Badanie poziomu cholesterolu
Agnieszka Gierszon

Cholesterol całkowity – badanie, norma i interpretacja wyników

Badanie poziomu cholesterolu całkowitego to jedno z podstawowych badań, które ocenia ogólny poziom cholesterolu we krwi. Cholesterol całkowity to suma cholesterolu LDL (lipoproteiny o niskiej gęstości), cholesterolu HDL (lipoproteiny o wysokiej gęstości) oraz cholesterolu VLDL (lipoproteiny o bardzo niskiej gęstości).

  1. Czym jest cholesterol całkowity (TC)?
  2. Jak wygląda badanie cholesterolu całkowitego?
  3. Normy cholesterolu całkowitego u kobiet, mężczyzn i dzieci
  4. Kto powinien wykonać badanie cholesterolu całkowitego? Wskazania
  5. Badanie poziomu cholesterolu całkowitego – cena, refundacja, skierowanie

Cholesterol to organiczny, lipidowy związek chemiczny z grupy steroli. Po części dostarczany jest do organizmu z pożywieniem, jednak w głównej mierze jest syntetyzowany w organizmie człowieka. Stanowi m.in. składnik błon komórkowych, jest też prekursorem hormonów steroidowych, płciowych, witaminy D3 czy kwasów żółciowych. Nadmiar cholesterolu skutkuje schorzeniami układu krwionośnego i sercowo-naczyniowego, m.in. miażdżycą bądź chorobą niedokrwienną serca, i zwiększa ryzyko udaru.

Czym jest cholesterol całkowity (TC)?

Cholesterol to substancja, która w około 60–70% wytwarzana jest w organizmie ludzkim przez wątrobę i jelita. Z pożywieniem do organizmu trafia jedynie ok. 30–40% puli cholesterolu. Cholesterol jest prekursorem hormonów steroidowych (w tym kortyzolu) i płciowych (testosteronu, estrogenów, progesteronu), witaminy D3 oraz kwasów żółciowych, jest także składnikiem błon komórkowych i cytoplazmatycznych. We krwi cholesterol krąży w formie lipoprotein, czyli złożonych kompleksów białkowo-lipidowych. Niektóre z nich, jak „dobry cholesterol” HDL (ang. High-Density Lipoprotein), transportują nadmiar cholesterolu, ułatwiając jego rozpad lub eliminację z organizmu. Inne, jak „zły cholesterol” LDL (ang. Low-Density Lipoprotein), odpowiadają za odkładanie cholesterolu w narządach i tkankach.

Powiązane produkty

Jakie są objawy zbyt wysokiego poziomu TC?

Podwyższony poziom cholesterolu na początku nie daje żadnych objawów, dopiero gdy znacznie przekroczy przyjęte normy, u pacjentów mogą pojawiać się: ból i zapalenie ścięgien oraz kępki żółte, stanowiące złogi cholesterolu zmagazynowane pod skórą. Osoby, u których występuje zbyt wysokie stężenie cholesterolu całkowitego, wynikające zarówno z jego nadmiernej syntezy, jak i – zwykle częściej – z nadmiernego spożycia potraw zawierających dużo tłuszczów nasyconych i trans nienasyconych kwasów tłuszczowych (tzw. tłuszczów trans), narażone są jednak na powstawanie blaszek miażdżycowych na ścianach naczyń krwionośnych, miażdżycę i zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Badanie poziomu cholesterolu całkowitego (TC, ang. Total Cholesterol) pozwala określić całkowite stężenie cholesterolu związanego ze wszystkimi lipoproteinami i ocenić ryzyko sercowo-naczyniowe.

Jak wygląda badanie cholesterolu całkowitego?

Badanie cholesterolu całkowitego stanowi zwykle część większego badania – tzw. profilu lipidowego (lipidogramu). W skład badania profilu lipidowego wchodzi nie tylko oznaczenie poziomu cholesterolu całkowitego, ale także oznaczenie stężenia cholesterolu HDL, LDL, nie-HDL, trójglicerydów (TG, ang. Triglycerides). Dodatkowo badanie profilu lipidowego można poszerzyć o oznaczenie poziomu lipoproteiny a (Lp (a)) i apolipoproteiny B (apoB). Badanie przeprowadza się w surowicy lub osoczu krwi, wymaga więc pobrania od pacjenta próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego. Krew do badania należy pobierać w warunkach codziennego odżywiania się i aktywności fizycznej pacjenta.

Zgodnie z najnowszymi rekomendacjami ekspertów nie ma wymogu, by pacjent do badania poziomu cholesterolu całkowitego pozostawał na czczo. Badanie w próbkach pobranych po ok. 10-godzinnym poście należy powtórzyć u tych pacjentów, u których stężenie trójglicerydów w próbce pobranej nie na czczo będzie większe niż 5 mmol/L (440 mg/dL).

Normy cholesterolu całkowitego u kobiet, mężczyzn i dzieci

Zgodnie z najnowszymi wytycznymi towarzystw naukowych aktualna norma cholesterolu całkowitego (tzw. wartość docelowa lub pożądana) na czczo i nie na czczo nie powinna przekraczać 5 mmol/L (190 mg/dL) zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Wartość TC poniżej 5 mmol/L odzwierciedla jednocześnie niskie ryzyko sercowo-naczyniowe u pacjenta. Wartość alarmową stężenia cholesterolu całkowitego stanowi aktualnie granica 7,5 mmol/L (290 mg/dL), powyżej której u pacjenta można już podejrzewać genetycznie uwarunkowane zaburzenia lipidowe (heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna – FH, ang. Familial Hypercholesterolemia).

Wartości graniczne, mieszczące się w zakresie od ok. 5,18 do 6,5 mmol/L (200–250 mg/dL) świadczą o umiarkowanym ryzyku sercowo-naczyniowym. W sytuacji, gdy wynik badania cholesterolu całkowitego u pacjenta wyniesie np. 220, 230 czy 250 mg/dL, lekarz zaleci dalsze badania całego profilu lipidowego i wybierze postępowanie terapeutyczne zgodnie z otrzymanymi wynikami i wiedzą o stanie klinicznym pacjenta.

Według zaleceń amerykańskich towarzystw naukowych poziom cholesterolu całkowitego dla dzieci i młodych dorosłych pomiędzy 10 a 19 rokiem życia nie powinien przekraczać 4,3 mmol/L (170 mg/dL), a wartość alarmową stanowi poziom powyżej 5,1 mmol/L (200 mg/dL). Należy jednak pamiętać, że w przypadku dzieci i młodzieży kategorie ryzyka sercowo-naczyniowego rozpatrywane są indywidualnie i według innych kryteriów. Każdorazowo należy omówić je z pediatrą, który uzależni dalsze postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne od wywiadu rodzinnego, wieku dziecka i jego aktualnego stanu klinicznego.

PREPARATY NA CHOLESTEROL

PREPARATY NA NADCIŚNIENIE

PREPARATY NA WĄTROBĘ I TRZUSTKĘ

Kto powinien wykonać badanie cholesterolu całkowitego? Wskazania

Analiza profilu lipidowego, w tym oznaczenie poziomu cholesterolu całkowitego, jest przeprowadzana nie tylko w przypadku diagnostyki i monitorowania leczenia zaburzeń lipidowych u pacjentów, ale także jako badanie profilaktyczne, pozwalające ocenić ryzyko sercowo-naczyniowe, w tym ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej, zawału serca, miażdżycy bądź udaru.

U zdrowych osób dorosłych zaleca się rutynowe oznaczanie poziomu cholesterolu mniej więcej raz na pięć lat.

Pacjenci pozostający pod opieką lekarską ze względu na zaburzenia lipidowe, naczyniowe czy kardiologiczne powinni wykonywać badanie każdorazowo na zlecenie lekarza prowadzącego. O badaniu cholesterolu nie powinni zatem zapominać pacjenci z grup ryzyka sercowo-naczyniowego, tj. mężczyźni w wieku powyżej 45 lat i kobiety powyżej 55 lat, osoby palące papierosy, leczące się na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, choroby nerek, wątroby lub tarczycy, a także pacjenci z otyłością, nadwagą lub chorobą serca w wywiadzie klinicznym bądź rodzinnym.

U dzieci i młodych dorosłych nie oznacza się cholesterolu rutynowo w ramach badań profilaktycznych, chyba że w rodzinie występowały poważne epizody chorób na tle zaburzeń lipidowych lub sami młodzi pacjenci cierpią na nadwagę, otyłość, nadciśnienie tętnicze, spożywają nadmierne ilości tłuszczów w diecie lub palą papierosy.

Jak zbić wysoki cholesterol?

Hipercholesterolemia, czyli zbyt wysoki poziom cholesterolu we krwi, może prowadzić do chorób układu krążenia, ważne jest zatem, aby stężenie cholesterolu utrzymywało się w granicach normy. Czynnikami ryzyka hipercholesterolemii są: uwarunkowania genetyczne, wiek pacjenta, nieodpowiednia dieta (niskobłonnikowa i bogata w tłuszcze trans i nasycone), otyłość, stres, palenie papierosów i brak aktywności fizycznej. O ile trudno jest wpłynąć na wiek i wywiad rodzinny w kierunku zaburzeń lipidowych, o tyle utrzymywanie odpowiedniej diety i kondycji, a także prowadzenie zdrowego stylu życia pozbawionego używek (w tym głównie tytoniu), pomaga obniżyć poziom cholesterolu we krwi.

Badania wskazują, że najważniejszym czynnikiem w zbijaniu poziomu cholesterolu do normy pozostaje zdrowa, niskotłuszczowa i wysokobłonnikowa dieta.

Należy pamiętać, że niezależnie od wymienionych czynników ryzyka stężenie cholesterolu wzrasta w surowicy kobiet ciężarnych oraz przyjmujących niektóre leki (np. steroidy, beta-blokery, doustną antykoncepcję, witaminę D3 lub epinefrynę).

Czy cholesterol całkowity może być za niski? Przyczyny i objawy

Poziom cholesterolu obniża się znacząco w przebiegu chorób nowotworowych, u pacjentów z niedożywieniem, po zawale serca i z chorobami wątroby. Spada również w ostrych procesach zapalnych, po urazach i dużych zabiegach chirurgicznych oraz po wypadkach. Brak jednak naukowego potwierdzenia, że niski poziom cholesterolu może być niekorzystny dla pacjenta.

Badanie poziomu cholesterolu całkowitego – cena, refundacja, skierowanie

Gdy na badanie poziomu cholesterolu całkowitego skieruje nas lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), koszt badania pokryje Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Jeżeli zdecydujemy się na oznaczenie stężenia cholesterolu całkowitego prywatnie, badanie wykonamy w każdym rutynowym medycznym laboratorium diagnostycznym, a jego koszt wyniesie od 10 do 20 złotych, w zależności od lokalizacji laboratorium. Na wynik badania czeka się nie dłużej niż jeden dzień roboczy. Należy pamiętać, by otrzymane wyniki badania skonsultować ze zlecającym je lekarzem, który przy ich interpretacji weźmie pod uwagę nie tylko wartość pojedynczego oznaczenia, ale też wywiad kliniczny, wskazania do badania i aktualny stan zdrowia pacjenta.

Kliknij i pobierz nasz e-book "Dieta na obniżenie cholesterolu"

 

  1. Banach M., Burchardt P., Chlebus K. i in., WYTYCZNE PTL/KLRwP/PTK/PTDL/PTD/PTNT DIAGNOSTYKI I LECZENIA ZABURZEŃ LIPIDOWYCH W POLSCE 2021, Lekarz POZ Suplement 2021.
  2. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, pod red. A. Dembińskiej-Kieć, J. Naskalskiego i B. Solnicy, wyd. IV, Wrocław 2018.
  3. Choroby układu krążenia, red. A. Budaj, W. Leśniak, [w:] Interna Szczeklika 2019, red. prowadzący P. Gajewski, Kraków 2019.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Statyny na cholesterol – szkodliwość, dawkowanie i skutki uboczne

    Podstawowym celem stosowania statyn jest obniżanie poziomu cholesterolu i zapobieganie wystąpienia miażdżycy wśród pacjentów bez chorób sercowo-naczyniowych, ale znajdujących się w grupach wysokiego ryzyka. Pomaga to zapobiegać zawałom, udarom i chorobom naczyniowym, które rozwijają się wraz ze wzrostem blaszek miażdżycowych w tętnicach.

  • Zioła na cholesterol – jakie zioła stosować, aby obniżyć poziom cholesterolu we krwi?

    W regulacji poziomu cholesterolu i trójglicerydów we krwi będą pomocne zioła, który zawierają substancje normalizujące metabolizm lipidów w organizmie. Dzięki nim można wesprzeć terapię farmakologiczną. Które zioła na cholesterol wybrać?

  • Cholesterol HDL – badanie, normy. Co oznacza obniżony poziom „dobrego cholesterolu”?

    Badanie poziomu cholesterolu HDL jest jednym z głównych oznaczeń zlecanych osobom, u których ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych jest wysokie. Pacjenci chorujący na cukrzycę, po przebytym zawale serca, palacze oraz kobiety przyjmujące hormonalną terapię antykoncepcyjną, beta-blokery lub retinoidy powinni częściej oznaczać poziom dobrego cholesterolu i jego stosunek do LDL. Badaniami dodatkowymi, które zaleca się wykonać przy oznaczeniu HDL, są stężenia cholesterolu całkowitego, LDL i trójglicerydów. Jak należy się przygotować do oznaczenia poziomu HDL? Ile kosztuje badanie? Czy może być refundowane? Czy aby zbadać poziom cholesterolu HDL, trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu”?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonywać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „złego cholesterolu” wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hipercholesterolemia – przyczyny, objawy i leczenie. Czy jest groźna?

    Choroby układu sercowo-naczyniowego są odpowiedzialne za ponad kilka milionów zgonów każdego roku w Europie. Profilaktyka tych schorzeń jest istotna dla zdrowia całej populacji i musi obejmować działania na wszystkie czynniki ryzyka. Wśród nich wymienia się redukcję zwiększonego stężenia cholesterolu LDL, który jest częścią hipercholesterolemii. Na czym dokładnie polega to zaburzenia? Jak można je leczyć?

  • Kontrolne badania profilaktyczne – jak często powinniśmy je wykonywać?

    Jak często powinniśmy wykonywać badania profilaktyczne? To zależy od płci i wieku, choć niektóre z badań skierowane są do wszystkich, niezależnie od metryki. Oto kalendarz badań profilaktycznych.

  • TSH – normy, za wysokie, za niskie. Interpretacja wyników

    TSH (hormon tyreotropowy) jest produkowany przez przysadkę mózgową i stymuluje tarczycę do wydzielania hormonów – trójjodotyroniny (T3) oraz tyroksyny (T4). Oznaczenie poziomu TSH we krwi jest podstawowym badaniem, dzięki któremu można sprawdzić, czy tarczyca funkcjonuje prawidłowo. Co oznacza podwyższone TSH lub obniżony poziom tyreotropiny?

  • Wysokie ALT – czego jest objawem? Jakie są normy badania ALT?

    Prawidłowy zakres referencyjny dla aminotransferazy alaninowej zależy od wielu czynników i może różnić się w zależności od laboratorium, w którym wykonywane jest badanie. Oznaczenie poziomu ALT we krwi pozwala na wykrycie chorób wątroby i ocenę stopnia ich zaawansowania, jak również na różnicowanie określonych schorzeń wątroby między sobą. Jakie są normy ALT we krwi, jak wygląda badanie oraz czy do oznaczenia trzeba być na czczo?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl