Ręka kobiety cierpiącej na ból stawów spowodowany dną moczanową
Paulina Brożek

Dna moczanowa – przyczyny, objawy, leczenie, zalecenia

Dna moczanowa, dawniej nazywana „chorobą królów” lub „chorobą bogaczy”, spowodowana jest odkładaniem się kryształków moczanu jednosodowego w tkankach okołostawowych, czego wynikiem jest zapalenie stawu. Ponieważ dna moczanowa (podagra) stanowi najczęstszą przyczynę zapalenia stawów u mężczyzn powyżej 40. roku życia, warto poznać jej objawy oraz możliwości leczenia i zapobiegania.

Dna moczanowa – czynniki sprzyjające wystąpieniu podagry

Dna moczanowa (podagra, artretyzm, skaza moczanowa) to zapalenie stawów spowodowane odkładaniem się kryształków moczanu sodu w płynie stawowym i innych tkankach. Do odkładania kryształów moczanu wapnia dochodzi na skutek zwiększonego stężenia kwasu moczowego (hiperurykemia) w organizmie. Sam wzrost stężenia kwasu moczowego nie jest jednoznaczny z wystąpieniem podagry. Przyczyną hiperurykemii jest nadmierne wytwarzanie moczanów lub niedostateczne wydalanie ich z moczem. 

Wśród czynników sprzyjających wystąpieniu dny moczanowej możemy wymienić:

  • płeć męską (mężczyźni chorują siedmiokrotnie częściej niż kobiety),
  • wiek – u mężczyzn powyżej 40. roku życia, u kobiet po menopauzie,
  • dieta bogata w puryny, z których powstaje kwas moczowy (pokarmy mięsne, głównie podroby, buliony, niektóre owoce morza),
  • nadużywanie alkoholu,
  • otyłość lub nadwaga,
  • przyjmowane leki (aspiryna w dużych dawkach, leki moczopędne, cyklosporyna),
  • niedawny uraz lub operacja,
  • choroby współistniejące (insulinooporność, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, niewydolność nerek, zespół metaboliczny).

Dna moczanowa – objawy

Dna moczanowa jest nabytą chorobą metaboliczną. Jej objawy są dość charakterystyczne, przy czym inne towarzyszą ostremu atakowi artetyzmu, a inne pojawiają się w fazie przewlekłej choroby. 

Dna moczanowa – faza ostra    

Na typowy obraz ostrego ataku dny moczanowej składają się: nagłe wystąpienie silnego bólu w stawie, świąd, zaczerwienienie w okolicy charakterystycznych stawów. Tkanka podskórna jest obrzęknięta, a skóra nad zajętym stawem jest napięta, błyszcząca z tendencją do złuszczania. Powyższe zmiany dotyczą głównie stawu śródstopno-paliczkowego I, choć mogą obejmować również stawy skokowe, kolanowe, rzadziej stawy kończyn górnych. Podczas ataku podagry mogą wystąpić objawy ogólnoustrojowe, tj. gorączka, dreszcze, uczucie rozbicia. 

Poznaj także inne przyczyny bólu stawów.

Dolegliwości ustępują nawet bez leczenia w przeciągu 2 tygodni. Po pierwszym napadzie dny moczanowej można się spodziewać nawrotu choroby po 6 miesiącach do 2 lat. W okresach międzynapadowych nie występują żadne objawy. W naturalnym przebiegu choroby nawroty występują coraz częściej i z czasem, zwykle po 5-10 latach, dochodzi do przewlekłych zmian w stawach i innych tkankach.

Dna moczowa przewlekła

Niewłaściwe leczenie hiperurykemii może prowadzić do wystąpienia przewlekłej postaci dny moczanowej, w której odkładające się złogi powodują niszczenie chrząstki i nasad kostnych, prowadząc do zniekształcenia stawu i niepełnosprawności. Złogi kryształów moczanu mogą powstawać także w innych częściach organizmu, tworząc tzw. guzki dnawe. Najczęściej pojawiają się na małżowinach usznych i w okolicy stawów stóp i rąk. Guzki o dużych rozmiarach mogą uciskać okoliczne nerwy, powodując np. zespół cieśni nadgarstka.

W zaawansowanej i nieleczonej postaci choroby dochodzi do uszkodzenia narządów wewnętrznych. Najczęściej zajętym narządem są nerki. W przebiegu długoletniej hiperurykemii dochodzi do rozwoju niewydolności nerek lub kamicy nerkowej. Hiperurykiemia stanowi zwiększone ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych.

Polecane dla Ciebie

Dna moczanowa – badania

Rozpoznanie ustala się na podstawie uwidocznienia dwójłomnych jednosodowych kryształów moczanowych podczas badania płynu stawowego w mikroskopie ze światłem spolaryzowanym. Jednak w praktyce nie wykonuje się tego badania rutynowo, a ostry napad dny moczanowej rozpoznaje się na podstawie występujących charakterystycznych objawów klinicznych. 

Badania obrazowe, jak zdjęcia rentgenowskie, uwidaczniają nadżerki kostne, zwężenia szczeliny stawowej lub guzki dnawe. Niekiedy za pomocą ultrasonografii możliwe jest uwidocznienie kryształów moczanu sodu w płynie stawowym.

W badaniach laboratoryjnych obserwujemy zwiększone stężenie kwasu moczowego. Hiperurykemii często towarzyszy zwiększone wydalanie kwasu moczowego z moczem, hiperlipidemia, zwiększone stężenie glukozy i kreatyniny we krwi. Napad dny przebiega czasem bez nadmiaru moczanów w surowicy, zatem podwyższone stężenie kwasu moczowego we krwi nie jest konieczne do postawienia rozpoznania.

Dna moczanowa – leczenie

Sposób leczenia dny moczanowej jest uzależniony od fazy choroby. W trakcie ostrego napadu podagry stosuje się przede wszystkim leki przeciwbólowe, leczenie przewlekłe ma na celu obniżenie stężenia kwasu moczowego.

Dna moczanowa – leczenie farmakologiczne

Celem leczenia ostrego napadu dny moczanowej polega na szybkim uśmierzeniu bólu spowodowanego zapaleniem stawu. Najczęściej stosowanymi lekami przeciwbólowymi są niesterydowe leki przeciwzapalne (z wyjątkiem kwasu acetylosalicylowego, gdyż zwiększa on stężenie kwasu moczowego) oraz kolchicyna. Niekiedy pomocne okazuje się włączenie glikokortykosterydów doustnych bądź pod postacią wstrzyknięć dostawowych. 

W ostrym napadzie nie rozpoczynamy leczenia zmniejszającego poziom kwasu moczowego (allopurynol, febuksostat). W przypadku wystąpienia napadu dny w trakcie stosowania tych preparatów, kontynuujemy leczenie ustaloną dawką.

Leczenie przewlekłe, mające na celu zmniejszenie stężenia kwasu moczowego i zahamowanie postępu choroby, można rozpocząć po około 2 tygodniach od ustąpienia napadu. Lekiem pierwszego rzutu jest allopurynol, który hamuje produkcję kwasu moczowego. Podobny mechanizm działania ma jego nowszy odpowiednik – febuksostat.

W trakcie leczenia wskazana jest okresowa kontrola stężenia kwasu moczowego w osoczu.

Dna moczowa – zmiana stylu życia i dieta

Z badań wynika, że stosowane metody niefarmakologiczne zmniejszają stężenie moczanów w surowicy, jednak są niewystarczające do opanowania rozwiniętej dny moczanowej. Ogólne zalecenia dla osób z hiperurykemią to: normalizacja masy ciała, ograniczenie spożywania alkoholu (głównie piwa), dbanie o odpowiednie nawodnienie w ciągu dnia, unikanie głodówek.

Dieta stosowana przy współistniejącej dnie moczanowej polega na unikaniu produktów z dużą zawartością puryn i fruktozy (m.in. unikanie produktów słodzonych syropem glukozowo-fruktozowym). Ryzyko rozwoju dny zmniejsza spożywanie ubogo tłuszczowych produktów mlecznych, produktów zbożowych, warzyw. 

Dowiedz się więcej na temat tego, jak powinna wyglądać dieta w dnie moczanowej.

Dna moczanowa – leczenie naturalne. Czy zioła mogą być skuteczne?

Po wpisaniu w wyszukiwarkę frazy „Jak szybko wyleczyć dnę moczanową?”, pojawia się mnóstwo domowych sposobów na szybki powrót do zdrowia. Pamiętajmy jednak, że większość proponowanych terapii, np. leczenie podagry cytryną lub czosnkiem, okłady z sody czy picie naparu z czystka, nie znajdują naukowego uzasadnienia i powinny być stosowane ostrożnie a w niektórych przypadkach są nawet przeciwwskazane. Dlatego też nie należy z nich korzystać  bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem. 

  1. Majdan M., Borys O., Dna i schorzenia towarzyszące podwyższonemu stężeniu kwasu moczowego, „Annales Academiae Medicae Stetinensis. Roczniki Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie” 2010, nr 56, s. 34-39. 
  2. Neogi T., Dna moczanowa, „Medycyna po Dyplomie” 2011, nr 10, s. 47-56.
  3. Zimmermann-Górska I., Dna moczanowa, „mp.pl” [online], https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.16.15. 
  4. Lewandowska-Polak A., Makowska J., Napad dny moczanowej – jak rozpoznać i leczyć, „Stany Nagłe po Dyplomie” 2017, nr 1.
  5. Nuki G., Doherty M., Richette P., Aktualne postępowanie w dnie moczanowej. Praktyczne wskazówki z wytycznych EULAR 2016, „Med. Prakt.” 2017, nr 5, s. 22-36. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Schistosomatoza (bilharcjoza) – przyczyny, objawy, leczenie

    Schistosomatoza (zwana również bilharcjozą) to choroba zakaźna, która jest wywoływana przez pasożyty z rodzaju Schistosoma. Choroba ta jest powszechna w krajach tropikalnych oraz subtropikalnych i może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie płuc, zapalenie wątroby i choroba nerek. Obok malarii bilharcjoza jest najpoważniejszym w skali światowej pasożytniczym problemem zdrowotnym. Czym jest schistosomatoza? Jak ją rozpoznać?

  • Synestezja – na czym polega? Jak wyleczyć?

    Czy można widzieć dźwięki? Jaki kolor ma cisza? Czy mogę słyszeć obraz? Na to pytanie mogą odpowiedzieć osoby na co dzień doświadczające synestezji – czyli wielu wrażeń zmysłowych generowanych przez określony dźwięk czy obraz. Ta wyjątkowa zdolność postrzegania otoczenia jest opisywana od lat zarówno w muzyce, jak i sztuce. Synestetykami jest wielu artystów, również współczesnych – Lady Gaga, Pharell Williams czy Stevie Wonder.

  • Jet lag – czym jest? Czy każdy ma jet lag?

    Dobrze znaną podróżnikom i obieżyświatom konsekwencją nagłej zmiany strefy czasowej jest wystąpienie tzw. zespołu długu czasowego, czyli jet lagu. Planując więc daleką podróż, warto również zaplanować czas na adaptację organizmu do zmienionych godzin snu i czuwania.

  • Choroba Sanfilippo – objawy, przyczyny, leczenie

    Choroba Sanfilippo to bardzo rzadka choroba genetyczna, określana jako mukopolisacharydoza typu 3 (MPS III). Nazwa choroby pochodzi od nazwiska lekarza, który w 1963 roku po raz pierwszy opisał ten typ mukopolisacharydozy – dr. Sylvestra Sanfilippo.

  • Choroba Wilsona – objawy, leczenie i przewidywana długość życia

    Choroba Wilsona to schorzenie prowadzące do nadmiernego gromadzenia się miedzi w organizmie. Przyczyną jest mutacja genetyczna, wskutek której dochodzi do defektu białka odpowiadającego za transport miedzi w organizmie. W konsekwencji miedź nie jest wydalana z organizmu, tylko gromadzi się w narządach, prowadząc do ich uszkodzenia.

  • Chłoniak Burkitta – objawy, przyczyny i rokowanie

    Przyczyną chłoniaka jest niekontrolowany rozrost puli limfocytów, a głównym skutkiem ubocznym – upośledzenie układu immunologicznego ze względu na utratę funkcji zmienionych komórek. Najczęstszą przyczyną zgonu wśród pacjentów cierpiących na nowotwory krwi są pozornie niegroźne infekcje – i właśnie tak zabija chłoniak Burkitta.

  • Odmrożenia – stopnie i objawy. Co robić i jak zabezpieczyć skórę przed zimnem?

    Odmrożenie z zimna to stan skóry, w którym jej warstwa ochronna została uszkodzona przez działanie niskich temperatur. Może to prowadzić do bolesności, pieczenia, zaczerwienienia i obrzęku, a w ciężkich przypadkach nawet do amputacji kończyn lub ich fragmentów. W celu uniknięcia odmrożenia należy zachować ostrożność podczas długotrwałego przebywania na mrozie, chronić skórę odpowiednim ubraniem czy stosować kremy i maści ochronne.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij