Kontrolne badania profilaktyczne – jak często powinniśmy je wykonywać? - portal DOZ.pl
Kontrolne badania profilaktyczne – jak często powinniśmy je wykonywać?
Julia Krupińska

Kontrolne badania profilaktyczne – jak często powinniśmy je wykonywać?

Jak często powinniśmy wykonywać badania profilaktyczne? To zależy od płci i wieku, choć niektóre z badań skierowane są do wszystkich, niezależnie od metryki. Oto kalendarz badań profilaktycznych.

Badania profilaktyczne, w tym badania przesiewowe (skriningowe), robimy po to, aby wcześnie wykryć chorobę, czyli w momencie, gdy nie daje jeszcze objawów – co ułatwia jej leczenie i zwiększa szanse na wyzdrowienie. Dzięki badaniom zdiagnozujemy nadciśnienie, nowotwory, cukrzycę czy osteoporozę i wyprzedzimy poważne szkody w organizmie (często nieodwracalne).

Jak wiadomo, nadciśnienie może prowadzić do wylewu i niepełnosprawności, osteoporoza do trudno gojących się złamań, a cukrzyca do utraty wzroku i uszkodzenia serca. To tylko przykłady. Dzięki badaniom profilaktycznym mamy szansę zauważyć mniej lub bardziej poważne stany – anemię czy powikłania infekcyjne – i na nie odpowiadać.

Badania zalecane co roku lub częściej

Niektóre badania powinniśmy wykonywać każdego roku lub częściej, niezależnie od wieku. Są to:

  • Podstawowe badania profilaktyczne: morfologia, OB, pomiar glukozy we krwi, badanie ogólne moczu – co roku.
  • Pomiar ciśnienia tętniczego krwi – co roku. Osoby chore na cukrzycę, schorzenia serca i nerek muszą badać ciśnienie częściej. Najlepiej będzie jeśli podczas każdej wizyty w gabinecie, lekarz sprawdzi dokładne ciśnienie krwi. Możemy mierzyć je także samodzielnie w domu, do czego rekomendowane są ciśnieniomierze zapinane na ramieniu.
Badania nie powinniśmy bagatelizować, nawet gdy jesteśmy młodzi – mitem jest, że nadciśnienie to wyłącznie choroba ludzi starszych. Coraz więcej osób przed czterdziestką boryka się ze zbyt wysokim ciśnieniem, a niekiedy problem pojawia się już w wieku dziecięcym.

Według definicji Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego ciśnienie optymalne skurczowe wynosi <120 mm Hg, rozkurczowe <80 mm Hg; ciśnienie prawidłowe skurczowe: 120-129 mm Hg, rozkurczowe 80-84 mm Hg; wysokie prawidłowe skurczowe: 130-139 mm Hg, rozkurczowe: 85-89 mm Hg. Nadciśnienie tętnicze występuje w formie łagodnej, kiedy ciśnienie skurczowe wynosi: 140-159 mm Hg, a rozkurczowe: 90-99 mm Hg. Nadciśnienie umiarkowane pojawia się przy ciśnieniu skurczowym 160-179 mm Hg, rozkurczowym 100-109. Zaś o ciężkim nadciśnieniu mówimy, gdy ciśnienie skurczowe przekracza lub jest równe 180 mm Hg, a rozkurczowe równe bądź wyższe niż 110 mm Hg. Nadciśnienie stwierdza się ze średniej z kilku pomiarów z odpowiednim odstępem czasowym.

  • Kontrola znamion i pieprzyków – co roku. Swoje znamiona i pieprzyki powinniśmy dokładnie oglądać, zwłaszcza po lecie. Niepokojące zmiany charakteryzują się nieregularnym kształtem, różnorodnym ubarwieniem i wielkością powyżej 6 mm. Jeśli jesteśmy w grupie ryzyka i w naszej rodzinie występował nowotwór skóry, wówczas stan znamion u dermatologa musimy kontrolować częściej.
  • Stomatolog – 2 razy w roku, w celu kontroli i usuwania osadu lub, jeśli zachodzi taka potrzeba, częściej. Do wizyt u dentysty powinny nas skłonić nie tylko kwestie estetyczne czy ból zęba, ale i troska o zdrowie całego organizmu. Nieleczone infekcje zębów prowadzą do rozprzestrzeniania się bakterii na inne obszary organizmu, nierzadko są przyczyną problemów z sercem.
  • Gdy odczuwamy ciągłe zmęczenie lub drżenia mięśni, warto zrobić pomiar elektrolitów (potas, sód, magnez, wapń).

Kobiety:

  • Badanie ginekologiczne – co roku.
  • Samobadanie piersi – co miesiąc (między 6 a 9 dniem cyklu).

Mężczyźni:

  • Samobadanie jąder – co miesiąc.

Badania profilaktyczne zalecane, gdy masz 20-30 lat

Oprócz wspomnianych wyżej badań, których wykonanie zalecane jest raz w roku lub częściej, każdy – niezależnie od płci – powinien wykonać:

  • Lipidogram (cholesterol całkowity, HDL, LDL, trójglicerydy). Przekroczenie lat 20 to dobry moment, by wykonać wspomniane badanie. Jeżeli wyniki są w normie, można powtarzać je co 5 lat. Jeśli mamy problemy ze zdrowiem, potrzebujemy częstszego kontrolowania cholesterolu – o szczegóły należy zapytać lekarza.
  • RTG klatki piersiowej – co 5 lat.
  • USG jamy brzusznej – co 3 do 5 lat.
  • Wizyta kontrolna u okulisty i badanie dna oka – co 5 lat.
Jeśli mamy problemy ze wzrokiem, wówczas rekomenduje się ponawianie badania okulistycznego co 2 lata. Jeżeli mamy cukrzycę, zaleca się wykonanie badania okulistycznego co najmniej raz w roku.

Kobieta:

  • Po ukończeniu 21 roku życia specjaliści zalecają badania przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy.
  • Cytologia – co 3 lata. Polega na pobraniu do badania wymazu z szyjki macicy, dzięki czemu można wykryć wcześnie raka szyjki macicy lub określić jego ryzyko.
  • Badanie USG dna miednicy – po ukończeniu 21 lat kobieta powinna wykonywać badanie co 3 lata.

Badania kontrolne rekomendowane, gdy masz 30-40 lat

Każdy, niezależnie od płci:

  • Lipidogram (cholesterol całkowity, HDL, LDL, trójglicerydy) – co 5 lat. Jeśli w rodzinie występują choroby serca – co roku.
  • RTG klatki piersiowej – co 5 lat.
  • USG jamy brzusznej – co 3 do 5 lat.
  • Wizyta kontrolna u okulisty i badanie dna oka – co 5 lat.

Kobiety:

  • Cytologia – co 3 lata.
  • Przezpochwowe USG narządów rodnych – przynajmniej jeden raz.

Mężczyźni:

  • Badanie per rectum, jeśli w bliskiej rodzinie (ojciec, brat) występował rak prostaty, badać należy się od 40 roku życia, w innych przypadkach rekomenduje się po 45 roku życia.

Polecane dla Ciebie

Badania profilaktyczne polecane dla osób z przedziału 40-50 lat

Każdy, niezależnie od płci:

  • Lipidogram – co 2 lata. Jeżeli w rodzinie są choroby układu krążenia, badanie należy wykonywać co roku.
  • EKG – co 3 lata.
  • RTG klatki piersiowej – co 5 lat.
  • USG jamy brzusznej – co 3 do 5 lat.
  • Test na krew utajoną w kale – co roku.
  • Wizyta kontrolna u okulisty i badanie dna oka – co 2 lata.
  • Gastroskopia – co 5 lat.

Kobiety:

  • Cytologia – co 3 lata.
  • Przezpochwowe USG narządów rodnych – co 2 lata.
  • USG piersi i mammografia – co 2 lata.
  • Oznaczenie hormonów tarczycy – jeden raz.

Mężczyźni:

  • Badanie per rectum oceniające stan gruczołu krokowego – raz do roku.
  • RTG klatki piersiowej – co 2 lata.

Badania kontrolne po 50 roku życia

Każdy, niezależnie od płci:

  • Lipidogram – co roku.
  • EKG – co roku.
  • RTG klatki piersiowej – co 5 lat.
Po 55 roku życia należy zbadać się w kierunku raka płuca, zwłaszcza jeśli palimy papierosy oraz gdy rzuciliśmy palenie w ciągu ostatnich 15 lat – warto rozważyć badanie nawet każdego roku. Od I kwartału 2019 roku w Polsce są przeprowadzane pilotażowe badania wczesnego wykrywania raka płuca metodą niskodawkowej tomografii komputerowej.
  • USG jamy brzusznej – co roku.
  • Wizyta kontrolna u okulisty, badanie dna oka i ciśnienia śródgałkowego – co roku.
  • Badanie densytometryczne (gęstości kości) – raz na 10 lat.
  • Kolonoskopia – co 5 lat.

Wszyscy po przekroczeniu pięćdziesiątki powinni poważnie pomyśleć o profilaktyce raka jelita grubego. Mamy kilka opcji badań profilaktycznych, m.in. test na krew utajoną w kale – zalecany raz w roku; sigmoidoskopię, czyli badanie endoskopowe końcowego odcinka jelita grubego – co 5 lat, kolonoskopię – co 5 lat.

Innym badaniem profilaktyki raka jelita grubego jest tak zwana wirtualna kolonoskopia (wykonywana za pomocą tomografii komputerowej) – zalecana co 5 lat. Niektórzy powinni kolonoskopię wykonać nawet częściej i zacząć wcześniej – dotyczy to osób z historią raka jelita grubego w rodzinie, osób, u których dochodziło do powstania polipów gruczolakowatych jelita grubego oraz wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.

  • Badanie słuchu – przynajmniej raz, zwłaszcza, gdy pojawia się osłabienie tego zmysłu.

Kobiety:

  • Cytologia – co 3 lata.
  • USG narządów rodnych – co roku.
  • USG piersi i mammografia – co 2 lata.
  • Oznaczenie hormonów tarczycy – co roku.
  • Oznaczenie hormonów płciowych – co kilka lat.

Mężczyźni:

  • Badanie per rectum oceniające stan gruczołu krokowego – co 5 lat.
  • Oznaczenie antygenu PSA – badanie krwi ułatwiające wczesne wykrycie raka prostaty – co roku.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Magnez (Mg) – badamy elektrolity we krwi. Norma, hiper- i hipomagnezemia

    Drgająca powieka i mimowolne skurcze mięśni – to najbardziej charakterystyczne z objawów niedoboru magnezu, które można zauważyć. Oznaczenie poziomu tego pierwiastka jest jednym z podstawowych badań gospodarki elektrolitowej organizmu. Równie niebezpieczny może być niski poziom magnezu, jak i jego podwyższony poziom. Dlaczego hipermagnezemia i hipomagnezemia są groźne dla zdrowia, jak wygląda badanie, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi znajdują się w tym artykule.

  • TK kręgosłupa – przebieg badania z kontrastem i bez kontrastu

    Tomografia komputerowa kręgosłupa jest bardzo wiarygodnym badaniem obrazowym, dzięki któremu możliwe jest zdiagnozowanie szeregu schorzeń tego obszaru. Choroby kręgosłupa bywają bardzo problematyczne i wyjątkowo bolesne, a niejednokrotnie mają także charakter zwyrodnieniowy. Niemalże każdą z nich można wychwycić, wykonując prześwietlenie kręgosłupa, na które może skierować nas lekarz ortopeda czy reumatolog. Jak wygląda tomografia komputerowa kręgosłupa i jak się do niej przygotować? Odpowiedzi  na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Żelazo (Fe) – badanie mikroelementów we krwi. Norma, niedokrwistość, hemochromatoza

    Żelazo jest głównym składnikiem hemoglobiny i mioglobiny, czyli białek odpowiadających za transport tlenu i dwutlenku węgla za pośrednictwem krwi. Ilość żelaza w organizmie zależy od wielu czynników, do których zalicza się przede wszystkim podaż tego mikroelementu wraz z pożywieniem oraz stopień wchłaniania i utraty żelaza w przewodzie pokarmowym, moczowym czy drogach rodnych. Wyjątkową zmienność stężenia żelaza we krwi zauważa się u kobiet miesiączkujących. Jak wygląda badanie poziomu żelaza w surowicy krwi, jak się do niego przygotować, ile kosztuje i jak groźne są nadmiar i niedobór żelaza? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość

    Grelina to silnie wypływający na uczucie głodu hormon białkowy. Jest wydzielana przez komórki dna i trzonu żołądka. Bierze udział w regulowaniu gospodarki węglowodanowo-lipidowej organizmu, wpływa na zmniejszenie wydzielania insuliny w trzustce oraz nasila proces powstawania komórek tłuszczowych (adipocytów). Grelina bierze udział w osteogenezie, pozytywnie wpływa na procesy pamięci długotrwałej i przestrzennej. Za wzrost syntezy hormonu odpowiada m.in. głód, faza folikularna cyklu miesiączkowego, hipoglikemia czy stres, zaś do obniżenia poziomu greliny przyczynia się stan sytości, hiperglikemia, hiperinsulinemia lub uprawianie aktywności fizycznej. Jak wygląda badanie poziomu greliny w Polsce i po co wykonywać oznaczenie poziomu leptyny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „dobrego cholesterolu" wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. . Zaleca się, by badanie wykonywać raz w roku w ramach badań profilaktycznych.

  • Eozynofile (eozynocyty) w wyniku morfologii – normy EOS, funkcje w organizmie

    Analizując wyniki morfologii krwi lub morfologii krwi z rozmazem, dokonuje się oceny składników morfotycznych, w tym poziomu i obrazu leukocytów w postaci eozynofili. Bardzo rzadko spotyka się sytuację, w której eozynofile są podwyższone, częściej ta sytuacja dotyczy limfocytów i neutrofilów. Jak zbadać poziom eozynofilów, o czym świadczy podwyższony ich poziom i jak obniżyć poziom granulocytów kwasochłonnych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Koronarografia – jak przebiega? Jak się przygotować do angiografii wieńcowej?

    W przypadkach miażdżycy mamy do wyboru wiele opcji diagnostycznych, które pozwalają stwierdzić lub wykluczyć istnienie choroby wieńcowej. Jedną z najlepszych technik służących do diagnozy tego schorzenia jest zabieg koronarografii (angiografii wieńcowej). Dowiedz się, na czym polega i jakie są przeciwwskazania do jego odbycia.    

  • Badanie poziomu selenu – normy, przygotowanie, cena badania

    Badanie poziomu selenu we krwi wykonuje się najczęściej przed planowaną suplementacją tego pierwiastka, a także w przypadku prowadzenia procesów diagnostycznych schorzeń o podłożu neurologicznym, hormonalnym, kardiologicznym lub psychicznym. Jakie są normy poziomu selenu w organizmie, ile kosztuje badanie i jak się do niego właściwie przygotować?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij