Ból brzucha u dziecka – co go powoduje? Domowe sposoby na bolący brzuch dziecka
Katarzyna Gmachowska

Ból brzucha u dziecka – co go powoduje? Domowe sposoby na bolący brzuch dziecka

Bolący brzuch u dziecka może wynikać ze złych nawyków żywieniowych, jak i świadczyć o stanie chorobowym małego pacjenta. Ze względu na różne przyczyny bólu, należy zastosować odmienne sposoby leczenia. Jak złagodzić ból brzucha u dziecka?  Kiedy udać się z dzieckiem do specjalisty? 

Bóle brzucha to bardzo powszechna dolegliwość wieku dziecięcego. Przyczyny mogą być bardzo różnorodne, od bólu wynikającego z błędu dietetycznego, aż do bólu wymagającego natychmiastowej interwencji chirurga. W przypadku zgłaszania przez dziecko bólów brzucha, należy zwrócić uwagę na objawy towarzyszące (gorączka, biegunka, zmiany skórne), jak długo dziecko skarży się na ból oraz jego lokalizację. Jeśli ból brzucha jest łagodny oraz zostały wykluczone poważne choroby przewodu pokarmowego możemy zastosować domowe sposoby radzenia sobie z bólem brzucha. 

Przyczyny bólu brzucha u dzieci

Bóle brzucha u dziecka należą do jednych z najczęstszych przyczyn zgłaszania się rodzica z dzieckiem do gabinetu lekarskiego. Można je podzielić na ostre i przewlekłe oraz organiczne, czynnościowe i psychogenne. Mogą mieć charakter bólu stałego lub nawracającego. Ostry ból brzucha u dzieci najczęściej jest objawem zapalenia jelit w przebiegu infekcji wirusowej lub bakteryjnej (potocznie zwanej jelitówką), jednakże może również świadczyć o chorobie, która wymaga interwencji chirurgicznej np. zapaleniu wyrostka robaczkowego. Nawracający lub przewlekły ból brzucha występuje stosunkowo często, może dotyczyć nawet 15-35% dzieci na całym świecie. 

Większość bólów brzucha u dzieci ma charakter czynnościowy, wynikający z zaburzonej motoryki oraz nadwrażliwości jelit. Do zaburzeń czynnościowych zaliczamy m.in. zespół jelita drażliwego, dyspepsję czynnościową oraz kolkę niemowlęcą. Na częstość występowania czynnościowych bólów brzucha u dzieci wpływają m.in. styl życia, złe nawyki żywieniowe, nieregularne posiłki, jedzenie w pośpiechu oraz stres. U dzieci często występują bóle brzucha o podłożu psychogennym. Bóle te pojawiają się najczęściej w sytuacjach stresujących dla dziecka np. problemy w szkole lub domu. 

Podczas ustalania przyczyny bólu brzucha istotny jest wiek dziecka.  Należy pamiętać, że u dzieci powyżej 12. roku życia częstą nieinfekcyjną przyczyną ostrego bólu brzucha jest zapalenie wyrostka robaczkowego. W wieku dorastania powszechne są również bóle czynnościowe, zwłaszcza u dziewczynek oraz u dzieci o dużej wrażliwości emocjonalnej.

Jak pomóc dziecku z bólem brzucha?

Reakcja dziecka na ból może być różna w zależności od jego wieku. Niemowlęta i małe dzieci zwykle reagują na ból brzucha płaczem, grymasem oraz zaczerwienieniem lub zblednięciem twarzy. Ponadto rodzice zgłaszają, że dziecko jest bardziej drażliwe, niespokojne, niechętnie je, ma problemy ze snem. Dziecko w wieku przedszkolnym w przypadku bólu brzucha najczęściej wskazuje okolicę pępka, lecz często nie potrafi dokładnie zlokalizować oraz określić charakteru bólu. 

Postępowanie w przypadku bólu brzucha u dziecka jest zależne od wieku i stanu ogólnego dziecka, prawdopodobnej przyczyny oraz objawów towarzyszących. Co podawać dziecku na ból brzucha? W przypadku symptomów tzw. grypy żołądkowo-jelitowej podstawą leczenia jest nawadnianie dziecka. Wskazane jest podawanie specjalnych preparatów tzw. doustnych płynów nawadniających, które zawierają elektrolity oraz glukozę – niezbędne podczas biegunki lub wymiotów. Należy zwrócić uwagę, by w przypadku wymiotów często podawać dziecku picie, lecz w małych ilościach. Lepiej tolerowane są schłodzone płyny, gdyż nie pobudzają odruchu wymiotnego. Nie zaleca się stosowania napojów sztucznie barwionych, gazowanych lub soków owocowych celem nawadniania dziecka w trakcie biegunki lub wymiotów. 

Jeśli występuje u dziecka podejrzenie bólu brzucha związanego ze stresem, warto poszukać pomocy u psychologa dziecięcego, który zaleci dalsze postępowanie oraz udzieli niezbędnych wskazówek dla rodziców. 

W przypadku bólów brzucha występujących po posiłkach, zwłaszcza jeśli towarzysz im świąd skóry i wysypka, istnieje podejrzenie nietolerancji lub alergii pokarmowej. Należy obserwować po jakich pokarmach i w jakim czasie po posiłku występują objawy oraz udać się do lekarza celem przeprowadzenia dalszej diagnostyki. 

Jeśli ból brzucha towarzyszy zaparciu, niezbędna jest modyfikacja diety oraz stylu życia dziecka. Należy zadbać o prawidłową dietę, zawierającą dużo błonnika, podawać odpowiednią ilość płynów, najlepiej wody oraz zwiększyć aktywność fizyczną.

W przypadku występowania zespołu jelita drażliwego pomocne może być wprowadzenie diety FODMAP (dieta z czasową eliminacją składników pokarmowych: oligo-, di-, monosacharydów i polioli – to produkty zawierające laktozę, fruktozę, fruktany, sorbitol, ksylitol, mannitol). Produkty te  zwiększają fermentację w jelitach, która może prowadzić do powstawania wzdęć i dolegliwości ze strony układu pokarmowego. 

Polecane dla Ciebie

Domowe sposoby na ból brzucha u dzieci

Do domowych sposobów radzenia sobie z bólem brzucha u dzieci możemy zaliczyć herbatki oraz napary ziołowe z rumianku, mięty oraz imbiru mające właściwości rozkurczowe, przeciwzapalne oraz łagodzące wymioty. Przydatne może być również zastosowanie termoforu lub ciepłego okładu na brzuch, aby złagodzić ból. Należy jednak pamiętać, aby woda w termoforze nie była gorąca, gdyż może dojść do poparzenia skóry dziecka. 

W przypadku zaparć, kolki niemowlęcej oraz wzdęć pomocny może okazać się delikatny masaż brzuszka, poprawiający czynność jelit. Wskazane jest zastosowanie odpowiedniej dla wieku dziecka diety, wykluczającej ostre przyprawy, sztuczne barwniki i konserwanty. Jeśli ból brzucha występuje razem z biegunką, zwłaszcza podczas stosowania antybiotykoterapii, niezbędne jest wdrożenie probiotyku, który pomoże w odbudowie mikroflory bakteryjnej jelit.

Ból brzucha u dziecka – kiedy do lekarza?

W przypadku bólu brzucha u dziecka należy pamiętać o objawach alarmujących, których nie można lekceważyć i które wymagają dalszej wnikliwej diagnostyki lekarskiej. Należą do nich: 

  • ból brzucha, który wybudza dziecko w nocy,
  • zaburzenia dotyczące rytmu wypróżnień (biegunka, zaparcia),
  • stolec z domieszką krwi, ropy lub śluzu,
  • przewlekające się wymioty,
  • fusowate wymioty, smoliste stolce, anemia, mogące świadczyć o krwawieniu do przewodu pokarmowego,
  • ból zlokalizowany daleko od pępka, zwłaszcza jeśli ból nasila się lub promieniuje do pleców albo kończyn dolnych,
  • zmniejszenie masy ciała dziecka lub brak przyrostu masy ciała i wzrostu dziecka,
  • inne objawy ogólne, jak niewyjaśniona gorączka lub stany podgorączkowe, osłabienie, bóle stawowe, opóźnione dojrzewanie płciowe,
  • występujące w rodzinie choroby takie jak: nieswoiste zapalenia jelit (choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego), celiakia, choroba wrzodowa lub inne przewlekłe choroby przewodu pokarmowego.
Oczywiście nawet w przypadku braku wyżej wymienionych alarmujących objawów, jeśli dolegliwości bólowe dziecka nasilają się lub wzbudzają duży niepokój rodziców, zaleca się zasięgnąć porady lekarza, aby wykluczyć ból brzucha jako objaw chorób wymagających pilnego leczenia, zwłaszcza chirurgicznego.
  1. P. Albrecht, M. Kotowska, Nawracające bóle brzucha u dzieci – co z nimi począć?,  „Pediatria po Dyplomie”, nr 1 (17) 2013.
  2. W. Kawalec, R. Grenda i in. „Pediatria”, Warszawa 2013, tom I, s. 493-494.
  3. K. Fyderek, Bóle brzucha u dzieci, Wystąpienie podczas X Kongres Akademii po Dyplomie Pediatria, Warszawa 2013.
  4. D. Gottsegen, Medycyna komplementarna, holistyczna i integracyjna: nawracający ból brzucha, „Pediatria po Dyplomie”, nr 6 (17) 2011. 
  5. U. Grata-Borkowska, M. Bujnowska-Fedak, Ostre bóle brzucha u dzieci, "Pediatria po  Dyplomie", nr 3 (22) 2018.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pierwsze Święta z dzieckiem

    Boże Narodzenie to cudowny okres w roku. W przypadku świeżo upieczonych rodziców chwile te będą jeszcze bardziej magiczne - pierwsze święta z dzieckiem to niezapomniane przeżycie. Należy jednak pamiętać o tym, że w okresie świątecznym na naszego malca może czekać w domu wiele niebezpieczeństw. Dlatego musimy zadbać o jego bezpieczeństwo i sprawić, aby całe Święta upłynęły w spokoju i aby nie zakłócił ich żaden wypadek.

  • Pierwsza miesiączka – jak się przygotować?

    Pierwsza miesiączka to bardzo ważne wydarzenie dla dojrzewającej dziewczynki. Aby lepiej przygotować dziecko na czekające je zmiany, warto już od wczesnego dzieciństwa rozmawiać na tematy związane z cielesnością.

  • Przezierność karkowa – przebieg badania, skuteczność i cena

    Ocena przezierności karkowej to badanie, które pozwala lekarzowi na ocenę zbiorniczka płynu znajdującego się w karku każdego płodu. Dzięki niemu lekarz może zdiagnozować różne wady genetyczne dziecka, jak np. zespół Downa. Jest to badanie przesiewowe, które choć wykazuje bardzo wysoką czułość w wykrywaniu poważnych wad u płodu, tak nigdy nie osiąga 100% skuteczności. Jednak mimo to jest badaniem, które dostarcza wielu informacji na temat rozwoju dziecka i wykonuje się je na całym świecie.

  • Czego nie robić, kiedy dziecko ma gorączkę? Najczęstsze błędy

    Kiedy dziecko jest chore i ma gorączkę, rodzice próbują zbić ją za wszelką cenę. Gorączka u dzieci sama w sobie nie jest chorobą, a jedynie objawem. Jak sobie z nią poradzić? Które domowe sposoby na gorączkę u dziecka mogą wyrządzić mu więcej szkody niż korzyści?

  • Objawy chorób serca u dzieci

    Przyczyn wad serca u dzieci może być wiele. Zalicza się do nich czynniki genetyczne, środowiskowe, a także infekcje przebyte przez kobietę w okresie ciąży. Sposób leczenia dobierany jest w zależności od występującego schorzenia. Czy obserwując swojego malucha, należy przyjrzeć się niespecyficznym objawom, które mogłyby wskazywać na wadę serca dziecka?

  • Jak rozpoznać krótkowzroczność u dziecka?

    Krótkowzroczności nie można cofnąć, natomiast jeśli już wystąpiła, można spowolnić jej rozwój, a nawet czasami jej zapobiec. Ta wada wzroku może mieć różne podłoże, np. genetyczne. Najczęściej postępuje wraz z wiekiem aż do momentu ustabilizowania się, co ma miejsce po zakończeniu wzrostu gałki ocznej. Jak rozpoznać wadę wzroku u dziecka? Na jakie objawy zwrócić uwagę?

  • USG ciąży – jak wygląda badanie? Ile razy należy je robić? Cena, wskazania

    Ultrasonografia (badanie ultrasonograficzne, USG) to badanie obrazowe, które jest całkowicie bezpieczne dla każdego pacjenta, a w przypadku kobiet ciężarnych również dla płodu. Pozwala monitorować prawidłowy przebieg ciąży i rozwój płodu na każdym etapie. Istnieje kilka rodzajów USG. Każde z nich wykonuje się na innym etapie ciąży. Czym różni się USG wczesnej ciąży od tego w późniejszych miesiącach, a także którą chorobę można diagnozować dzięki ultrasonografii?

  • Biały szum – czym jest i dlaczego uspokaja dzieci?

    Biały szum może być stosowany do maskowania innych dźwięków, takich jak hałas uliczny, co może pomóc chociażby w polepszeniu jakości snu. Może również pomóc w uspokojeniu niemowląt i dzieci, które mają trudności z zasypianiem, a także poprawić ich koncentrację. Jednak długotrwałe narażenie na głośny biały szum może prowadzić do uszkodzenia słuchu i pogorszenia zdolności postrzegania dźwięków. Ponadto nadmierna ekspozycja na biały szum może powodować zmęczenie, drażliwość i inne problemy zdrowotne związane z przemęczeniem, takie jak bóle głowy i bezsenność. Jak stosować biały szum, żeby przyniósł zmęczonym rodzicom chwilę wytchnienia i uspokoił dziecko, a jednocześnie nie pogorszył jakości słuchu domowników?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij