Co to jest USG? Co warto wiedzieć o badaniu? Rodzaje, wskazania i przeciwskazania do badania  ultrasonograficznego
Agata Pikulska

Co to jest USG? Co warto wiedzieć o badaniu? Rodzaje, wskazania i przeciwskazania do badania ultrasonograficznego

Jednym z chętniej przeprowadzanych badań z zakresu diagnostyki obrazowej jest USG. Dzięki niemu możliwe jest dokonanie oceny kształtu i wielkości narządów wewnętrznych, stwierdzenie obecności guzów, zmian nowotworowych czy innych stanów patologicznych. Z powodzeniem od wielu lat stosuje się je także w trakcie monitorowania ciąży, już od jej pierwszych tygodni. Jakie są rodzaje badania USG, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

USG (badanie ultrasonograficzne, ultrasonografia) to nieinwazyjne badanie diagnostyczne, pozwalające na dokładną ocenę narządów. Ultradźwięki wykorzystywane w tej metodzie mają bardzo szerokie zastosowanie w medycynie. Ultrasonografię wykonuje się przy diagnozowaniu schorzeń z większości specjalizacji medycznych. Jest to również podstawowe badanie obrazowe u pacjentek w ciąży. Badanie ultrasonograficzne jest bezpieczniejsze od RTG czy tomografii komputerowej, ponieważ nie niesie za sobą narażenia na promieniowanie jonizujące.

Czym jest badanie USG? Jakie są rodzaje badań ultrasonograficznych?

Ultrasonografia opiera się na zastosowaniu fal ultradźwiękowych, których źródło znajdujące się w głowicy urządzenia (ultrasonografu), przykładanej do powierzchni ciała. Fale dźwiękowe odbite przez narządy i tkanki wracają do głowicy, która przetwarza odebrane sygnały na obraz diagnostyczny. Jest to badanie trudne technicznie do wykonania oraz zinterpretowania, dlatego najczęściej wykonuje je lekarz specjalista.  Istnieje kilka rodzajów badań ultrasonograficznych. Ze względu na sposób badania i obrazowaną okolicę, wyróżnia się ultrasonografię wykonywaną przez powłoki ciała, badanie endosonograficzne – za pomocą głowicy wprowadzanej do otworów i jam ciała, USG śródoperacyjne i zabiegowe, a także badanie USG gałki ocznej i skóry.

Badanie USG jest badaniem nieinwazyjnym, całkowicie bezpiecznym dla pacjenta. W przeciwieństwie do tomografii komputerowej (TK) i badania rentgenowskiego (RTG) nie wykorzystuje ono potencjalnie szkodliwego promieniowania jonizującego.

Tomografia komputerowa jest jednak lepszym badaniem do diagnostyki urazów kości oraz przestrzeni wypełnionych gazami (płuca i przewód pokarmowy), a także chorób neurologicznych. Ultrasonografia ma przewagę nad TK pod tym względem, że pozwala ona na ocenę części ciała w ruchu, np. przy badaniu pracy serca czy stawów.

Jak wygląda badanie ultrasonograficzne?

Po wejściu do gabinetu lekarz poleci pacjentowi ułożenie się w odpowiedniej dla danego badania pozycji oraz poprosi o odsłonięcie odpowiedniej części ciała. Następnie nałoży na głowicę aparatu specjalny żel do ultradźwięków, który ma za zadanie zapewnić jej prawidłowe przyleganie. Podczas obrazowania lekarz przyłoży głowicę z żelem do badanej części ciała, a następnie uciskając, będzie przesuwał ją po odpowiednim obszarze. Na monitorze będzie widoczny obraz diagnostyczny. Ultrasonografia to badanie nieinwazyjne, łatwo dostępne oraz bezpieczne. W niektórych przypadkach jedynie ucisk lub chłodny żel może wywołać drobny dyskomfort.

Wskazania i przeciwwskazania do wykonania badania USG?

Istnieje wiele wskazań do wykonania ultrasonografii. Badanie to stosuje się w diagnostyce schorzeń większości narządów, jest również powszechnie stosowane w trakcie ciąży, pozwalając na monitorowanie rozwoju płodu. Główne wskazania do wykonania ultrasonografii to dolegliwości bólowe, powiększenie lub poszerzenie danej okolicy ciała, a także objawy nadczynności i niedoczynności tarczycy. USG jest ważnym badaniem w profilaktyce raka piersi, ponadto w podejrzeniu guzów i urazów. Wykonuje się je głównie u młodszych pacjentek, ze względu na większą zawartość tkanki gruczołowej sutka. W późniejszym wieku piersi składają się w większości z tkanki tłuszczowej i na tym etapie dokładniejszą metodą diagnostyczną jest mammografia lub tomosynteza (mammmografia 3D). USG piersi, w przeciwieństwie do mammografii nie jest badaniem przesiewowym. Warto jednak, aby kobiety powyżej 25 roku życia wykonywały badanie USG piersi przynajmniej rak w roku, a pacjentki obciążone genetycznie (rak piersi w rodzinie) częściej. Program przesiewowej mammografii obejmuje natomiast kobiety powyżej 50 roku życia. Ultrasonografia to bezpieczne, nieinwazyjne badanie, dlatego nie ma wielu przeciwwskazań. Nie należy jednak przeprowadzać tego badania w okolicy oparzeń, urazów kości lub ran.

Jak się przygotować do badania USG?

Przygotowanie do ultrasonografii zależy od rodzaju badania. Na USG jamy brzusznej pacjent zgłasza się na czczo (nie można jeść i pić na 6 do 8 godzin przed badaniem), a na dzień przed zaleca się spożywanie lekkostrawnych posiłków. Bezpośrednio przed badaniem pacjent nie powinien palić papierosów ani też żuć gumy. Na badanie ultrasonograficzne układu moczowego pacjent zgłasza się z pełnym pęcherzem, co pozwoli na jego dokładną ocenę. W tym celu należy wypić 1 – 1,5 litra wody niegazowanej najpóźniej godzinę przed badaniem. Takie samo przygotowanie obejmuje badanie USG narządów miednicy mniejszej (prostaty, jajników, macicy) wykonywane przez powłoki brzuszne. USG transwaginalne powinno przeprowadzać się najlepiej w 5 – 10 dniu cyklu.

Pacjent na badanie zabiera ze sobą skierowanie (w przypadku badań bezpłatnych), a także dowód tożsamości oraz wyniki poprzednich badań obrazowych danego obszaru ciała. Dodatkowo na USG tarczycy pacjent powinien zabrać ze sobą wyniki badań poziomu hormonów tarczycy (T3, T4) oraz TSH.

Gdzie można wykonać badanie? Jaki jest koszt przeprowadzania USG? Czy USG jest badaniem refundowanym przez NFZ?

Badanie USG jest powszechnie dostępne – można je wykonać w większości szpitali, a także w przychodniach czy prywatnych placówkach diagnostycznych. Diagnostyka ultrasonograficzna jest też często wykonywana przy okazji wizyty u lekarza. Dla osób posiadających ubezpieczenie zdrowotne w NFZ wykonanie badania jest bezpłatne. Można je również zrobić odpłatnie w prywatnych placówkach. Koszt badania zależy od rodzaju USG, badanej części ciała oraz od miejsca wykonania badania, przeważnie mieszcząc się w zakresie od 130 do 350 zł. Skierowanie na ultrasonografię jest wymagane w przypadku badań finansowanych w ramach NFZ, nie jest natomiast potrzebne do badania opłacanego przez pacjenta, nie ma również terminu ważności. 

USG w ciąży? Jak często można wykonywać ultrasonografię?

USG można wykonywać w ciąży, ponieważ badanie to nie wykorzystuje szkodliwego dla płodu promieniowania. Ultrasonografia jest jedną z  podstawowych metod monitorowania rozwoju płodu i wykonuje się ją kilka razy w trakcie ciąży (średnio 3  – 4 razy). Pierwsze badanie USG można wykonać przed 10 tygodniem ciąży. Nie jest to badanie obowiązkowe, wykonuje się je ze wskazań lekarskich. Natomiast pierwszą obowiązkową ultrasonografię powinno się wykonywać między 11 a 13 tygodniem ciąży. Badanie na tym etapie określa się również jako USG genetyczne, ponieważ pozwala ono na wykrycie nieprawidłowości (wad wrodzonych) płodu. Następne badania USG wykonuje się między 18 – 22 oraz 28 –32 tygodniem ciąży. Dodatkowe USG przeprowadza się u pacjentek po terminie porodu.

  1. V. Schmid, Ultrasonography: Principles, Indications, and Limitations, „Veterinary Quartely”, nr 20 2014.
  2. M. Pietryga i in., Rekomendacje Sekcji Ultrasonografii Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie przesiewowej diagnostyki ultrasonograficznej w ginekologii – 2015 r., „Ginekologia Polska”, nr 86 (7) 2015.
  3. A. Wojtyłko-Gołowkin i in., Diagnostyka prenatalna wad wrodzonych, „Puls Uczelni”, nr 8 (1) 2014.
  4. D. Borowski i in., Rekomendacje Sekcji Ultrasonografii Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie przesiewowej diagnostyki ultrasonograficznej w ciąży o przebiegu prawidłowym – 2020 r., „ptgin.pl” [online], www.ptgin.pl/sites/default/files/page-2020/REKOMENDACJE%202020%20USG%20BADANIE%20PO%C5%81O%C5%BBNCZE-%20strona%20www.pdf, [dostęp:] 7.10.2020.
  5. B. Pruszyński, Diagnostyka obrazowa: podstawy teoretyczne i metodyka badań, Warszawa 2016.
  6. B. Pruszyński i in., Radiologia: diagnostyka obrazowa, RTG, TK, USG i MR, Warszawa 2014.
  7. G. Mysiorski i in., Miejsce ultrasonografii w diagnostyce pulmonologicznej, „Pneumonologia i Alergologia Polska”, nr 76 2008.
  8. J. Jassem i in., Breast Cancer, „Oncology in Clinical Practice”, nr 13 2018.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estrogen – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania krwi

    Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estriol – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania. Estriol wolny w ciąży

    Estriol to hormon produkowany głównie podczas ciąży przez łożysko i nadnercza płodu. Norma estriolu w organizmie kobiety ciężarnej może być nawet 1000 razy wyższa niż ta w organizmie pacjentki niebędącej w ciąży, u której stężenie tego hormonu jest znikome. Razem z badaniem estriolu należy wykonać oznaczenie innych parametrów krwi, takich jak wolny estriol, (β-hCG) i AFP. Obniżony poziom estriolu w wyniku badań może świadczyć o wystąpieniu u płodu wad chromosomalnych w postaci zespołu Downa, Edwardsa oraz wad morfologicznych cewy nerwowej prawidłowej. Jak należy przygotować się do pobrania krwi, jak interpretować wynik badania estriolu w pierwszym, drugim i trzecim trymestrze ciąży i ile kosztuje oznaczenie stężenia hormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • anty-TPO – norma, wysokie, niskie. Kiedy należy wykonać oznaczenie aTPO? Cena i skierowanie na badanie

    Badanie poziomu anty-TPO, czyli autoprzeciwciał skierowanych przeciwko peroksydazie tarczycowej, najczęściej zleca się pacjentkom, u których podejrzewa się chorobę autoimmunologiczną tarczycy, jaką jest np. Hashimoto. W celu sprawdzenia tego parametru należy w laboratoryjnym punkcie pobrań oddać krew o dowolnej porze dnia, bez konieczności bycia na czczo. Najczęściej anty-TPO oznacza się wraz z określeniem poziomu innych parametrów hormonalnych należących do tzw. panelu tarczycowego, czyli TSH, FT3 i FT4, anty-TG i TG. Ile kosztuje badanie anty-TPO i jakie są jego normy? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Rezonans magnetyczny (MRI) nadgarstka – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena i skierowanie na prześwietlenie

    Rezonans magnetyczny nadgarstka to bezbolesne i nieinwazyjne badanie obrazowe, które wykonuje się najczęsciej wówczas, kiedy dojdzie do urazu tego obszaru. Dotyczy to zarówno kości, jak i ścięgien nadgarstka. MRI może zostać przeprowadzone z wykorzystaniem kontrastu lub bez środka cieniującego. Do wykonania rezonansu magnetycznego konieczne jest posiadanie skierowania lekarskiego, a samo prześwietlenie może być refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Jak wygląda MR nadgarstka, ile kosztuje i czy do badania przystępuje się na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • FT4 – normy, za wysokie, za niskie. Jak interpretować wyniki badania?

    Badanie poziomu FT4 (tyroksyny) jest oznaczeniem hormonalnym, które pozwala ocenić, czy tarczyca działa prawidłowo. Aby właściwie zinterpretować wyniki FT4, należy dokonać porównania jego wartości z FT3 – trójjodotyroniną i TSH – hormon tyreotropowy. Tyroksyna jest jednym z tzw. hormonów aktywności życiowej, ponieważ dociera do każdej komórki ciała, przez co wpływa na szereg procesów fizjologicznych determinujących stan zdrowia. Czy do badania FT4 trzeba być na czczo i które niepokojące objawy wynikające z zaburzeń pracy tarczycy powinny zostać poddane ocenie, poprzez badanie poziomu tyroksyny? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • FT3 – badanie, za wysokie, poniżej normy. Jakie są wskazania do oznaczenia i jak interpretrować wyniki?

    Badanie poziomu FT3 jest jednym z podstawowych oznaczeń hormonalnych krwi, które należy wykonać przy podejrzeniu choroby tarczycy. Nie ma znaczenia, czy objawy wskazują na nadczynność gruczołu czy też na jego niedoczynność, ponieważ w obu przypadkach wskazane jest wykonanie analizy tego stężenia. Badanie najczęściej towarzyszy ocenie innych hormonów oraz obliczeniu stosunku FT3 do FT4 (tzw. konwersji trójjodotryoniny do tyroksyny) i porównaniu tychże do poziomu TSH. Jak należy się przygotować do badania, czy do pobrania krwi trzeba być na czczo oraz na co wskazuje podwyższony i obniżony poziom FT3? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • RTG stawu łokciowego – projekcje i cena prześwietlenia łokcia. Jak interpretować opis rentgenu?

    Badanie rentgenowskie stawu łokciowego wykonywane jest najczęściej w sytuacji jego urazu. W obszarze łokcia przyczepiają się mięśnie, które są zaangażowane zarówno w prostowanie, jak i zginanie przedramienia, nadgarstka i palców. Jest to staw zawiasowy, który jest narażony na wiele urazów, takich jak złamanie, skręcenie i zwichnięcie. Jedną z obrazowych metod diagnostycznych jest wykonanie prześwietlania łokcia. Jak się przygotować do badania i ile kosztuje RTG stawu łokciowego? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij