Co to jest USG? Co warto wiedzieć o badaniu? Rodzaje, wskazania i przeciwskazania do badania  ultrasonograficznego
Agata Pikulska

Co to jest USG? Co warto wiedzieć o badaniu? Rodzaje, wskazania i przeciwskazania do badania ultrasonograficznego

Jednym z chętniej przeprowadzanych badań z zakresu diagnostyki obrazowej jest USG. Dzięki niemu możliwe jest dokonanie oceny kształtu i wielkości narządów wewnętrznych, stwierdzenie obecności guzów, zmian nowotworowych czy innych stanów patologicznych. Z powodzeniem od wielu lat stosuje się je także w trakcie monitorowania ciąży, już od jej pierwszych tygodni. Jakie są rodzaje badania USG, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

USG (badanie ultrasonograficzne, ultrasonografia) to nieinwazyjne badanie diagnostyczne, pozwalające na dokładną ocenę narządów. Ultradźwięki wykorzystywane w tej metodzie mają bardzo szerokie zastosowanie w medycynie. Ultrasonografię wykonuje się przy diagnozowaniu schorzeń z większości specjalizacji medycznych. Jest to również podstawowe badanie obrazowe u pacjentek w ciąży. Badanie ultrasonograficzne jest bezpieczniejsze od RTG czy tomografii komputerowej, ponieważ nie niesie za sobą narażenia na promieniowanie jonizujące.

Czym jest badanie USG? Jakie są rodzaje badań ultrasonograficznych?

Ultrasonografia opiera się na zastosowaniu fal ultradźwiękowych, których źródło znajdujące się w głowicy urządzenia (ultrasonografu), przykładanej do powierzchni ciała. Fale dźwiękowe odbite przez narządy i tkanki wracają do głowicy, która przetwarza odebrane sygnały na obraz diagnostyczny. Jest to badanie trudne technicznie do wykonania oraz zinterpretowania, dlatego najczęściej wykonuje je lekarz specjalista.  Istnieje kilka rodzajów badań ultrasonograficznych. Ze względu na sposób badania i obrazowaną okolicę, wyróżnia się ultrasonografię wykonywaną przez powłoki ciała, badanie endosonograficzne – za pomocą głowicy wprowadzanej do otworów i jam ciała, USG śródoperacyjne i zabiegowe, a także badanie USG gałki ocznej i skóry.

Badanie USG jest badaniem nieinwazyjnym, całkowicie bezpiecznym dla pacjenta. W przeciwieństwie do tomografii komputerowej (TK) i badania rentgenowskiego (RTG) nie wykorzystuje ono potencjalnie szkodliwego promieniowania jonizującego.

Tomografia komputerowa jest jednak lepszym badaniem do diagnostyki urazów kości oraz przestrzeni wypełnionych gazami (płuca i przewód pokarmowy), a także chorób neurologicznych. Ultrasonografia ma przewagę nad TK pod tym względem, że pozwala ona na ocenę części ciała w ruchu, np. przy badaniu pracy serca czy stawów.

Jak wygląda badanie ultrasonograficzne?

Po wejściu do gabinetu lekarz poleci pacjentowi ułożenie się w odpowiedniej dla danego badania pozycji oraz poprosi o odsłonięcie odpowiedniej części ciała. Następnie nałoży na głowicę aparatu specjalny żel do ultradźwięków, który ma za zadanie zapewnić jej prawidłowe przyleganie. Podczas obrazowania lekarz przyłoży głowicę z żelem do ciała, a następnie uciskając, będzie przesuwał ją po odpowiednim obszarze. Na monitorze będzie widoczny obraz diagnostyczny. Ultrasonografia to badanie nieinwazyjne, łatwo dostępne oraz bezpieczne. W niektórych przypadkach jedynie ucisk lub chłodny żel może wywołać drobny dyskomfort.

Powiązane produkty

Wskazania i przeciwwskazania do wykonania badania USG?

Istnieje wiele wskazań do wykonania ultrasonografii. Badanie to stosuje się w diagnostyce schorzeń większości narządów, jest również powszechnie stosowane w trakcie ciąży, pozwalając na monitorowanie rozwoju płodu. Główne wskazania do wykonania ultrasonografii to dolegliwości bólowe, powiększenie lub poszerzenie danej okolicy ciała, a także objawy nadczynności i niedoczynności tarczycy. USG jest ważnym badaniem w profilaktyce raka piersi, ponadto w podejrzeniu guzów i urazów. Wykonuje się je głównie u młodszych pacjentek, ze względu na większą zawartość tkanki gruczołowej sutka. W późniejszym wieku piersi składają się w większości z tkanki tłuszczowej i na tym etapie dokładniejszą metodą diagnostyczną jest mammografia lub tomosynteza (mammmografia cyfrowa 3D). USG piersi, w przeciwieństwie do mammografii, nie jest badaniem przesiewowym. Warto jednak, aby kobiety powyżej 25. roku życia wykonywały badanie USG piersi przynajmniej rak w roku, a pacjentki obciążone genetycznie (rak piersi w rodzinie) częściej, nawet co kwartał. Program przesiewowej mammografii obejmuje natomiast kobiety powyżej 50. roku życia. Ultrasonografia to bezpieczne, nieinwazyjne badanie, dlatego nie ma wielu przeciwwskazań. Nie należy jednak przeprowadzać tego badania w okolicy oparzeń, urazów kości lub ran.

Jak się przygotować do badania USG?

Przygotowanie do ultrasonografii zależy od rodzaju badania. Na USG jamy brzusznej pacjent zgłasza się na czczo (nie można jeść i pić na 6. do 8. godzin przed badaniem), a na dzień przed zaleca się spożywanie lekkostrawnych posiłków. Bezpośrednio przed badaniem pacjent nie powinien palić papierosów ani żuć gumy. Na badanie ultrasonograficzne układu moczowego pacjent zgłasza się z pełnym pęcherzem, co pozwoli na jego dokładną ocenę. W tym celu należy wypić 1–1,5 litra wody niegazowanej najpóźniej godzinę przed badaniem. Takie samo przygotowanie obejmuje badanie USG narządów miednicy mniejszej (prostaty, jajników, macicy) wykonywane przez powłoki brzuszne. USG transwaginalne powinno przeprowadzać się najlepiej w 5.–10. dniu cyklu.

Pacjent na badanie zabiera ze sobą skierowanie (w przypadku badań bezpłatnych), a także dowód tożsamości oraz wyniki poprzednich badań obrazowych danego obszaru ciała. Dodatkowo na USG tarczycy pacjent powinien zabrać ze sobą wyniki badań poziomu hormonów tarczycy – trójjodotyroniny fT3 , tyroksyny fT4 oraz hormon tyreotropowy TSH.

Gdzie można wykonać badanie? Jaki jest koszt przeprowadzania USG? Czy USG jest badaniem refundowanym przez NFZ?

Badanie USG jest powszechnie dostępne – można je wykonać w większości szpitali, a także w przychodniach czy prywatnych placówkach diagnostycznych. Diagnostyka ultrasonograficzna jest też często wykonywana przy okazji wizyty u lekarza. Dla osób posiadających ubezpieczenie zdrowotne w NFZ wykonanie badania jest bezpłatne. Można je również zrobić odpłatnie w prywatnych placówkach. Koszt badania zależy od rodzaju USG, badanej części ciała oraz od miejsca wykonania badania, przeważnie mieszcząc się w zakresie od 130 do 350 zł. Skierowanie na ultrasonografię jest wymagane w przypadku badań finansowanych w ramach NFZ, nie jest natomiast potrzebne do badania opłacanego przez pacjenta, nie ma również terminu ważności. 

USG w ciąży? Jak często można wykonywać ultrasonografię?

USG można wykonywać w ciąży, ponieważ badanie to nie wykorzystuje szkodliwego dla płodu promieniowania. Ultrasonografia jest jedną z  podstawowych metod monitorowania rozwoju płodu i wykonuje się ją kilka razy w trakcie ciąży (średnio 3–4 razy). Pierwsze badanie USG można wykonać przed 10. tygodniem ciąży. Nie jest to badanie obowiązkowe, wykonuje się je ze wskazań lekarskich. Natomiast pierwszą obowiązkową ultrasonografię powinno się wykonywać między 11. a 13. tygodniem ciąży. Badanie na tym etapie określa się również jako USG genetyczne, ponieważ pozwala ono na wykrycie nieprawidłowości (wad wrodzonych) płodu. Następne badania USG wykonuje się między 18.–22. oraz 28.0–32. tygodniem ciąży. Dodatkowe USG przeprowadza się u pacjentek po terminie porodu.

Dowiedz się więcej o Kalendarzu badań w ciąży

  1. V. Schmid, Ultrasonography: Principles, Indications, and Limitations, „Veterinary Quartely”, nr 20 2014.
  2. M. Pietryga i in., Rekomendacje Sekcji Ultrasonografii Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie przesiewowej diagnostyki ultrasonograficznej w ginekologii – 2015 r., „Ginekologia Polska”, nr 86 (7) 2015.
  3. A. Wojtyłko-Gołowkin i in., Diagnostyka prenatalna wad wrodzonych, „Puls Uczelni”, nr 8 (1) 2014.
  4. D. Borowski i in., Rekomendacje Sekcji Ultrasonografii Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie przesiewowej diagnostyki ultrasonograficznej w ciąży o przebiegu prawidłowym – 2020 r., „ptgin.pl” [online], www.ptgin.pl/sites/default/files/page-2020/REKOMENDACJE%202020%20USG%20BADANIE%20PO%C5%81O%C5%BBNCZE-%20strona%20www.pdf, [dostęp:] 7.10.2020.
  5. B. Pruszyński, Diagnostyka obrazowa: podstawy teoretyczne i metodyka badań, Warszawa 2016.
  6. B. Pruszyński i in., Radiologia: diagnostyka obrazowa, RTG, TK, USG i MR, Warszawa 2014.
  7. G. Mysiorski i in., Miejsce ultrasonografii w diagnostyce pulmonologicznej, „Pneumonologia i Alergologia Polska”, nr 76 2008.
  8. J. Jassem i in., Breast Cancer, „Oncology in Clinical Practice”, nr 13 2018.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Podwyższona prolaktyna (hiperprolaktynemia) – przyczyny i objawy

    Hiperprolaktynemia może być jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynności tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • APTT – czas kaolinowo-kefalinowy, normy i wskazania. Kiedy należy wykonać badanie?

    APTT to jeden z parametrów krwi, którego oznaczenie jest bardzo ważne w ocenie stopnia krzepliwości krwi pacjenta, u którego planowana jest operacja chirurgiczna lub który jest leczony z powodu chorób natury zakrzepowo-zatorowej. Niezwykle istotnym czynnikiem wpływającym na czas częściowej tromboplastyny po aktywacji mogą być choroby wątroby lub zaburzenia ilości witaminy K w organizmie. Jak wygląda badanie APTT, czy jest refundowane i jak się do niego przygotować?

  • D-dimery – wskazania, normy, podwyższone. Poziom d-dimerów a zakrzepica

    Badanie d-dimerów we krwi jest jednym z głównych parametrów wykorzystywanych w diagnostyce chorób zakrzepowych takich jak zakrzepica żył głębokich dolnych czy zatorowość płucna. Skrzepy krwi znajdujące się w naczyniach krwionośnych mogą zamknąć światło tych przewodów i doprowadzić w ten sposób do bardzo poważnych komplikacji zdrowotnych. Wyróżnia się cztery podstawowe metody oznaczania stężenia d-dimerów we krwi (metoda lateksowa, immunoenzymatyczna, aglutynacji pełnej krwi i wykorzystująca przeciwciała znakowane technetem). Kiedy wykonać badanie, ile kosztuje oznaczenie stężenia d-dimerów, jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kolposkopia – jak wygląda badanie? Wskazanie, przebieg, interpretacja wyników

    Kolposkopia to łatwe i nieinwazyjne badanie, wykonywane przez lekarza ginekologa, które pozwala na ocenę szyjki macicy, pochwy oraz sromu pod kątem zmian przednowotworowych i nowotworowych, pobranie celowanego materiału oraz ułatwienie decyzji co do dalszego postępowania. Badanie to może być wykonywane zarówno na NFZ, jak i prywatnie. Jak wygląda kolposkopia? Czy kolposkopia boli?

  • Cholesterol całkowity – badanie, norma i interpretacja wyników

    Badanie poziomu cholesterolu całkowitego to jedno z podstawowych badań, które ocenia ogólny poziom cholesterolu we krwi. Cholesterol całkowity to suma cholesterolu LDL (lipoproteiny o niskiej gęstości), cholesterolu HDL (lipoproteiny o wysokiej gęstości) oraz cholesterolu VLDL (lipoproteiny o bardzo niskiej gęstości).

  • Badanie poziomu witaminy D, metabolit 25(OH). Normy, cena, interpretacja wyników

    Witamina D bierze udział w gospodarce wapniowo-fosforanowej organizmu, wpływa również na prawidłową budowę i funkcję kości. Oznaczenie poziomu witaminy D ma zastosowanie m.in. w diagnostyce i leczeniu osteoporozy, osteomalacji i krzywicy, chorób wątroby i nerek, a także w monitorowaniu leczenia kortykosteroidami, lekami immunosupresyjnymi i przeciwpadaczkowymi oraz suplementacji witaminą D u pacjentów, którym ją zlecono.

  • Rytm zatokowy: badanie EKG, rytm miarowy, przyspieszony i zwolniony – co to oznacza?

    Rytm zatokowy to podstawowy i prawidłowy rytm pracy serca. Może być niekiedy przyspieszony lub zbyt wolny. Mówi się wtedy o tachykardii lub bradykardii zatokowej.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij