Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"? - portal DOZ.pl
Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?
Barbara Sitek

Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?

Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „dobrego cholesterolu" wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. . Zaleca się, by badanie wykonywać raz w roku w ramach badań profilaktycznych.

Co to jest cholesterol LDL?

Cholesterol LDL obok cholesterolu HDL i vLDL (tzw. małych lipoprotein) stanowi jedną z frakcji składających się na cholesterol całkowity. W związku z tym, że zarówno cholesterol, jak i triglicerydy są związkami nierozpuszczalnymi w wodzie, aby mogły być one transportowane we krwi, tworzą kompleksy z białkami, zwane lipoproteinami. Frakcja LDL, czyli cholesterol zawarty w lipoproteinach o małej gęstości, stanowi ok. 70% z całkowitej puli cholesterolu w organizmie i odpowiada za transport wolnego cholesterolu do komórek, gdzie jest on następnie wykorzystywany do budowy błon komórkowych, naprawy uszkodzonych komórek, syntezy hormonów i kwasów żółciowych oraz produkcji witaminy D.

Kiedy cholesterolu LDL jest w organizmie za dużo, jego nadmiar jest gromadzony w wątrobie, ale może być także odkładany w światłach naczyń krwionośnych i wykorzystywany do budowy tzw. blaszek miażdżycowych, co z kolei prowadzi do zatykania naczyń krwionośnych i zwiększa ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca, czy udar niedokrwienny mózgu. Dlatego też LDL bywa potocznie nazywany „złym cholesterolem”, a jego podwyższony poziom wymaga konsultacji z lekarzem.

Za usuwanie nadmiaru LDL odpowiada frakcja „dobrego cholesterolu”, czyli HDL. Kiedy jednak poziom HDL jest obniżony, a cholesterol LDL jest wciąż dostarczany do organizmu wraz z pożywieniem, dolegliwości związane z miażdżycą naczyń nasilają się i mogą prowadzić do groźnych dla zdrowia i życia konsekwencji.

Kiedy należy wykonać oznaczenie poziomu cholesterolu LDL?

Oznaczenie poziomu cholesterolu LDL wykonywane jest najczęściej w ramach lipidogramu, wraz z oznaczeniem stężenia cholesterolu całkowitego, frakcji HDL i triglicerydów (TG). Stężenie frakcji LDL we krwi jest najważniejszym czynnikiem wpływającym na ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych, a obniżenie jego podwyższonego poziomu jest głównym celem stosowania terapii farmakologicznych obniżających stężenie lipidów.

Badanie poziomu LDL powinno wchodzić w skład podstawowych badań profilaktycznych, wykonywanych u osób zdrowych minimum raz na 4–5 lat, a najlepiej co roku. U osób ze zwiększonym ryzykiem choroby niedokrwiennej serca badanie powinno być wykonywane częściej, zgodnie z zaleceniami lekarza.

Do najważniejszych czynników, wpływających na zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych należą:

  • nadczynność i niedoczynność tarczycy,
  • cukrzyca,
  • choroby nerek,
  • choroby o podłożu zapalnym, np. reumatoidalne zapalenie stawów (RZS),
  • genetyczne predyspozycje do podwyższonego poziomu cholesterolu, tzw. hipercholesterolemie rodzinne,
  • wiek powyżej 40 r.ż u mężczyzn i 50 r.ż. u kobiet,
  • nieprawidłowa dieta,
  • palenie papierosów,
  • nadużywanie alkoholu,
  • brak aktywności fizycznej,
  • przewlekły stres,
  • nadwaga,
  • otyłość,
  • zespół metaboliczny.

Oznaczenie stężenia LDL może być także pomocne dla osób, chcących sprawdzić efektywność stosowanej diety lub wykonywanych ćwiczeń fizycznych, ponadto kobiet przyjmujących tabletki antykoncepcyjne lub osób będących w trakcie terapii retinoidami, ponadto wśród tych pacjentów, u których w badaniu przesiewowym wykryto podwyższony poziom cholesterolu całkowitego i dla skarżących się na dolegliwości sugerujące chorobę niedokrwienną: bóle w okolicy mostka, gniecenie i ucisk w klatce piersiowej (występujące zwłaszcza przy wysiłku fizycznym), osłabienie, zawroty głowy, uczucie duszności, kołatanie serca, pocenie się lub nudności.

Polecane dla Ciebie

Jak przygotować się do badania LDL? Jak wygląda badanie LDL?

Oznaczenie poziomu cholesterolu LDL, podobnie jak cały lipidogram, wykonywane jest w próbce krwi żylnej, pobieranej zazwyczaj z żyły łokciowej. W ciągu dwóch tygodni poprzedzających badanie należy stosować swoją zwyczajową dietę, unikać odchudzania i wprowadzania zmian w standardowym jadłospisie. Na 2.–3. dni przed udaniem się do punktu pobrań warto natomiast ograniczyć spożywanie alkoholu oraz unikać stresu. Na badanie LDL należy zgłosić się na czczo, tj. po co najmniej 8-godzinnej przerwie w spożywaniu posiłków. Jeżeli pacjent stosuje leki obniżające poziom cholesterolu we krwi, powinien zgłosić ten fakt lekarzowi w momencie kierowania go na badanie oraz ustalić, czy konieczna jest przerwa w ich przyjmowaniu.

Cholesterol LDL – normy dla kobiet, mężczyzn i dzieci. Przyczyny i skutki za wysokiego cholesterolu LDL

Cholesterol LDL jest jednym z nielicznych parametrów, dla którego zakresy referencyjne nie są ustalane względem określonej płci lub wieku, a w zależności od tego, czy pacjent poddający się badaniu jest osobą zdrową, czy też jest obciążony ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych lub już na nie choruje. Dla osób nieobciążonych ryzykiem rozwoju miażdżycy uznaje się, że prawidłowe wartości LDL nie przekraczają 135 mg/dl, wartości graniczne to 135-155 mg/dl, a każdy wynik powyżej 155 mg/dl uznawany jest za nieprawidłowy. U pacjentów obciążonych zwiększonym ryzykiem sercowo-naczyniowym poziom LDL nie powinien przekraczać 115 mg/dl, a u osób chorujących na schorzenia układu sercowo-naczyniowego nie powinien być wyższy niż 100 mg/dl, a według niektórych lekarzy nawet 75 mg/dl.

Do najczęstszych przyczyn podwyższonego poziomu LDL należą: nieodpowiednia, bogata w cholesterol i nasycone kwasy tłuszczowe (NKT) dieta, która prowadzi do nadwagi i otyłości, ponadto palenie papierosów, nadmierne spożywanie alkoholu, brak lub zbyt mała aktywność fizyczna, cukrzyca, zespół metaboliczny oraz czynniki genetyczne, w wyniku których dochodzi do rozwoju wrodzonych hipercholesterolemii. Konsekwencją podwyższonego stężenia LDL we krwi są zmiany miażdżycowe tętnic wieńcowych, mózgowych i tętnic kończyn dolnych, które mogą prowadzić do udarów mózgu, czy zawałów serca.  Aby uchronić się przed nimi konieczne jest kontrolowanie i właściwe leczenie dyslipidemii, czyli nieprawidłowego stężenia lipidów we krwi.

Której frakcji cholesterolu i dlaczego powinno być więcej HDL czy LDL?

Cholesterol HDL, w przeciwieństwie do LDL, przyczynia się do zapobiegania miażdżycy i ma działanie antyoksydacyjne, dlatego nazywany jest „dobrym cholesterolem”. HDL usuwa nadmiar cholesterolu z naczyń krwionośnych, działa regeneracyjnie na śródbłonek naczyń i obniża poziom cholesterolu LDL we krwi. Z tego względu, najlepszym stanem dla ludzkiego organizmu jest wysoki poziom HDL i niski LDL. Im niższy jest po „dobrego cholesterolu” we krwi, tym wyższe ryzyko rozwoju chorób układu krążenia i zawału serca.

Jak obniżyć podwyższony poziom LDL?

Decyzja o tym, czy podwyższony poziom LDL wymaga wprowadzenia leczenia farmakologicznego, jest podejmowana przez lekarza, który oprócz analizy kompletu wyników badań laboratoryjnych bierze także pod uwagę ogólny stan zdrowia pacjenta, jego wiek, wagę, tryb życia i obciążenie rodzinne. Oprócz farmakoterapii istnieje jednak cały szereg czynników wpływających na obniżenie poziomu cholesterolu, które można modyfikować samodzielnie. Przede wszystkim warto zacząć od wprowadzenia zmian w codziennym jadłospisie: ograniczyć produkty zawierające nasycone kwasy tłuszczowe i tłuszcze trans (nabiał, mięso, smalec, jedzenie typu fast food, gotowe produkty cukiernicze), zamieniając je na posiłki bogate w jedno- i wielonienasycone kwasy tłuszczowe, a także wzbogacić dietę w żywność funkcjonalną, zawierającą fitosterole roślinne oraz błonnik pokarmowy ograniczający wchłanianie tłuszczów w jelicie. Korzystnie na profil lipidowy wpływa także zrzucenie nadwagi oraz aktywność fizyczna, ograniczenie palenia tytoniu i nadużywania alkoholu. Dodatkowo warto popracować nad umiejętnością radzenia sobie ze stresem i życiowymi wyzwaniami, ponieważ zasoby te pozwalają na znaczne ograniczenie ryzyka wystąpienia wszystkich chorób układu krążenia.

Cholesterol LDL – cena/refundacja i skierowanie na badania

Na oznaczenie stężenia cholesterolu LDL pacjenta może skierować zarówno lekarz rodzinny, jak również specjalista. Osoby posiadające skierowanie wykonują badanie bezpłatnie, w ramach refundacji przez NFZ. Jeżeli natomiast jest ono realizowane w ramach prywatnej inicjatywy, jego koszt nie przekracza zazwyczaj 25 zł.

  1. Dembińska-Kieć A. i in., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, podręcznik dla studentów medycyny, Wrocław 2009, wydanie 3.
  2. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Kraków 2010.
  3. Banach M. i in., Wytyczne PTL/KLRwP/PTK dotyczące postępowania w zaburzeniach lipidowych dla lekarzy rodzinnych 2016, Kardiologia Polska, 2016, nr 74, supl. VIII.
  4. Pejic R.N., Familial hypercholesterolemia,  Ochsner Journal, 2014, nr 14 (4).
  5. Hevonoja T. i in., Structure of low density lipoprotein (LDL) particles: basis for understanding molecular changes in modified LDL, Biochim. Biophys. Acta., 2000, nr 15.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Badanie kału – pasożyty, krew utajona, resztki pokarmowe. Jak pobrać kał do badania?

    Badanie kału jest jednym z podstawowych narzędzi oceny kondycji układu pokarmowego. Pozwala zdiagnozować zarówno niegroźne schorzenia, jak i rozwijające się stany nowotworowe tego obszaru. W zależności od rodzaju badania, które ma zostać wykonane, zaleca się inny sposób pobrania materiału, jego ilości i czas przechowywania próbki. Jak właściwie pobrać kał do badania, ile kosztują testy na obecność patogenów, niestrawionych resztek pokarmowych i krwi utajonej w stolcu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. 

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy wysokie markery nowotworowe są powodem do zmartwień?

    Markery nowotworowe to istotny wskaźnik z diagnostycznego punktu widzenia. Najczęściej wykorzystuje się je w ocenie zaawansowania choroby onkologicznej, monitorowaniu postępów leczenia i wykrywaniu ewentualnego nawrotu wielu rodzajów nowotworów. Badanie poziomu markerów nowotworowych nie jest jednak doskonałym i jedynym wskaźnikiem, na który należy zwracać uwagę. Wyniki badań należy zawsze interpretować w połączeniu z badaniami obrazowymi, wywiadem klinicznym i badaniem fizykalnym, które mogą pomóc zoptymalizować interdyscyplinarne podejście do kwestii postępowania zarówno z pacjentami onkologicznymi, jak i cierpiącymi z powodu innych niż onkologiczne chorób. Dlaczego podwyższony poziom znaczników nowotworowych to nie wyrok, ile kosztuje badanie markerów i czy jest ono refundowane?

  • Badanie poziomu adrenaliny – jakie są wskazania i ile kosztuje?

    Adrenalina kojarzy się zazwyczaj z ekstremalnymi przeżyciami lub stresem, ale czy można zbadać jej poziom profilaktycznie lub oceniając wyniki laboratoryjne zdiagnozować groźną dla zdrowia chorobę? Otóż można, a czasami nawet trzeba. Jakie są normy adrenaliny w organizmie, jak wygląda badanie jej poziomu i czy od adrenaliny można się uzależnić? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • MCHC – badanie, podwyższone, niskie, interpretacja wyników

    Średnie stężenie hemoglobiny w krwince czerwonej, czyli erytrocycie, można oznaczyć, wykonując badanie morfologii krwi, co zostanie oznaczone na wyniku skrótem MCHC. Niskie lub wysokie MCHC może wskazywać na szereg zaburzeń, niemniej zazwyczaj nie stanowi samodzielnego parametru, dzięki któremu diagnozuje się chorobę. Jakie są normy MCHC i przyczyny zaburzeń tego wskaźnika? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Chromogranina – badanie markeru, wskazania, normy

    Chromogranina A (CgA) jest białkiem komórek neuroendokrynych i endokrynnych – prawidłowych i nowotworowych. CgA produkowane jest głównie przez komórki chromochłonne w rodzeniu nadnerczy (syntetyzują adrenalinę i noradrenalinę) lub w komórkach trzustki (beta). Naturalnie jego stężenie jest niskie, a właściwości CgA wykorzystuje się jako niespecyficzny (nieprzypisane tylko do jednego rodzaju guza) marker nowotworów neuroendokrynnych (NET). Jak interpretować wyniki badania i czy podwyższony poziom CgA to potwierdzenie rozwoju choroby nowotworowej?

  • Badanie ACTH (kortykotropina) – normy, wskazania, cena

    Kortykotropina, czyli ACTH to hormon, którego poziom rośnie, kiedy spada stężenie hormonu stresu, czyli kortyzolu. Przez wzgląd na zależność występującą między tymi dwoma hormonami, często wskazania do badania poziomu ACTH są analogiczne do wskazań stosowanych przy zlecaniu badania poziomu kortyzolu. Poziom kortykotropiny charakteryzuje się dobową zmiennością, dlatego nie bez znaczenia jest pora dnia, o której oddaje się krew do analizy. Jakie są normy ACTH, ile kosztuje badanie i czy należy je wykonać, będąc na czczo?

  • Fosforany – badanie, normy we krwi, obniżone i wysokie

    Badanie poziomu fosforanów nie jest najczęściej zlecanym lub wybieranym przez pacjentów rodzajem oznaczenia parametrów krwi. Analiza ich poziomu zlecana jest przede wszystkim podczas diagnostyki chorób kości, tarczycy i nerek. Objawy hiperfosfatemii, czyli podwyższonego poziomu fosforu we krwi, zwykle nie są zauważalne dla pacjenta. Mogą pojawić się u niego natomiast objawy hipokalcemii, czyli spadku poziomu wapnia, wynikającego z wiązania się fosforu z wapniem w surowicy krwi. Kiedy należy wykonać badanie fosforanów, ile kosztuje badanie i czy drętwienie stawów to jeden z objawów zaburzeń gospodarki fosforanowej? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij