykorzystywane jako badanie pomocnicze wraz z badaniem poziomu troponiny i pozostałych enzymów sercowych. Podwyższone wartości CPK mogą być również skutkiem zatrucia tlenkiem węgla lub strychniną, niedoczynności tarczycy, choroby Addisona, akromegalii, hiperaldosteronizmu, choroby ośrodkowego układu nerwowego, jak np. udaru lub padaczki, ponadto chorób autoimmunologicznych, w których występuje zajęcie mięśni, takich jak toczeń lub reumatoidalne zapalenie stawów czy nowotworów mięśni. Są one także najczulszym wskaźnikiem uszkodzenia mięśni wywołanego przez statyny, fibraty, atypowe neuroleptyki (klozapinę, olanzapinę) i inne leki, mogące wpływać na gospodarkę energetyczną tkanki mięśniowej. Aktywność kinazy kreatynowej wzrasta także po wysiłku fizycznym, a nasilenie tego wzrostu zależy od intensywności treningu, ilości tkanki mięśniowej i stopnia wytrenowania.

U osób aktywnych sportowo stężenie CPK może nawet 30-krotnie przekraczać górną granicy normy, w ciągu 24 – 48 godzin po odbytym treningu. W przypadku uzyskania podwyższonego wyniku warto więc powtórzyć oznaczenie po 7 dniach odpoczynku, aby przekonać się, czy taka była rzeczywista przyczyna wzrostu aktywności CPK.

CPK – za niskie

Obniżenie aktywności kinazy kreatynowej w surowicy nie ma dużego znaczenia diagnostycznego. Może ono wynikać z choroby alkoholowej wątroby, reumatoidalnego zapalenia stawów lub końcowej fazy dystrofii mięśniowej, gdy duża część tkanki mięśniowej uległa już uszkodzeniu.

Badanie CPK – przebieg, cena i refundacja

Do badania konieczne jest pobranie próbki krwi żylnej. Warto przystąpić do niego na czczo, zachowując około 8-godzinną przerwę w spożywaniu posiłków, a 2 – 3 dni wcześniej ograniczyć wzmożony wysiłek fizyczny, które może zaburzyć wynik badania CK.
Jeżeli analiza aktywności CPK jest zlecane przez lekarza, wówczas jego koszt jest refundowany w ramach NFZ. Jeżeli natomiast pacjent zdecyduje się wykonać je prywatnie, koszt oznaczenia nie powinien przekroczyć 15 – 20 zł.

Jak obniżyć podwyższony poziom kinazy keratynowej?

Aby obniżyć poziom kinazy kreatynowej, w pierwszej kolejności należy zająć się leczeniem choroby podstawowej, która do niego doprowadziła. Osoby, u których wzrost CPK nastąpił na skutek innych czynników, powinny przede wszystkim zadbać o utrzymanie prawidłowej masy ciała (CPK często wzrasta u osób z nadwagą), ograniczenie intensywności treningów oraz zadbanie o prawidłową regenerację potreningową – dostarczenie organizmowi odpowiedniej ilości węglowodanów, elektrolitów i białek,  szczególnie tych bogatych w aminokwasy rozgałęzione (BCAA), wykonanie masażu sportowego oraz wprowadzenie do harmonogramu dnia minimum 7 – 8 godzin snu.

  1. R. Caquet, 250 badań laboratoryjnych, Warszawa, 2007, s. 234-235
  2. A. Szutowicz i in., Diagnostyka laboratoryjna, tom I, Gdańsk 2009, str. 63 – 64
  3. B. Kierdaszuk i in., Czy zwiększona aktywność kinazy kreatynowej w surowicy zawsze świadczy o chorobie mięśni?, Neurologia i Neurochirurgia Polska, nr 46 (3) 2012
  4. K. Gajewski, Kinaza kreatynowa, „mp.pl” [online] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/171854,kinaza-kreatynowa [dostęp:] 09.01. 2020

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wymaz z gardła – ile kosztuje badanie i gdzie można je wykonać?

    Wielokrotnie każdy z nas cierpiał z powodu bólu gardła czy chrypki. Są to najczęściej występujące choroby gardła. Czasem zdarza się jednak, że infekcje gardła dopadają nas zbyt często oraz ciągle nawracają pomimo stosowania właściwego leczenia. Co można zrobić w takiej sytuacji? Wtedy można zdecydować się na wykonanie wymazu z gardła, który może pomoc naszemu lekarzowi prowadzącemu w postawieniu właściwej diagnozy i ułatwi też włączenie najlepszego dla nas leczenia.

  • Sód (Na) – badamy elektrolity we krwi. Norma, hiponatremia, hipernatremia

    Badanie stężenia sodu (Na) jest jednym z głównych oznaczeń parametrów krwi. Nie jest badaniem drogim ani też wymagającym specjalnego przygotowania, niemniej kontrolowanie poziomu sodu jest bardzo istotne. Wszelkie nieprawidłowości w stężeniu tego elektrolitu mogą być bardzo groźne dla zdrowia, szczególnie osób, u których zdiagnozowano choroby kardiologiczne, jak chociażby nadciśnienie tętnicze lub nefrologiczne, jak niewydolność nerek. Jak wygląda badanie, czy jest refundowane, ile kosztuje i jakie są normy dla kobiet, mężczyzn i dzieci? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Insulina – normy we krwi, wskazania, cena. Badanie insuliny po obciążeniu. Czy hiperglikemia i hipoglikemia są groźne dla życia?

    Insulina i normy z nią związane są jednym z głównych wskaźników prawidłowej pracy trzustki. Badanie poziomu tego hormonu pozwala na dokonanie oceny zmian w gospodarce węglowodanowej, a w przypadku wystąpienia hipoglikemii lub hiperglikemii wdrożenie odpowiedniego leczenia tych zaburzeń, których zaniedbane może się rozwinąć w szereg chorób metabolicznych, w tym przede wszystkim w cukrzycę typu II. Osoby, które zauważyły u siebie zaburzenia widzenia, zawroty głowy, przyspieszoną akcję serca lub zlewne poty powinny koniecznie zgłosić się na badanie poziomu insuliny.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Wysoki poziom prolaktyny (hiperprolaktynemia) w wyniku badania krwi

    Hiperprolaktynemia jest jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynność tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Holotranskobalamina – badanie wczesnych niedoborów witaminy B12

    Istnieje pula badań, które regularnie powinien wykonać każdy weganin lub wegetarianin, a także osoby, które mają wszelkie objawy niedokrwistości lub zauważają u siebie niedobory witaminy B12, do których należy, chociażby mrowienie i pieczenie skóry, drętwienie kończyn lub zaburzenia snu. Postawienie diagnozy dotyczącej groźnego niedoboru wit. B12 jest możliwe już na jego wczesnym etapie, dzięki wykonaniu oznaczenia poziomu holoTC, czyli holotranskobalaminy. Jak się przygotować do badania poziomu holoTC, czy trzeba być na czczo i jakie są objawy obniżonego poziomu witaminy B12? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij