Statyny na cholesterol – szkodliwość, dawkowanie i skutki uboczne - portal DOZ.pl
Ręka pacjenta trzyma pół tabletki statyn i biały blister na białym tle, lek do leczenia hiperlipidemii lub obniżenia poziomu cholesterolu we krwi
Zuzanna Kręcisz

Statyny na cholesterol – szkodliwość, dawkowanie i skutki uboczne

Podstawowym celem stosowania statyn jest obniżanie poziomu cholesterolu i zapobieganie wystąpienia miażdżycy wśród pacjentów bez chorób sercowo-naczyniowych, ale znajdujących się w grupach wysokiego ryzyka. Pomaga to zapobiegać zawałom, udarom i chorobom naczyniowym,  które rozwijają się wraz ze wzrostem blaszek miażdżycowych w tętnicach.

Problemy sercowo-naczyniowe we współczesnym świecie to ogromny problem oraz jedna z głównych przyczyn śmierci i niepełnosprawności. Są one ściśle związane z dyslipididemią, a upraszczając można powiedzieć – z cholesterolem. Jedną z metod zarówno zapobiegania, jak również leczenia jest terapia statynami.

Czym są statyny?

Statyny to najogólniej rzecz ujmując grupa leków „na cholesterol”.  Pierwsze statyny wprowadzono do lecznictwa kilkadziesiąt lat temu, stale pracując nad kolejnymi, lepszymi cząsteczkami i formułami najnowszej generacji.

Rodzaje statyn:

  • atorwastatyna,
  • rosuwastatyna,
  • fluwastatyna,
  • lowastatyna,
  • prawastatyna,
  • simvastatyna.

Są wśród nich związki otrzymane syntetycznie oraz będące produktami metabolizmu grzybów pleśniowych, czyli tzw. statyny naturalne. Różnią się również między sobą siłą działania oraz skutkami ubocznymi ich stosowania.

Jak działają statyny?

Cholesterol jest jednym z najważniejszych sprawców powstawania i pogłębiania zmian miażdżycowych, których konsekwencją są: zawał serca, udar mózgu, choroby naczyń obwodowych i niewydolność mięśnia sercowego. Miażdżyca zyskała określenie „cichego mordercy XXI wieku”. Dlaczego cichego? Ponieważ wysoki cholesterol nie boli i długo nie daje żadnych niepokojących sygnałów lub są one na tyle łagodne, że je lekceważymy. Jego wysoki poziom jest często wykrywany przez przypadek, najczęsciej podczas wykonywania okresowych badań krwi.

Wbrew pozorom problem nie dotyczy tylko seniorów, chorują również ludzie młodzi. Dowiedziono, że jednym z pierwszych objawów zmian miażdżycowych są zaburzenia erekcji u panów i obniżone libido u pań. Zaburzenia wzwodu wynikają właśnie z procesów miażdżycowych w tętnicach i mogą zwiastować wystąpienie za kilka lat zawału serca. Statyny to leki wydawane głównie na podstawie recepty, choć do statyn naturalnych zaliczyć możemy monakolinę K, otrzymywaną z fermentowanego czerwonego ryżu, dostępną bez recepty w postaci wielu suplementów diety.

Statyny modyfikują stężenie lipidów odpowiedzialnych za powstawanie miażdżycy. Obniżają cholesterol całkowity oraz tzw. zły cholesterol – LDL. Nieznacznie wpływają również na poziom trójglicerydów. Mechanizm ich działania polega na hamowaniu enzymu, który bierze udział w syntezie cholesterolu w wątrobie, w wyniku czego poziom cholesterolu ulega obniżeniu, a cząsteczki LDL są rozkładane. Statyny wpływają również na stabilizację blaszki miażdżycowej w naczyniach, działają przeciwzapalnie, nasilają rozwój drobnych naczyń krwionośnych oraz hamują rozwój niekorzystnych zmian w sercu.

Statyny na miażdżycę

Podstawowym celem stosowania statyn jest obniżanie poziomu cholesterolu i zapobieganie wystąpienia miażdżycy u pacjentów bez chorób sercowo-naczyniowych, ale znajdujących się w grupach wysokiego ryzyka (zespół metaboliczny, cukrzyca, choroby nerek) w celu zapobiegania zawałom, udarom i innym chorobom naczyń na tle miażdżycowym. Stosuje się je również w tzw. prewencji wtórnej u osób po zawale czy udarze, by nie dopuścić do kolejnego ataku. Przeciwmiażdżycowe działanie statyn polega również na ochronnym działaniu na śródbłonek naczyń, działaniu przeciwzakrzepowym i antyoksydacyjnym.

Statyny a działanie przeciwzapalne

Szereg badań wykazało również działanie przeciwzapalne statyn. Dowiedziono, że zmniejszają poziom cytokin prozapalnych oraz białka CRP – związków związanych z powstawaniem i podtrzymywaniem stanu zapalnego. Najsilniejsze właściwości przeciwzapalne mają statyny lipofilne (simvastatyna, atorvastatyna), gdyż łatwiej przenikają do tkanek i wykazują działanie plejotropowe, czyli ochronne na śródbłonek naczyniowy. W trakcie badań jest zastosowanie statyn w chorobach zapalnych, takich jak toczeń rumieniowaty układowy czy reumatoidalne zapalenie stawów RZS.

Statyny a układ odporności

Mechanizm działania immunomodulującego, czyli wpływu na układ odpornościowy, nie został jeszcze dokładnie poznany. Przypuszcza się jednak, że efekt ten może odpowiadać za zmniejszenie odrzucania przeszczepów serca i śmiertelności pacjentów po transplantacji, którzy byli leczeni statynami.

Statyny a metabolizm kostny

Trwają badania nad stosowaniem statyn w leczeniu osteoporozy. Wykazano wpływ statyn lipofilnych na metabolizm kostny poprzez zahamowanie procesów resorpcji kości i nasilenie kościotworzenia.

Statyny a dna moczanowa

Pacjentom chorującym na dnę moczanową towarzyszy zwykle zespól metaboliczny, otyłość, cukrzyca, nieprawidłowy profil lipidowy i nadciśnienie tętnicze. Wszystkie te czynniki sprzyjają powstawaniu miażdżycy i dlatego zaleca się u nich stosowanie statyn. Pojawiają się również doniesienia o obniżającym wpływie leków ze statynami na poziom kwasu moczowego, który w przebiegu dny moczanowej jest podwyższony.

Przeciwwskazania do stosowania statyn

Przeciwwskazania do stosowania statyn są nieliczne. Należą do nich aktywna choroba wątroby przebiegająca z trzykrotnym wzrostem ponad normę poziomu enzymów wątrobowych, czyli transaminaz – aminotransferaza alaninowa (ALAT) i aminotransferaza asparaginianowa (AST). Należy bardzo ostrożnie prowadzić terapię u pacjentów z chorobami wątroby w wywiadzie. Ciąża i okres karmienia piersią to kolejne stany wykluczające zastosowanie statyn. Przeciwwskazaniem bezwzględnym jest stwierdzona nadwrażliwość na tę grupę leków.

Statyny a alkohol

Statyny nie wchodzą bezpośrednio w interakcje z alkoholem, dlatego jego okazjonalne i umiarkowane spożywanie nie jest przeciwwskazane. Należy jednak pamiętać, że zarówno statyny, jak i alkohol w wysokich dawkach mogą uszkadzać komórki wątroby (hepatocyty) i powodować działanie niepożądane. U pacjentów regularnie spożywających alkohol i mających niewydolność wątroby może dochodzić do kumulacji leku w organizmie i wielu niekorzystnych działań. Ponadto alkohol podnosi poziom cholesterolu i niweczy skutki terapii statynami.

Polecane dla Ciebie

Statyny – szkodliwość i skutki uboczne

Statyny odznaczają się wysoką skutecznością i bezpieczeństwem działania. Nie można jednak pomijać faktu, że mogą wywierać działania niepożądane. Często słyszy się o uszkadzaniu mięśni przez statyny i rzeczywiście takie działanie niepożądane jest możliwe w przypadku wszystkich statyn. Dlatego bardzo istotne jest edukowanie pacjentów, by w momencie gdy zaczną odczuwać bóle mięśniowe, osłabienie siły mięśniowej lub skurcze informowali o tym lekarza. Szczególnie dotyczy to chorych stosujących wiele innych leków, mających niewydolność nerek czy niedoczynność tarczycy oraz będących w podeszłym wieku. Niekiedy konieczne jest przerwanie kuracji, zmiana leku, dawki lub schematu podawania. Pacjenci leczeni wysokimi dawkami statyn w wynikach laboratoryjnych mogą mieć podwyższone poziomy enzymów wątrobowych. Trzykrotne przekroczenie normy jest wskazaniem do zaprzestania leczenia. Do działań ubocznych najczęściej zgłaszanych przez pacjentów należą dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego w postaci bólów brzucha, wzdęć, biegunek czy zaparć. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić bóle głowy, zaburzenia widzenia, wysypki, bezsenność czy bóle stawów.

Nigdy nie należy odstawiać leku samodzielnie, bez porozumienia z lekarzem. Jest to niebezpieczne. Może wywołać np. destabilizację płytki miażdżycowej i w konsekwencji zawał lub udar. Z pytaniem „ Jak odstawić statyny i czym je zastąpić?” oraz czy jest to w ogóle możliwe należy się udać do lekarza, np. kardiologa.
  1. Opracowanie zbiorowe pod redakcją M. Dłużniewskiego, Jak stosować leki kardiologiczne w codziennej praktyce, Lublin 2010.
  2. R. Główczyńska, W. Paluch, K. J. Filipiak, Działania niepożądane statyn, Choroby Serca i Naczyń 2007, tom 4, nr 1, 18–34.
  3. K. Borysewicz, Statyny w chorobach reumatycznych, „Przegląd Reumatologiczny” 2008, nr 3-4 (21-22), s. 3-4.
  4. M. Lachowicz, Jak postępować w przypadku wysokiego poziomu cholesterolu, https://www.aptekarzpolski.pl/wiedza/jak-postepowac-w-przypadku-wysokiego-poziomu-cholesterolu/3/

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Endoproteza kolana – wskazania, przebieg zabiegu, rehabilitacja po endoprotezoplastyce stawu kolanowego

    Endoprotezoplastyka kolana to zabieg chirurgiczny polegający na wymianie niesprawnego stawu kolanowego na implant. Operację przeprowadza się, gdy dochodzi do poważnych, nieodwracalnych zmian degeneracyjnych chrząstki stawowej (ma to miejsce na przykład w przebiegu choroby zwyrodnieniowej kolana). Pacjentowi towarzyszy wówczas silny ból kolana, upośledzenie ruchomości stawu, sztywność, znaczne obniżenie komfortu życia. Jak wygląda wszczepienie endoprotezy kolana? Jak przebiega rekonwalescencja?

  • Kwas foliowy metylowany – czy kobiety bez mutacji MTHFR także powinny go suplementować?

    Istnieje grupa kobiet, która ze względu na to, że posiada mutację genu MTHF, nie może właściwie metabolizować kwasu foliowego do jego aktywnej postaci, która jest niezbędna m.in do prawidłowego rozwoju płodu. Te pacjentki w trakcie przygotowywania się do zajścia w ciążę, jak i będąc w ciąży, powinny suplementować około 0,4 mg kwasu foliowego i metafoliny, czyli zmetylowanej formy kwasu foliowego. Dowiedz się więcej o kwasie foliowym w zmetylowanej formie, czytając niniejszy artykuł.

  • Jak działa solpadeina? Kiedy ja stosować i jak dawkować?

    Solpadeina jest lekiem przeciwbólowymi przeciwgorączkowym. Występuje w formie kapsułek oraz tabletek dojelitowych i tych, które można rozpuścić w wodzie. Można ją podać osobom, które ukończyły dwunasty rok życia, niemniej nie podczas przeziębienia z zajęciem układu oddechowego. Jak dawkować solpadeinę, czy kobiety w ciąży mogą zażywać lek i z czym nigdy nie łączyć połączenia paracetamolu, fosforanu kodeiny oraz kofeiny? Na te i inne pytania odpowiedź znajduje się w niniejszym artykule.

  • Makrogole – czym są? Działanie przeczyszczające, zastosowanie, przeciwwskazania

    Makrogole to dobrze tolerowane i bezpieczne w stosowaniu preparaty, które wykorzystuje się w przypadku zaparć zarówno tych długotrwałych, jak i sporadycznych. Powodują zwiększenie objętości płynów w świetle jelit oraz wywołują działanie przeczyszczające. Czy kobiety w ciąży i dzieci mogą stosować makrogole, jakie są skutki uboczne zażywania tych leków, a także jak długo może być prowadzona terapia z wykorzystaniem PEG?

  • Oparzenie meduzy – co robić?

    Wakacyjna kąpiel dla niektórych może skończyć się przykrym i dość bolesnym doświadczeniem za sprawą parzących, galaretowatych parasolek, swobodnie pływających w toni wodnej, czyli meduz. Do obrony oraz chwytania pokarmu używają parzydełek, zawierających jad, którego siła działania jest zróżnicowana w zależności od rodzaju meduzy. Po czym można rozpoznać, że oparzyła nas meduza? Dowiedz się, co zrobić po oparzeniu meduzą, zwłaszcza jeśli planujesz zagraniczne wakacje nad wodą.    

  • DEET – co to jest, dlaczego odstrasza komary i kleszcze? Bezpieczeństwo sprayu na owady

    DEET jest repelentem otrzymanym syntetycznie. Działanie tego preparatu polega na zaburzaniu węchu owadów, które nie są w stanie odebrać i zakodować zapachu kwasu mlekowego, będącego składnikiem potu potencjalnego żywiciela. Jak poprawnie stosować DEET, czy dzieci i kobiety w ciąży mogą bezpiecznie z niego korzystać i czy DEET na komary może być szkodliwy dla zdrowia?

  • Zastrzyki z kwasu hialuronowego – czym są iniekcje dostawowe i kiedy należy je stosować?

    W niechirurgicznym leczeniu artrozy i chorób chrząstki stawowej stosowana jest dostawowa suplementacja kwasu hialuronowego (HA), czyli wiskosuplementacja. Zazwyczaj iniekcje dostawowe dotyczą stawów kolanowego oraz biodrowego. W aptekach oraz przychodniach dostępne są liczne preparaty do wiskosuplementacji kwasem hialuronowym. Produkty te różnią się usieciowaniem oraz masą cząsteczkową HA. Który preparat wybrać, jaka jest różnica między zastrzykami z kwasem hialuronowym a preparatami zawierającymi kolagen?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij