Odwodnienie u niemowląt i dzieci – przyczyny, objawy i zasady postępowania
Katarzyna Gmachowska

Odwodnienie u niemowląt i dzieci – przyczyny, objawy i zasady postępowania

Odwodnienie u dzieci może pojawić się na skutek tzw. jelitówki, przewlekłych wymiotów, gorączki lub upałów przy niedostatecznej podaży płynów. Odwodnione dziecko odczuwa wzmożone pragnienie, jest apatyczne, senne, płacze bez łez, a także oddaje zmniejszoną ilość moczu. Co robić w przypadku wystąpienia odwodnienia u dziecka? W jaki sposób nawadniać dziecko?

Odwodnienie powstaje na skutek nadmiernej utraty wody i elektrolitów z organizmu. U dzieci najczęstszymi przyczynami odwodnienia są biegunka oraz wymioty w przebiegu infekcji żołądkowo-jelitowej. W leczeniu odwodnienia w stopniu lekkim i umiarkowanym stosuje się doustne płyny nawadniające, natomiast w przypadku stopnia ciężkiego lub niemożności przyjmowania płynów zaleca się nawadnianie dożylne w warunkach szpitalnych.  

Odwodnienie u niemowląt i dzieci – czym jest i jakie są jego rodzaje? 

Odwodnienie jest to stan spowodowany nadmierną utratą wody i elektrolitów z organizmu. U dzieci występuje najczęściej w przebiegu nieżytu żołądkowo-jelitowego z uporczywymi lub długotrwałymi wymiotami bądź biegunką przy niedostatecznej podaży płynów. Objawy odwodnienia mogą się pojawić nawet w ciągu kilku godzin, zwłaszcza u małych dzieci, które mają większe zapotrzebowanie płynowe w przeliczeniu na masę ciała.  

Ze względu na rodzaj odwodnienia wyróżniamy: 

odwodnienie hipotoniczne – może być wywołane utratą wody z organizmu na skutek biegunki lub wymiotów albo utratą sodu z moczem np. w przebiegu cukrzycy u dzieci, chorobach nerek, kory nadnerczy lub nadmiernego pocenia się,

odwodnienie izotoniczne – spowodowane nadmierną utratą płynów ustrojowych przez przewód pokarmowy do tzw. trzeciej przestrzeni w przypadku niedrożności jelit lub poprzez skórę na skutek rozległych oparzeń,

odwodnienie hipertoniczne – spowodowane zbyt małą podażą płynów lub utratą wody przez skórę i układ oddechowy w trakcie gorączki, biegunki, wymiotów bądź oddawania dużej ilości moczu np. w cukrzycy albo moczówce prostej.  

Skutki odwodnienia u dzieci – czy odwodnienie może być groźne? 

Odwodnienie – zwłaszcza u małych dzieci – może przebiegać bardzo gwałtownie. Należy pamiętać, że może ono prowadzić do ciężkich powikłań takich jak zaburzenia świadomości, omdlenia, śpiączki, a nawet do śmierci na skutek zaburzeń wodno-elektrolitowych.

Jeśli u dziecka występują uporczywe lub długotrwałe wymioty bądź biegunka, zawsze należy skonsultować się z lekarzem, gdyż może potrzebne być zastosowanie nawadniania dożylnego w warunkach szpitalnych (zwłaszcza gdy maluch nie przyjmuje płynów doustnie).  

Przyczyny odwodnienia u dzieci  

Najczęstszą przyczyną odwodnienia u dzieci jest ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy potocznie zwany jelitówką. Objawy jelitówki u dzieci to głównie nudności, wymioty, a także biegunka. Do pozostałych stanów mogących skutkować zaburzeniami wodno-elektrolitowymi należą: 

  • wysoka gorączka, 
  • upały wraz z niedostateczną podażą płynów (dowiedz się, jak chronić dziecko przed upałem),
  • błędy w karmieniu niemowląt, 
  • przewlekłe biegunki np. w alergiach pokarmowych lub chorobach gastrologicznych, 
  • zaburzenia wchłaniania w jelitach, 
  • zaburzenia ssania i połykania, 
  • cukrzyca, 
  • choroby nerek, 
  • zatrucia lekami, 
  • choroba Addisona. 

Odwonienie u niemowląt – co może je spowodować? 

Odwodnienie u niemowląt najczęściej jest spowodowane ostrą infekcją żołądkowo-jelitową przebiegającą z biegunką lub wymiotami. Należy pamiętać, że małe dzieci odwadniają się szybciej, gdyż mają większe zapotrzebowanie płynowe w przeliczeniu na kilogram masy ciała (100 ml/kg na dobę).  

Należy pamiętać, aby w przypadku występowania wysokiej gorączki, biegunki lub wymiotów u niemowląt, często przystawiać dziecko do piersi lub podawać wodę do picia. Zalecana też jest konsultacja u lekarza, który po zbadaniu malucha wdroży postępowanie łagodzące symptomy odwodnienia.  

Objawy odwodnienia u niemowląt i dzieci 

Jak poznać, czy dziecko jest odwodnione? Do objawów mogących świadczyć o odwodnieniu u dziecka zaliczamy: 

  • zmniejszoną ilość lub brak oddawanego moczu przez dziecko,
  • płacz bez łez, 
  • wzmożone pragnienie, 
  • zmiana zachowania dziecka (dziecko może być apatyczne, senne, rozdrażnione), 
  • ubytek masy ciała, 
  • zapadnięte ciemię u niemowląt, 
  • sucha skóra i błony śluzowe, powoli rozprostowujący się fałd skórny, 
  • zapadnięte gałki oczne.

Ze względu na stopień nasilenia odwodnienia wyróżniamy: 

 – odwodnienie o stopniu lekkim – u dziecka występują: wzmożone pragnienie, zmniejszona ilość moczu o ciemnożółtym kolorze, rozdrażnienie oraz suchość błon śluzowych; 

odwodnienie o stopniu umiarkowanym – dziecko z umiarkowanym odwodnieniem jest niespokojne, ma suche śluzówki, odczuwa wzmożone pragnienie, płacze bez łez, ma przyspieszoną akcję serca oraz wolno rozprostowujący się fałd skórny; 

odwodnienie o stopniu ciężkim – to stan zagrażającym życiu; u dziecka występują: bardzo sucha skóra i suche błony śluzowe, niechęć do picia, zapadnięte gałki oczne i ciemiączko u niemowląt, brak łez, spadek ciśnienia tętniczego, drgawki, zaburzenia świadomości i przytomności. 

Co robić, gdy niemowlę lub dziecko ma objawy odwodnienia? Jak nawadniać dziecko? 

Jeśli u dziecka występują objawy odwodnienia, należy udać się do lekarza, który – po zbadaniu malucha – określi stopień zaburzeń wodno-elektrolitowych i zaleci dalsze postępowanie.  

Odwodnienie w stopniu lekkim u starszych dzieci zazwyczaj jest leczone w warunkach domowych poprzez podawanie doustnych preparatów nawadniających przeznaczonych dla dzieci. W przypadkach odwodnienia o umiarkowanym lub ciężkim przebiegu bądź niemożności przyjmowania płynów drogą doustną stosuje się nawadnianie dożylne w warunkach szpitalnych.  

Należy pamiętać, aby u dzieci z objawami infekcji żołądkowo- jelitowej lub wysoko gorączkujących podawać zwiększoną ilość płynów do picia. Zalecane jest zastosowanie doustnych płynów nawadniających (elektolity dla dzieci), które posiadają odpowiednie stężenie składników mineralnych, dzięki czemu zapobiegają odwodnieniu. Płyny te należy podawać schłodzone i w małych ilościach zwłaszcza w przypadku wymiotów, np. łyżeczkę płynu co kilka minut.  

Nie jest wskazane podawanie dziecku z odwodnieniem napojów gazowanych, soków, napojów kolorowych lub rosołu, ponieważ mogą prowadzić do pogłębiania zaburzeń wodno- elektrolitowych.  

U dzieci z objawami lekkiego odwodnienia należy podawać płyny w objętości 100 ml na każdy kilogram masy ciała dziecka w ciągu pierwszych 4 godzin występowania objawów celem wyrównania niedoboru wody. Po każdym biegunkowym stolcu lub wymiotach należy dodatkowo podać 5-10 ml/kg masy ciała.  

Kiedy udać się do szpitala i jak wygląda leczenie odwodnienia u dzieci? 

Każde dziecko z objawami odwodnienia powinno być zbadane przez lekarza, który określi stopień nasilenia odwodnienia i zaleci dalsze postępowanie. W przypadku dzieci, które odmawiają spożywania płynów doustnie lub mają objawy odwodnienia w stopniu umiarkowanym lub ciężkim, można zastosować nawadnianie dożylne stosując kroplówki lub podaż płynów poprzez zgłębnik nosowo-żołądkowy w warunkach szpitalnych.  

U dziecka z ciężkim odwodnieniem monitoruje się ciśnienie tętnicze, czynność serca oraz ilość oddawanego moczu. Po wykonaniu badań określających zaburzenia elektrolitowe i równowagi kwasowo-zasadowej stosuje się preparaty wyrównujące brakujące elektrolity. Ważne jest leczenie przyczyny odwodnienia np. podawanie leków przeciwwymiotnych w przypadku długotrwałych lub uporczywych wymiotów u dzieci.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Autyzm dziecięcy – objawy, przyczyny, terapia przy zaburzeniach autystycznych

    Autyzm dziecięcy (łac. autismus infantum) jest złożonym zaburzeniem rozwoju i funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego, które charakteryzuje się zakłóceniami zdolności komunikowania uczuć i budowania relacji międzyosobowych. Typowe dla autyzmu dziecięcego jest też zubożenie i stereotypowość zachowań oraz trudności z integracją wrażeń zmysłowych.

  • Zapalenie piersi - przyczyny, objawy i leczenie

    Każda kobieta po urodzeniu dziecka stara się karmić je piersią. Mleko matki zawiera m.in. cenne przeciwciała, aminokwasy, enzymy i czynniki wzrostu. Zwykle w czasie karmienia nie pojawiają się żadne problemy zdrowotne, jednak raz na jakiś czas dochodzi do sytuacji, w której rozwija się zapalenie piersi. Jest to stan często połączony z zakażeniem, który objawia się najczęściej w pierwszych sześciu tygodniach od dnia porodu. Przyczyną jest najczęściej nieefektywne i niepełne opróżnianie piersi z mleka, co doprowadza do jego zastoju. Jak leczyć i zapobiegać zapaleniu piersi? Odpowiedź znajduje się w niniejszym artykule.

  • 5 pomysłów na prezent, które ucieszą Twoje dziecko

    Jak wybrać prezent, by ucieszył obdarowaną osobę? Wybór nie jest łatwy, trudno przecież trafić w czyjś gust. Tym bardziej, jeśli obdarowaną osobą ma być dziecko. W tym przypadku możemy być pewni, że otrzymamy szczerą informacje zwrotną o tym, czy prezent spodobał się, czy okazał się nie trafiony.

  • Dziecko w samochodzie w upał

    Wraz z nadejściem letnich upałów media zasypują nas informacjami o dzieciach i zwierzętach pozostawianych w rozgrzanych do czerwoności samochodach. Roztargnienie lub brak wyobraźni często prowadzą do tragedii, ponieważ nawet godzina spędzona w takich warunkach może grozić śmiercią dziecka. Najnowsze badanie potwierdzają, że ryzyko jest równie duże także w pojeździe pozostawionym w cieniu.

  • Wyprawka dla noworodka - lista najpotrzebniejszych rzeczy do domu i szpitala

    Oczekiwanie na narodziny dziecka są dla obojga rodziców ogromnym przeżyciem. Czekają oni, kiedy w końcu będą mogli wziąć na ręce i przytulić maluszka, planują, jakie imię otrzyma maleństwo, jak również zastanawiają się, co będzie im potrzebne, kiedy dziecko już się urodzi. Wyprawka dla noworodka jest bowiem bardzo istotną sprawą, w jej skład powinny bowiem wchodzić przedmioty, które będą pomagały nowo upieczonym rodzicom w zajmowaniu się maleństwem i w jego codziennej pielęgnacji.

  • Ochrona dziecka przed upałem – o czym warto pamiętać?

    Odwodnienie, potówki, poparzenia słoneczne czy udar cieplny – to konsekwencje złej ochrony dziecka w czasie upału. Co robić, aby do nich nie dopuścić? Dowiedz się więcej, jak możesz skutecznie ochronić dziecko przed upałem. 

  • Ukąszenia owadów u dzieci – objawy i pierwsza pomoc. Co stosować na ugryzione miejsca?

    Ukąszenia owadów, zwłaszcza w sezonie letnim, przysparzają sporo problemów, gdyż mogą wywoływać silny świąd, obrzęk w miejscu ukłucia lub nawet prowadzić do zagrażającego życiu wstrząsu anafilaktycznego u osób uczulonych na jad insektów. Jak postępować w przypadku ukąszeń owadów u dzieci? 

  • Pediatra – czym się zajmuje? Jakie choroby leczy lekarz dziecięcy POZ?

    Lekarz pediatra jest specjalistą w zakresie chorób wieku dziecięcego. Pediatra diagnozuje i leczy dzieci w wieku od 2. miesiąca życia do 18. roku życia. Rolą lekarza pediatry jest także profilaktyka, monitorowanie prawidłowego rozwoju i wzrostu oraz kwalifikacja do szczepień ochronnych. Lekarz pediatra przeprowadza także wizytę patronażową u dziecka po urodzeniu.  

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij