Ból brzucha u dziecka – co stosować? - portal DOZ.pl
Ból brzucha u dziecka – co go powoduje? Domowe sposoby na bolący brzuch dziecka
Katarzyna Gmachowska

Ból brzucha u dziecka – co go powoduje? Domowe sposoby na bolący brzuch dziecka

Bolący brzuch u dziecka może wynikać ze złych nawyków żywieniowych, jak i świadczyć o stanie chorobowym małego pacjenta. Ze względu na różne przyczyny bólu, należy zastosować odmienne sposoby leczenia. Jak złagodzić ból brzucha u dziecka?  Kiedy udać się z dzieckiem do specjalisty? 

Przyczyny bólu brzucha u dzieci

Bóle brzucha u dziecka należą do jednych z najczęstszych przyczyn zgłaszania się rodzica z dzieckiem do gabinetu lekarskiego. Można je podzielić na ostre i przewlekłe oraz organiczne, czynnościowe i psychogenne. Mogą mieć charakter bólu stałego lub nawracającego. Ostry ból brzucha u dzieci najczęściej jest objawem zapalenia jelit w przebiegu infekcji wirusowej lub bakteryjnej (potocznie zwanej jelitówką), jednakże może również świadczyć o chorobie, która wymaga interwencji chirurgicznej np. zapaleniu wyrostka robaczkowego. Nawracający lub przewlekły ból brzucha występuje stosunkowo często, może dotyczyć nawet 15-35% dzieci na całym świecie. 

Większość bólów brzucha u dzieci ma charakter czynnościowy, wynikający z zaburzonej motoryki oraz nadwrażliwości jelit. Do zaburzeń czynnościowych zaliczamy m.in. zespół jelita drażliwego, dyspepsję czynnościową oraz kolkę niemowlęcą. Na częstość występowania czynnościowych bólów brzucha u dzieci wpływają m.in. styl życia, złe nawyki żywieniowe, nieregularne posiłki, jedzenie w pośpiechu oraz stres. U dzieci często występują bóle brzucha o podłożu psychogennym. Bóle te pojawiają się najczęściej w sytuacjach stresujących dla dziecka np. problemy w szkole lub domu. 

Podczas ustalania przyczyny bólu brzucha istotny jest wiek dziecka.  Należy pamiętać, że u dzieci powyżej 12. roku życia częstą nieinfekcyjną przyczyną ostrego bólu brzucha jest zapalenie wyrostka robaczkowego. W wieku dorastania powszechne są również bóle czynnościowe, zwłaszcza u dziewczynek oraz u dzieci o dużej wrażliwości emocjonalnej.

Jak pomóc dziecku z bólem brzucha?

Reakcja dziecka na ból może być różna w zależności od jego wieku. Niemowlęta i małe dzieci zwykle reagują na ból brzucha płaczem, grymasem oraz zaczerwienieniem lub zblednięciem twarzy. Ponadto rodzice zgłaszają, że dziecko jest bardziej drażliwe, niespokojne, niechętnie je, ma problemy ze snem. Dziecko w wieku przedszkolnym w przypadku bólu brzucha najczęściej wskazuje okolicę pępka, lecz często nie potrafi dokładnie zlokalizować oraz określić charakteru bólu. 

Postępowanie w przypadku bólu brzucha u dziecka jest zależne od wieku i stanu ogólnego dziecka, prawdopodobnej przyczyny oraz objawów towarzyszących. Co podawać dziecku na ból brzucha? W przypadku symptomów tzw. grypy żołądkowo-jelitowej podstawą leczenia jest nawadnianie dziecka. Wskazane jest podawanie specjalnych preparatów tzw. doustnych płynów nawadniających, które zawierają elektrolity oraz glukozę – niezbędne podczas biegunki lub wymiotów. Należy zwrócić uwagę, by w przypadku wymiotów często podawać dziecku picie, lecz w małych ilościach. Lepiej tolerowane są schłodzone płyny, gdyż nie pobudzają odruchu wymiotnego. Nie zaleca się stosowania napojów sztucznie barwionych, gazowanych lub soków owocowych celem nawadniania dziecka w trakcie biegunki lub wymiotów. 

Jeśli występuje u dziecka podejrzenie bólu brzucha związanego ze stresem, warto poszukać pomocy u psychologa dziecięcego, który zaleci dalsze postępowanie oraz udzieli niezbędnych wskazówek dla rodziców. 

W przypadku bólów brzucha występujących po posiłkach, zwłaszcza jeśli towarzysz im świąd skóry i wysypka, istnieje podejrzenie nietolerancji lub alergii pokarmowej. Należy obserwować po jakich pokarmach i w jakim czasie po posiłku występują objawy oraz udać się do lekarza celem przeprowadzenia dalszej diagnostyki. 

Jeśli ból brzucha towarzyszy zaparciu, niezbędna jest modyfikacja diety oraz stylu życia dziecka. Należy zadbać o prawidłową dietę, zawierającą dużo błonnika, podawać odpowiednią ilość płynów, najlepiej wody oraz zwiększyć aktywność fizyczną.

W przypadku występowania zespołu jelita drażliwego pomocne może być wprowadzenie diety FODMAP (dieta z czasową eliminacją składników pokarmowych: oligo-, di-, monosacharydów i polioli – to produkty zawierające laktozę, fruktozę, fruktany, sorbitol, ksylitol, mannitol). Produkty te  zwiększają fermentację w jelitach, która może prowadzić do powstawania wzdęć i dolegliwości ze strony układu pokarmowego. 

Polecane dla Ciebie

Domowe sposoby na ból brzucha u dzieci

Do domowych sposobów radzenia sobie z bólem brzucha u dzieci możemy zaliczyć herbatki oraz napary ziołowe z rumianku, mięty oraz imbiru mające właściwości rozkurczowe, przeciwzapalne oraz łagodzące wymioty. Przydatne może być również zastosowanie termoforu lub ciepłego okładu na brzuch, aby złagodzić ból. Należy jednak pamiętać, aby woda w termoforze nie była gorąca, gdyż może dojść do poparzenia skóry dziecka. 

W przypadku zaparć, kolki niemowlęcej oraz wzdęć pomocny może okazać się delikatny masaż brzuszka, poprawiający czynność jelit. Wskazane jest zastosowanie odpowiedniej dla wieku dziecka diety, wykluczającej ostre przyprawy, sztuczne barwniki i konserwanty. Jeśli ból brzucha występuje razem z biegunką, zwłaszcza podczas stosowania antybiotykoterapii, niezbędne jest wdrożenie probiotyku, który pomoże w odbudowie mikroflory bakteryjnej jelit.

Ból brzucha u dziecka – kiedy do lekarza?

W przypadku bólu brzucha u dziecka należy pamiętać o objawach alarmujących, których nie można lekceważyć i które wymagają dalszej wnikliwej diagnostyki lekarskiej. Należą do nich: 

  • ból brzucha, który wybudza dziecko w nocy,
  • zaburzenia dotyczące rytmu wypróżnień (biegunka, zaparcia),
  • stolec z domieszką krwi, ropy lub śluzu,
  • przewlekające się wymioty,
  • fusowate wymioty, smoliste stolce, anemia, mogące świadczyć o krwawieniu do przewodu pokarmowego,
  • ból zlokalizowany daleko od pępka, zwłaszcza jeśli ból nasila się lub promieniuje do pleców albo kończyn dolnych,
  • zmniejszenie masy ciała dziecka lub brak przyrostu masy ciała i wzrostu dziecka,
  • inne objawy ogólne, jak niewyjaśniona gorączka lub stany podgorączkowe, osłabienie, bóle stawowe, opóźnione dojrzewanie płciowe,
  • występujące w rodzinie choroby takie jak: nieswoiste zapalenia jelit (choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego), celiakia, choroba wrzodowa lub inne przewlekłe choroby przewodu pokarmowego.
Oczywiście nawet w przypadku braku wyżej wymienionych alarmujących objawów, jeśli dolegliwości bólowe dziecka nasilają się lub wzbudzają duży niepokój rodziców, zaleca się zasięgnąć porady lekarza, aby wykluczyć ból brzucha jako objaw chorób wymagających pilnego leczenia, zwłaszcza chirurgicznego.
  1. P. Albrecht, M. Kotowska, Nawracające bóle brzucha u dzieci – co z nimi począć?,  „Pediatria po Dyplomie”, nr 1 (17) 2013.
  2. W. Kawalec, R. Grenda i in. „Pediatria”, Warszawa 2013, tom I, s. 493-494.
  3. K. Fyderek, Bóle brzucha u dzieci, Wystąpienie podczas X Kongres Akademii po Dyplomie Pediatria, Warszawa 2013.
  4. D. Gottsegen, Medycyna komplementarna, holistyczna i integracyjna: nawracający ból brzucha, „Pediatria po Dyplomie”, nr 6 (17) 2011. 
  5. U. Grata-Borkowska, M. Bujnowska-Fedak, Ostre bóle brzucha u dzieci, "Pediatria po  Dyplomie", nr 3 (22) 2018.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból głowy u dziecka – co go powoduje? Co podawać dzieciom, gdy boli je głowa?

    Małe dziecko nie jest w stanie dokładnie określić, co mu dolega, ale niemal przy każdym pogorszeniu samopoczucia zaczyna się skarżyć na ból głowy. I właśnie ból głowy u dziecka to sygnał, którego rodzice nie powinni lekceważyć, bowiem może być pierwszym objawem wielu dolegliwości. Sprawdźmy, co może powodować ból głowy u dzieci i co warto robić, by go złagodzić. 

  • Choroba Kawasaki – przyczyny, objawy, leczenie choroby Kawasakiego. Choroba Kawasaki a koronawirus

    Choroba Kawasaki to choroba ogólnoustrojowa dotykająca głównie małe dzieci, powodująca stan zapalny ścian naczyń krwionośnych. Jej przebieg jest gwałtowny i ostry, pojawiają się takie objawy, jak: wysoka gorączka, stan zapalny gardła, zaczerwienienie spojówek, rozpulchniony, tzw. truskawkowy język, opuchlizna palców rąk i stóp. Jakie są przyczyny choroby Kawasakiego? Jak wygląda jej leczenie?

  • Witamina D dla dzieci – dawkowanie, objawy i skutki niedoboru

    Witamina D jest hormonem steroidowym, który kontroluje wiele istotnych dla organizmu procesów. Dostarczenie jej (poprzez syntezę skórną oraz wraz z pożywieniem) jest szczególnie ważne w przypadku najmłodszych. Witamina D wpływa na układ kostny dzieci poprzez regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej, działa immunomodulująco, podnosząc odporność i obniżając poziom cytokin prozapalnych, ma również działanie antykancerogenne oraz neuro- i kardioprotekcyjne. Jaką dawkę witaminy D podawać dziecku? Witamina D dla dzieci w kroplach, kapsułkach twist-off, sprayu czy tabletkach?

  • Kolka u niemowlaka – przyczyny, objawy, leczenie kolki niemowlęcej

    Kolka niemowlęca to częsta dolegliwość pojawiająca się najczęściej już w pierwszym miesiącu życia dziecka i trwająca do ok. 3–4 miesiąca. Objawy kolki u niemowlaka to rozdrażnienie, napadowy, trudny do ukojenia płacz, podkurczanie nóżek i prężenie ciała. Jej przyczyny nie zostały do końca zidentyfikowane, najczęściej mówi się o niedojrzałości układu pokarmowego i nerwowego. Jak radzić sobie z kolką u dziecka? Przede wszystkim należy wykluczyć choroby organiczne. Aby złagodzić atak kolki, można próbować masować brzuszek, stosować ciepłe okłady, zazwyczaj ulgę maluszkowi przynosi też delikatne kołysanie. Jeżeli metody te zawodzą, w porozumieniu z pediatrą można włączyć leczenie farmakologiczne.

  • Ulewanie u noworodka i niemowlaka – kiedy powinno zaniepokoić?

    Ulewanie u noworodka i niemowlaka to mimowolne cofanie się treści żołądkowej do jamy ustnej dziecka. Regurgitację uznaje się za zjawisko fizjologiczne, które mija samoistnie, wynika ono bowiem z niedojrzałości układu pokarmowego malucha. Jeżeli ulewanie nie prowadzi do wystąpienia trudności z karmieniem czy zaburzeń wzrastania, nie ma potrzeby włączania leczenia. Jeśli natomiast pojawiają się wyraźne sygnały ze strony dziecka, że odczuwa ono dyskomfort bądź ból, a także gdy ulewanie ma charakter chlustający i trudno odróżnić je od wymiotów, należy pilnie skonsultować się z pediatrą.

  • Pasożyty u dzieci – objawy, diagnostyka, leczenie, odrobaczanie profilaktyczne

    W organizmie człowieka może bytować ponad 300 gatunków pasożytów (nazwa pasożyt wywodzi się z greckiego słowa parasitos i oznacza „darmozjad”). Mogą żyć one w skórze, na włosach, w płucach, w stawach, wątrobie, oczach, a nawet w mózgu. Czy zatem jest powód do strachu? Jak objawiają się pasożyty u dzieci? Jak często występują robaczyce w Polsce i czy „profilaktyczne odrobaczanie” jest skuteczne? 

  • PFAPA (zespół gorączek nawracających) – przyczyny, diagnostyka, leczenie

    Gorączka u dziecka zawsze jest przyczyną niepokoju u opiekunów. Na szczęście za większość z nich odpowiadają banalne infekcje wirusowe, jednak zawsze warto zachować czujność w przypadku jej obecności. Czym jest tajemniczo brzmiący zespół PFAP? Jakie są jego przyczyny, diagnostyka i leczenie?

  • Dyschezja niemowlęca – przyczyny, objawy, diagnostyka

    Dyschezja, obok kolki jelitowej, zaparć, nadmiaru gazów oraz ulewania, jest najczęstszą przyczyną problemów z brzuszkiem u noworodków i niemowląt. O ile pojęcia kolki czy ulewania są doskonale znane rodzicom maluszków, „medycznie” brzmiący termin „dyschezja” budzi niepokój. Czy słusznie? Czym jest dyschezja jelitowa? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij