Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?
Barbara Sitek

Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?

Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „dobrego cholesterolu" wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. . Zaleca się, by badanie wykonywać raz w roku w ramach badań profilaktycznych.

Oznaczenie stężenia cholesterolu LDL we krwi wchodzi w skład tzw. lipidogramu, czyli pakietu badań, oceniających stan gospodarki tłuszczowej organizmu. Regularne badanie poziomu LDL jest jednym z ważniejszych badań profilaktycznych, które każda dorosła osoba powinna wykonywać regularnie, najlepiej co najmniej raz w roku. Porównanie poziomów wolnego cholesterolu i innych jego frakcji – LDL, HDL i poziomu triglicerydów (TG), pozwala ocenić ryzyko wystąpienia u pacjenta chorób, takich jak miażdżyca, zawał serca czy udar niedokrwienny mózgu. Wyniki lipidogramu pomagają również lekarzowi prowadzącemu w podjęciu decyzji o wprowadzeniu terapii farmakologicznej, obniżającej stężenie cholesterolu, a także do monitorowania jej skuteczności.

Co to jest cholesterol LDL?

Cholesterol LDL obok cholesterolu HDL i vLDL (tzw. małych lipoprotein) stanowi jedną z frakcji składających się na cholesterol całkowity. W związku z tym, że zarówno cholesterol, jak i triglicerydy są związkami nierozpuszczalnymi w wodzie, aby mogły być one transportowane we krwi, tworzą kompleksy z białkami, zwane lipoproteinami. Frakcja LDL, czyli cholesterol zawarty w lipoproteinach o małej gęstości, stanowi ok. 70% z całkowitej puli cholesterolu w organizmie i odpowiada za transport wolnego cholesterolu do komórek, gdzie jest on następnie wykorzystywany do budowy błon komórkowych, naprawy uszkodzonych komórek, syntezy hormonów i kwasów żółciowych oraz produkcji witaminy D.

Kiedy cholesterolu LDL jest w organizmie za dużo, jego nadmiar jest gromadzony w wątrobie, ale może być także odkładany w światłach naczyń krwionośnych i wykorzystywany do budowy tzw. blaszek miażdżycowych, co z kolei prowadzi do zatykania naczyń krwionośnych i zwiększa ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca, czy udar niedokrwienny mózgu. Dlatego też LDL bywa potocznie nazywany „złym cholesterolem”, a jego podwyższony poziom wymaga konsultacji z lekarzem.

Za usuwanie nadmiaru LDL odpowiada frakcja „dobrego cholesterolu”, czyli HDL. Kiedy jednak poziom HDL jest obniżony, a cholesterol LDL jest wciąż dostarczany do organizmu wraz z pożywieniem, dolegliwości związane z miażdżycą naczyń nasilają się i mogą prowadzić do groźnych dla zdrowia i życia konsekwencji.

Kiedy należy wykonać oznaczenie poziomu cholesterolu LDL?

Oznaczenie poziomu cholesterolu LDL wykonywane jest najczęściej w ramach lipidogramu, wraz z oznaczeniem stężenia cholesterolu całkowitego, frakcji HDL i triglicerydów (TG). Stężenie frakcji LDL we krwi jest najważniejszym czynnikiem wpływającym na ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych, a obniżenie jego podwyższonego poziomu jest głównym celem stosowania terapii farmakologicznych obniżających stężenie lipidów.

Badanie poziomu LDL powinno wchodzić w skład podstawowych badań profilaktycznych, wykonywanych u osób zdrowych minimum raz na 4–5 lat, a najlepiej co roku. U osób ze zwiększonym ryzykiem choroby niedokrwiennej serca badanie powinno być wykonywane częściej, zgodnie z zaleceniami lekarza.

Do najważniejszych czynników, wpływających na zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych należą:

  • nadczynność i niedoczynność tarczycy,
  • cukrzyca,
  • choroby nerek,
  • choroby o podłożu zapalnym, np. reumatoidalne zapalenie stawów (RZS),
  • genetyczne predyspozycje do podwyższonego poziomu cholesterolu, tzw. hipercholesterolemie rodzinne,
  • wiek powyżej 40 r.ż u mężczyzn i 50 r.ż. u kobiet,
  • nieprawidłowa dieta,
  • palenie papierosów,
  • nadużywanie alkoholu,
  • brak aktywności fizycznej,
  • przewlekły stres,
  • nadwaga,
  • otyłość,
  • zespół metaboliczny.
Dowiedz się więcej o tym, jak bolą nerki i jakie są typowe i nietypowe objawy chorych nerek

Oznaczenie stężenia LDL może być także pomocne dla osób, chcących sprawdzić efektywność stosowanej diety lub wykonywanych ćwiczeń fizycznych, ponadto kobiet przyjmujących tabletki antykoncepcyjne lub osób będących w trakcie terapii retinoidami, ponadto wśród tych pacjentów, u których w badaniu przesiewowym wykryto podwyższony poziom cholesterolu całkowitego i dla skarżących się na dolegliwości sugerujące chorobę niedokrwienną: bóle w okolicy mostka, gniecenie i ucisk w klatce piersiowej (występujące zwłaszcza przy wysiłku fizycznym), osłabienie, zawroty głowy, uczucie duszności, kołatanie serca, pocenie się lub nudności.

Polecane dla Ciebie

Jak przygotować się do badania LDL? Jak wygląda badanie LDL?

Oznaczenie poziomu cholesterolu LDL, podobnie jak cały lipidogram, wykonywane jest w próbce krwi żylnej, pobieranej zazwyczaj z żyły łokciowej. W ciągu dwóch tygodni poprzedzających badanie należy stosować swoją zwyczajową dietę, unikać odchudzania i wprowadzania zmian w standardowym jadłospisie. Na 2.–3. dni przed udaniem się do punktu pobrań warto natomiast ograniczyć spożywanie alkoholu oraz unikać stresu. Na badanie LDL należy zgłosić się na czczo, tj. po co najmniej 8-godzinnej przerwie w spożywaniu posiłków. Jeżeli pacjent stosuje leki obniżające poziom cholesterolu we krwi, powinien zgłosić ten fakt lekarzowi w momencie kierowania go na badanie oraz ustalić, czy konieczna jest przerwa w ich przyjmowaniu.

Cholesterol LDL – normy dla kobiet, mężczyzn i dzieci. Przyczyny i skutki za wysokiego cholesterolu LDL

Cholesterol LDL jest jednym z nielicznych parametrów, dla którego zakresy referencyjne nie są ustalane względem określonej płci lub wieku, a w zależności od tego, czy pacjent poddający się badaniu jest osobą zdrową, czy też jest obciążony ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych lub już na nie choruje. Dla osób nieobciążonych ryzykiem rozwoju miażdżycy uznaje się, że prawidłowe wartości LDL nie przekraczają 135 mg/dl, wartości graniczne to 135-155 mg/dl, a każdy wynik powyżej 155 mg/dl uznawany jest za nieprawidłowy. U pacjentów obciążonych zwiększonym ryzykiem sercowo-naczyniowym poziom LDL nie powinien przekraczać 115 mg/dl, a u osób chorujących na schorzenia układu sercowo-naczyniowego nie powinien być wyższy niż 100 mg/dl, a według niektórych lekarzy nawet 75 mg/dl.

Do najczęstszych przyczyn podwyższonego poziomu LDL należą: nieodpowiednia, bogata w cholesterol i nasycone kwasy tłuszczowe (NKT) dieta, która prowadzi do nadwagi i otyłości, ponadto palenie papierosów, nadmierne spożywanie alkoholu, brak lub zbyt mała aktywność fizyczna, cukrzyca, zespół metaboliczny oraz czynniki genetyczne, w wyniku których dochodzi do rozwoju wrodzonych hipercholesterolemii. Konsekwencją podwyższonego stężenia LDL we krwi są zmiany miażdżycowe tętnic wieńcowych, mózgowych i tętnic kończyn dolnych, które mogą prowadzić do udarów mózgu, czy zawałów serca.  Aby uchronić się przed nimi konieczne jest kontrolowanie i właściwe leczenie dyslipidemii, czyli nieprawidłowego stężenia lipidów we krwi.

Której frakcji cholesterolu i dlaczego powinno być więcej HDL czy LDL?

Cholesterol HDL, w przeciwieństwie do LDL, przyczynia się do zapobiegania miażdżycy i ma działanie antyoksydacyjne, dlatego nazywany jest „dobrym cholesterolem”. HDL usuwa nadmiar cholesterolu z naczyń krwionośnych, działa regeneracyjnie na śródbłonek naczyń i obniża poziom cholesterolu LDL we krwi. Z tego względu, najlepszym stanem dla ludzkiego organizmu jest wysoki poziom HDL i niski LDL. Im niższy jest po „dobrego cholesterolu” we krwi, tym wyższe ryzyko rozwoju chorób układu krążenia i zawału serca.

Jak obniżyć podwyższony poziom LDL?

Decyzja o tym, czy podwyższony poziom LDL wymaga wprowadzenia leczenia farmakologicznego, jest podejmowana przez lekarza, który oprócz analizy kompletu wyników badań laboratoryjnych bierze także pod uwagę ogólny stan zdrowia pacjenta, jego wiek, wagę, tryb życia i obciążenie rodzinne. Oprócz farmakoterapii istnieje jednak cały szereg czynników wpływających na obniżenie poziomu cholesterolu, które można modyfikować samodzielnie. Przede wszystkim warto zacząć od wprowadzenia zmian w codziennym jadłospisie: ograniczyć produkty zawierające nasycone kwasy tłuszczowe i tłuszcze trans (nabiał, mięso, smalec, jedzenie typu fast food, gotowe produkty cukiernicze), zamieniając je na posiłki bogate w jedno- i wielonienasycone kwasy tłuszczowe, a także wzbogacić dietę w żywność funkcjonalną, zawierającą fitosterole roślinne oraz błonnik pokarmowy ograniczający wchłanianie tłuszczów w jelicie. Korzystnie na profil lipidowy wpływa także zrzucenie nadwagi oraz aktywność fizyczna, ograniczenie palenia tytoniu i nadużywania alkoholu. Dodatkowo warto popracować nad umiejętnością radzenia sobie ze stresem i życiowymi wyzwaniami, ponieważ zasoby te pozwalają na znaczne ograniczenie ryzyka wystąpienia wszystkich chorób układu krążenia.

Cholesterol LDL – cena/refundacja i skierowanie na badania

Na oznaczenie stężenia cholesterolu LDL pacjenta może skierować zarówno lekarz rodzinny, jak również specjalista. Osoby posiadające skierowanie wykonują badanie bezpłatnie, w ramach refundacji przez NFZ. Jeżeli natomiast jest ono realizowane w ramach prywatnej inicjatywy, jego koszt nie przekracza zazwyczaj 25 zł.

  1. Dembińska-Kieć A. i in., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, podręcznik dla studentów medycyny, Wrocław 2009, wydanie 3.
  2. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Kraków 2010.
  3. Banach M. i in., Wytyczne PTL/KLRwP/PTK dotyczące postępowania w zaburzeniach lipidowych dla lekarzy rodzinnych 2016, Kardiologia Polska, 2016, nr 74, supl. VIII.
  4. Pejic R.N., Familial hypercholesterolemia,  Ochsner Journal, 2014, nr 14 (4).
  5. Hevonoja T. i in., Structure of low density lipoprotein (LDL) particles: basis for understanding molecular changes in modified LDL, Biochim. Biophys. Acta., 2000, nr 15.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Insulina – normy we krwi, wskazania, cena. Badanie insuliny po obciążeniu. Czy hiperglikemia i hipoglikemia są groźne dla życia?

    Insulina i normy z nią związane są jednym z głównych wskaźników prawidłowej pracy trzustki. Badanie poziomu tego hormonu pozwala na dokonanie oceny zmian w gospodarce węglowodanowej, a w przypadku wystąpienia hipoglikemii lub hiperglikemii wdrożenie odpowiedniego leczenia tych zaburzeń, których zaniedbane może się rozwinąć w szereg chorób metabolicznych, w tym przede wszystkim w cukrzycę typu II. Osoby, które zauważyły u siebie zaburzenia widzenia, zawroty głowy, przyspieszoną akcję serca lub zlewne poty powinny koniecznie zgłosić się na badanie poziomu insuliny.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną pornień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Jak rozpoznać toczeń rumieniowaty układowy?

    Toczeń rumieniowaty układowy, podobnie jak inne choroby układowe tkanki łącznej, jest przewlekłą chorobą nieuleczalną, którą można zdiagnozować m.in. dzięki badaniu przeciwciał ANA. Nie można nigdy samodzielnie interpretować wyników analiz, polegać na informacjach i zdjęciach zamieszczanych na internetowych forach oraz bagatelizować objawów. Diagnostyka tocznia jest bardzo złożonym procesem, który wymaga wyjątkowo indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

  • Testy DNA na ojcostwo – jak wygląda badanie, ile kosztuje i kiedy można je wykonać?

    Testy na ojcostwo wykonywane są od lat 80. XX wieku. Przez lata zmieniały się techniki inżynierii genetycznej, dzięki którym możliwe stało się ustalenie lub wykluczenie ewentualnego rodzicielstwa. Obecnie nie ma konieczności czekania z wykonaniem badań aż do momentu narodzin dziecka, ponieważ może je wykonać jeszcze na etapie rozwoju płodowego. Jak wygląda badanie? Skąd pobrać próbkę do testu i ile on kosztuje?

  • Cytologia płynna (LBC) a tradycyjna – która jest bardziej dokładna? Cena, refundacja

    Regularnie wykonywana cytologia pomaga uniknąć zachorowania na raka szyjki macicy. Przez wiele lat była ona wykonywana jedynie w formie szkiełkowej. W 2016 roku Polskie Towarzystwo Patologów (PTP) wnioskowało do Ministerstwa Zdrowia o zmianę standardów diagnostycznych na bardziej dokładne i czułe, czyli na cytologię na podłożu płynnym, nazywanej w skrócie LBC. Jak wygląda cytologia płynna i czym różni się od klasycznej metody diagnostycznej?  Czy cytologia na podłożu płynnym jest refundowana przez NFZ?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij