×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Jelitówka u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie grypy żołądkowej u dziecka

Jelitówka u dzieci to potoczna nazwa ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego objawiającego się biegunką, wymiotami oraz bólami brzucha. Dziecko cierpiące na grypę jelitową musi uzupełniać elektrolity, aby zapobiec groźnemu odwodnieniu organizmu. W jaki sposób leczyć jelitówkę u dziecka?  

Grypa żołądkowa (jelitówka), fachowo nazywana ostrym nieżytem żołądkowo-jelitowym, występuje zarówno u dzieci jak i dorosłych, głównie w sezonie jesienno-zimowym. Najczęściej wywołana jest przez wirusy takie jak rotawirusy, norowirusy lub adenowirusy. Do typowych objawów infekcji jelitowej należą biegunka, wymioty i bóle brzucha. Podstawą leczenia jest intensywne nawadnianie doustne chorego, aby zapobiec odwodnieniu dziecka. 

Jelitówka u dziecka – jakie są jej przyczyny?

Określenie grypa żołądkowa jest mylące, gdyż objawy z przewodu pokarmowego nie są wywoływane przez wirusa grypy, a przez wirusy z rodzaju rotawirusów, adenowirusów lub norowirusów. Ostrą biegunkę i wymioty mogą wywoływać również bakterie takie jak Salmonella, Clostridium difficile, Campylobacter, a także pasożyty lub grzyby. Najczęstszą przyczyną ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego u dzieci powodują rotawirusy, natomiast u dorosłych przeważają zakażenia norowirusami. Przywołane patogeny po wniknięciu do przewodu pokarmowego powodują uszkodzenie błony śluzowej jelit, zaburzenia wchłaniania substancji odżywczych oraz wody, co prowadzi do wymiotów i biegunki. 

Do zakażenia wyżej wymienionymi patogenami najczęściej dochodzi drogą kropelkową lub poprzez bezpośredni kontakt z osobą chorą lub przedmiotami, których wcześniej używał. Z tego powodu bardzo ważne jest regularne mycie i dezynfekowanie rąk.

Objawy grypy jelitowej u dziecka

Ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy może dawać objawy o różnym stopniu nasilenia, począwszy od lekkiego dyskomfortu w jamie brzusznej, pojedynczych wymiotów lub luźnego stolca, aż do ciężkiej biegunki z wymiotami prowadzącej do odwodnienia organizmu i konieczności nawadniania dożylnego w warunkach szpitalnych. 

Symptomy grypy żołądkowej pojawiają się po 12-72 godzinach od kontaktu z osobą zakażoną. Początkowo zazwyczaj pojawiają się wymioty, do których po kilku godzinach dołącza biegunka. Objawy jelitowe w przebiegu zakażenia wirusami trwają średnio 2-3 dni, niekiedy nawet do 7 dni. 

Do najczęstszych objawów w przebiegu jelitówki u dziecka należą:
– biegunka – zazwyczaj obfita i wodnista,
– nudności i wymioty,
bóle brzucha,
– gorączka lub stan podgorączkowy, najczęściej w początkowej fazie infekcji. 

W przypadku zakażenia rotawirusem często występują także objawy infekcji górnych dróg oddechowych, które mogą poprzedzać biegunkę i wymioty. 

Grypa jelitowa u dziecka – czy może być niebezpieczna? 

Najczęstszym i zarazem najpoważniejszym powikłaniem intensywnej biegunki lub wymiotów jest odwodnienie dziecka. Jest ono spowodowane utratą elektrolitów takich jak sód, potas, chlor oraz glukozy z przewodu pokarmowego. Należy pamiętać, że niemowlęta i małe dzieci odwadniają się znaczenie szybciej niż osoby dorosłe z biegunką czy wymiotami. 

Do objawów, które powinny zaniepokoić rodzica, w przypadku dziecka wymiotującego lub mającego biegunkę, należą bardzo suche śluzówki jamy ustnej dziecka, apatia i znaczne osłabienie dziecka, przyspieszony oddech, zapadnięte ciemię w przypadku niemowląt, zmniejszona ilość lub brak moczu, płacz bez łez. Objawy te świadczą o ciężkim odwodnieniu dziecka i są wskazaniem do nawadniania dożylnego kroplówkami w szpitalu. 

Skutecznym sposobem profilaktyki przed zakażeniem rotawirusami, które są najczęstszą przyczyną ostrych nieżytów żołądkowo-jelitowych u dzieci, są szczepienia. Schemat szczepienia zawiera podanie dwóch dawek szczepionki u dzieci od 6 tygodnia życia, a przed ukończeniem 24 miesiąca życia. 

Jelitówka u dzieci – dieta 

W początkowej fazie intensywnych wymiotów i biegunki można zrezygnować z podawania pokarmów, ale konieczne jest stosowanie doustnych płynów nawadniających, aby zapobiec odwodnieniu dziecka. W miarę ustępowania objawów można podawać dziecku pokarmy lekkostrawne, mające działanie lekko zapierające np. klei ryżowy czy marchwiankę. Według wytycznych nie ma przeciwwskazań do powrotu do diety, którą otrzymywało dziecko przed rozwinięciem objawów. 

Jeśli biegunka lub wymioty występują u dzieci karmionych piersią, należy kontynuować karmienie naturalne. Nie zaleca się zmiany sposobu karmienia. 

W przypadku wystąpienia wzdęć lub biegunki po podaniu dziecku po przebytej biegunce produktów mlecznych, istnieje podejrzenie przejściowej nietolerancji laktozy. Występuje ona na wskutek uszkodzenia błony śluzowej jelit w trakcie jelitówki i zahamowania produkcji enzymu laktazy. Zazwyczaj objawy nietolerancji laktozy ustępują po kilku tygodniach. 

Jak leczyć jelitówkę u dziecka? 

W przypadku ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego o etiologii wirusowej podstawą leczenia jest nawadnianie dziecka, aby zapobiec ciężkiemu odwodnieniu. Podawanie płynów należy zawsze rozpoczynać od podaży doustnej, a dopiero w przypadku jej niepowodzenia i stwierdzeniu objawów ciężkiego odwodnienia dziecka zalecane jest nawadnianie dożylne kroplówkami w warunkach szpitalnych. 

Najważniejsze zasady zapobiegania odwodnieniu dziecka w przebiegu grypy żołądkowej:
– najlepszym preparatem do podaży w trakcie wymiotów i biegunki są doustne płyny nawadniające (tzw. elektrolity), które zawierają glukozę i jony, które są tracone z organizmu, 
– poić dziecko często, ale małymi ilościami płynów, np. jedna łyżeczka co kilka minut,
– podawane płyny powinny być chłodne, gdyż ciepłe mogą pobudzać odruch wymiotny,
– jeśli dziecko kategorycznie odmawia przyjmowania elektrolitów można podawać rozcieńczony sok jabłkowy,
– nie zaleca się podawania napojów gazowanych i sztucznie barwionych np. coli, gdyż nie zapobiegają one dalszemu odwadnianiu się dziecka, a także nie skracają czasu trwania biegunki ani wymiotów.

W przypadku infekcyjnej biegunki u dziecka nie należy podawać leków przeciwbiegunkowych, gdyż opóźniają one usunięcie patogenów i ich toksyn z jelit i zwiększają ryzyko ciężkich powikłań w wyniku przedłużonego kontaktu organizmu z nimi.

Zastosowanie probiotyków (zwłaszcza zawierających Lactobacillus casei GG (LGG), Saccharomyces boulardii) u dziecka z biegunką może skrócić jej trwania i przyspieszyć powrót prawidłowej pracy jelit. 

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. A. Rybak, Wymioty i ulewania, „Pediatria po Dyplomie”, nr 01 2012. 
  2. L. Bąk-Romaniszyn, Postępowanie diagnostyczne i lecznicze w ostrych biegunkach, „Pediatria po Dyplomie”, nr 01 2016.
  3. P. Sawiec, H. Szajewska, H. Szymański, Postępowanie w ostrej biegunce u dzieci, „Medycyna Praktyczna – Pediatria”,  nr 4 2014.
  4. J. Ryżko, W. Kawalec, R. Grenda, H. Ziółkowska, Biegunka ostra, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013.
  5. J. Kwiecień, Kryteria Rzymskie IV (2016) – aktualne wytyczne rozpoznawania i leczenia czynnościowych zaburzeń przewodu pokarmowego u dzieci, „Standardy Medyczne Pediatria” nr 4 2016.  

Podziel się: