Wstydliwy problem, czyli co warto wiedzieć o nietrzymaniu moczu

Nietrzymanie moczu polega na jego niekontrolowanym wycieku z pęcherza moczowego. Może to być kilka kropel, stałe kapanie lub nawet strumień. Dolegliwość ta dotyczy ludzi w każdym wieku, ale jest najczęstsza u starszych kobiet.

Nietrzymanie moczu stwierdza się dwukrotnie częściej u kobiet. Dane statystyczne z poradni ginekologicznych i urologicznych wykazują, że objaw ten występuje u około 25-30% pacjentek po 45. roku życia, a pewna liczba chorych nigdy nie zgłasza się do lekarza.
Przyczyna tkwi w kobiecej anatomii i fizjologii dolnych dróg moczowych oraz dna miednicy. Ciąże, zwłaszcza liczne lub mnogie, często kończą się mikrourazami okolic krocza w czasie porodu. Natomiast niedobory hormonalne w okresie menopauzy powodują zwiotczenie mięśni dna miednicy, które są odpowiedzialne za prawidłowe trzymanie moczu.

Nietrzymanie moczu częściej pojawia się u nałogowych palaczek, ponieważ palenie papierosów powoduje uszkodzenie śródbłonka naczyń krwionośnych, co zaburza ukrwienie narządów wewnętrznych i mięśni.

Kobiety wstydzą się tej dolegliwości. Z jej powodu często rezygnują z życia zawodowego i kontaktów towarzyskich, co ma niekorzystny wpływ na psychikę. Wyraźnie pogarsza się ich jakość życia.

Rodzaje nietrzymania moczu

Wyróżnia się 4 podstawowe rodzaje nietrzymania moczu:

  • wysiłkowe nietrzymanie moczu
  • nietrzymanie moczu spowodowane naglącymi parciami
  • nietrzymanie moczu związane z przepełnieniem pęcherza
  • odruchowe nietrzymanie moczu

Wysiłkowe nietrzymanie moczu

Wysiłkowe nietrzymanie moczu jest spowodowane nieprawidłowym mechanizmem zamknięcia cewki moczowej. Do wycieku moczu z pęcherza dochodzi w wyniku biernego pokonania oporu cewkowego, na skutek wzrostu ciśnienia śródbrzusznego w trakcie kaszlu, kichnięcia, wysiłku fizycznego. Przyczyną wysiłkowego nietrzymania moczu u kobiet jest najczęściej osłabienie mięśni dna miednicy, spowodowane licznymi porodami, ciężką pracą fizyczną, obniżeniem narządów miednicy małej, zaburzeniami hormonalnymi (niedobór estrogenów). U mężczyzn wysiłkowe nietrzymanie moczu jest przeważnie następstwem uszkodzenia zwieracza w trakcie operacji lub elektroresekcji gruczołu krokowego.

Nietrzymanie moczu spowodowane naglącymi parciami

Nietrzymanie moczu spowodowane naglącymi parciami jest spowodowane zaburzeniami w obrębie dolnych dróg moczowych. Wyróżnia się dwa rodzaje nietrzymania moczu spowodowanego naglącym parciem: postać czuciową - za nietrzymanie moczu odpowiedzialne jest wzmożone czucie w pęcherzu i postać ruchową - w fazie gromadzenia moczu występują skurcze mięśnia wypieracza.

Nietrzymanie moczu z przepełnienia

Nietrzymanie moczu z przepełnienia występuje u pacjentów z tzw. przeszkodą podpęcherzową. U mężczyzn najczęściej jest to powiększenie gruczołu krokowego, a u kobiet zagięcie cewki moczowej, spowodowane obniżeniem dna miednicy. Wzrost ciśnienia w przepełnionym pęcherzu pokonuje opór cewki moczowej i dochodzi do okresowego wycieku moczu.

Odruchowe nietrzymanie moczu

Odruchowe nietrzymanie moczu jest związane ze schorzeniem układu nerwowego. Okresowe, niekontrolowane skurcze wypieracza powodują nieświadome oddanie moczu.

Czasem nie można stwierdzić jednej, wyraźnej przyczyny nietrzymania moczu. W tych przypadkach pomocne są badania urodynamiczne.
Na występowanie nietrzymania moczu mają również wpływ: zakażenia układu moczowego, brak aktywności fizycznej po porodach, przebyte zabiegi operacyjne, niektóre choroby (np. przerost gruczołu krokowego, zapalenia pochwy, udar mózgu, stwardnienie rozsiane, cukrzyca, niewydolność serca), alkoholizm oraz pewne leki.

Jakie badania?

W przypadku pojawienia się objawów nietrzymania moczu konieczna jest wizyta u urologa i neurologa, a jeżeli problem ten dotyczy kobiety - również u ginekologa. Poza wywiadem i badaniem lekarskim należy wykonać szereg badań dodatkowych: badanie ogólne i posiew moczu, oznaczenie stężenia kreatyniny i mocznika w surowicy, USG oraz badanie urodynamiczne.

Pod pojęciem „badanie urodynamiczne” kryje się kilka różnych testów. Mierzą one ilość oddawanego moczu, czas oddawania tego moczu, ciśnienie wewnątrz pęcherza i odbytnicy oraz napięcie mięśni, które zatrzymują mocz (zwieraczy). W trakcie badania urodynamicznego rejestruje się ciśnienia panujące w pęcherzu oraz w odbytnicy. Czynność mięśni zwieraczy jest określana dzięki elektrodom znajdującym się w pochwie, odbytnicy lub mięśniu zwieraczu. Po napełnieniu pęcherza moczowego oddaje się mocz do specjalnego urządzenia (uroflowmetru), mierzącego ilość i szybkość oddawania moczu. W trakcie oddawania moczu rejestrowane są ciśnienia w pęcherzu i w jamie brzusznej oraz zapisywana czynność zwieraczy.

Metody leczenia

Leczenie polega początkowo na systematycznym wykonywaniu ćwiczeń, których celem jest wzmocnienie mięśni dna miednicy oraz przestrzeganiu właściwego oddawania moczu w ciągu doby.

Kolejnym etapem jest leczenie farmakologiczne, a w przypadku niepowodzenia – leczenie operacyjne.

Terapia jest długotrwała, musi być prowadzona systematycznie i nierzadko wymaga współpracy kilku specjalistów. U zdecydowanej większości chorych dolegliwości całkowicie ustępują lub znacznie się zmniejszają, co pozwala przywrócić komfort życia.

Leczenie zachowawcze

Osoby u których wystąpi ta nieprzyjemna dolegliwość powinny pamiętać o kilku prostych zasadach: należy całkowicie opróżniać pęcherz po nocnym wypoczynku, systematycznie prowadzić dzienniczek samokontroli, notując godziny oddawania moczu i przypadki moczenia mimowolnego oraz przestrzegać oddawania moczu w godzinach, na które przypada moczenie bezwiedne.

Czasem wykorzystuje się także techniki psychologiczne regulujące tzw. zachowania behawioralne związane z oddawaniem moczu, czyli regulowanie częstości oddawania moczu w ciągu dnia i kontrolę ilości wypijanych płynów.

Terapię nietrzymania moczu wspomagają ćwiczenia mięśni miednicy - tak zwane ćwiczenia Kegla. Odniosą one skutek pod warunkiem, że będą wykonywane prawidłowo i systematycznie. Rezultaty pojawiają się jednak mniej więcej po pół roku. Aby prawidłowo i skutecznie wykonywać ćwiczenia należy zgłosić się na konsultację do specjalisty rehabilitanta, ginekologa lub urologa.

Leczenie farmakologiczne

Leki muszą być stosowane według zaleceń specjalisty. Wśród metod nieoperacyjnych można stosować miejscowo leki hormonalne lub leki antycholinergiczne, które zwiększają pojemność pęcherza moczowego i hamują jego niekontrolowane skurcze. Kuracje trwają od pół roku do roku, a jeśli objawy powracają, trzeba je powtarzać.

Leczenie operacyjne

Jeśli leczenie zachowawcze nie przyniosło oczekiwanych efektów lub wysiłkowe nietrzymanie moczu jest bardzo nasilone u kobiet przeprowadza się zabiegi operacyjne, polegające na wykonaniu plastyki krocza, pochwy lub cewki moczowej. Kwalifikacji do rodzaju leczenia operacyjnego dokonuje lekarz urolog lub ginekolog na podstawie rozmowy, badania chorej i wyników badań dodatkowych (w tym badania urodynamicznego).

Stosowanych jest wiele metod leczenia, dobieranych dla każdego chorego indywidualnie. Skuteczność najlepszych metod sięga 100% bezpośrednio po zabiegu, jednak z upływem czasu dolegliwości mogą nawrócić.
Najczęściej stosowane metody leczenia zabiegowego to:

  • operacja Burcha /operacja Marshall - Marchetti - Krantz (MMK)- polegaja ona na przyszyciu tkanek okalających pochwę do więzadeł nad spojeniem łonowym (op. Burcha) lub tkanek okołocewkowych (MMK) do spojenia łonowego (MMK) na drodze otwartej operacji. Skuteczność tych zabiegów ocenia się na 85-90%.
  • operacje pętlowe (ang. sling)- najskuteczniejsze (85-95% wyleczeń) i najbardziej uniwersalne. Ideą tego zabiegu jest wytworzenie podparcia szyi pęcherza i cewki za pomocą przeprowadzonego pod szyją pęcherza paska 1- 2 cm szerokości z materiału naturalnego bądź syntetycznego
  • TVT (ang. tension free vaginal tape) - zabieg z wykorzystaniem taśmy z siatki prolenowej zakładanej na środkowy odcinek cewki moczowej. Metoda ta daje ok. 95% wyleczeń
  • TOT (ang. trans obturator tape) to także taśma syntetyczna wprowadzana pod środkowy odcinek cewki moczowej
  • Wstrzyknięcia i implanty okołocewkowe - uszczelniają szyję pęcherza i cewkę moczową. Stosowanych jest wiele substancji, m.in kolagen wołowy, własny tłuszcz, teflon, mikroimplanty silikonowe. Często wymagają kilku wstrzyknięć w celu uzyskania optymalnego skutku.
  • Sztuczny zwieracz. Stosowany u kobiet i mężczyzn. Jest to metoda bardzo skuteczna, lecz kosztowna. Zasada działania opiera się na hydraulicznie wypełnianym mankiecie założonym dookoła cewki moczowej lub szyi pęcherza. U 10-15 % chorych dochodzi do awarii mechanicznych systemu, a jego żywotność wynosi około 8-10 lat.

Niepowodzenie leczenia - co dalej?

W razie nieskuteczności leczenia zachowawczego i operacyjnego (lub gdy wykonanie zabiegu jest niemożliwe) w razie nasilonych dolegliwości zaleca się stosowanie dostępnych w aptekach specjalnych pieluchomajtek lub cewników zewnętrznych dla kobiet i mężczyzn oraz worków do zbiórki moczu.


Podziel się:


Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus