Co to jest USG? Co warto wiedzieć o badaniu? Rodzaje, wskazania i przeciwskazania do badania  ultrasonograficznego
Agata Pikulska

Co to jest USG? Co warto wiedzieć o badaniu? Rodzaje, wskazania i przeciwskazania do badania ultrasonograficznego

Jednym z chętniej przeprowadzanych badań z zakresu diagnostyki obrazowej jest USG. Dzięki niemu możliwe jest dokonanie oceny kształtu i wielkości narządów wewnętrznych, stwierdzenie obecności guzów, zmian nowotworowych czy innych stanów patologicznych. Z powodzeniem od wielu lat stosuje się je także w trakcie monitorowania ciąży, już od jej pierwszych tygodni. Jakie są rodzaje badania USG, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

USG (badanie ultrasonograficzne, ultrasonografia) to nieinwazyjne badanie diagnostyczne, pozwalające na dokładną ocenę narządów. Ultradźwięki wykorzystywane w tej metodzie mają bardzo szerokie zastosowanie w medycynie. Ultrasonografię wykonuje się przy diagnozowaniu schorzeń z większości specjalizacji medycznych. Jest to również podstawowe badanie obrazowe u pacjentek w ciąży. Badanie ultrasonograficzne jest bezpieczniejsze od RTG czy tomografii komputerowej, ponieważ nie niesie za sobą narażenia na promieniowanie jonizujące.

Czym jest badanie USG? Jakie są rodzaje badań ultrasonograficznych?

Ultrasonografia opiera się na zastosowaniu fal ultradźwiękowych, których źródło znajdujące się w głowicy urządzenia (ultrasonografu), przykładanej do powierzchni ciała. Fale dźwiękowe odbite przez narządy i tkanki wracają do głowicy, która przetwarza odebrane sygnały na obraz diagnostyczny. Jest to badanie trudne technicznie do wykonania oraz zinterpretowania, dlatego najczęściej wykonuje je lekarz specjalista.  Istnieje kilka rodzajów badań ultrasonograficznych. Ze względu na sposób badania i obrazowaną okolicę, wyróżnia się ultrasonografię wykonywaną przez powłoki ciała, badanie endosonograficzne – za pomocą głowicy wprowadzanej do otworów i jam ciała, USG śródoperacyjne i zabiegowe, a także badanie USG gałki ocznej i skóry.

Badanie USG jest badaniem nieinwazyjnym, całkowicie bezpiecznym dla pacjenta. W przeciwieństwie do tomografii komputerowej (TK) i badania rentgenowskiego (RTG) nie wykorzystuje ono potencjalnie szkodliwego promieniowania jonizującego.

Tomografia komputerowa jest jednak lepszym badaniem do diagnostyki urazów kości oraz przestrzeni wypełnionych gazami (płuca i przewód pokarmowy), a także chorób neurologicznych. Ultrasonografia ma przewagę nad TK pod tym względem, że pozwala ona na ocenę części ciała w ruchu, np. przy badaniu pracy serca czy stawów.

Jak wygląda badanie ultrasonograficzne?

Po wejściu do gabinetu lekarz poleci pacjentowi ułożenie się w odpowiedniej dla danego badania pozycji oraz poprosi o odsłonięcie odpowiedniej części ciała. Następnie nałoży na głowicę aparatu specjalny żel do ultradźwięków, który ma za zadanie zapewnić jej prawidłowe przyleganie. Podczas obrazowania lekarz przyłoży głowicę z żelem do badanej części ciała, a następnie uciskając, będzie przesuwał ją po odpowiednim obszarze. Na monitorze będzie widoczny obraz diagnostyczny. Ultrasonografia to badanie nieinwazyjne, łatwo dostępne oraz bezpieczne. W niektórych przypadkach jedynie ucisk lub chłodny żel może wywołać drobny dyskomfort.

Wskazania i przeciwwskazania do wykonania badania USG?

Istnieje wiele wskazań do wykonania ultrasonografii. Badanie to stosuje się w diagnostyce schorzeń większości narządów, jest również powszechnie stosowane w trakcie ciąży, pozwalając na monitorowanie rozwoju płodu. Główne wskazania do wykonania ultrasonografii to dolegliwości bólowe, powiększenie lub poszerzenie danej okolicy ciała, a także objawy nadczynności i niedoczynności tarczycy. USG jest ważnym badaniem w profilaktyce raka piersi, ponadto w podejrzeniu guzów i urazów. Wykonuje się je głównie u młodszych pacjentek, ze względu na większą zawartość tkanki gruczołowej sutka. W późniejszym wieku piersi składają się w większości z tkanki tłuszczowej i na tym etapie dokładniejszą metodą diagnostyczną jest mammografia lub tomosynteza (mammmografia 3D). USG piersi, w przeciwieństwie do mammografii nie jest badaniem przesiewowym. Warto jednak, aby kobiety powyżej 25 roku życia wykonywały badanie USG piersi przynajmniej rak w roku, a pacjentki obciążone genetycznie (rak piersi w rodzinie) częściej. Program przesiewowej mammografii obejmuje natomiast kobiety powyżej 50 roku życia. Ultrasonografia to bezpieczne, nieinwazyjne badanie, dlatego nie ma wielu przeciwwskazań. Nie należy jednak przeprowadzać tego badania w okolicy oparzeń, urazów kości lub ran.

Jak się przygotować do badania USG?

Przygotowanie do ultrasonografii zależy od rodzaju badania. Na USG jamy brzusznej pacjent zgłasza się na czczo (nie można jeść i pić na 6 do 8 godzin przed badaniem), a na dzień przed zaleca się spożywanie lekkostrawnych posiłków. Bezpośrednio przed badaniem pacjent nie powinien palić papierosów ani też żuć gumy. Na badanie ultrasonograficzne układu moczowego pacjent zgłasza się z pełnym pęcherzem, co pozwoli na jego dokładną ocenę. W tym celu należy wypić 1 – 1,5 litra wody niegazowanej najpóźniej godzinę przed badaniem. Takie samo przygotowanie obejmuje badanie USG narządów miednicy mniejszej (prostaty, jajników, macicy) wykonywane przez powłoki brzuszne. USG transwaginalne powinno przeprowadzać się najlepiej w 5 – 10 dniu cyklu.

Pacjent na badanie zabiera ze sobą skierowanie (w przypadku badań bezpłatnych), a także dowód tożsamości oraz wyniki poprzednich badań obrazowych danego obszaru ciała. Dodatkowo na USG tarczycy pacjent powinien zabrać ze sobą wyniki badań poziomu hormonów tarczycy (T3, T4) oraz TSH.

Gdzie można wykonać badanie? Jaki jest koszt przeprowadzania USG? Czy USG jest badaniem refundowanym przez NFZ?

Badanie USG jest powszechnie dostępne – można je wykonać w większości szpitali, a także w przychodniach czy prywatnych placówkach diagnostycznych. Diagnostyka ultrasonograficzna jest też często wykonywana przy okazji wizyty u lekarza. Dla osób posiadających ubezpieczenie zdrowotne w NFZ wykonanie badania jest bezpłatne. Można je również zrobić odpłatnie w prywatnych placówkach. Koszt badania zależy od rodzaju USG, badanej części ciała oraz od miejsca wykonania badania, przeważnie mieszcząc się w zakresie od 130 do 350 zł. Skierowanie na ultrasonografię jest wymagane w przypadku badań finansowanych w ramach NFZ, nie jest natomiast potrzebne do badania opłacanego przez pacjenta, nie ma również terminu ważności. 

USG w ciąży? Jak często można wykonywać ultrasonografię?

USG można wykonywać w ciąży, ponieważ badanie to nie wykorzystuje szkodliwego dla płodu promieniowania. Ultrasonografia jest jedną z  podstawowych metod monitorowania rozwoju płodu i wykonuje się ją kilka razy w trakcie ciąży (średnio 3  – 4 razy). Pierwsze badanie USG można wykonać przed 10 tygodniem ciąży. Nie jest to badanie obowiązkowe, wykonuje się je ze wskazań lekarskich. Natomiast pierwszą obowiązkową ultrasonografię powinno się wykonywać między 11 a 13 tygodniem ciąży. Badanie na tym etapie określa się również jako USG genetyczne, ponieważ pozwala ono na wykrycie nieprawidłowości (wad wrodzonych) płodu. Następne badania USG wykonuje się między 18 – 22 oraz 28 –32 tygodniem ciąży. Dodatkowe USG przeprowadza się u pacjentek po terminie porodu.

  1. V. Schmid, Ultrasonography: Principles, Indications, and Limitations, „Veterinary Quartely”, nr 20 2014.
  2. M. Pietryga i in., Rekomendacje Sekcji Ultrasonografii Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie przesiewowej diagnostyki ultrasonograficznej w ginekologii – 2015 r., „Ginekologia Polska”, nr 86 (7) 2015.
  3. A. Wojtyłko-Gołowkin i in., Diagnostyka prenatalna wad wrodzonych, „Puls Uczelni”, nr 8 (1) 2014.
  4. D. Borowski i in., Rekomendacje Sekcji Ultrasonografii Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie przesiewowej diagnostyki ultrasonograficznej w ciąży o przebiegu prawidłowym – 2020 r., „ptgin.pl” [online], www.ptgin.pl/sites/default/files/page-2020/REKOMENDACJE%202020%20USG%20BADANIE%20PO%C5%81O%C5%BBNCZE-%20strona%20www.pdf, [dostęp:] 7.10.2020.
  5. B. Pruszyński, Diagnostyka obrazowa: podstawy teoretyczne i metodyka badań, Warszawa 2016.
  6. B. Pruszyński i in., Radiologia: diagnostyka obrazowa, RTG, TK, USG i MR, Warszawa 2014.
  7. G. Mysiorski i in., Miejsce ultrasonografii w diagnostyce pulmonologicznej, „Pneumonologia i Alergologia Polska”, nr 76 2008.
  8. J. Jassem i in., Breast Cancer, „Oncology in Clinical Practice”, nr 13 2018.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Niedobór żelaza – przyczyny, objawy, skutki oraz leczenie niskiego poziomu żelaza. Dieta i suplementacja żelaza

    Żelazo jest jednym z kluczowych pierwiastków dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Niedobór żelaza może wywoływać uciążliwe objawy, jak zmęczenie, senność, nadmierne wypadanie włosów, bóle głowy, może również prowadzić do anemii. Anemię z niedoboru żelaza leczy się podawaniem preparatów doustnych żelaza bądź, w przypadku problemów z wchłanianiem, stosuje się zastrzyki lub wlewy dożylne. Jakie są przyczyny niskiego poziomu żelaza we krwi? Jak powinna wyglądać dieta przy niskim poziomie żelaza?

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • Leptyna – funkcje i właściwości. Jak wygląda badanie poziomu hormonu sytości? Czy niektórzy są skazani na efekt jojo?

    Leptyna zmniejsza apetyt, dlatego nazywana jest „hormonem sytości”. Produkują ją adipocyty, czyli komórki tłuszczowe organizmu. Przyjmuje się, że osoby, które łatwiej wracają do wagi sprzed odchudzania, czyli borykają się z tzw. efektem jojo, mają podwyższony poziom leptyny i jednocześnie obniżony poziomem greliny, czyli „hormonu głodu”. Leptyna jest nie tylko hormonem skierowanym przeciwko otyłości, ale także bierze udział w szeregu procesów związanych ze wzrastaniem, dojrzewaniem, termogenezą i regulacją ciśnienia krwi. Ponadto wpływa na płodność i status układu immunologicznego. Jak wygląda badanie leptyny, ile kosztuje i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość

    Grelina to silnie wypływający na uczucie głodu hormon białkowy. Jest wydzielana przez komórki dna i trzonu żołądka. Bierze udział w regulowaniu gospodarki węglowodanowo-lipidowej organizmu, wpływa na zmniejszenie wydzielania insuliny w trzustce oraz nasila proces powstawania komórek tłuszczowych (adipocytów). Grelina bierze udział w osteogenezie, pozytywnie wpływa na procesy pamięci długotrwałej i przestrzennej. Za wzrost syntezy hormonu odpowiada m.in. głód, faza folikularna cyklu miesiączkowego, hipoglikemia czy stres, zaś do obniżenia poziomu greliny przyczynia się stan sytości, hiperglikemia, hiperinsulinemia lub uprawianie aktywności fizycznej. Jak wygląda badanie poziomu greliny w Polsce i po co wykonywać oznaczenie poziomu leptyny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • AST (aminotransferaza asparaginianowa) – badanie, norma, podwyższona. Interpretacja wyników prób wątrobowych

    Badanie poziomu AST to jedno z podstawowych oznaczeń, które zleca się w ramach kontroli funkcji i pracy wątroby, mięśni szkieletowych i  serca. Wszyscy pacjenci, u których wystąpiły choroby wątroby, podczas terapii hormonalnych, antytrądzikowych (z życiem retinoidów), zakażeni wirusem HIV, a także osoby otyłe i cukrzycy powinni regularnie sprawdzać poziom aminotransferazy asparaginianowej. Czy do badania AST należy być na czczo, ile kosztuje oznaczenie i jakie inne parametry krwi należą do tzw. prób wątrobowych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Pierwsza wizyta u ginekologa – jak należy się przygotować i kiedy powinna się odbyć?

    Wizyta u ginekologa to jedna z bardziej intymnych konsultacji, jakie kobieta musi regularnie odbywać w swoim życiu. Wyjątkowo newralgiczna jest z pewnością ta pierwsza, bywająca krępującą i trudną. Młoda pacjentka zazwyczaj nie jest pewna, o co powinna zapytać, jak się zachować i czego się spodziewać. Fora internetowe są pełne zapytań dotyczących tego, do którego lekarza najlepiej się wybrać (kobiety czy mężczyzny), czy badanie ginekologiczne boli, kiedy po raz pierwszy udać się do ginekologa? Odpowiedzi na wszystkie te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „dobrego cholesterolu" wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. . Zaleca się, by badanie wykonywać raz w roku w ramach badań profilaktycznych.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij