Co robić, gdy boli gardło? Co może oznaczać ból w gardle?
Katarzyna Gmachowska

Co robić, gdy boli gardło? Co może oznaczać ból w gardle?

Ból gardła jest jedną z najczęstszych dolegliwości, zwłaszcza w sezonie jesienno-zimowym. Definiowany jest jako uczucie pieczenia, drapania, trudności w połykaniu lub suchości w gardle. Kiedy udać się do lekarza, gdy boli nas gardło? Co stosować, aby uśmierzyć ból? Podpowiadamy.

Ból gardła najczęściej jest wynikiem infekcji wirusowej, której towarzyszą inne objawy, takie jak gorączka, kaszel, katar, bóle mięśni i ogólne osłabienie. U chorych z bólem gardła zazwyczaj skuteczne jest leczenie miejscowe preparatami o działaniu przeciwbólowym, przeciwbakteryjnym, przeciwgorączkowym i odkażającym. Należy pamiętać, że ból gardła może być także objawem narażenia na szkodliwe substancje (dym tytoniowy, alkohol, długie przebywanie w klimatyzowanych pomieszczeniach) lub choroby nowotworowej.

Przyczyny bólu gardła

Najczęstszymi przyczynami bólu gardła są infekcje, w ok. 85% o etiologii wirusowej. Charakterystycznymi objawami ostrej infekcji gardła są: gorączka, kaszel, katar, złe samopoczucie oraz bóle mięśni. Powodem silnego bólu gardła może być także angina paciorkowcowa, której towarzyszy gorączka, białe naloty na migdałkach oraz osłabienie.

Ból gardła może pojawić się także w wyniku narażenia na substancje drażniące, takie jak dym tytoniowy, alkohol, klimatyzacja czy wdychanie substancji toksycznych.

Przyczyną nagłego, kłującego bólu gardła może być również zatrzymanie ciała obcego, np. pokarmu, w gardle lub przełyku.

Przewlekły ból gardła wraz z problemami z połykaniem oraz brakiem cech świadczących o infekcji dróg oddechowych może być spowodowany chorobą nowotworową. Do czynników ryzyka rozwoju nowotworu gardła zalicza się palenie papierosów oraz nadużywanie alkoholu.

Najwięcej zachorowań na zapalenie gardła i migdałków podniebiennych obserwuje się w sezonie jesienno-zimowym ze względu na dużą częstość infekcji w tym okresie.

Bolące gardło u niemowląt i dzieci

Zdecydowana większość przypadków zapalenia błony śluzowej gardła u dzieci jest wywołana wirusami (najczęściej rynowirusy, adenowirusy, koronawirusy). Do najczęstszych objawów infekcji gardła u dziecka zaliczamy ból, drapanie, pieczenie, trudności w połykaniu, zaczerwienienie i rozpulchnienie błony śluzowej gardła i migdałków podniebiennych, gorączkę, kaszel oraz nieżyt nosa.

Należy pamiętać, że w przypadku infekcji wirusowych stosowanie antybiotyków jest bezpodstawne, gdyż antybiotyki wykazują działanie przeciwbakteryjne i nie wpływają na zahamowanie namnażania wirusów. Wskazaniem do wdrożenia antybiotykoterapii jest stwierdzenie anginy paciorkowcowej, która objawia się silnym bólem gardła, gorączką, rozpulchnieniem błony śluzowej oraz nalotami na migdałkach podniebiennych, powiększeniem węzłów chłonnych szyjnych oraz brakiem kaszlu.

U dziecka z infekcją wirusową gardła zaleca się leczenie objawowe, które ma na celu złagodzenie dolegliwości. Najczęściej stosuje się leczenie miejscowe (na ból gardła u dzieci poleca się tabletki, aerozole, pastylki, syropy o działaniu antyseptycznym, przeciwbólowym i przeciwzapalnym). W przypadku znacznego nasilenia objawów można podać dziecku leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe (ibuprofen lub paracetamol).

Należy pamiętać, że tabletki i pastylki można podawać dzieciom po ukończeniu 6. roku życia, aby ograniczyć ryzyko zadławienia. Dowiedz się, o czym jeszcze może świadczyć ból gardła u dziecka.

Ból gardła w ciąży

W przypadku pojawienia się bólu gardła u kobiety w ciąży zaleca się stosowanie leczenia objawowego, pamiętając iż okres ciąży i karmienia jest przeciwwskazaniem do stosowania niektórych leków.

W umiarkowanie nasilonym bólu gardła w ciąży zaleca się zastosowanie preparatów roślinnych, np. zawierających propolis, porost islandzki, szałwię czy rumianek. Jeśli ból gardła nasila się lub nie ustępuje po 3–4 dniach, należy skontaktować się z lekarzem, który zaleci odpowiednie leczenie. Należy pamiętać, aby w ciąży unikać leków zawierających salicylany oraz srebro koloidalne.

Pomocne mogą być domowe sposoby łagodzenia bólu gardła w ciąży, w tym nawilżanie gardła poprzez częste picie wody czy płukanie gardła naparem z szałwii.

Ból gardła – charakterystyka

Objawy infekcji gardła zazwyczaj pojawiają się po 2–5 dniach od zakażenia drogą kropelkową (kichanie, kaszel) lub w wyniku bezpośredniego kontaktu z osobą chorą bądź przedmiotami, których używała.

Ból gardła definiowany jest jako uczucie pieczenia, drapania w gardle lub trudności w połykaniu. Jak wygląda chore gardło? W badaniu fizykalnym można zaobserwować zaczerwienienie (czerwone gardło) i rozpulchnienie błony śluzowej gardła oraz migdałków podniebiennych, a w przypadku anginy paciorkowcowej lub mononukleozy zakaźnej – obecność białawych nalotów na migdałkach podniebiennych oraz bardzo silny ból gardła.

Do objawów, które często towarzyszą bólowi gardła, zaliczamy kaszel suchy lub mokry, katar, gorączkę, chrypkę oraz uczucie suchości w gardle, ogólne osłabienie i bóle mięśni.

Większość chorych na zapalenie gardła i migdałków podniebiennych zgłasza dolegliwości trwające przez około 4–7 dni. Po tym czasie objawy infekcji gardła stopniowo ustępują.

Powiązane produkty

Ból gardła – kiedy do lekarza?

Zdecydowana większość przypadków bólu gardła przebiega łagodnie i nie wymaga interwencji lekarskiej. Zazwyczaj skuteczne jest leczenie objawowe w domu (stosowanie miejscowo preparatów o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwzapalnym i przeciwbólowym w postaci tabletek i pastylek do ssania, aerozoli oraz płukanek do gardła).

Jeśli ból gardła nie ustępuje po zastosowanym leczeniu, ciągle narasta albo jeśli towarzyszą mu alarmujące objawy – duszność, trudności w połykaniu, gorączka u noworodka lub dziecka poniżej 2. roku życia, odmawianie przyjmowania płynów grożące odwodnieniem – należy niezwłocznie udać się do lekarza.

Warto podkreślić, że przewlekły ból gardła, zwłaszcza jednostronny i utrudniający połykanie, może być objawem choroby nowotworowej gardła.

Podstawą diagnostyki bólu gardła jest wywiad chorobowy dotyczący charakteru bólu, długości jego trwania oraz obecności objawów towarzyszących. W przypadku podejrzenia anginy paciorkowcowej lekarz może zlecić pobranie wymazu z gardła lub wykonanie badań laboratoryjnych z krwi przy podejrzeniu mononukleozy zakaźnej. Najczęściej jednak nie ma konieczności wykonania dodatkowych badań u pacjenta zgłaszającego się z bólem gardła do lekarza.

Leczenie bólu gardła – co pomoże na bolące gardło?

Preparaty stosowane miejscowo w zapaleniu błony śluzowej gardła i migdałków zawierają substancje aktywne o właściwościach antyseptycznych (przeciwwirusowych, przeciwgrzybicznych, przeciwbakteryjnych), przeciwzapalnych (niesteroidowe leki przeciwzapalne) oraz substancje miejscowo znieczulające. Leki mające zastosowanie w infekcjach gardła dodatkowo zmniejszają przekrwienie błony śluzowej gardła, rozrzedzają zalegający śluz oraz hamują odruch kaszlowy.

Leki na gardło stosowane miejscowo występują w różnej postaci. Są dostępne m.in. jako pastylki i tabletki do ssania na ból gardła, a także jako płyny do płukania gardła oraz aerozole.

Do substancji czynnych pomocnych w bólu gardła zaliczamy:

  • salicylan choliny – łagodzi stany zapalne, ból oraz ogranicza ogniska bakterii, zmniejsza obrzęk i przekrwienie błony śluzowej, wpływa na poprawę wydzielania śliny, należy do niesteroidowych leków przeciwzapalnych;
  • benzydaminę chlorowodorku – łagodzi ból i zmniejsza zaczerwienie błony śluzowej gardła spowodowane działaniem bakterii i wirusów, działa odkażająco i miejscowo znieczulająco;
  • flurbiprofen – wykazuje działanie przeciwbólowe i przeciwzapalnie;
  • ketoprofen – działa przeciwbólowo, przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie;
  • chlorheksydynę dichlorowodorku – ma działanie bakteriobójcze;
  • witaminę C (kwas askorbinowy) – wspiera układ odpornościowy;
  • chlorchinaldol – działa przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo i przeciwgrzybiczo;
  • chlorek benzalkonium, chlorek cetylpirydyny – działają odkażająco;
  • benzokainę – wykazuje działanie miejscowo znieczulające;
  • amylometakrezol i alkohol 2,4-dichlorobenzylowy – mają działanie antyseptyczne;
  • lidokainę – ma działanie miejscowo znieczulające, przez co ogranicza ból;
  • olejki eteryczne – mentol, olejek mięty pieprzowej, olejek eukaliptusowy i tymol – mają działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne;
  • substancje roślinnebabka lancetowata, podbiał, porost islandzki, prawoślaz, szałwia i tymianek; zmniejszają one podrażnienie błony śluzowej gardła oraz ograniczają stan zapalny, tworzą na powierzchni gardła warstwę śluzową, przez co łagodzą podrażnienia wywołane między innymi bólem gardła.

Podczas wyboru preparatu na ból gardła należy zwrócić uwagę na jego postać (tabletki i pastylki nie są zalecane dzieciom przed ukończeniem 6. roku życia oraz osobom leżącym czy z demencją). Preparatów zawierających salicylan choliny i flurbiprofen nie należy podawać dzieciom poniżej 12. roku życia ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu Reye’a. Osoby chore na cukrzycę powinny wybierać preparaty niezawierające w swoim składzie cukru, a w przypadku chorych na fenyloketonurię należy unikać produktów, w których jest obecny aspartam.

W przypadku stwierdzenia bakteryjnego zapalenia gardła i migdałków zaleca się zastosowanie antybiotyku. Najczęstszą infekcją gardła wywołaną przez bakterie jest angina paciorkowcowa, której objawami są ból gardła, gorączka, powiększenie węzłów chłonnych szyi, rozpulchnienie oraz białe naloty na migdałkach podniebiennych. W przypadku zastosowania antybiotyku w anginie paciorkowcowej chory przestaje być zakaźny dla otoczenia po upływie 24 godzin od pierwszej dawki antybiotyku.

Domowe sposoby na ból gardła

Mając chore gardło, możemy sięgnąć także po sprawdzone, domowe sposoby na ból gardła. W przypadku wystąpienia dolegliwości bólowych zaleca się picie odpowiedniej ilości wody, herbaty z sokiem malinowym, cytryną i imbirem, naparów z kwiatów lipy lub czarnego bzu, które mają działanie rozgrzewające i antyseptyczne. Przy silnym bólu gardła można wykonać płukanie gardła naparem z szałwii lub rumianku, najlepiej kilka razy dziennie. Warto także pamiętać, aby unikać spożywania potraw gorących, pikantnych lub kwaśnych, które mogą wzmagać odczuwanie bólu.

U osób z bólem gardła celem złagodzenia objawów zaleca się stosowanie preparatów roślinnych w postaci tabletek lub pastylek do ssania, płynów do płukania jamy ustnej lub aerozoli dostępnych bez recepty.
  1. B. P. Albrecht, Gorączka z bólem gardła, „Pediatria po Dyplomie”, nr 5 2012.
  2. W. Hryniewicz, A. Radzikowski, P. Albrecht i in., Narodowy Program Ochrony Antybiotyków. Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego, Narodowy Instytut Leków, Warszawa 2016 [online] http://www.antybiotyki.edu.pl/pdf/Rekomendacje2016.pdf, [dostęp:] 13.06.2020.
  3. J. Cianciara, J. Juszczyk, Choroby zakaźne i pasożytnicze, Lublin 2007.
  4. P. Późniak, G. Milenik-Niedzielska, Standardy leczenia ostrego zapalenia gardła i migdałków u dzieci, „Pediatria po Dyplomie”, nr 2 2019.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) – co to jest? Skutki uboczne

    Menopauza jest jednym z przełomowych etapów w życiu kobiety. Charakterystyczne dla tego okresu jest pojawienie się wczesnych łagodnych objawów oraz tych bardziej poważnych, mogących skutkować zmianami w funkcjonowaniu układu krwionośnego, nerwowego oraz kostnego. Jednym ze sposobów spokojnego przejścia przez okres menopauzy jest hormonalna terapia zastępcza (HTZ). Jakie są najlepsze metody hormonalnej terapii zastępczej? Czy HTZ może powodować tycie oraz czy terapia może zwiększyć ryzyko zachorowania na raka piersi? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • SPF i PPD – co określają te współczynniki? Jak prawidłowo stosować kremy z filtrami przeciwsłonecznymi?

    Latem powinniśmy korzystać z preparatów zawierających filtry UV, które chronią przed oparzeniami słonecznymi, zapobiegają wczesnym oznakom starzenia się i zmniejszają ryzyko zachorowania na raka skóry. Jak one właściwie działają? Jak wybrać odpowiedni filtr przeciwsłoneczny? Co oznaczają symbole na etykietach?

  • Suplementacja przy insulinooporności

    Insulinooporność jest zaburzeniem metabolizmu, które może zamienić się w poważną chorobę, która obecnie może dotyczyć nawet 2 milionów Polaków. Przyczynia się do tego przede wszystkim siedzący tryb życia, przetworzona, wysokoenergetyczna żywność, a także przewlekły stres wpływający na nasze zachowania żywieniowe – „zajadanie” problemów. Insulinooporność nie musi być leczona, niemniej jeśli na czas nie zareagujemy zmianą dotychczasowego stylu życia, może przerodzić się w pełnoobjawowe schorzenie – cukrzycę. Cennym elementem uzupełniającym dietoterapię może być racjonalna, przemyślana suplementacja. Jakie składniki szczególnie wspierają zdrowie metaboliczne?

  • Suplementacja w Hashimoto – jak wpływają na to nutraceutyki?

    Hashimoto, a raczej autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, jest coraz powszechniej diagnozowanym schorzeniem. Mówimy o nim wtedy, gdy nasz układ odpornościowy atakuje tarczycę. W chorobie tej może dojść zarówno do podwyższonej czynności gruczołu, jak i normalnej lub obniżonej czynności. Hashimoto dotyka znacznie częściej kobiety niż mężczyzn. Wsparciem działania tarczycy, jak i całej terapii, może być racjonalna suplementacja w oparciu o składniki, których skuteczność potwierdzają wyniki badań naukowych.

  • Smart drugs – jak działają? Czy nootropy są bezpieczne?

    Ostatnio coraz głośniej o tzw. smart drugs. Są to leki nootropowe, stanowiące grupę niejednorodnych substancji pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. Są one stosowane w leczeniu takich zaburzeń i chorób, jak ADHD, narkolepsja czy otępienie. Dzięki temu, że nootropy poprawiają zdolności poznawcze, m.in. pamięć i koncentrację, coraz więcej osób zaczęło stosować je bez wskazań medycznych. Czy to bezpieczna praktyka?

  • Zasady refundacji pieluchomajtek – aktualne wytyczne

    Nietrzymanie moczu lub kału dotyka wielu chorych, głównie osób starszych, z niepełnosprawnościami oraz chorobami nowotworowymi. Opieka nad pacjentem z tymi dolegliwościami generuje wysokie koszty. Dlatego warto znać zasady refundacji pieluchomajtek i innych wyrobów chłonnych: komu przysługuje, jak pozyskać zlecenie i gdzie je zrealizować. W artykule przedstawiamy najnowsze wytyczne.

  • Kolagen na stawy dla sportowców – jak wybrać najlepszy?

    Kolagen to białko budulcowe organizmu. Odgrywa ważną rolę w kontekście zdrowia naszych stawów. Sportowcy odbywający regularne i nierzadko niezwykle intensywne treningi powinni dbać o odpowiednią suplementację wspierającą regenerację organizmu. Kolagen jest jednym ze składników, które warto włączyć do regularnego spożycia. Jak działa kolagen na stawy? Ile kolagenu przyjmować, by wzmocnić stawy? Po jakim czasie suplementacji sportowcy zauważają wymierne efekty? Odpowiadamy!

  • Dlaczego warto się szczepić?

    Szczepienia są jednym z najważniejszych osiągnięć medycyny, które przyczyniły się do znacznego zmniejszenia liczby zachorowań i zgonów spowodowanych chorobami zakaźnymi. W dobie rozwijających się teorii spiskowych i dezinformacji warto zrozumieć, czym są szczepienia, jak działają i dlaczego są niezbędne dla zdrowia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij