Rak prostaty — przyczyny, objawy, leczenie i rehabilitacja
Beata Turska

Rak prostaty — przyczyny, objawy, leczenie i rehabilitacja

Dobrą informacją jest to, że wcześnie wykryty rak prostaty jest całkowicie wyleczalny. Kto choruje na niego najczęściej? Jak wygląda diagnostyka, leczenie i rehabilitacja?

Rak prostaty, inaczej gruczołu krokowego lub stercza to jeden z najczęstszych atakujących mężczyzn. W Polsce tylko minimalnie wyprzedza go rak płuc. W USA i Europie Zachodniej jest już najczęstszym męskim nowotworem. 

Nowotwór prostaty na ogół rozpoznaje się u mężczyzn po 50. roku życia (najczęściej między 65. a 75.). Bardzo rzadko (ale niestety coraz częściej) diagnozuje się go u młodszych panów. 

— W przypadku raka prostaty najważniejsza jest profilaktyka, która w Polsce pozostawia jeszcze wiele do życzenia — mówi dr n. med. Andrzej Krzysztof Przybyła, urolog i androlog, kierownik Instytutu Zdrowia Mężczyzny i Centrum Rehabilitacji Uroginekologicznej we Wrocławiu. — Zawsze powtarzam pacjentom, że wystarczy odwiedzać urologa raz w roku, by nie umrzeć na chorobę urologiczną, bo przy regularnej kontroli można pomóc nawet wówczas, gdy zacznie się dziać coś złego. Większość nowotworów gruczołu krokowego jest taka, jak my, mężczyźni — leniwa. Rosną powoli, a my dajemy im się zabić tylko dlatego, że trafiamy do lekarza zbyt późno. Tymczasem badanie urologiczne to nic strasznego. Składa się z rozmowy z lekarzem, badania USG (głównie przez brzuch), badań laboratoryjnych (w tym tzw. PSA) oraz osławionego, ale bezbolesnego i krótkiego badania per rectum. To nie jest zbyt duża cena za zdrowie. 

Czynniki, które sprzyjają zachorowaniu na raka prostaty

Zachorowaniu na raka prostaty sprzyjają:

  • wiek – rak prostaty poniżej 40. roku życia praktycznie nie występuje, a z wiekiem zachorowalność wzrasta;
  • geny – mężczyźni, których krewny I stopnia (ojciec lub brat) choruje lub chorował na raka prostaty powinni się badać już od 40. roku życia, ponieważ w ich przypadku ryzyko zachorowania jest dwukrotnie większe;
  • prowadzenie niezdrowego stylu życia (w tym używki) – palenie papierosów, niewłaściwa dieta (zwłaszcza bogata w tłuszcze nienasycone), otyłość;
  • kolor skóry – statystycznie czarnoskórzy mężczyźni chorują częściej.

Rak prostaty — przebieg choroby

Początkowo rak atakuje jedynie prostatę, czyli niewielki narząd, który mieści się poniżej pęcherza moczowego (otacza cewkę moczową) i przylega do odbytnicy. 

Nowotwór rozwija się powoli, jeśli jednak nie wykryje się go w porę i nie wdroży leczenia, może objąć również sąsiednie narządy: pęcherz moczowy, zwieracz cewki moczowej, mięśnie odbytu lub ścianę miednicy. Komórki rakowe mogą także przedostać się dalej, powodując przerzuty do węzłów chłonnych, kości i innych organów.

Objawy raka prostaty

Nowotwór prostaty długo nie daje żadnych wyraźnych objawów, przez co często wykrywa się go dopiero wówczas, gdy choroba jest już zaawansowana.

Objawy, których nie wolno lekceważyć: 

  • problemy z oddawaniem moczu: osłabienie strumienia, strumień przerywany, częstomocz — częste oddawanie moczu (także w nocy), uczucie, że pęcherz nie został opróżniony do końca, tzw. parcia naglące, czyli nagła potrzeba oddania moczu, później także nietrzymanie moczu, krwiomocz,
  • zaburzenia erekcji,
  • ból podbrzusza i pleców w okolicy lędźwiowej.

Rak prostaty — badania

Nowotwór prostaty we wczesnym stadium jest całkowicie wyleczalny, dlatego mężczyźni po 45. roku życia powinni regularnie się badać, by możliwie szybko wykryć ewentualne zmiany i nie dopuścić do rozwoju choroby. Wyjątkiem są panowie, których ojcowie na niego cierpieli. Powinni poddawać się badaniom już od 40. roku życia.

Badania profilaktyczne: 

  • badanie poziomu obecnego we krwi białka produkowanego przez prostatę, tzw. swoistego antygenu sterczowego (PSA — prostate-specific antygen). Pomaga wykryć raka prostaty w stadium bezobjawowym. Nieprawidłowy poziom PSA nie musi oznaczać choroby. Może być objawem łagodnego rozrostu stercza lub jego zapalenia,
  • per rectum (DRE), czyli palcem przez odbytnicę. Pozwala ocenić czy na prostacie nie pojawiły się jakieś zmiany (stwardnienia, guzki itd.).

Jeśli wyniki są nieprawidłowe, konieczne są dalsze badania:

  • przezodbytnicze badanie USG gruczołu krokowego (TRUS). Pozwala ocenić wielkość i strukturę prostaty oraz wykryć ewentualne zmiany,
  • rezonans magnetyczny (NMR) miednicy. Należy przeprowadzić go przed ewentualną biopsją,
  • badanie histopatologiczne wycinków z gruczołu krokowego pobranych podczas biopsji wykonywanej pod kontrolą USG. Pozwala ostatecznie potwierdzić lub wykluczyć obecność komórek rakowych i określić stopień ich złośliwości.

W niektórych przypadkach w grę wchodzą także inne badania, np. scyntygrafia kości.

Leczenie raka prostaty

Sposób leczenia nowotworu prostaty zależy przede wszystkim od jego złośliwości i stopnia zaawansowania choroby. Ważny jest także wiek oraz stan zdrowia pacjenta. 

W grę wchodzą: 

  • ścisła obserwacja (tzw. Active Surveillance). Stosuje się ją, jeśli nowotwór ma bardzo niski stopień złośliwości. Chory jest regularnie (co 3-6 miesięcy) badany (m.in. DRE i poziom PSA),    
  • zabieg chirurgiczny (prostatektomia radykalna). Polega na usunięciu prostaty (gruczołu krokowego) wraz z pęcherzykami nasiennymi i najbliższymi węzłami chłonnymi. Stosuje się go we wczesnym stadium choroby, gdy zmiany dotyczą jedynie prostaty. Zabieg jest wykonywany różnymi technikami, w tym laparoskopowo oraz przy użyciu robota chirurgicznego. Jak zaznaczają autorzy Zaleceń dotyczących postępowania w raku gruczołu krokowego, u niektórych pacjentów (i tylko w mniej zaawansowanym stadium choroby) możliwa jest prostatektomia oszczędzająca pęczki nerwowo-naczyniowe Walsha, co pomaga w zachowaniu sprawności seksualnej po zabiegu,
  • radioterapia. Stosuje się ją we wczesnym stadium choroby, ale także jako leczenie uzupełniające po zabiegu usunięcia prostaty (żeby zniszczyć komórki rakowe, które nie zostały usunięte) i w bardziej zaawansowanej chorobie,
  • antyandrogenowa terapia hormonalna. Jej celem jest obniżenie poziomu testosteronu, który pobudza rozwój komórek raka prostaty. Hormonoterapię wprowadza się, gdy choroba jest już zaawansowana. Bywa wdrażana także przed zabiegiem lub radioterapią,
  • chemioterapia. Jest stosowana w zaawansowanych stadiach choroby. 

Rak prostaty — rehabilitacja urologiczna

Po operacji radykalnego usunięcia stercza mogą pojawić się powikłania, najczęściej zaburzenia erekcji i nietrzymanie moczu. W uporaniu się z nimi pomaga rehabilitacja urologiczna pod okiem doświadczonego urologa i fizjoterapeuty.

— Głównym elementem terapii nietrzymania moczu po radykalnej prostatektomii jest specjalna gimnastyka (tzw. trening kontynencji) mająca na celu wzmocnienie mięśni dna miednicy — mówi dr n. med. Andrzej Krzysztof Przybyła. — Indywidualnie dobrana terapia obejmująca farmakologię oraz trening zwiększający ukrwienie mięśni odpowiedzialnych za erekcję, okolicy kroczowej i ciał jamistych prącia pomaga pacjentom także w uporaniu się z problemami z erekcją.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Hormonalna terapia zastępcza – czy może pomóc w menopauzie?

    Okres menopauzy jest jednym z przełomowych  w życiu kobiety. Charakterystyczne dla niego jest pojawienie się wczesnych łagodnych objawów oraz bardziej poważnych, mogących skutkować zmianami w funkcjonowaniu układu krwionośnego, nerwowego oraz kostnego. Jednym ze sposobów spokojnego przejścia przez okres menopauzy jest hormonalna terapia zastępcza (HTZ). Jakie są najlepsze metody hormonalnej terapii zastępczej, czy HTZ może powodować tycie oraz czy terapia może zwiększyć ryzyko zachorowania na raka piersi? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Przewiane ucho – przyczyny, objawy, leczenie, domowe sposoby

    Czy po wieczornym spacerze odczuwasz ból lub słyszysz szum w uszach? To może być przyczyna przewianego ucha. Przypadłość ta dotyczy wszystkich osób, zarówno młodszych, jak i starszych. Najczęściej jednak pojawia się u dzieci do 6. roku życia. Jakie są przyczyny przewianego ucha? Jak leczyć przewiane ucho domowymi sposobami?  Kiedy udać się do laryngologa? Podpowiadamy.

  • Co wiadomo o francuskiej szczepionce VLA2001 przeciwko COVID-19?

    Najnowsze raporty ujawniają, że szczepionka firmy Valneva może być skuteczna w zwalczaniu pojawiających się wariantów wirusa SARS-CoV-2. Choć prace nad preparatem nie zostały jeszcze zakończone, przyciągnął on już uwagę państw europejskich i Australii. Jeżeli szczepionka zostanie zatwierdzona przez organy regulacyjne, prawdopodobnie odegra ważną rolę w walce pandemią COVID-19.

  • Koronawirus a cukrzyca – kontrola glikemii obniża ryzyko zgonu z powodu COVID-19

    Według ekspertów właściwa kontrola glikemii przyczynia się do wzrostu szans na wyzdrowienie i znacząco obniża śmiertelność pacjentów, u których stwierdzono zakażenie SARS-CoV-2. Jak wyjaśnić to, że diabetycy są bardziej podatni na ciężki przebieg choroby koronawirusowej? Czy COVID-19 może wywołać cukrzycę?

  • Jak działa acyklowir? Czy jest bezpieczny dla kobiet w ciąży i dzieci?

    Acyklowir to pochodna guanozyny, którą z powodzeniem stosuje się podczas leczenia opryszczki, półpaśca, ospy wietrznej, cytomegalii i wirusa EBV. Występuje w formie tabletek i kremów i roztworów do infuzji. Kto może stosować acyklowir, a jakie są przeciwwskazania i czy kobiety w ciąży oraz matki karmiące mogą bezpiecznie sięgać po acyklowir w preparatach bez recepty? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Omicron – zidentyfikowano kolejną odmianę koronawirusa SARS-CoV-2

    Liczba zakażeń SARS-CoV-2 w Republice Południowej Afryki gwałtownie wzrosła w ostatnich tygodniach, co zbiegło się z wykryciem kolejnego wariantu wirusa. Omikron cechuje nagromadzenie mutacji, które mogą budzić niepokój, jednak na tym etapie nie wiadomo, jak te zmiany rzeczywiście wpłyną na właściwości tego wariantu koronawirusa. Pierwszych informacji o obrazie klinicznym zakażenia, jakie wywołuje, możemy spodziewać się już w najbliższych dniach.

  • Kwas foliowy metylowany – czy kobiety bez mutacji MTHFR także powinny go suplementować?

    Istnieje grupa kobiet, która ze względu na to, że posiada mutację genu MTHF nie może właściwie metabolizować kwasu foliowego do jego aktywnej postaci, która jest niezbędna m.in do prawidłowego rozwoju płodu. Te pacjentki, w trakcie przygotowywania się do zajścia w ciążę, jak i będąc w ciąży, powinny suplementować około 0,4 mg kwasu foliowego i metafoliny, czyli zmetylowanej formy kwasu foliowego. Dowiedz się więcej o kwasie foliowym w zmetylowanej formie, czytając niniejszy artykuł.

  • Zespół stresu popandemicznego – czym jest? W jaki sposób się objawia?

    Aktualnie „zespół stresu popandemicznego” nie jest ujęty w międzynarodowej klasyfikacji zaburzeń psychicznych, jednak niewykluczone, że wkrótce tam trafi, gdyż coraz więcej osób potrzebuje pomocy psychologa lub psychiatry w wyniku sytuacji związanej z pandemią. Trwa na ten temat globalna dyskusja ekspertów zajmujących się zdrowiem psychicznym.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij