Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu”?
Barbara Sitek

Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu”?

Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonywać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „złego cholesterolu” wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Oznaczenie stężenia cholesterolu LDL we krwi wchodzi w skład tzw. lipidogramu, czyli pakietu badań oceniających stan gospodarki tłuszczowej organizmu. Regularne badanie poziomu LDL jest jednym z ważniejszych badań profilaktycznych, które każda dorosła osoba powinna wykonywać regularnie, najlepiej co najmniej raz w roku. Porównanie poziomu wolnego cholesterolu i innych jego frakcji (LDL, HDL) oraz poziomu triglicerydów (TG) pozwala ocenić ryzyko wystąpienia u pacjenta chorób, takich jak miażdżyca, zawał serca czy udar niedokrwienny mózgu. Wyniki lipidogramu pomagają również lekarzowi prowadzącemu w podjęciu decyzji o wprowadzeniu terapii farmakologicznej, obniżającej stężenie cholesterolu, a także w monitorowaniu jej skuteczności.

Co to jest cholesterol LDL?

Cholesterol LDL obok cholesterolu HDL i VLDL (tzw. małych lipoprotein) stanowi jedną z frakcji składających się na cholesterol całkowity. W związku z tym, że zarówno cholesterol, jak i triglicerydy są związkami nierozpuszczalnymi w wodzie, aby mogły być transportowane we krwi, tworzą kompleksy z białkami, zwane lipoproteinami. Frakcja LDL, czyli cholesterol zawarty w lipoproteinach o małej gęstości, stanowi ok. 70% całkowitej puli cholesterolu w organizmie i odpowiada za transport wolnego cholesterolu do komórek, gdzie jest on następnie wykorzystywany do budowy błon komórkowych, naprawy uszkodzonych komórek, syntezy hormonów i kwasów żółciowych oraz produkcji witaminy D.

Kiedy cholesterolu LDL jest w organizmie za dużo, jego nadmiar jest gromadzony w wątrobie, ale może być także odkładany w światłach naczyń krwionośnych i wykorzystywany do budowy tzw. blaszek miażdżycowych. To z kolei prowadzi do zatykania naczyń krwionośnych i zwiększa ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca czy udar niedokrwienny mózgu. Dlatego też LDL bywa potocznie nazywany „złym cholesterolem”, a jego podwyższony poziom wymaga konsultacji z lekarzem.

Za usuwanie nadmiaru LDL odpowiada frakcja „dobrego cholesterolu”, czyli HDL. Kiedy jednak poziom HDL jest obniżony, a cholesterol LDL jest wciąż dostarczany do organizmu wraz z pożywieniem, dolegliwości związane z miażdżycą naczyń nasilają się i mogą prowadzić do groźnych dla zdrowia i życia konsekwencji.

Kiedy należy wykonać oznaczenie poziomu cholesterolu LDL?

Oznaczenie poziomu cholesterolu LDL wykonywane jest najczęściej w ramach lipidogramu, wraz z oznaczeniem stężenia cholesterolu całkowitego, frakcji HDL i triglicerydów (TG). Stężenie frakcji LDL we krwi jest najważniejszym czynnikiem wpływającym na ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych, a obniżenie jego podwyższonego poziomu jest głównym celem stosowania terapii farmakologicznych obniżających stężenie lipidów.

Badanie poziomu LDL powinno wchodzić w skład podstawowych badań profilaktycznych, wykonywanych u osób zdrowych minimum raz na 4–5 lat, a najlepiej co roku. U osób ze zwiększonym ryzykiem choroby niedokrwiennej serca badanie powinno być wykonywane częściej, zgodnie z zaleceniami lekarza.

Do najważniejszych czynników wpływających na zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych zaliczamy:

  • nadczynność i niedoczynność tarczycy,
  • cukrzycę,
  • choroby nerek,
  • choroby o podłożu zapalnym, np. reumatoidalne zapalenie stawów (RZS),
  • genetyczne predyspozycje do podwyższonego poziomu cholesterolu, tzw. hipercholesterolemie rodzinne,
  • wiek powyżej 40 r.ż. u mężczyzn i 50 r.ż. u kobiet,
  • nieprawidłową dietę,
  • palenie papierosów,
  • nadużywanie alkoholu,
  • brak aktywności fizycznej,
  • przewlekły stres,
  • nadwagę,
  • otyłość,
  • zespół metaboliczny.
Dowiedz się więcej o tym, jak bolą nerki i jakie są typowe i nietypowe objawy chorych nerek

Oznaczenie stężenia LDL może być pomocne dla osób chcących sprawdzić efektywność stosowanej diety lub wykonywanych ćwiczeń fizycznych, dla kobiet przyjmujących tabletki antykoncepcyjne lub osób będących w trakcie terapii retinoidami. Ponadto warto wykonać badanie u pacjentów, u których w badaniu przesiewowym wykryto podwyższony poziom cholesterolu całkowitego, oraz u osób skarżących się na dolegliwości sugerujące chorobę niedokrwienną: bóle w okolicy mostka, gniecenie i ucisk w klatce piersiowej (występujące zwłaszcza przy wysiłku fizycznym), osłabienie, zawroty głowy, uczucie duszności, kołatanie serca, pocenie się lub nudności.

Powiązane produkty

Jak przygotować się do badania LDL? Jak wygląda badanie LDL?

Oznaczenie poziomu cholesterolu LDL, podobnie jak cały lipidogram, wykonywane jest w próbce krwi żylnej, pobieranej zazwyczaj z żyły łokciowej. W ciągu dwóch tygodni poprzedzających badanie należy stosować swoją zwyczajową dietę, unikać odchudzania i wprowadzania zmian w standardowym jadłospisie. Na 2–3 dni przed udaniem się do punktu pobrań warto natomiast ograniczyć spożywanie alkoholu oraz unikać stresu. Na badanie LDL należy zgłosić się na czczo, tj. po co najmniej 8-godzinnej przerwie w spożywaniu posiłków. Jeżeli pacjent stosuje leki obniżające poziom cholesterolu we krwi, powinien zgłosić ten fakt lekarzowi w momencie kierowania na badanie oraz ustalić, czy konieczna jest przerwa w ich przyjmowaniu.

Cholesterol LDL – normy dla kobiet, mężczyzn i dzieci. Przyczyny i skutki za wysokiego cholesterolu LDL

Cholesterol LDL jest jednym z nielicznych parametrów, dla którego zakresy referencyjne nie są ustalane względem określonej płci lub wieku, a w zależności od tego, czy pacjent poddający się badaniu jest osobą zdrową, czy też jest obciążony ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych lub już na nie choruje. Dla osób nieobciążonych ryzykiem rozwoju miażdżycy uznaje się, że prawidłowe wartości LDL nie przekraczają 135 mg/dl, wartości graniczne to 135-155 mg/dl, a każdy wynik powyżej 155 mg/dl uznawany jest za nieprawidłowy. U pacjentów obciążonych zwiększonym ryzykiem sercowo-naczyniowym poziom LDL nie powinien przekraczać 115 mg/dl. Z kolei u osób chorujących na schorzenia układu sercowo-naczyniowego nie powinien być wyższy niż 100 mg/dl, a według niektórych lekarzy nawet 75 mg/dl.

Do najczęstszych przyczyn podwyższonego poziomu LDL należą: nieodpowiednia, bogata w cholesterol i nasycone kwasy tłuszczowe (NKT) dieta, która prowadzi do nadwagi i otyłości, ponadto palenie papierosów, nadmierne spożywanie alkoholu, brak lub zbyt mała aktywność fizyczna, cukrzyca, zespół metaboliczny oraz czynniki genetyczne, w wyniku których dochodzi do rozwoju wrodzonych hipercholesterolemii. Konsekwencją podwyższonego stężenia LDL we krwi są zmiany miażdżycowe tętnic wieńcowych, mózgowych i tętnic kończyn dolnych, które mogą prowadzić do udarów mózgu czy zawałów serca. Aby się przed nimi uchronić konieczne jest kontrolowanie i właściwe leczenie dyslipidemii, czyli nieprawidłowego stężenia lipidów we krwi.

Której frakcji cholesterolu powinno być więcej – HDL czy LDL? Dlaczego?

Cholesterol HDL – w przeciwieństwie do LDL – przyczynia się do zapobiegania miażdżycy i ma działanie antyoksydacyjne, dlatego nazywany jest „dobrym cholesterolem”. HDL usuwa nadmiar cholesterolu z naczyń krwionośnych, działa regeneracyjnie na śródbłonek naczyń i obniża poziom cholesterolu LDL we krwi. Z tego względu najlepszym stanem dla ludzkiego organizmu jest wysoki poziom HDL i niski LDL. Im niższy poziom „dobrego cholesterolu” we krwi, tym wyższe ryzyko rozwoju chorób układu krążenia i zawału serca.

Jak obniżyć podwyższony poziom LDL?

Decyzja o tym, czy podwyższony poziom LDL wymaga wprowadzenia leczenia farmakologicznego, jest podejmowana przez lekarza, który oprócz analizy kompletu wyników badań laboratoryjnych bierze także pod uwagę ogólny stan zdrowia pacjenta, jego wiek, wagę, tryb życia i obciążenie rodzinne. Oprócz farmakoterapii istnieje jednak cały szereg czynników wpływających na obniżenie poziomu cholesterolu, które można modyfikować samodzielnie. Przede wszystkim warto zacząć od wprowadzenia zmian w codziennym jadłospisie: ograniczyć produkty zawierające nasycone kwasy tłuszczowe i tłuszcze trans (nabiał, mięso, smalec, jedzenie typu fast food, gotowe produkty cukiernicze), zamieniając je na posiłki bogate w jedno- i wielonienasycone kwasy tłuszczowe, a także wzbogacić dietę w żywność funkcjonalną, zawierającą fitosterole roślinne oraz błonnik pokarmowy ograniczający wchłanianie tłuszczów w jelicie. Korzystnie na profil lipidowy wpływa także zrzucenie nadwagi oraz aktywność fizyczna, ograniczenie palenia tytoniu i nadużywania alkoholu. Dodatkowo warto popracować nad umiejętnością radzenia sobie ze stresem i życiowymi wyzwaniami, ponieważ pozwala to na znaczne ograniczenie ryzyka wystąpienia wszystkich chorób układu krążenia.

Cholesterol LDL – cena/refundacja i skierowanie na badania

Na oznaczenie stężenia cholesterolu LDL pacjenta może skierować zarówno lekarz rodzinny, jak i specjalista. Osoby posiadające skierowanie wykonują badanie bezpłatnie, w ramach refundacji przez NFZ. Jeżeli natomiast jest ono realizowane w ramach prywatnej inicjatywy, jego koszt nie przekracza zazwyczaj 25 zł.

  1. Dembińska-Kieć A. i in., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. Podręcznik dla studentów medycyny, Wrocław 2009, wydanie 3.
  2. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Kraków 2010.
  3. Banach M. i in., Wytyczne PTL/KLRwP/PTK dotyczące postępowania w zaburzeniach lipidowych dla lekarzy rodzinnych 2016, Kardiologia Polska, 2016, nr 74, supl. VIII.
  4. Pejic R.N., Familial hypercholesterolemia, Ochsner Journal, 2014, nr 14 (4).
  5. Hevonoja T. i in., Structure of low density lipoprotein (LDL) particles: basis for understanding molecular changes in modified LDL, Biochim Biophys Acta, 2000, nr 15.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Podwyższona prolaktyna (hiperprolaktynemia) – przyczyny i objawy

    Hiperprolaktynemia może być jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynności tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • APTT – czas kaolinowo-kefalinowy, normy i wskazania. Kiedy należy wykonać badanie?

    APTT to jeden z parametrów krwi, którego oznaczenie jest bardzo ważne w ocenie stopnia krzepliwości krwi pacjenta, u którego planowana jest operacja chirurgiczna lub który jest leczony z powodu chorób natury zakrzepowo-zatorowej. Niezwykle istotnym czynnikiem wpływającym na czas częściowej tromboplastyny po aktywacji mogą być choroby wątroby lub zaburzenia ilości witaminy K w organizmie. Jak wygląda badanie APTT, czy jest refundowane i jak się do niego przygotować?

  • D-dimery – wskazania, normy, podwyższone. Poziom d-dimerów a zakrzepica

    Badanie d-dimerów we krwi jest jednym z głównych parametrów wykorzystywanych w diagnostyce chorób zakrzepowych takich jak zakrzepica żył głębokich dolnych czy zatorowość płucna. Skrzepy krwi znajdujące się w naczyniach krwionośnych mogą zamknąć światło tych przewodów i doprowadzić w ten sposób do bardzo poważnych komplikacji zdrowotnych. Wyróżnia się cztery podstawowe metody oznaczania stężenia d-dimerów we krwi (metoda lateksowa, immunoenzymatyczna, aglutynacji pełnej krwi i wykorzystująca przeciwciała znakowane technetem). Kiedy wykonać badanie, ile kosztuje oznaczenie stężenia d-dimerów, jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kolposkopia – jak wygląda badanie? Wskazanie, przebieg, interpretacja wyników

    Kolposkopia to łatwe i nieinwazyjne badanie, wykonywane przez lekarza ginekologa, które pozwala na ocenę szyjki macicy, pochwy oraz sromu pod kątem zmian przednowotworowych i nowotworowych, pobranie celowanego materiału oraz ułatwienie decyzji co do dalszego postępowania. Badanie to może być wykonywane zarówno na NFZ, jak i prywatnie. Jak wygląda kolposkopia? Czy kolposkopia boli?

  • Cholesterol całkowity – badanie, norma i interpretacja wyników

    Badanie poziomu cholesterolu całkowitego to jedno z podstawowych badań, które ocenia ogólny poziom cholesterolu we krwi. Cholesterol całkowity to suma cholesterolu LDL (lipoproteiny o niskiej gęstości), cholesterolu HDL (lipoproteiny o wysokiej gęstości) oraz cholesterolu VLDL (lipoproteiny o bardzo niskiej gęstości).

  • Badanie poziomu witaminy D, metabolit 25(OH). Normy, cena, interpretacja wyników

    Witamina D bierze udział w gospodarce wapniowo-fosforanowej organizmu, wpływa również na prawidłową budowę i funkcję kości. Oznaczenie poziomu witaminy D ma zastosowanie m.in. w diagnostyce i leczeniu osteoporozy, osteomalacji i krzywicy, chorób wątroby i nerek, a także w monitorowaniu leczenia kortykosteroidami, lekami immunosupresyjnymi i przeciwpadaczkowymi oraz suplementacji witaminą D u pacjentów, którym ją zlecono.

  • Rytm zatokowy: badanie EKG, rytm miarowy, przyspieszony i zwolniony – co to oznacza?

    Rytm zatokowy to podstawowy i prawidłowy rytm pracy serca. Może być niekiedy przyspieszony lub zbyt wolny. Mówi się wtedy o tachykardii lub bradykardii zatokowej.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij