Kontrolne badania profilaktyczne – jak często powinniśmy je wykonywać?
Julia Krupińska

Kontrolne badania profilaktyczne – jak często powinniśmy je wykonywać?

Jak często powinniśmy wykonywać badania profilaktyczne? To zależy od płci i wieku, choć niektóre z badań skierowane są do wszystkich, niezależnie od metryki. Oto kalendarz badań profilaktycznych.

Badania profilaktyczne, w tym badania przesiewowe (skriningowe), robimy po to, aby wcześnie wykryć chorobę, czyli w momencie, gdy nie daje jeszcze objawów – co ułatwia jej leczenie i zwiększa szanse na wyzdrowienie. Dzięki badaniom zdiagnozujemy nadciśnienie, nowotwory, cukrzycę czy osteoporozę i wyprzedzimy poważne szkody w organizmie (często nieodwracalne).

Jak wiadomo, nadciśnienie może prowadzić do wylewu i niepełnosprawności, osteoporoza do trudno gojących się złamań, a cukrzyca do utraty wzroku i uszkodzenia serca. To tylko przykłady. Dzięki badaniom profilaktycznym mamy szansę zauważyć mniej lub bardziej poważne stany – anemię czy powikłania infekcyjne – i na nie odpowiadać.

Badania zalecane co roku lub częściej

Niektóre badania powinniśmy wykonywać każdego roku lub częściej, niezależnie od wieku. Są to:

  • Podstawowe badania profilaktyczne: morfologia, OB, pomiar glukozy we krwi, badanie ogólne moczu – co roku.
  • Pomiar ciśnienia tętniczego krwi – co roku. Osoby chore na cukrzycę, schorzenia serca i nerek muszą badać ciśnienie częściej. Najlepiej będzie jeśli podczas każdej wizyty w gabinecie, lekarz sprawdzi dokładne ciśnienie krwi. Możemy mierzyć je także samodzielnie w domu, do czego rekomendowane są ciśnieniomierze zapinane na ramieniu.
Badania nie powinniśmy bagatelizować, nawet gdy jesteśmy młodzi – mitem jest, że nadciśnienie to wyłącznie choroba ludzi starszych. Coraz więcej osób przed czterdziestką boryka się ze zbyt wysokim ciśnieniem, a niekiedy problem pojawia się już w wieku dziecięcym.

Według definicji Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego ciśnienie optymalne skurczowe wynosi <120 mm Hg, rozkurczowe <80 mm Hg; ciśnienie prawidłowe skurczowe: 120-129 mm Hg, rozkurczowe 80-84 mm Hg; wysokie prawidłowe skurczowe: 130-139 mm Hg, rozkurczowe: 85-89 mm Hg. Nadciśnienie tętnicze występuje w formie łagodnej, kiedy ciśnienie skurczowe wynosi: 140-159 mm Hg, a rozkurczowe: 90-99 mm Hg. Nadciśnienie umiarkowane pojawia się przy ciśnieniu skurczowym 160-179 mm Hg, rozkurczowym 100-109. Zaś o ciężkim nadciśnieniu mówimy, gdy ciśnienie skurczowe przekracza lub jest równe 180 mm Hg, a rozkurczowe równe bądź wyższe niż 110 mm Hg. Nadciśnienie stwierdza się ze średniej z kilku pomiarów z odpowiednim odstępem czasowym.

  • Kontrola znamion i pieprzyków – co roku. Swoje znamiona i pieprzyki powinniśmy dokładnie oglądać, zwłaszcza po lecie. Niepokojące zmiany charakteryzują się nieregularnym kształtem, różnorodnym ubarwieniem i wielkością powyżej 6 mm. Jeśli jesteśmy w grupie ryzyka i w naszej rodzinie występował nowotwór skóry, wówczas stan znamion u dermatologa musimy kontrolować częściej.
  • Stomatolog – 2 razy w roku, w celu kontroli i usuwania osadu lub, jeśli zachodzi taka potrzeba, częściej. Do wizyt u dentysty powinny nas skłonić nie tylko kwestie estetyczne czy ból zęba, ale i troska o zdrowie całego organizmu. Nieleczone infekcje zębów prowadzą do rozprzestrzeniania się bakterii na inne obszary organizmu, nierzadko są przyczyną problemów z sercem.
  • Gdy odczuwamy ciągłe zmęczenie lub drżenia mięśni, warto zrobić pomiar elektrolitów (potas, sód, magnez, wapń).

Kobiety:

  • Badanie ginekologiczne – co roku.
  • Samobadanie piersi – co miesiąc (między 6 a 9 dniem cyklu).

Mężczyźni:

  • Samobadanie jąder – co miesiąc.

Badania profilaktyczne zalecane, gdy masz 20-30 lat

Oprócz wspomnianych wyżej badań, których wykonanie zalecane jest raz w roku lub częściej, każdy – niezależnie od płci – powinien wykonać:

  • Lipidogram (cholesterol całkowity, HDL, LDL, trójglicerydy). Przekroczenie lat 20 to dobry moment, by wykonać wspomniane badanie. Jeżeli wyniki są w normie, można powtarzać je co 5 lat. Jeśli mamy problemy ze zdrowiem, potrzebujemy częstszego kontrolowania cholesterolu – o szczegóły należy zapytać lekarza.
  • RTG klatki piersiowej – co 5 lat.
  • USG jamy brzusznej – co 3 do 5 lat.
  • Wizyta kontrolna u okulisty i badanie dna oka – co 5 lat.
Jeśli mamy problemy ze wzrokiem, wówczas rekomenduje się ponawianie badania okulistycznego co 2 lata. Jeżeli mamy cukrzycę, zaleca się wykonanie badania okulistycznego co najmniej raz w roku.

Kobieta:

  • Po ukończeniu 21 roku życia specjaliści zalecają badania przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy.
  • Cytologia – co 3 lata. Polega na pobraniu do badania wymazu z szyjki macicy, dzięki czemu można wykryć wcześnie raka szyjki macicy lub określić jego ryzyko.
  • Badanie USG dna miednicy – po ukończeniu 21 lat kobieta powinna wykonywać badanie co 3 lata.

Badania kontrolne rekomendowane, gdy masz 30-40 lat

Każdy, niezależnie od płci:

  • Lipidogram (cholesterol całkowity, HDL, LDL, trójglicerydy) – co 5 lat. Jeśli w rodzinie występują choroby serca – co roku.
  • RTG klatki piersiowej – co 5 lat.
  • USG jamy brzusznej – co 3 do 5 lat.
  • Wizyta kontrolna u okulisty i badanie dna oka – co 5 lat.

Kobiety:

  • Cytologia – co 3 lata.
  • Przezpochwowe USG narządów rodnych – przynajmniej jeden raz.

Mężczyźni:

  • Badanie per rectum, jeśli w bliskiej rodzinie (ojciec, brat) występował rak prostaty, badać należy się od 40 roku życia, w innych przypadkach rekomenduje się po 45 roku życia.

Badania profilaktyczne polecane dla osób z przedziału 40-50 lat

Każdy, niezależnie od płci:

  • Lipidogram – co 2 lata. Jeżeli w rodzinie są choroby układu krążenia, badanie należy wykonywać co roku.
  • EKG – co 3 lata.
  • RTG klatki piersiowej – co 5 lat.
  • USG jamy brzusznej – co 3 do 5 lat.
  • Test na krew utajoną w kale – co roku.
  • Wizyta kontrolna u okulisty i badanie dna oka – co 2 lata.
  • Gastroskopia – co 5 lat.

Kobiety:

  • Cytologia – co 3 lata.
  • Przezpochwowe USG narządów rodnych – co 2 lata.
  • USG piersi i mammografia – co 2 lata.
  • Oznaczenie hormonów tarczycy – jeden raz.

Mężczyźni:

  • Badanie per rectum oceniające stan gruczołu krokowego – raz do roku.
  • RTG klatki piersiowej – co 2 lata.

Badania kontrolne po 50 roku życia

Każdy, niezależnie od płci:

  • Lipidogram – co roku.
  • EKG – co roku.
  • RTG klatki piersiowej – co 5 lat.
Po 55 roku życia należy zbadać się w kierunku raka płuca, zwłaszcza jeśli palimy papierosy oraz gdy rzuciliśmy palenie w ciągu ostatnich 15 lat – warto rozważyć badanie nawet każdego roku. Od I kwartału 2019 roku w Polsce są przeprowadzane pilotażowe badania wczesnego wykrywania raka płuca metodą niskodawkowej tomografii komputerowej.
  • USG jamy brzusznej – co roku.
  • Wizyta kontrolna u okulisty, badanie dna oka i ciśnienia śródgałkowego – co roku.
  • Badanie densytometryczne (gęstości kości) – raz na 10 lat.
  • Kolonoskopia – co 5 lat.

Wszyscy po przekroczeniu pięćdziesiątki powinni poważnie pomyśleć o profilaktyce raka jelita grubego. Mamy kilka opcji badań profilaktycznych, m.in. test na krew utajoną w kale – zalecany raz w roku; sigmoidoskopię, czyli badanie endoskopowe końcowego odcinka jelita grubego – co 5 lat, kolonoskopię – co 5 lat.

Innym badaniem profilaktyki raka jelita grubego jest tak zwana wirtualna kolonoskopia (wykonywana za pomocą tomografii komputerowej) – zalecana co 5 lat. Niektórzy powinni kolonoskopię wykonać nawet częściej i zacząć wcześniej – dotyczy to osób z historią raka jelita grubego w rodzinie, osób, u których dochodziło do powstania polipów gruczolakowatych jelita grubego oraz wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.

  • Badanie słuchu – przynajmniej raz, zwłaszcza, gdy pojawia się osłabienie tego zmysłu.

Kobiety:

  • Cytologia – co 3 lata.
  • USG narządów rodnych – co roku.
  • USG piersi i mammografia – co 2 lata.
  • Oznaczenie hormonów tarczycy – co roku.
  • Oznaczenie hormonów płciowych – co kilka lat.

Mężczyźni:

  • Badanie per rectum oceniające stan gruczołu krokowego – co 5 lat.
  • Oznaczenie antygenu PSA – badanie krwi ułatwiające wczesne wykrycie raka prostaty – co roku.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Co to jest USG? Co warto wiedzieć o badaniu? Rodzaje, wskazania i przeciwskazania do badania ultrasonograficznego

    Jednym z chętniej przeprowadzanych badań z zakresu diagnostyki obrazowej jest USG. Dzięki niemu możliwe jest dokonanie oceny kształtu i wielkości narządów wewnętrznych, stwierdzenie obecności guzów, zmian nowotworowych czy innych stanów patologicznych. Z powodzeniem od wielu lat stosuje się je także w trakcie monitorowania ciąży, już od jej pierwszych tygodni. Jakie są rodzaje badania USG, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

  • GGTP – Gamma-glutamylotranspeptydaza – badanie, normy, wskazania

    GGTP to enzym pomocny w diagnozowaniu między innymi chorób wątroby, trzustki czy nerek. Jego wysoki  poziom obserwuje się również u osób z problemem nadużywania alkoholu. Istnieje szereg objawów towarzyszących chorobom wątroby i dróg żółciowych, które powinny skłonić pacjenta do oznaczenia poziomu gamma-glutamylotranspeptydazy. Uwagę powinno przykuć chociażby żółte zabarwienie skóry i błon śluzowych, obrzęki i świąd skóry czy ból po prawej stronie brzucha. Jak się przygotować do badania GGTP, ile kosztuje to oznaczenie i czy do badania należy zgłosić się na czczo? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Tomografia komputerowa naczyń krwionośnych – kiedy wykonać badanie?

    Angio-TK jest mniej inwazyjną techniką angiografii naczyń krwionośnych. Badanie to pozwala na zobrazowanie stanu żył i tętnic praktycznie każdego obszaru naszego ciała. Zaletą angio-TK, będącego jednym z najdroższych badań obrazowych, jest z pewnością sposób podawania kontrastu. Jakie badania diagnostyczne należy wykonać przed tomografią komputerową naczyń krwionośnych, czy istnieją przeciwwskazania do przeprowadzania obrazowania i czy trzeba mieć skierowanie na angiografię tomografii komputerowej? Odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule. 

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. Co prawda interpretacja wyników prześwietlania kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Glikemia – badanie, wskazanie, normy. Jak interpretować wyniki poziomu cukru we krwi?

    Regularne badanie poziomu cukru we krwi (glikemia) jest jednym z podstawowych oznaczeń parametrów krwi, które może pomóc wykryć choroby związane z gospodarką węglowodanową, jak np. cukrzycę i odpowiednio wcześnie wdrożyć niezbędne leczenie. Na badanie glikemii trzeba być na czczo, nie jest wskazane wykonywanie analizy bezpośrednio po jakiejkolwiek infekcji, ciężkim wysiłku fizycznym lub w trakcie zażywania niektórych leków, np. aspiryny. Kto powinien regularnie sprawdzać poziom cukru we krwi, jak dokładnie wygląda badanie glikemii na czczo i czy podlega ono refundacji przez NFZ? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Aminogram – badanie poziomu aminokwasów

    Do oceny stężenia wolnych aminokwasów służy aminogram (profil aminokwasów). Badanie jest stosowane w diagnostyce wrodzonych wad metabolicznych, ale także przy projektowaniu odpowiedniej diety uzupełniającej lub obniżającej poziom konkretnych aminokwasów. Badanie poziomu aminokwasów zaleca się także sportowcom. Wynik oznaczenia w tym przypadku pozwala na wprowadzenie właściwej suplementacji diety, od której m.in. zależy osiągnięcie założonych celów treningowych.  Czy do profilu aminokwasów trzeba być na czczo, ile kosztuje aminogram i jakie są objawy niedoboru i nadmiaru aminokwasów?

  • Holotranskobalamina – badanie wczesnych niedoborów witaminy B12

    Istnieje pula badań, które regularnie powinien wykonać każdy weganin lub wegetarianin, a także osoby, które mają wszelkie objawy niedokrwistości lub zauważają u siebie niedobory witaminy B12, do których należy, chociażby mrowienie i pieczenie skóry, drętwienie kończyn lub zaburzenia snu. Postawienie diagnozy dotyczącej groźnego niedoboru wit. B12 jest możliwe już na jego wczesnym etapie, dzięki wykonaniu oznaczenia poziomu holoTC, czyli holotranskobalaminy. Jak się przygotować do badania poziomu holoTC, czy trzeba być na czczo i jakie są objawy obniżonego poziomu witaminy B12? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Aminopeptydaza leucynowa (LAP) – badanie, normy, wskazania

    Badanie poziomu aminopeptydazy leucynowej, w wyniku oznaczanej jako LAP, zleca się najczęściej podczas prowadzenia diagnostyki uszkodzenia komórek wątroby, trzustki i dróg żółciowych. Podwyższone LAP świadczy o możliwej chorobie tych narządów, w tym także tej o podłożu onkologicznym. Oznaczenie aktywności aminopeptydazy leucynowej pozwala również na zróżnicowanie przyczyn w odpływie żółci w sytuacji, kiedy u pacjenta oznaczono także podwyższony poziom ALP, czyli fosfatazy alkalicznej. Jak się przygotować do badania LAP, ile kosztuje i czy jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij