Kwas moczowy w surowicy i moczu – normy, podwyższony, zalecenia
Barbara Sitek

Kwas moczowy w surowicy i moczu – normy, podwyższony, zalecenia

Kwas moczowy to ostatni produkt przemiany zasad azotowych (purynowych) w organizmie, który w większości jest wydalany wraz z moczem. Jego oznaczenie we krwi lub w moczu najczęściej wykonuje się podczas diagnozowania dny moczanowej, czyli podagry lub chorób nerek. Ogromnym wyzwaniem dla pacjentów jest zagadnienie związane z tym, jak obniżyć stężenie kwasu moczowego, tym samym zmniejszając dolegliwości bólowe, które towarzyszą hiperurykemii.

Nadmiar kwasu moczowego w tkankach odkłada się w postaci jego kryształków, powodując wiele poważnych dolegliwości. Kwas moczowy to najczęściej badany związek chemiczny w przypadku diagnozowania dny moczanowej, zapaleń i obrzęków stawów lub monitorowania jego poziomu podczas chemioterapii lub radioterapii nowotworów. Kwas moczowy jest produktem powstałym po rozpadzie zasad azotowych, mogących pochodzić z pokarmów bogatych w purynę lub z rozpadu kwasów nukleinowych komórek organizmu.

Co to jest kwas moczowy?

Kwas moczowy jest to końcowy i naturalny produkt metabolizmu puryn, czyli zasad azotowych, wchodzących w skład m.in. kwasów nukleinowych (DNA i RNA) komórek wszystkich organizmów. Źródłem zasad azotowych jest zarówno wewnętrzna synteza tych związków, jak i fizjologiczny rozpad komórek. Część puryn może być dostarczana także wraz z pożywieniem, takim jak piwo, czerwone mięso, wędzone ryby lub kakao. Ostatecznym produktem ich rozpadu jest kwas moczowy, który ulega wydaleniu wraz z przefiltrowanym przez nerki moczem, zaś w mniejszej ilości (ok. 30%) z udziałem układu pokarmowego w postaci kału.

Zbyt niskie i za wysokie stężenie kwasu moczowego

Zarówno wysoki, jak i niski poziom kwasu moczowego nie pozostaje bez wpływu na prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Kwas moczowy nie jest tylko zbędnym produktem przemian metabolicznych, ponieważ pełni także działanie antyoksydacyjne, chroniące organizm przed wolnymi rodnikami i wywołanymi przez nie uszkodzeniami komórek. Jego niedobór może zwiększać ryzyko wystąpienia chorób otępiennych czy też choroby Parkinsona i z pewnością nie powinien być lekceważony. Zbyt niski poziom kwasu moczowego może również wskazywać na toczące się w organizmie zapalenie nerek lub wątroby, metaboliczne choroby genetyczne, celiakię, chłoniaki i inne rodzaje nowotworów. Hiperurykemia, czyli podwyższone stężenie kwasu moczowego może natomiast prowadzić do dny     dnmoczanowej, kamicy nerkowej i innych chorób nerek, a ponadto wywoływać niedoczynność tarczycy i chorób sercowo-naczyniowych, w tym także zawału serca.

Niepokojące objawy, czyli kiedy należy badać kwas moczowy?

Objawy, które powinny skłonić nas do wizyty u lekarza to przede wszystkim:

  • bolesność lub opuchlizna stawów (zwłaszcza zapalenie stawu podstawy palucha),
  • wyraźne zmniejszenie lub zwiększenie ilości wydalanego moczu,
  • krwiomocz lub zmiana barwy moczu,
  • ból i pieczenie w obszarze pęcherza moczowego.
Badanie ewentualnego wzrostu stężenia kwasu moczowego powinno być wykonywane również wśród pacjentów onkologicznych, będących w trakcie chemioterapii i radioterapii oraz tych, u których zdiagnozowano dnę moczanową, aby u nich ocenić efektywność prowadzonej terapii. Proces rozpoznania kamicy moczowej także wymaga oceny stężenia kwasu moczowego.

Oznaczenie kwasu moczowego w surowicy i w moczu.  Jak najlepiej przygotować się do badania?

Poziom kwasu moczowego może być oznaczany zarówno w moczu, jak i w surowicy pacjenta. W przypadku oznaczenia wykonywanego w surowicy krew żylna jest pobierana na czczo, czyli minimum 12 godzin od ostatniego posiłku (spożycie produktów bogatych w puryny mogłoby zafałszować wynik). Ponadto zaleca się, aby przygotowanie do badania objęło także unikanie wysiłku fizycznego, najlepiej w okresie 2-3 dni przed pomiarem oraz w miarę możliwości ograniczenie czynników stresowych (należy zminimalizować ryzyko uszkodzenia komórek i przejściowego wzrostu stężenie kwasu moczowego we krwi pacjenta).

Stężenie kwasu moczowego w moczu można oznaczyć zarówno w pojedynczej próbce, jaki i w tzw. dobowej zbiórce moczu. Polega ona na gromadzeniu wszystkich próbek moczu, oddawanych w ciągu 24 godzin do jednego, jałowego naczynia. Następnie należy zmierzyć objętość oddanego moczu i pobrać z niego mniejszą próbkę, przeznaczając ją do badania w laboratorium. W trakcie zbiórki należy przestrzegać takich samych zaleceń, jak w trakcie przygotowania się do badania surowicy.

Kwas moczowy – norma dla kobiety, mężczyzny i dziecka

Szacuje się, że w ogólnej populacji norma kwasu moczowego w surowicy wynosi u mężczyzn: 300-360 µmol/l (5-6 mg/dl), u kobiet: 240-300 µmol/l (4-5 mg/dl), a u dzieci: 210- 240 µmol/l (3,5-4 mg/dl). Poziom kwasu moczowego zależy od płci, a dodatkowo rośnie wraz z wiekiem, aż do ok. 70 roku życia. Hiperurykemia bywa diagnozowana po kilkukrotnym oznaczeniu stężenia na poziomie przekraczającym 420 µmol/l (>7 mg/dl). Średnie wydalanie kwasu moczowego wraz z moczem wynosi ok. 400-650 mg/dobę. Za górną granicę uznaje się zazwyczaj 800 mg/dobę (4,8 mmol/24h).

Należy także pamiętać, że analiza wyników badań powinna być jednak zawsze oparta na wartościach referencyjnych laboratorium, w którym były one wykonywane i które zazwyczaj znajdują się w podanych zakresach norm.

Jak obniżyć za wysoki poziom kwasu moczowego we krwi i w moczu?

Podwyższony poziom kwasu moczowego może wynikać z wrodzonych uwarunkowań genetycznych (schorzenie Lescha-Nyhana, choroba von Gierkego), być skutkiem otyłości, nieprawidłowej diety, cukrzycy lub odwodnienia. Przyjmuje się, że aby oczyścić organizm z nadmiaru kryształów kwasu moczowego, wskazane jest zwiększenie ilości aktywności fizycznej oraz przestrzeganie zasad racjonalnego odżywiania.  Zastanawiając się, co można jeść a czego najlepiej unikać, aby zmniejszyć nadmiar kwasu moczowego, najczęściej otrzymujemy informacje o stosowaniu tzw. diety bezpurynowej, która jest uboga w produkty, takie jak ryby i skorupiaki, czerwone mięso, strączki, grzyby czy nawet mocna herbata. Dokładne rekomendacje należy jednak zawsze ustalić z lekarzem prowadzącym (np. reumatologiem), który decyduje również o konieczności ewentualnej farmakoterapii.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • TSH – o czym świadczy podwyższone i obniżone TSH? Wskazania do badania, normy, cena

    TSH (hormon tyreotropowy) jest produkowany przez przysadkę mózgową i stymuluje tarczycę do wydzielania hormonów (trójjodotyroniny – T3 oraz tyroksyny – T4). Oznaczenie poziomu TSH we krwi jest podstawowym badaniem, dzięki któremu można sprawdzić, czy tarczyca funkcjonuje prawidłowo. Co oznacza podwyższone TSH lub obniżony poziom tyreotropiny?

  • Estrogen – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania krwi

    Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa – badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Powstała aplikacja na smartfona, która wykrywa anemię. Jak działa?

    Obecnie złotym standardem diagnozowania niedokrwistości jest morfologia krwi. Naukowcy z Brown University i Rhode Island Hospital w Stanach Zjednoczonych opracowali metodę diagnostyczną, która nie wymaga pobierania krwi od pacjenta. Co więcej, badanie może zostać przeprowadzone samodzielnie, w warunkach domowych. Algorytm jest w stanie określić, czy ktoś cierpi na anemię, na podstawie zdjęcie zrobionego smartfonem. 

  • Testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski. Jak podnieść poziom androgenu?

    Jedno z najczęściej wpisywanych zapytań w wyszukiwarki internetowe to „jak podnieść poziom testosteronu?". Zainteresowanie tym tematem jest wysokie zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet. Panowie poziomem testosteronu interesuję się zazwyczaj o okresie po 40. roku życia lub wówczas, kiedy chcą szybko osiągnąć swój cel wiązany z budowaniem masy mięśniowej i redukcją tkanki tłuszczowej. Panie badają stężenie testosteronu, kiedy zauważają zaburzenia miesiączkowania, uporczywy trądzik lub owłosienie w nietypowych miejscach na ciele. Jakie są inne objawy zaburzeń gospodarki testosteronowej, jakie są normy testosteronu we krwi dla mężczyzn i kobiet? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Artroskopia kolana – jakie są wskazania do zabiegu artroskopowego kolana? Rehabilitacja po artroskopii

    Artroskopia kolana to małoinwazyjny zabieg, zarówno diagnostyczny, jak i leczniczy. Jego zastosowanie zwiększa komfort pacjenta (w porównaniu z tradycyjną operacją), prowadzi do szybszego powrotu do sprawności, zmniejsza ryzyko powikłań pooperacyjnych oraz okres hospitalizacji. Artroskopia polega na oglądaniu wnętrza stawu kolanowego za pomocą endoskopu wprowadzanego przez niewielkie nacięcie na skórze. Dowiedz się, jakie są wskazania do operacji kolana tą metodą.

  • Wolny testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski

    Badanie poziomu wolnego testosteronu jest zlecane w przypadku potwierdzenia lub wykluczenia wielu zaburzeń hormonalnych, które mogą objawiać się różnie u kobiet i inaczej u mężczyzn. Oznaczenie poziomu FTST wykonuje się również wówczas, kiedy wynik badania całkowitego testosteronu znajduje się poza zakresem norm laboratoryjnych. Wydzielanie hormonu zależy od prawidłowej pracy jajników lub jąder, nadnerczy, przysadki i podwzgórza. Czy do zbadania poziomu wolnego testosteronu trzeba być na czczo, jakie są normy dla kobiet i mężczyzn, kiedy zachodzi konieczność dodatkowej suplementacji testosteronem i jak bezpiecznie przejść przez ten proces? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Glikemia – badanie, wskazanie, normy. Jak interpretować wyniki poziomu cukru we krwi?

    Regularne badanie poziomu cukru we krwi (glikemia) jest jednym z podstawowych oznaczeń parametrów krwi, które może pomóc wykryć choroby związane z gospodarką węglowodanową, jak np. cukrzycę i odpowiednio wcześnie wdrożyć niezbędne leczenie. Na badanie glikemii trzeba być na czczo, nie jest wskazane wykonywanie analizy bezpośrednio po jakiejkolwiek infekcji, ciężkim wysiłku fizycznym lub w trakcie zażywania niektórych leków, np. aspiryny. Kto powinien regularnie sprawdzać poziom cukru we krwi, jak dokładnie wygląda badanie glikemii na czczo i czy podlega ono refundacji przez NFZ? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij