Statyny w tabletkach
Zuzanna Kręcisz

Statyny na cholesterol – szkodliwość, dawkowanie i skutki uboczne

Podstawowym celem stosowania statyn jest obniżanie poziomu cholesterolu i zapobieganie wystąpienia miażdżycy wśród pacjentów bez chorób sercowo-naczyniowych, ale znajdujących się w grupach wysokiego ryzyka. Pomaga to zapobiegać zawałom, udarom i chorobom naczyniowym, które rozwijają się wraz ze wzrostem blaszek miażdżycowych w tętnicach.

Choroby sercowo-naczyniowe we współczesnym świecie to ogromny problem oraz jedna z głównych przyczyn śmierci i niepełnosprawności. Są one ściśle związane z dyslipidemią, a upraszczając – z cholesterolem. Jedną z metod zarówno zapobiegania, jak i leczenia jest terapia statynami.

Czym są statyny?

Statyny to – najogólniej rzecz ujmując – grupa leków „na cholesterol”. Pierwsze statyny wprowadzono do lecznictwa kilkadziesiąt lat temu, stale pracując nad kolejnymi, lepszymi cząsteczkami i formułami najnowszej generacji.

Rodzaje statyn:

  • atorwastatyna,
  • rosuwastatyna,
  • fluwastatyna,
  • lowastatyna,
  • prawastatyna,
  • simwastatyna.

Są wśród nich związki otrzymane syntetycznie oraz będące produktami metabolizmu grzybów pleśniowych, czyli tzw. statyny naturalne. Różnią się między sobą również siłą działania oraz skutkami ubocznymi ich stosowania.

Jak działają statyny?

Cholesterol jest jednym z najważniejszych sprawców powstawania i pogłębiania zmian miażdżycowych, których konsekwencją są: zawał serca, udar mózgu, choroby naczyń obwodowych i niewydolność mięśnia sercowego. Miażdżyca zyskała określenie „cichego mordercy XXI wieku”. Dlaczego cichego? Ponieważ wysoki cholesterol nie boli i długo nie daje żadnych niepokojących sygnałów lub są one na tyle łagodne, że je lekceważymy. Jego wysoki poziom jest często wykrywany przez przypadek, najczęściej podczas wykonywania okresowych badań krwi.

Wbrew pozorom problem nie dotyczy tylko seniorów, chorują również ludzie młodzi. Dowiedziono, że jednym z pierwszych objawów zmian miażdżycowych są zaburzenia erekcji u panów i obniżone libido u pań. Zaburzenia wzwodu wynikają właśnie z procesów miażdżycowych w tętnicach i mogą zwiastować wystąpienie za kilka lat zawału serca. Statyny to leki wydawane głównie na podstawie recepty, choć do statyn naturalnych zaliczyć możemy monakolinę K, otrzymywaną z fermentowanego czerwonego ryżu i dostępną bez recepty w postaci wielu suplementów diety.

Statyny modyfikują stężenie lipidów odpowiedzialnych za powstawanie miażdżycy. Obniżają cholesterol całkowity oraz tzw. zły cholesterol – LDL. Nieznacznie wpływają również na poziom trójglicerydów. Mechanizm ich działania polega na hamowaniu enzymu, który bierze udział w syntezie cholesterolu w wątrobie, w wyniku czego poziom cholesterolu ulega obniżeniu, a cząsteczki LDL są rozkładane. Statyny wpływają również na stabilizację blaszki miażdżycowej w naczyniach, działają przeciwzapalnie, nasilają rozwój drobnych naczyń krwionośnych oraz hamują rozwój niekorzystnych zmian w sercu.

Statyny na miażdżycę

Podstawowym celem stosowania statyn jest obniżanie poziomu cholesterolu i zapobieganie wystąpieniu miażdżycy u pacjentów bez chorób sercowo-naczyniowych, ale znajdujących się w grupach wysokiego ryzyka (zespół metaboliczny, cukrzyca, choroby nerek). Dzięki temu zapobiegają zawałom, udarom i innym chorobom naczyń na tle miażdżycowym. Stosuje się je również w tzw. prewencji wtórnej u osób po zawale czy udarze, by nie dopuścić do kolejnego ataku. Przeciwmiażdżycowe działanie statyn polega również na ochronnym działaniu na śródbłonek naczyń, działaniu przeciwzakrzepowym i antyoksydacyjnym.

Statyny a działanie przeciwzapalne

Szereg badań wykazało również działanie przeciwzapalne statyn. Dowiedziono, że zmniejszają poziom cytokin prozapalnych oraz białka CRP – związków związanych z powstawaniem i podtrzymywaniem stanu zapalnego. Najsilniejsze właściwości przeciwzapalne mają statyny lipofilne (simwastatyna, atorwastatyna), gdyż łatwiej przenikają do tkanek i wykazują działanie plejotropowe, czyli ochronne na śródbłonek naczyniowy. W trakcie badań jest zastosowanie statyn w chorobach zapalnych, takich jak toczeń rumieniowaty układowy czy reumatoidalne zapalenie stawów RZS.

Statyny a układ odporności

Mechanizm działania immunomodulującego, czyli wpływu na układ odpornościowy, nie został jeszcze dokładnie poznany. Przypuszcza się jednak, że efekt ten może odpowiadać za zmniejszenie odrzucania przeszczepów serca i śmiertelności pacjentów po transplantacji, którzy byli leczeni statynami.

Statyny a metabolizm kostny

Trwają badania nad stosowaniem statyn w leczeniu osteoporozy. Wykazano wpływ statyn lipofilnych na metabolizm kostny poprzez zahamowanie procesów resorpcji kości i nasilenie kościotworzenia.

Statyny a dna moczanowa

Pacjentom chorującym na dnę moczanową towarzyszy zwykle zespól metaboliczny, otyłość, cukrzyca, nieprawidłowy profil lipidowy i nadciśnienie tętnicze. Wszystkie te czynniki sprzyjają powstawaniu miażdżycy i dlatego zaleca się u chorych osób stosowanie statyn. Pojawiają się również doniesienia o obniżającym wpływie leków ze statynami na poziom kwasu moczowego, który w przebiegu dny moczanowej jest podwyższony.

Przeciwwskazania do stosowania statyn

Przeciwwskazania do stosowania statyn są nieliczne. Należy do nich aktywna choroba wątroby przebiegająca z trzykrotnym wzrostem ponad normę poziomu enzymów wątrobowych, czyli transaminaz – aminotransferaza alaninowa (ALAT) i aminotransferaza asparaginianowa (AST). Należy bardzo ostrożnie prowadzić terapię u pacjentów z chorobami wątroby w wywiadzie. Ciąża i okres karmienia piersią to kolejne stany wykluczające zastosowanie statyn. Przeciwwskazaniem bezwzględnym jest stwierdzona nadwrażliwość na tę grupę leków.

Statyny a alkohol

Statyny nie wchodzą bezpośrednio w interakcje z alkoholem, dlatego jego okazjonalne i umiarkowane spożywanie nie jest przeciwwskazane. Należy jednak pamiętać, że zarówno statyny, jak i alkohol w wysokich dawkach mogą uszkadzać komórki wątroby (hepatocyty) i powodować działania niepożądane. U pacjentów regularnie spożywających alkohol i mających niewydolność wątroby może dochodzić do kumulacji leku w organizmie i wielu niekorzystnych działań. Ponadto alkohol podnosi poziom cholesterolu i niweczy skutki terapii statynami.

Powiązane produkty

Statyny – szkodliwość i skutki uboczne

Statyny odznaczają się wysoką skutecznością i bezpieczeństwem. Nie można jednak pomijać faktu, że mogą wywierać działania niepożądane. Często słyszy się o uszkadzaniu mięśni przez statyny i rzeczywiście takie działanie niepożądane jest możliwe w przypadku wszystkich statyn. Dlatego bardzo istotne jest edukowanie pacjentów, by w momencie gdy zaczną odczuwać bóle mięśniowe, osłabienie siły mięśniowej lub skurcze, informowali o tym lekarza. Szczególnie dotyczy to chorych stosujących wiele innych leków, mających niewydolność nerek czy niedoczynność tarczycy oraz będących w podeszłym wieku. Niekiedy konieczne jest przerwanie kuracji, zmiana leku, dawki lub schematu podawania. Pacjenci leczeni wysokimi dawkami statyn w wynikach laboratoryjnych mogą mieć podwyższone poziomy enzymów wątrobowych. Trzykrotne przekroczenie normy jest wskazaniem do zaprzestania leczenia. Do działań ubocznych najczęściej zgłaszanych przez pacjentów należą dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego w postaci bólów brzucha, wzdęć, biegunek czy zaparć. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić bóle głowy, zaburzenia widzenia, wysypki, bezsenność czy bóle stawów.

Nigdy nie należy odstawiać leku samodzielnie, bez porozumienia z lekarzem. Jest to niebezpieczne. Może wywołać np. destabilizację płytki miażdżycowej i w konsekwencji zawał lub udar. Z pytaniem – jak odstawić statyny i czym je zastąpić oraz czy jest to w ogóle możliwe – należy się udać do lekarza, np. kardiologa.
  1. Opracowanie zbiorowe pod redakcją M. Dłużniewskiego, Jak stosować leki kardiologiczne w codziennej praktyce, Lublin 2010.
  2. R. Główczyńska, W. Paluch, K. J. Filipiak, Działania niepożądane statyn, „Choroby Serca i Naczyń” 2007, tom 4, nr 1, 18–34.
  3. K. Borysewicz, Statyny w chorobach reumatycznych, „Przegląd Reumatologiczny” 2008, nr 3-4 (21-22), s. 3-4.
  4. M. Lachowicz, Jak postępować w przypadku wysokiego poziomu cholesterolu, [online] https://www.aptekarzpolski.pl/wiedza/jak-postepowac-w-przypadku-wysokiego-poziomu-cholesterolu/3/c [dostęp:] 21.05.2022 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Lukrecja – co to za roślina? Właściwości, działanie, przeciwwskazania

    Któż z nas chociaż jeden raz w życiu nie zetknął się z niezwykłymi, czarnymi cukierkami o ślimakowatym kształcie? Ponoć albo się je kocha, albo nienawidzi. Charakterystyczny kolor i smak słodycze te zawdzięczają zawartości ekstraktu z lukrecji – rośliny, nad której bogactwem zastosowań warto się pochylić. Czym zatem jest lukrecja, jakie ma właściwości i jaki może mieć wpływ na nasze zdrowie?

  • Co to jest colostrum bovinum (siara bydlęca)? Colostrum na odporność – dla dzieci i dorosłych

    Colostrum, inaczej siara, to naturalne bogactwo związków wspomagających nie tylko odporność, ale również wpływających pozytywnie na poziom żelaza. Ostatnio zyskuje na popularności względem tradycyjnych środków na odporność, mogą ją przyjmować także niemowlęta i dzieci. Rodzaje siary są różne – od bydlęcej, przez owczą, po kozią. Kiedy warto zastosować colostrum? Jakie preparaty znajdziemy na aptecznej półce?

  • Tran – właściwości. Czy tran wpływa na odporność?

    https://www.doz.pl/czytelnia/a15962-Omega-3__wlasciwosci_zrodla_zapotrzebowanie_na_kwasy_tluszczowe_omega-3Tran to olej otrzymywany z dorsza atlantyckiego lub innych ryb dorszowatych (olej z wątroby rekina nie jest tranem, ma bowiem inny skład i inne właściwości). Tran zawiera witaminę D i A, a także kwasy omega-3 (DHA i EPA), które mają korzystny wpływ na układ odpornościowy, nerwowy oraz krwionośny. Kiedy stosować olej z wątroby dorsza? Jak wybrać najlepszy tran dla dziecka i dla osoby dorosłej?

  • Domowe sposoby na wzmocnienie odporności – jak w prosty sposób wzmocnić organizm?

    Stosowanie domowych sposobów na odporność może okazać się bardzo dobrym rozwiązaniem, które z jednej strony pomoże w uniknięciu rozwoju infekcji, a z drugiej wspomoże terapię lekami, poprzez pobudzenie układu immunologicznego. W poprawie kondycji układu odporności istotne jest przestrzeganie kilku zasad, zaczynając od codziennego obowiązku zjedzenia pożywnego śniadania, kończąc na suplementacji żelaza i kwasów omega-3, których być może w pełni nie dostarczamy wraz z posiłkami. Dbając o naszą odporność niezmiernie istotne jest dbanie o nasz układ pokarmowy. Jakie suplementy przyjmować, czego unikać, a nad czym popracować w trosce o odporności? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Suplementy i witaminy na odporność – jak uniknąć infekcji?

    Suplementy na odporność stały się bardzo popularne szczególnie w okresie pandemii COVID-19. Sięgamy po nie równie często w okresie zmieniających się pór roku, licząc, że pomogą nam uniknąć infekcji bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych. Preparaty na odporność mają przede wszystkim stymulować układ immunologiczny tak, aby ten szybciej i mocniej odpowiadał na atakujące go patogeny chorobotwórcze. Jak wybrać najlepsze suplementy zwiększające odporność, jak je dawkować i czy można je zażywać będąc w ciąży?

  • Dlaczego profilaktyczne picie płynu Lugola jest niebezpieczne dla zdrowia?

    W ostatnich dniach bardzo wzrosło zainteresowanie płynem Lugola. Niektórzy próbują stosować go profilaktycznie, a nie z powodu wyraźnych wskazań zdrowotnych. Wprawdzie płyn Lugola wykazuje działanie antyseptyczne, a znajdujący się w nim jod wpływa korzystnie na pracę tarczycy, ale zażywanie go na „własną rękę” może mieć bardzo negatywne, a wręcz tragiczne w skutkach konsekwencje. Dlaczego nie powinniśmy stosować płynu Lugola bez wyraźnych wskazań lekarskich i czym jest trądzik jodowy? 

  • Co to jest cholekalcyferol – czyli jak powstaje witamina D w kapsułkach?

    Cholekalcyferol jest formą witaminy D3, która jest niezbędna do utrzymania zdrowego układu kostnego i zdrowia skóry. Może być syntetyzowana przez skórę pod wpływem promieni UVB lub przyjmowana w formie suplementów diety. Ułatwia wchłanianie wapnia i fosforu, umożliwiając m.in. prawidłowy rozwój kości i zębów.

  • Jad pszczeli – jakie ma właściwości lecznicze?

    Jad wytwarzany przez pszczoły miodne (Apis mellifera) to bezwonna, bezbarwna, gorzka ciecz, zawierająca mieszaninę różnych aktywnych substancji, takich jak peptydy, białka o właściwościach enzymatycznych czy biogenne aminy. Mimo że jest toksyną, która może prowadzić do wystąpienia reakcji alergicznej, to posiada także liczne właściwości prozdrowotne. Jakie są wyniki badań dotyczących jadu pszczelego?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij