Ostry ból brzucha – kiedy może być groźny?
Aniela Głowacz

Ostry ból brzucha – kiedy może być groźny?

Ból brzucha zazwyczaj budzi niepokój, zwłaszcza jeżeli jest ostry i silny. Należy pamiętać, że nie każdy nagły ból brzucha spowodowany jest schorzeniem wymagającym leczenia w szpitalu. Dlatego warto umieć odróżnić błahą dolegliwość (wywołaną np. wzmożonymi ruchami robaczkowymi jelit) od objawów sugerujących poważną chorobę.

Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje bólu brzucha:

Ból kolkowy (spastyczny)
Charakterystyczną cechą bólu spastycznego jest pojawianie się krótkotrwałych, silnych dolegliwości przerywanych okresami względnie bezbólowymi. Spowodowany rozciąganiem lub skurczem mięśniówki narządów wewnętrznych, np. ściany jelit (nadmierne gromadzenie gazów), pęcherzyka żółciowego (kamica żółciowa), moczowodu (kolka nerkowa) bądź macicy (bóle miesiączkowe).

Ból stały
Określany jako kłucie, ściskanie lub pieczenie o stałym nasileniu. Ból stały może być objawem zapalenia toczącego się w jamie brzusznej (m.in. ostrego zapalenia trzustki), owrzodzenia żołądka lub dwunastnicy, powikłań kamicy żółciowej, ropni wewnątrzbrzusznych i wielu innych chorób.

Dolegliwości towarzyszące bólowi brzucha

Bólowi brzucha często towarzyszą inne objawy, takie jak:

  • nudności,
  • wymioty,
  • gorączka,
  • zmiana koloru stolca.

Bóle brzucha z towarzyszącymi czarnymi (smolistymi) stolcami wskazują na krwawienie z przewodu pokarmowego i wymagają hospitalizacji.

Kiedy ból brzucha świadczy o tym, że trzeba wezwać pogotowie ratunkowe?

Pęknięcie narządu wewnętrznego
Dominujący objaw to gwałtowne pogorszenie stanu chorego ze względu na rozwijający się wstrząs. Pacjent jest blady, spocony, ma niskie lub nieoznaczalne ciśnienie tętnicze i brzuch boleśnie wzdęty. Zazwyczaj do pęknięcia narządu jamy brzusznej (np. wątroby, śledziony) dochodzi w wyniku przebytego urazu (uderzenie, upadek, wypadek komunikacyjny). U kobiet przyczyną pęknięcia jajowodu może być ciąża pozamaciczna.

Pęknięcie tętniaka aorty brzusznej
To nieprawidłowe rozszerzenie tętnicy spowodowane miażdżycowymi zmianami w jej ścianie. Prąd krwi odwarstwia ścianę aorty, co może doprowadzić do pęknięcia tętniaka. Objawy charakterystyczne: ostry ból brzucha – stały lub przerywany, promieniujący do pleców i pachwin. Stan chorego bardzo szybko się pogarsza, jeżeli pacjent nie zostanie natychmiast przewieziony do szpitala – nie ma szans na przeżycie.

Zawał serca
U wielu pacjentów z zawałem mięśnia sercowego obserwuje się tzw. objawy atypowe, czyli piekący ból w górnej części brzucha, często połączony z nudnościami, wzmożoną potliwością i uczuciem lęku. U pacjentów z chorobą wieńcową lub stwierdzonymi czynnikami ryzyka (palenie papierosów, nadwaga, zaburzenia lipidowe oraz miażdżyca) skarżących się na ból o takim charakterze, przy braku ewidentnych objawów ze strony narządów jamy brzusznej, zawsze należy wykluczyć zawał mięśnia sercowego.

Kiedy ból brzucha świadczy o konieczności wizyty w szpitalu?

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego
Początkowo ból jest zlokalizowany w środkowej części brzucha, wokół pępka, następnie przemieszcza się do jego prawej, dolnej części. Ból nasila się przy kaszlu i uciskaniu brzucha. Charakterystyczne są brak apetytu, nudności, wymioty i gorączka. W razie podejrzenia zapalenia wyrostka należy jak najszybciej zawieźć chorego do szpitala.

Zapalenie uchyłka jelita grubego
Wskutek stanu zapalnego drobnych uwypukleń jelita grubego pojawiają się bolesne skurcze, biegunka lub zaparcie, gorączka i złe samopoczucie. Powikłaniem zapalenia uchyłka może być jego pęknięcie i zapalenie otrzewnej – stan zagrażający życiu, wymaga zgłoszenia się do szpitala.

Zapalenie trzustki
Objawia się ostrym bólem brzucha promieniującym do pleców – zlokalizowany w jego środkowej i górnej części. Czasem pojawiają się nudności i wymioty, wzdęcie brzucha; często zatrzymanie gazów i stolca, gorączka, dreszcze. Choroba ma dramatyczny oraz ciężki przebieg, może spowodować uszkodzenia trzustki i tkanek okołotrzustkowych. Ponadto u niektórych chorych występują powikłania wielonarządowe. Gdy choroba nawraca i epizody ostrego zapalenia się powtarzają – wówczas niekiedy dochodzi do trwałych uszkodzeń miąższu trzustki. Ostre zapalenie trzustki wywołujące atak wiążę się np. z tłustym posiłkiem i jednoczesnym obfitym spożywaniem alkoholu, przyczyną bywa także kamica pęcherzyka żółciowego. Każdy przypadek ostrego zapalenia trzustki wymaga wizyty w szpitalu.

Niedrożność jelit
Objawem niedrożności jelit jest nasilający się, kurczowy i ostry ból brzucha. Następnie dołączają się: brak apetytu, nudności oraz wymioty. Brzuch staje się wzdęty oraz występuje całkowite zaparcie (nie odchodzą gazy). Przyczynami tego schorzenia mogą być: zrosty pooperacyjne, przepukliny, połknięte ciało obce, skręt jelita, masy kałowe i guz nowotworowy. Zależnie od rodzaju niedrożności stosuje się leczenie zachowawcze lub operacyjne.

Perforacja wrzodu żołądka
Nagłe wystąpienie ostrego bólu w górnej części brzucha – rozprzestrzeniającego się następnie na całą jamę brzuszną – sugeruje perforację wrzodu trawiennego. Ból niekiedy staje się tak silny, że prowadzi do omdlenia. Skutek perforacji to zapalenie otrzewnej, dlatego konieczna jest pilna interwencja chirurgiczna.

Kiedy bóle brzucha wskazują na to, żeby udać się do przychodni lub na izbę przyjęć?

Kamica pęcherzyka żółciowego  
Dla tego schorzenia charakterystyczne są kolkowe, kłujące bóle brzucha zlokalizowane w śródbrzuszu lub w prawym podżebrzu, promieniują do pleców lub prawego barku. Objawami towarzyszącymi mogą być: wzdęcia, odbijania, nudności, wymioty bądź żółtaczka. Bóle często pojawiają się po spożyciu ciężkostrawnych pokarmów.

W razie ostrego ataku (tzw. kolki żółciowej) należy podać choremu leki przeciwbólowe i rozkurczowe, jeśli nie wymiotuje – doustnie, a najlepiej dożylnie lub domięśniowo, stąd konieczna wizyta u lekarza. Jeżeli do objawów opisanych powyżej dołącza się gorączka oraz wzrost liczby leukocytów w badaniu morfologicznym krwi, to mamy do czynienia z zapaleniem pęcherzyka żółciowego. Wówczas konieczna jest hospitalizacja, leczenie antybiotykiem bądź operacja.

Kolka nerkowa
Objawy kolki nerkowej to: ostre bóle w okolicy lędźwiowej, bóle brzucha o charakterze skurczowym – promieniują do krocza, towarzyszy im parcie na mocz, a czasem występuje krwiomocz. Często do bólu dołączają się nudności oraz wymioty. Pacjent z kolką nerkową jest niespokojny, blady i spocony. Jeżeli na skutek zastoju moczu powstaje zakażenie, pojawiają się również dreszcze i gorączka. Przyczyną ataku bólowego jest przemieszczanie złogów przez moczowód w kierunku pęcherza moczowego.

W ostrych stanach bólowych konieczne jest podanie silnych leków przeciwbólowych i rozkurczowych. Ulgę może przynieść ciepła kąpiel. W razie nieskuteczności środków doustnych lub czopków, należy dożylnie podać medykamenty z grupy narkotycznych leków przeciwbólowych. Po ustąpieniu ostrego stanu trzeba zastosować leki rozkurczowe oraz preparaty ziołowe o działaniu moczopędnym i odkażającym drogi moczowe. Zaleca się uzupełniać leczenie dużą ilością płynów.

Kiedy ból brzucha można wyleczyć w domu?

Zatrucie pokarmowe
Najczęściej do zatrucia pokarmowego dochodzi po spożyciu pokarmu zainfekowanego bakterią Salmonella. Objawy pojawiają się krótko po jedzeniu. Oprócz bolesnych skurczów mogą wystąpić: wymioty i biegunka, których nie wolno hamować. Konieczne jest zapobieganie odwodnieniu – należy podawać przegotowaną wodę z elektrolitami (gotowe preparaty do rozpuszczania w wodzie, dostępne w aptekach). Jeżeli występuje biegunka bez wymiotów, warto przyjąć kilka tabletek węgla. W razie utrzymywania się objawów powyżej 6 godzin, w razie wysokiej gorączki lub znacznego odwodnienia niezbędna jest interwencja lekarza.

Profilaktyka zatruć pokarmowych obejmuje zachowanie higieny żywienia również we własnej kuchni. Trzeba natychmiast wyrzucać pokarmy, które zmieniły barwę lub zapach, zawsze myć skorupki jajek przed użyciem, unikać spożywania surowych jajek, podróżując jeść pokarmy z wiadomych źródeł i pić wyłącznie butelkowaną wodę.

Zapalenie błony śluzowej żołądka
Schorzenie to charakteryzuje się bólami brzucha w jego górnej części, nudnościami i wymiotami. Przyczyną może być infekcja bakteryjna, błąd dietetyczny, nadużycie alkoholu lub leków. Leczenie polega na zachowaniu diety, przyjmowaniu środków rozkurczowych i alkalizujących. Jeśli objawy nie ustępują, konieczna jest pomoc lekarza.

Miesiączka
Okres menstruacji jest najczęstszą przyczyną powstawania skurczowych bólów brzucha zlokalizowanych w podbrzuszu i okolicy krzyżowej – występują tuż przed i na początku miesiączki. Czasem dołączają się do nich symptomy ogólne, takie jak nudności, wymioty, zawroty głowy oraz omdlenia. Za pojawianie się dolegliwości bólowych są odpowiedzialne substancje zwane prostaglandynami, które powodują skurcze macicy.

Niekiedy źródło bolesnego miesiączkowania tkwi w stanach zapalnych, wadach anatomicznych budowy macicy i jajowodów, w endometriozie (nieprawidłowe umiejscowienie błony śluzowej macicy) lub mięśniaku macicy. Leczenie powinno rozpocząć się od leków rozkurczowych, które można łączyć ze słabym środkiem przeciwbólowym, takim jak paracetamol. W przypadku silnych dolegliwości należy sięgnąć po metamizol, ibuprofen bądź zastosować preparaty będące połączeniami leków rozkurczowych i przeciwbólowych.

Leczenie bólu brzucha w domu

W przypadku mało nasilonych bólów brzucha chory może być leczony w warunkach domowych. Zaleca się zrezygnować z jedzenia przez kilka godzin i przyjmować jedynie płyny, najlepiej niegazowaną wodę. W słabo nasilonych bólach brzucha (np. we wzdęciach, bólach miesiączkowych) da się zwalczyć dolegliwości lekami dostępnymi bez recepty. Ciepły termofor przyłożony do brzucha również je złagodzi.

Kiedy ból brzucha należy zgłosić do lekarza?

Ból brzucha zaleca się skonsultować ze specjalistą, kiedy nieprzyjemna dolegliwość utrzymuje się przez co najmniej 2 godziny, nawraca w ciągu 24 godzin lub istnieją wątpliwości co do charakteru przypadłości, a także gdy towarzyszą mu inne objawy, takie jak:

  • bladość i osłabienie,
  • trudności w oddychaniu,
  • bóle w okolicach serca,
  • wysoka gorączka,
  • ból po urazie brzucha,
  • ból w prawej dolnej części brzucha,
  • wymioty krwią lub żółcią,
  • ból brzucha w ciąży,
  • podejrzenie zatrucia (rośliną, lekiem lub substancją chemiczną).

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból biodra – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu stawu biodrowego. Ćwiczenia na biodra

    Ból biodra może dotknąć osoby w każdym wieku, nie tylko seniorów. Przyczynami bólu stawu biodrowego mogą być zmiany zwyrodnieniowe, ale także urazy czy rwa kulszowa. Często bólom bioder towarzyszy uczucie trzaskania bądź przeskakiwania biodra (tzw. zespół trzaskającego biodra). Leczenie bolącego biodra opiera się przede wszystkim na fizjoterapii – odpowiednio dobranych zabiegach fizykoterapeutycznych i ćwiczeniach, część z nich można wykonywać także w domu. Rzadziej stosuje się leczenie operacyjne w postaci wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego.

  • PMS (zespół napięcia przedmiesiączkowego) – jak sobie z nim radzić?

    Co miesiąc powtarza się niemal ten sam scenariusz – dopada Cię huśtawka nastrojów, nie możesz się skoncentrować, przybierasz na wadze nawet do 3 kg, czujesz się opuchnięta, piersi sprawiają Ci ból, nie możesz spać, masz migrenę, nudności, zaparcia lub biegunkę, a twarz i dekolt pokrywają się wypryskami? To tylko część z ponad 100 objawów, które  świadczą o zespole napięcia przedmiesiączkowego, czyli PMS. Jak złagodzić jego objawy?

  • Katar sienny – jak się objawia i jakie są sposoby na alergiczny nieżyt nosa?

    Katar sienny, zwany też katarem alergicznym, to zmora uczuleniowców. Jego objawy to nie tylko cieknąca, bezbarwna wydzielina z nosa czy świąd i zaczerwienienie nosa. Katar może odbijać się na naszym samopoczuciu, jakości snu, powodować bóle głowy lub gorączkę. Czy istnieje domowy sposób na katar alergiczny? Jak go wyleczyć i ile trwa? Kiedy z katarem siennym pójść do lekarza? 

  • Chromanie przestankowe – przyczyny, diagnostyka, leczenie i rehabilitacja

    Chromanie przestankowe to nie jednostka chorobowa, a objaw zwężenia bądź niedrożności tętnic spowodowany najczęściej nasiloną miażdżycą. Chromanie przestankowe charakteryzuje się pojawianiem się silnego bólu kończyn dolnych oraz drętwieniem nóg podczas marszu. Dolegliwości ustępują w momencie zatrzymania i chwilowego odpoczynku. Jak wygląda diagnostyka i leczenie chromania przestankowego?

  • Bóle miednicy – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu miednicy

    Przyczyn bólu miednicy może być wiele, inne z nich będą dotyczyły kobiet, inne mężczyzn. Wśród kobiecych przyczyn zespołu bólowego miednicy mniejszej znajdują się przede wszystkim czynniki i schorzenia ginekologiczne oraz choroby układu moczowego, m.in. endometrioza, mięśniaki macicy, zapalenie pęcherza moczowego. U mężczyzn najczęstszą przyczyną dolegliwości w okolicy miednicy są natomiast choroby gruczołu krokowego oraz układu pokarmowego, np. zaparcia czy IBS. 

  • Wole tarczycy – przyczyny i leczenie powiększonej tarczycy

    Terminem wole określa się nieprawidłowe powiększenie tarczycy. Może ono oznaczać niedoczynność tarczycy, schorzenie autoimmunologiczne, takie jak choroba Hashimoto czy choroba Gravesa-Basedowa, lecz może również świadczyć o niedoborze jodu  czy niektórych witamin i minerałów (selenu, żelaza, witaminy A). Jakie rodzaje wola tarczycy się wyróżnia? Czym jest wole guzkowe? 

  • Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Diagnostyka i leczenie rumienia po kleszczu

    Rumień wędrujący (łac. erythema migrans) to charakterystyczna wysypka skórna pojawiająca się jako objaw wczesnego stadium boreliozy. Rumień po ukłuciu kleszcza ma kolisty kształt, wędruje, stopniowo się powiększając (przypomina tarczę strzelniczą – pomiędzy jego centrum a okręgiem zewnętrznym pojawia się blada obręcz). Rumień wędrujący jest widoczny średnio od 1 do 3 tygodni od ukąszenia u ok. 80 % chorych na boreliozę. Jak odróżnić go od reakcji alergicznej? Jak długo utrzymuje się rumień wędrujący?

  • Zaburzenia równowagi – najczęstsze przyczyny, diagnostyka i leczenie zachwiań równowagi

    Przyczyn zaburzeń równowagi może być wiele, najczęściej są to schorzenia neurologiczne, takie jak choroba Parkinsona, laryngologiczne, np. choroba Meniere'a czy też zaburzenia psychiczne, m.in. nerwica. Problemy z zachowaniem równowagi mogą również pojawić się w przebiegu chorób kardiologicznych, migreny, cukrzycy, a także jako skutek zatrucia alkoholem bądź lekami. Ponieważ zaburzenia stabilności ciała mogą zwiastować również stany zagrażające życiu, takie jak guz mózgu czy udar, w przypadku nasilonych dolegliwości zawsze należy zasięgnąć porady lekarskiej. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij