Kontrolne badania profilaktyczne – jak często powinniśmy je wykonywać?

Jak często powinniśmy wykonywać badania profilaktyczne? To zależy od płci i wieku, choć niektóre z badań skierowane są do wszystkich, niezależnie od metryki. Oto kalendarz badań profilaktycznych.

1. Badania zalecane co roku lub częściej
2. Badania profilaktyczne zalecane, gdy masz 20-30 lat
3. Badania kontrolne rekomendowane, gdy masz 30-40 lat
4. Badania profilaktyczne polecane dla osób z przedziału 40-50 lat
5. Badania kontrolne po 50 roku życia

Badania profilaktyczne, w tym badania przesiewowe (skriningowe), robimy po to, aby wcześnie wykryć chorobę, czyli w momencie, gdy nie daje jeszcze objawów – co ułatwia jej leczenie i zwiększa szanse na wyzdrowienie. Dzięki badaniom zdiagnozujemy nadciśnienie, nowotwory, cukrzycę czy osteoporozę i wyprzedzimy poważne szkody w organizmie (często nieodwracalne). Jak wiadomo, nadciśnienie może prowadzić do wylewu i niepełnosprawności, osteoporoza do trudno gojących się złamań, a cukrzyca do utraty wzroku i uszkodzenia serca. To tylko przykłady. Dzięki badaniom profilaktycznym mamy szansę zauważyć mniej lub bardziej poważne stany – anemię czy powikłania infekcyjne – i na nie odpowiadać.

Z tego artykułu dowiesz się:

• jakie badania należy wykonywać co roku,
• jak często należy kontrolować wzrok,
• kiedy i jak często wykonywać kolonoskopię.

Badania zalecane co roku lub częściej

Niektóre badania powinniśmy wykonywać każdego roku lub częściej, niezależnie od wieku. Są to:

• Podstawowe badania profilaktyczne: morfologia, pomiar glukozy we krwi, badanie ogólne moczu – co roku.
• Pomiar ciśnienia tętniczego krwi – co roku. Osoby chore na cukrzycę, schorzenia serca i nerek muszą badać ciśnienie częściej. Najlepiej będzie jeśli podczas każdej wizyty w gabinecie, lekarz sprawdzi dokładne ciśnienie krwi. Możemy mierzyć je także samodzielnie w domu, do czego rekomendowane są ciśnieniomierze zapinane na ramieniu.

• Kontrola znamion i pieprzyków – co roku. Swoje znamiona i pieprzyki powinniśmy dokładnie oglądać, zwłaszcza po lecie. Niepokojące zmiany charakteryzują się nieregularnym kształtem, różnorodnym ubarwieniem i wielkością powyżej 6 mm. Jeśli jesteśmy w grupie ryzyka i w naszej rodzinie występował nowotwór skóry, wówczas stan znamion u dermatologa musimy kontrolować częściej.
• Stomatolog – co pół roku, w celu kontroli i usuwania osadu lub, jeśli zachodzi taka potrzeba, częściej. Do wizyt u dentysty powinny nas skłonić nie tylko kwestie estetyczne czy ból zęba, ale i troska o zdrowie całego organizmu. Nieleczone infekcje zębów prowadzą do rozprzestrzeniania się bakterii na inne obszary organizmu, nierzadko są przyczyną problemów z sercem.
• Gdy odczuwamy ciągłe zmęczenie lub drżenia mięśni, warto zrobić pomiar elektrolitów (potas, sód, magnez, wapń).

Kobiety:

• Badanie ginekologiczne – co roku.
• Samobadanie piersi – co miesiąc (między 6 a 9 dniem cyklu).

Mężczyźni:

• Samobadanie jąder – co miesiąc.

Badania profilaktyczne zalecane, gdy masz 20-30 lat

Oprócz wspomnianych wyżej badań, których wykonanie zalecane jest raz w roku lub częściej, każdy – niezależnie od płci – powinien wykonać lipidogram (cholesterol całkowity, HDL, LDL, trójglicerydy). Przekroczenie lat 20 to dobry moment, by wykonać wspomniane badanie. Jeżeli wyniki są w normie, można powtarzać je co 3 lata. Jeśli mamy problemy ze zdrowiem, potrzebujemy częstszego kontrolowania cholesterolu – o szczegóły należy zapytać lekarza. Warto wykonać także RTG klatki piersiowej i USG jamy brzusznej.

Kobieta:

• Po ukończeniu 21 roku życia specjaliści zalecają badania przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy.
• Cytologia – co 3 lata. Polega na pobraniu do badania wymazu z szyjki macicy, dzięki czemu można wykryć wcześnie raka szyjki macicy lub określić jego ryzyko.

Badania kontrolne rekomendowane, gdy masz 30-40 lat

Każdy, niezależnie od płci powinien wykonać lipidogram (cholesterol całkowity, HDL, LDL, trójglicerydy) – co  3 lata. Jeśli w rodzinie występują choroby serca – co roku. ​​​​​Warto wykonać próby wątrobowe i badanie poziomu kreatyniny oraz TSH, a także RTG klatki piersiowej i USG jamy brzusznej.

Kobiety:

• Cytologia – co 3 lata.
• Przezpochwowe USG narządów rodnych – przynajmniej jeden raz.

Mężczyźni:

• Badanie per rectum, jeśli w bliskiej rodzinie (ojciec, brat) występował rak prostaty, badać należy się od 40 roku życia, w innych przypadkach rekomenduje się po 45 roku życia.

Badania profilaktyczne polecane dla osób z przedziału 40-50 lat

Każdy, niezależnie od płci:

• Lipidogram – co 3 lata. Jeżeli w rodzinie są choroby układu krążenia, badanie należy wykonywać co roku.
• EKG – co 3 lata.
• Wizyta kontrolna u okulisty i badanie dna oka – co 2 lata.
• Warto wykonać RTG klatki piersiowej i USG jamy brzusznej.

Kobiety:

• Cytologia – co 3 lata.
• Przezpochwowe USG narządów rodnych – co 2 lata.
• USG piersi i mammografia – co 2 lata.
• Dodatkowo, po menopauzie zaleca się badanie gęstości kości.

Mężczyźni:

• Badanie per rectum oceniające stan gruczołu krokowego – raz do roku.

Badania kontrolne po 50 roku życia

Każdy, niezależnie od płci:

• Lipidogram – co 3 lata.
• EKG – co roku.
• Wizyta kontrolna u okulisty, badanie dna oka i ciśnienia śródgałkowego – co 2 lata.
• Badanie densytometryczne (gęstości kości) – raz na 10 lat.
• Kolonoskopia – co 5-10 lat.
• Warto wykonać RTG klatki piersiowej i USG jamy brzusznej.

Innym badaniem profilaktyki raka jelita grubego jest tak zwana wirtualna kolonoskopia (wykonywana za pomocą tomografii komputerowej). Niektórzy powinni kolonoskopię wykonać nawet częściej i zacząć wcześniej – dotyczy to osób z historią raka jelita grubego w rodzinie, osób, u których dochodziło do powstania polipów gruczolakowatych jelita grubego oraz wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.

Kobiety:

• Cytologia – co 3 lata.
• USG narządów rodnych – co roku.
• USG piersi i mammografia – co 2 lata.

Mężczyźni:

• Badanie per rectum – co roku.
• Oznaczenie antygenu PSA – badanie krwi ułatwiające wczesne wykrycie raka prostaty – co roku.