Ostre zapalenie oskrzeli – przyczyny, objawy, leczenie

O ostrym zapaleniu oskrzeli, nazywanym kiedyś bronchitem, mówi się wówczas, gdy stan zapalny ogarnia błonę śluzową oskrzeli, a więc tę część układu oddechowego, która jest zbudowana z rozgałęzionych rurek doprowadzających (i odprowadzających) powietrze do płuc. Co warto o nim wiedzieć?

Infekcja nie obejmuje płuc i przeważnie nie jest groźna, choć zdarza się, że u osób schorowanych i osłabionych dochodzi do komplikacji.

Przyczyny zapalenia oskrzeli

Ostre zapalenie oskrzeli najczęściej, bo aż w 90 proc. przypadków, wywołują wirusy, np. wirusy grypy A i B, paragrypy, wirus RSV, koronawirusy, adenowirusy i rynowirusy.

U niewielkiej części osób za chorobę mogą odpowiadać bakterie: Chlamydophila pneumoniae, Mycoplasma pneumoniae oraz pałeczki krztuśca. Problem w tym, że zazwyczaj trudno to stwierdzić w czasie trwania infekcji. Zdarza się także, iż wirusy torują drogę bakteriom.

Objawy zapalenia oskrzeli

Najczęściej spotykane objawy ostrego zapalenia oskrzeli to:

  • kaszel, początkowo suchy, a potem coraz bardziej wilgotny z białawą (śluzową) lub żółtawo-zielonkawą (ropną) wydzieliną
  • osłabienie,
  • uczucie rozbicia,
  • bóle mięśni,
  • gorączka.

Ostremu zapaleniu oskrzeli niekiedy towarzyszą objawy, które zwykle pojawiają się przy przeziębieniu: katar i ból gardła. Zdarza się, że występują także: świszczący oddech, pieczenie w klatce piersiowej, duszności oraz plucie krwią. Podczas badania stetoskopem lekarz może stwierdzić inne symptomy, takie jak świsty, furczenia i rzężenia.

Najważniejszym zadaniem specjalisty, do którego trafia chory z oznakami ostrego zapalenia oskrzeli, jest sprawdzenie czy w grę nie wchodzi o wiele niebezpieczniejsza choroba – zapalenie płuc. Wykluczyć natomiast musi, np. infekcje tchawicy i krtani, zaostrzenie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) astmę oraz obecność ciała obcego w drogach oddechowych.

Leczenie zapalenia oskrzeli

Sposób leczenia zapalenia oskrzeli zależy od przyczyny, która je spowodowała. Jeśli winowajcami są wirusy (a właśnie tak jest najczęściej), nie powinno się podawać antybiotyku, bo to nie tylko nie pomoże, ale na dłuższą metę zaszkodzi. Antybiotykoterapia ma sens tylko wówczas, gdy jest pewność (i potwierdzenie w badaniach), że zakażenie zostało wywołane przez bakterie.
 
„Najczęstszą przyczyną błędów w terapii zakażeń dróg oddechowych jest nieuzasadnione zalecenie antybiotyku” – pisze prof. dr hab. n. med. Danuta Dzierżanowska w artykule Zapalenie płuc i oskrzeli – aktualne zalecenia antybiotykoterapii. To poważna sprawa, bo, jak zaznacza pani profesor, „zbyt częste wykorzystywanie w terapii antybiotyków naraża chorych na wiele działań niepożądanych oraz powoduje selekcję szczepów lekoopornych”.

W leczeniu ostrego zapalenia spowodowanego przez wirusy najważniejszy jest odpoczynek pozwalający organizmowi je zwalczyć. Dodatkowo warto pić dużą ilość płynów. Pomocne staje się również leczenie objawowe: obniżanie gorączki przy użyciu leków przeciwgorączkowych, podawanie medykamentów rozrzedzających wydzielinę (mukolitycznych), nawilżających drogi oddechowe i poprawiających drożność nosa.

Uwaga! Podczas ostrego zapalenia oskrzeli bezwzględnie nie wolno palić papierosów!

Ostre zapalenie oskrzeli u dorosłych zazwyczaj mija po 7 dniach, jednak suchy kaszel może utrzymywać się jeszcze przez kilka tygodni. Nieprzyjemna dolegliwość na ogół mija bez powikłań. Zdarza się, zwłaszcza u osób osłabionych albo cierpiących na choroby przewlekłe, że dochodzi do odoskrzelowego zapalenia płuc, wtórnych zakażeń bakteryjnych lub groźnego zapalenia oskrzelików.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. Medycyna Rodzinna. Podręcznik dla lekarzy i studentów, pod red. A. Windaka i in., Poznań 2015.
  2. Choroby wewnętrzne. Podręcznik akademicki, pod red. Franciszka Kokota, Warszawa 2008.
  3. dr. n. med. Grażyna Durska, Kiedy rozpoznać zapalenie oskrzeli, a kiedy zapalenie płuc, „Medycyna Po Dyplomie”, 2017/2.
  4. prof. dr hab. n. med. Danuta Dzierżanowska, Zapalenie płuc i oskrzeli – aktualne zalecenia antybiotykoterapii, „Medycyna po Dyplomie”, 2014/4.

Podziel się: