Które choroby można zdiagnozować USG? Skierowanie na USG, cena i refundacja - portal DOZ.pl
Co to jest USG? Co warto wiedzieć o badaniu? Rodzaje, wskazania i przeciwskazania do badania  ultrasonograficznego
Agata Pikulska

Co to jest USG? Co warto wiedzieć o badaniu? Rodzaje, wskazania i przeciwskazania do badania ultrasonograficznego

Jednym z chętniej przeprowadzanych badań z zakresu diagnostyki obrazowej jest USG. Dzięki niemu możliwe jest dokonanie oceny kształtu i wielkości narządów wewnętrznych, stwierdzenie obecności guzów, zmian nowotworowych czy innych stanów patologicznych. Z powodzeniem od wielu lat stosuje się je także w trakcie monitorowania ciąży, już od jej pierwszych tygodni. Jakie są rodzaje badania USG, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

USG (badanie ultrasonograficzne, ultrasonografia) to nieinwazyjne badanie diagnostyczne, pozwalające na dokładną ocenę narządów. Ultradźwięki wykorzystywane w tej metodzie mają bardzo szerokie zastosowanie w medycynie. Ultrasonografię wykonuje się przy diagnozowaniu schorzeń z większości specjalizacji medycznych. Jest to również podstawowe badanie obrazowe u pacjentek w ciąży. Badanie ultrasonograficzne jest bezpieczniejsze od RTG czy tomografii komputerowej, ponieważ nie niesie za sobą narażenia na promieniowanie jonizujące.

Czym jest badanie USG? Jakie są rodzaje badań ultrasonograficznych?

Ultrasonografia opiera się na zastosowaniu fal ultradźwiękowych, których źródło znajdujące się w głowicy urządzenia (ultrasonografu), przykładanej do powierzchni ciała. Fale dźwiękowe odbite przez narządy i tkanki wracają do głowicy, która przetwarza odebrane sygnały na obraz diagnostyczny. Jest to badanie trudne technicznie do wykonania oraz zinterpretowania, dlatego najczęściej wykonuje je lekarz specjalista.  Istnieje kilka rodzajów badań ultrasonograficznych. Ze względu na sposób badania i obrazowaną okolicę, wyróżnia się ultrasonografię wykonywaną przez powłoki ciała, badanie endosonograficzne – za pomocą głowicy wprowadzanej do otworów i jam ciała, USG śródoperacyjne i zabiegowe, a także badanie USG gałki ocznej i skóry.

Badanie USG jest badaniem nieinwazyjnym, całkowicie bezpiecznym dla pacjenta. W przeciwieństwie do tomografii komputerowej (TK) i badania rentgenowskiego (RTG) nie wykorzystuje ono potencjalnie szkodliwego promieniowania jonizującego.

Tomografia komputerowa jest jednak lepszym badaniem do diagnostyki urazów kości oraz przestrzeni wypełnionych gazami (płuca i przewód pokarmowy), a także chorób neurologicznych. Ultrasonografia ma przewagę nad TK pod tym względem, że pozwala ona na ocenę części ciała w ruchu, np. przy badaniu pracy serca czy stawów.

Jak wygląda badanie ultrasonograficzne?

Po wejściu do gabinetu lekarz poleci pacjentowi ułożenie się w odpowiedniej dla danego badania pozycji oraz poprosi o odsłonięcie odpowiedniej części ciała. Następnie nałoży na głowicę aparatu specjalny żel do ultradźwięków, który ma za zadanie zapewnić jej prawidłowe przyleganie. Podczas obrazowania lekarz przyłoży głowicę z żelem do ciała, a następnie uciskając, będzie przesuwał ją po odpowiednim obszarze. Na monitorze będzie widoczny obraz diagnostyczny. Ultrasonografia to badanie nieinwazyjne, łatwo dostępne oraz bezpieczne. W niektórych przypadkach jedynie ucisk lub chłodny żel może wywołać drobny dyskomfort.

Polecane dla Ciebie

Wskazania i przeciwwskazania do wykonania badania USG?

Istnieje wiele wskazań do wykonania ultrasonografii. Badanie to stosuje się w diagnostyce schorzeń większości narządów, jest również powszechnie stosowane w trakcie ciąży, pozwalając na monitorowanie rozwoju płodu. Główne wskazania do wykonania ultrasonografii to dolegliwości bólowe, powiększenie lub poszerzenie danej okolicy ciała, a także objawy nadczynności i niedoczynności tarczycy. USG jest ważnym badaniem w profilaktyce raka piersi, ponadto w podejrzeniu guzów i urazów. Wykonuje się je głównie u młodszych pacjentek, ze względu na większą zawartość tkanki gruczołowej sutka. W późniejszym wieku piersi składają się w większości z tkanki tłuszczowej i na tym etapie dokładniejszą metodą diagnostyczną jest mammografia lub tomosynteza (mammmografia cyfrowa 3D). USG piersi, w przeciwieństwie do mammografii, nie jest badaniem przesiewowym. Warto jednak, aby kobiety powyżej 25. roku życia wykonywały badanie USG piersi przynajmniej rak w roku, a pacjentki obciążone genetycznie (rak piersi w rodzinie) częściej, nawet co kwartał. Program przesiewowej mammografii obejmuje natomiast kobiety powyżej 50. roku życia. Ultrasonografia to bezpieczne, nieinwazyjne badanie, dlatego nie ma wielu przeciwwskazań. Nie należy jednak przeprowadzać tego badania w okolicy oparzeń, urazów kości lub ran.

Jak się przygotować do badania USG?

Przygotowanie do ultrasonografii zależy od rodzaju badania. Na USG jamy brzusznej pacjent zgłasza się na czczo (nie można jeść i pić na 6. do 8. godzin przed badaniem), a na dzień przed zaleca się spożywanie lekkostrawnych posiłków. Bezpośrednio przed badaniem pacjent nie powinien palić papierosów ani żuć gumy. Na badanie ultrasonograficzne układu moczowego pacjent zgłasza się z pełnym pęcherzem, co pozwoli na jego dokładną ocenę. W tym celu należy wypić 1–1,5 litra wody niegazowanej najpóźniej godzinę przed badaniem. Takie samo przygotowanie obejmuje badanie USG narządów miednicy mniejszej (prostaty, jajników, macicy) wykonywane przez powłoki brzuszne. USG transwaginalne powinno przeprowadzać się najlepiej w 5.–10. dniu cyklu.

Pacjent na badanie zabiera ze sobą skierowanie (w przypadku badań bezpłatnych), a także dowód tożsamości oraz wyniki poprzednich badań obrazowych danego obszaru ciała. Dodatkowo na USG tarczycy pacjent powinien zabrać ze sobą wyniki badań poziomu hormonów tarczycy – trójjodotyroniny fT3 , tyroksyny fT4 oraz hormon tyreotropowy TSH.

Gdzie można wykonać badanie? Jaki jest koszt przeprowadzania USG? Czy USG jest badaniem refundowanym przez NFZ?

Badanie USG jest powszechnie dostępne – można je wykonać w większości szpitali, a także w przychodniach czy prywatnych placówkach diagnostycznych. Diagnostyka ultrasonograficzna jest też często wykonywana przy okazji wizyty u lekarza. Dla osób posiadających ubezpieczenie zdrowotne w NFZ wykonanie badania jest bezpłatne. Można je również zrobić odpłatnie w prywatnych placówkach. Koszt badania zależy od rodzaju USG, badanej części ciała oraz od miejsca wykonania badania, przeważnie mieszcząc się w zakresie od 130 do 350 zł. Skierowanie na ultrasonografię jest wymagane w przypadku badań finansowanych w ramach NFZ, nie jest natomiast potrzebne do badania opłacanego przez pacjenta, nie ma również terminu ważności. 

USG w ciąży? Jak często można wykonywać ultrasonografię?

USG można wykonywać w ciąży, ponieważ badanie to nie wykorzystuje szkodliwego dla płodu promieniowania. Ultrasonografia jest jedną z  podstawowych metod monitorowania rozwoju płodu i wykonuje się ją kilka razy w trakcie ciąży (średnio 3–4 razy). Pierwsze badanie USG można wykonać przed 10. tygodniem ciąży. Nie jest to badanie obowiązkowe, wykonuje się je ze wskazań lekarskich. Natomiast pierwszą obowiązkową ultrasonografię powinno się wykonywać między 11. a 13. tygodniem ciąży. Badanie na tym etapie określa się również jako USG genetyczne, ponieważ pozwala ono na wykrycie nieprawidłowości (wad wrodzonych) płodu. Następne badania USG wykonuje się między 18.–22. oraz 28.0–32. tygodniem ciąży. Dodatkowe USG przeprowadza się u pacjentek po terminie porodu.

Dowiedz się więcej o Kalendarzu badań w ciąży

  1. V. Schmid, Ultrasonography: Principles, Indications, and Limitations, „Veterinary Quartely”, nr 20 2014.
  2. M. Pietryga i in., Rekomendacje Sekcji Ultrasonografii Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie przesiewowej diagnostyki ultrasonograficznej w ginekologii – 2015 r., „Ginekologia Polska”, nr 86 (7) 2015.
  3. A. Wojtyłko-Gołowkin i in., Diagnostyka prenatalna wad wrodzonych, „Puls Uczelni”, nr 8 (1) 2014.
  4. D. Borowski i in., Rekomendacje Sekcji Ultrasonografii Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie przesiewowej diagnostyki ultrasonograficznej w ciąży o przebiegu prawidłowym – 2020 r., „ptgin.pl” [online], www.ptgin.pl/sites/default/files/page-2020/REKOMENDACJE%202020%20USG%20BADANIE%20PO%C5%81O%C5%BBNCZE-%20strona%20www.pdf, [dostęp:] 7.10.2020.
  5. B. Pruszyński, Diagnostyka obrazowa: podstawy teoretyczne i metodyka badań, Warszawa 2016.
  6. B. Pruszyński i in., Radiologia: diagnostyka obrazowa, RTG, TK, USG i MR, Warszawa 2014.
  7. G. Mysiorski i in., Miejsce ultrasonografii w diagnostyce pulmonologicznej, „Pneumonologia i Alergologia Polska”, nr 76 2008.
  8. J. Jassem i in., Breast Cancer, „Oncology in Clinical Practice”, nr 13 2018.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Magnez (Mg) – badamy elektrolity we krwi. Norma, hiper- i hipomagnezemia

    Drgająca powieka i mimowolne skurcze mięśni – to najbardziej charakterystyczne z objawów niedoboru magnezu, które można zauważyć. Oznaczenie poziomu tego pierwiastka jest jednym z podstawowych badań gospodarki elektrolitowej organizmu. Równie niebezpieczny może być niski poziom magnezu, jak i jego podwyższony poziom. Dlaczego hipermagnezemia i hipomagnezemia są groźne dla zdrowia, jak wygląda badanie, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi znajdują się w tym artykule.

  • TK kręgosłupa – przebieg badania z kontrastem i bez kontrastu

    Tomografia komputerowa kręgosłupa jest bardzo wiarygodnym badaniem obrazowym, dzięki któremu możliwe jest zdiagnozowanie szeregu schorzeń tego obszaru. Choroby kręgosłupa bywają bardzo problematyczne i wyjątkowo bolesne, a niejednokrotnie mają także charakter zwyrodnieniowy. Niemalże każdą z nich można wychwycić, wykonując prześwietlenie kręgosłupa, na które może skierować nas lekarz ortopeda czy reumatolog. Jak wygląda tomografia komputerowa kręgosłupa i jak się do niej przygotować? Odpowiedzi  na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Żelazo (Fe) – badanie mikroelementów we krwi. Norma, niedokrwistość, hemochromatoza

    Żelazo jest głównym składnikiem hemoglobiny i mioglobiny, czyli białek odpowiadających za transport tlenu i dwutlenku węgla za pośrednictwem krwi. Ilość żelaza w organizmie zależy od wielu czynników, do których zalicza się przede wszystkim podaż tego mikroelementu wraz z pożywieniem oraz stopień wchłaniania i utraty żelaza w przewodzie pokarmowym, moczowym czy drogach rodnych. Wyjątkową zmienność stężenia żelaza we krwi zauważa się u kobiet miesiączkujących. Jak wygląda badanie poziomu żelaza w surowicy krwi, jak się do niego przygotować, ile kosztuje i jak groźne są nadmiar i niedobór żelaza? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość

    Grelina to silnie wypływający na uczucie głodu hormon białkowy. Jest wydzielana przez komórki dna i trzonu żołądka. Bierze udział w regulowaniu gospodarki węglowodanowo-lipidowej organizmu, wpływa na zmniejszenie wydzielania insuliny w trzustce oraz nasila proces powstawania komórek tłuszczowych (adipocytów). Grelina bierze udział w osteogenezie, pozytywnie wpływa na procesy pamięci długotrwałej i przestrzennej. Za wzrost syntezy hormonu odpowiada m.in. głód, faza folikularna cyklu miesiączkowego, hipoglikemia czy stres, zaś do obniżenia poziomu greliny przyczynia się stan sytości, hiperglikemia, hiperinsulinemia lub uprawianie aktywności fizycznej. Jak wygląda badanie poziomu greliny w Polsce i po co wykonywać oznaczenie poziomu leptyny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „dobrego cholesterolu" wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. . Zaleca się, by badanie wykonywać raz w roku w ramach badań profilaktycznych.

  • Eozynofile (eozynocyty) w wyniku morfologii – normy EOS, funkcje w organizmie

    Analizując wyniki morfologii krwi lub morfologii krwi z rozmazem, dokonuje się oceny składników morfotycznych, w tym poziomu i obrazu leukocytów w postaci eozynofili. Bardzo rzadko spotyka się sytuację, w której eozynofile są podwyższone, częściej ta sytuacja dotyczy limfocytów i neutrofilów. Jak zbadać poziom eozynofilów, o czym świadczy podwyższony ich poziom i jak obniżyć poziom granulocytów kwasochłonnych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Koronarografia – jak przebiega? Jak się przygotować do angiografii wieńcowej?

    W przypadkach miażdżycy mamy do wyboru wiele opcji diagnostycznych, które pozwalają stwierdzić lub wykluczyć istnienie choroby wieńcowej. Jedną z najlepszych technik służących do diagnozy tego schorzenia jest zabieg koronarografii (angiografii wieńcowej). Dowiedz się, na czym polega i jakie są przeciwwskazania do jego odbycia.    

  • Badanie poziomu selenu – normy, przygotowanie, cena badania

    Badanie poziomu selenu we krwi wykonuje się najczęściej przed planowaną suplementacją tego pierwiastka, a także w przypadku prowadzenia procesów diagnostycznych schorzeń o podłożu neurologicznym, hormonalnym, kardiologicznym lub psychicznym. Jakie są normy poziomu selenu w organizmie, ile kosztuje badanie i jak się do niego właściwie przygotować?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij