RTG –  Jak się przygotować do badania? Zalecenia, wskazania, ceny
Agata Pikulska

RTG – Jak się przygotować do badania? Zalecenia, wskazania, ceny

Badanie radiologiczne z wykorzystaniem promieniowania X wymaga przestrzegania pewnych zasad i nie zawsze jest wskazane w trakcie diagnozowania danego schorzenia. Szczególnie ostrożne powinny być kobiety w ciąży lub te, które nie mają pewności, że nie spodziewają się dziecka. Badania RTG nie są drogie, bywają także refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Do ich przeprowadzania zawsze potrzebne jest posiadanie skierowania od lekarza pierwszego kontaktu lub specjalisty. Jak należy przygotować się do badania, od czego zależy jego cena i kiedy lepiej jest wybrać tomografię komputerową? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

RTG (potocznie prześwietlenie, badanie rentgenowskie lub rentgen) to jedna z najszybszych i najłatwiej dostępnych metod diagnostyki obrazowej. Przy zastosowaniu niewielkiej dawki promieniowania umożliwia ono uzyskanie obrazu danego obszaru ciała. Poniższy artykuł odpowie na pytania, jakie są wskazania do wykonania zdjęcia rentgenowskiego i jak się do niego przygotować, a także dostarczy informacji na temat bezpieczeństwa badania.

Czym jest badanie RTG?

Badanie rentgenowskie to jedno z podstawowych badań diagnostycznych, polegające na prześwietleniu pacjenta wiązką promieni rentgenowskich (promienie X, promieniowanie X) w celu uzyskania obrazu danego obszaru ciała. Czas trwania badania zależy od ilości wymaganych projekcji (sposobów ułożenia ciała pacjenta). Cała procedura diagnostyczna trwa od 5 do 10 minut w przypadku badań bez kontrastu lub do godziny w przypadku badań wymagających podania pacjentowi środka cieniującego. Badanie RTG jest łatwo dostępne, można je wykonać w szpitalu lub prywatnych placówkach diagnostycznych. Większość pracowni rentgenowskich wyposażona jest już cyfrowe aparaty RTG, a wynik badania RTG przekazuje pacjentowi na płycie CD/DVD. Placówka medyczna może również zaoferować pacjentowi odbiór wyniku na kliszy. Badanie zapisane na płycie jest jednak lepszym rozwiązaniem ze względu na fakt, że można go w dowolnej chwili przesłać do lekarza za pomocą Internetu. Dodatkowo, przynosząc płytę na wizytę lekarską, specjalista może dokonać modyfikacji zapisanego obrazu. Należy dodać, że wynik otrzymany w formie zdjęcia nie podlega zmianom. Jest on jednak pomocny w przypadku, gdy lekarz nie posiada komputera – obejrzenie badania na kliszy pozwala wtedy na ocenę badanego obszaru bez wywoływania zbędnego zamieszania i ustalania kolejnego terminu wizyty.

Co to jest kontrast radiologiczny? Kiedy należy zrobić RTG  z kontrastem, a kiedy bez?

Kontrast radiologiczny, inaczej nazywany środkiem kontrastowym lub środkiem cieniującym, to substancja podawana pacjentowi w celu lepszego uwidocznienia danego obszaru, przed lub w trakcie badania. Badanie RTG z kontrastem pozwala na zobrazowanie narządów układu pokarmowego - przełyku, żołądka, dwunastnicy oraz jelit. Wykonuje się je również w niektórych badaniach układu moczowego - urografii, pielografii, cystografii i ureterografii.

Jak należy przygotować się do badania RTG?

Większość prześwietleń rentgenowskich bez kontrastu nie wymaga specjalnego przygotowania. Przy badaniach głowy ważne jest, aby pacjent nie miał na sobie żadnej biżuterii, spinek czy innych przedmiotów mogących spowodować zakłócenia w obrazie. Przy badaniach dolnych odcinków kręgosłupa, miednicy oraz dolnych żeber zalecana jest dieta lekkostrawna, najlepiej na dwa dni przed badaniem. W przypadku badania RTG z kontrastem pacjent musi być na czczo. Oznacza to, że na minimum 6 do 8 godzin przed badaniem nie powinien jeść ani pić. Zalecane jest również powstrzymanie się od palenia papierosów w dniu badania. W przypadku wykonywania zdjęć RTG jelit lub układu moczowego z kontrastem zalecana jest dieta uboga w błonnik na 48 h przed badaniem, a na dzień przed dieta płynna oraz stosowanie środków przeczyszczających. W przypadku prześwietleń jelita cienkiego pacjent bezpośrednio przed badaniem powinien opróżnić pęcherz moczowy. W celu wykonania zdjęcia wskazanego narządu każdy pacjent powinien zabrać ze sobą skierowanie na badanie, dowód tożsamości oraz wyniki wcześniejszych badań obrazowych (jeśli takie posiada). W sytuacji, kiedy osoba badana jest niepełnoletnia, powinna wówczas mieć przy sobie także książeczkę zdrowia dziecka.
Kobiety są szczególnym przypadkiem pacjentów, których poddaje się diagnostyce obrazowej z wykorzystaniem promieniowania X. Jeśli pacjentka jest umówiona na wykonanie zdjęcia RTG, nie mając pewności, że nie jest w ciąży, wtedy przed udaniem się na badanie powinna koniecznie wykonać test ciążowy, ponieważ ciąża stanowi przeciwwskazanie względne do wykonania badania RTG.

Skierowanie lekarskie na badanie RTG. Jakie jest znaczenie diagnostyczne RTG? Które z badań rentgenowskich znajdują się na liście badań refundowanych przez NFZ?

Badanie rentgenowskie ma duże znaczenie w diagnostyce urazów, przede wszystkim złamań, perforacji przewodu pokarmowego i niedrożności jelit. Wskazaniem do wykonania badania jest również wiele chorób układu oddechowego oraz moczowego. Skierowanie na zdjęcie RTG potrzebne jest zarówno w przypadku badania opłacanego przez NFZ, jak i wykonywanego prywatnie. Badania refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia, na które kieruje lekarz POZ (Podstawowej Opieki Zdrowotnej) to zdjęcie:

  • klatki piersiowej – w projekcji AP (tzw. przednio-tylnej, w której pacjent stoi przodem do lampy rentgenowskiej) i bocznej,
  • kręgosłupa,
  • kończyn,
  • miednicy w projekcji AP i bocznej,
  • czaszki,
  • zatok,
  • przeglądowe jamy brzusznej.

Skierowanie na inne prześwietlenia, np. szczytów płuc wystawia lekarz specjalista.

Cena badania wykonywanego prywatnie różni się w zależności od placówki, w której badanie ma zostać przeprowadzone, a także od obszaru ciała oraz od ilości zdjęć, które należy wykonać. Kwota zależy również od tego, czy badanie ma posiadać wykonany przez lekarza radiologa opis. Przeważnie cena mieści się w zakresie od 30 do 120 zł.

Badanie RTG w ciąży, czyli co powinna wiedzieć każda przyszła mama? Jak szkodliwe jest promieniowanie rentgenowskie dla matki i dla dziecka?

Jak wspomniano powyżej, ciąża stanowi przeciwwskazanie względne do przeprowadzenia badania RTG. Oznacza to, że wykonanie prześwietlenia możliwe jest tylko w przypadku, gdy nie można go wykonać po porodzie, jest ono konieczne do postawienia diagnozy i nie można go zastąpić inną metodą diagnostyczną, niewykorzystującą promieniowania. Badanie RTG charakteryzuje się niską dawką promieniowania i nie niesie za sobą konsekwencji w przypadku diagnozowania tą metodą osoby dorosłej.

Płód natomiast, szczególnie do 12 tygodnia ciąży, jest szczególnie wrażliwy na szkodliwe działanie promieniowania jonizującego. Dlatego tak  bardzo istotne jest, aby pacjentka przed udaniem się na umówione badanie, wykonała test ciążowy, jeśli nie ma pewności czy nie jest w ciąży. W sytuacji, gdy wykonanie badania RTG jest konieczne, informacja o ciąży musi znaleźć się na skierowaniu oraz musi być przekazana osobie wykonującej badanie. Bardzo ważne jest nałożenie osłon na okolicę brzucha i miednicy pacjentki, aby jak najbardziej zmniejszyć dawkę, którą otrzyma płód.

Jak często można robić prześwietlenie rentgenowskie?

Nie ma określonej liczby zdjęć rentgenowskich, które można wykonać w danym odcinku czasu. Podczas prześwietlenia rentgenowskiego pacjent otrzymuje względnie małą dawkę promieniowania X, a osłony zakładane na niebadane obszary ciała zapewniają dodatkową ochronę. Jak każda procedura wykonywana przy użyciu promieniowania, badanie RTG powinno być wykonywane tylko i wyłącznie w uzasadnionych przypadkach, na podstawie skierowania od lekarza.

Czym różni się badanie RTG od Tomografii komputerowej (CT)? O czym warto wiedzieć?

Rentgen i tomografia komputerowa to bazujące na promieniowaniu jonizującym badania, które różnią się wzajemnie w wielu aspektach. Do wykonania zdjęcia RTG potrzebna jest o wiele mniejsza dawka promieni niż do wykonania CT. Jednak to tomografia charakteryzuje się wyższą rozdzielczością uzyskanych obrazów, większą zdolnością do różnicowania tkanek i do obrazowania stanów patologicznych, takich jak m.in. zmiany nowotworowe czy udary. Różni się również sam sposób badania – podczas tomografii pacjent znajduje się w pozycji leżącej na stole diagnostycznym, który w trakcie badania się przesuwa. W trakcie wykonywania prześwietlenia pacjent może stać, siedzieć lub leżeć na stole, który pozostaje nieruchomy.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Progesteron – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania. Progesteron a ciąża

    Badanie poziomu progesteronu jest jednym z oznaczeń, któremu najczęściej towarzyszy ocena poziomu FSH, LH, testosteronu i prolaktyny, podczas prowadzenia procesu diagnostycznego PCOS, czyli zespół policystycznych jajników lub zaburzeń miesiączkowania. Niski poziom progesteronu jest bardzo niekorzystny dla kobiet, które pragną zajść w ciążę, ponieważ hormon ten umożliwia zagnieżdżenie i utrzymanie się zarodka w błonie śluzowej macicy. Z kolei podwyższony poziom progesteronu może świadczyć o wystąpieniu torbieli, a nawet raku jajników, guzach nadnerczy i niewydolności wątroby. Jak należy się przygotować do badania hormonu progesteronowego, czy na pobranie krwi trzeba być na czczo i  ile kosztuje oznaczenie stężenia progesteronu we krwi? Odpowiedzi na te i i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estrogen – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania krwi

    Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estriol – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania. Estriol wolny w ciąży

    Estriol to hormon produkowany głównie podczas ciąży przez łożysko i nadnercza płodu. Norma estriolu w organizmie kobiety ciężarnej może być nawet 1000 razy wyższa niż ta w organizmie pacjentki niebędącej w ciąży, u której stężenie tego hormonu jest znikome. Razem z badaniem estriolu należy wykonać oznaczenie innych parametrów krwi, takich jak wolny estriol, (β-hCG) i AFP. Obniżony poziom estriolu w wyniku badań może świadczyć o wystąpieniu u płodu wad chromosomalnych w postaci zespołu Downa, Edwardsa oraz wad morfologicznych cewy nerwowej prawidłowej. Jak należy przygotować się do pobrania krwi, jak interpretować wynik badania estriolu w pierwszym, drugim i trzecim trymestrze ciąży i ile kosztuje oznaczenie stężenia hormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • anty-TPO – norma, wysokie, niskie. Kiedy należy wykonać oznaczenie aTPO? Cena i skierowanie na badanie

    Badanie poziomu anty-TPO, czyli autoprzeciwciał skierowanych przeciwko peroksydazie tarczycowej, najczęściej zleca się pacjentkom, u których podejrzewa się chorobę autoimmunologiczną tarczycy, jaką jest np. Hashimoto. W celu sprawdzenia tego parametru należy w laboratoryjnym punkcie pobrań oddać krew o dowolnej porze dnia, bez konieczności bycia na czczo. Najczęściej anty-TPO oznacza się wraz z określeniem poziomu innych parametrów hormonalnych należących do tzw. panelu tarczycowego, czyli TSH, FT3 i FT4, anty-TG i TG. Ile kosztuje badanie anty-TPO i jakie są jego normy? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Rezonans magnetyczny (MRI) nadgarstka – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena i skierowanie na prześwietlenie

    Rezonans magnetyczny nadgarstka to bezbolesne i nieinwazyjne badanie obrazowe, które wykonuje się najczęsciej wówczas, kiedy dojdzie do urazu tego obszaru. Dotyczy to zarówno kości, jak i ścięgien nadgarstka. MRI może zostać przeprowadzone z wykorzystaniem kontrastu lub bez środka cieniującego. Do wykonania rezonansu magnetycznego konieczne jest posiadanie skierowania lekarskiego, a samo prześwietlenie może być refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Jak wygląda MR nadgarstka, ile kosztuje i czy do badania przystępuje się na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • FT4 – normy, za wysokie, za niskie. Jak interpretować wyniki badania?

    Badanie poziomu FT4 (tyroksyny) jest oznaczeniem hormonalnym, które pozwala ocenić, czy tarczyca działa prawidłowo. Aby właściwie zinterpretować wyniki FT4, należy dokonać porównania jego wartości z FT3 – trójjodotyroniną i TSH – hormon tyreotropowy. Tyroksyna jest jednym z tzw. hormonów aktywności życiowej, ponieważ dociera do każdej komórki ciała, przez co wpływa na szereg procesów fizjologicznych determinujących stan zdrowia. Czy do badania FT4 trzeba być na czczo i które niepokojące objawy wynikające z zaburzeń pracy tarczycy powinny zostać poddane ocenie, poprzez badanie poziomu tyroksyny? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • FT3 – badanie, za wysokie, poniżej normy. Jakie są wskazania do oznaczenia i jak interpretrować wyniki?

    Badanie poziomu FT3 jest jednym z podstawowych oznaczeń hormonalnych krwi, które należy wykonać przy podejrzeniu choroby tarczycy. Nie ma znaczenia, czy objawy wskazują na nadczynność gruczołu czy też na jego niedoczynność, ponieważ w obu przypadkach wskazane jest wykonanie analizy tego stężenia. Badanie najczęściej towarzyszy ocenie innych hormonów oraz obliczeniu stosunku FT3 do FT4 (tzw. konwersji trójjodotryoniny do tyroksyny) i porównaniu tychże do poziomu TSH. Jak należy się przygotować do badania, czy do pobrania krwi trzeba być na czczo oraz na co wskazuje podwyższony i obniżony poziom FT3? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij