RTG –  Jak się przygotować do badania? Zalecenia, wskazania, ceny
Agata Pikulska

RTG – Jak się przygotować do badania? Zalecenia, wskazania, ceny

Badanie radiologiczne z wykorzystaniem promieniowania X wymaga przestrzegania pewnych zasad i nie zawsze jest wskazane w trakcie diagnozowania danego schorzenia. Szczególnie ostrożne powinny być kobiety w ciąży lub te, które nie mają pewności, że nie spodziewają się dziecka. Badania RTG nie są drogie, bywają także refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Do ich przeprowadzania zawsze potrzebne jest posiadanie skierowania od lekarza pierwszego kontaktu lub specjalisty. Jak należy przygotować się do badania, od czego zależy jego cena i kiedy lepiej jest wybrać tomografię komputerową? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

RTG (potocznie prześwietlenie, badanie rentgenowskie lub rentgen) to jedna z najszybszych i najłatwiej dostępnych metod diagnostyki obrazowej. Przy zastosowaniu niewielkiej dawki promieniowania umożliwia ono uzyskanie obrazu danego obszaru ciała. Poniższy artykuł odpowie na pytania, jakie są wskazania do wykonania zdjęcia rentgenowskiego i jak się do niego przygotować, a także dostarczy informacji na temat bezpieczeństwa badania.

Czym jest badanie RTG?

Badanie rentgenowskie to jedno z podstawowych badań diagnostycznych, polegające na prześwietleniu pacjenta wiązką promieni rentgenowskich (promienie X, promieniowanie X) w celu uzyskania obrazu danego obszaru ciała. Czas trwania badania zależy od ilości wymaganych projekcji (sposobów ułożenia ciała pacjenta). Cała procedura diagnostyczna trwa od 5 do 10 minut w przypadku badań bez kontrastu lub do godziny w przypadku badań wymagających podania pacjentowi środka cieniującego. Badanie RTG jest łatwo dostępne, można je wykonać w szpitalu lub prywatnych placówkach diagnostycznych. Większość pracowni rentgenowskich wyposażona jest już cyfrowe aparaty RTG, a wynik badania RTG przekazuje pacjentowi na płycie CD/DVD. Placówka medyczna może również zaoferować pacjentowi odbiór wyniku na kliszy. Badanie zapisane na płycie jest jednak lepszym rozwiązaniem ze względu na fakt, że można go w dowolnej chwili przesłać do lekarza za pomocą Internetu. Dodatkowo, przynosząc płytę na wizytę lekarską, specjalista może dokonać modyfikacji zapisanego obrazu. Należy dodać, że wynik otrzymany w formie zdjęcia nie podlega zmianom. Jest on jednak pomocny w przypadku, gdy lekarz nie posiada komputera – obejrzenie badania na kliszy pozwala wtedy na ocenę badanego obszaru bez wywoływania zbędnego zamieszania i ustalania kolejnego terminu wizyty.

Co to jest kontrast radiologiczny? Kiedy należy zrobić RTG  z kontrastem, a kiedy bez?

Kontrast radiologiczny, inaczej nazywany środkiem kontrastowym lub środkiem cieniującym, to substancja podawana pacjentowi w celu lepszego uwidocznienia danego obszaru, przed lub w trakcie badania. Badanie RTG z kontrastem pozwala na zobrazowanie narządów układu pokarmowego - przełyku, żołądka, dwunastnicy oraz jelit. Wykonuje się je również w niektórych badaniach układu moczowego - urografii, pielografii, cystografii i ureterografii.

Jak należy przygotować się do badania RTG?

Większość prześwietleń rentgenowskich bez kontrastu nie wymaga specjalnego przygotowania. Przy badaniach głowy ważne jest, aby pacjent nie miał na sobie żadnej biżuterii, spinek czy innych przedmiotów mogących spowodować zakłócenia w obrazie. Przy badaniach dolnych odcinków kręgosłupa, miednicy oraz dolnych żeber zalecana jest dieta lekkostrawna, najlepiej na dwa dni przed badaniem. W przypadku badania RTG z kontrastem pacjent musi być na czczo. Oznacza to, że na minimum 6 do 8 godzin przed badaniem nie powinien jeść ani pić. Zalecane jest również powstrzymanie się od palenia papierosów w dniu badania. W przypadku wykonywania zdjęć RTG jelit lub układu moczowego z kontrastem zalecana jest dieta uboga w błonnik na 48 h przed badaniem, a na dzień przed dieta płynna oraz stosowanie środków przeczyszczających. W przypadku prześwietleń jelita cienkiego pacjent bezpośrednio przed badaniem powinien opróżnić pęcherz moczowy. W celu wykonania zdjęcia wskazanego narządu każdy pacjent powinien zabrać ze sobą skierowanie na badanie, dowód tożsamości oraz wyniki wcześniejszych badań obrazowych (jeśli takie posiada). W sytuacji, kiedy osoba badana jest niepełnoletnia, powinna wówczas mieć przy sobie także książeczkę zdrowia dziecka.
Kobiety są szczególnym przypadkiem pacjentów, których poddaje się diagnostyce obrazowej z wykorzystaniem promieniowania X. Jeśli pacjentka jest umówiona na wykonanie zdjęcia RTG, nie mając pewności, że nie jest w ciąży, wtedy przed udaniem się na badanie powinna koniecznie wykonać test ciążowy, ponieważ ciąża stanowi przeciwwskazanie względne do wykonania badania RTG.

Skierowanie lekarskie na badanie RTG. Jakie jest znaczenie diagnostyczne RTG? Które z badań rentgenowskich znajdują się na liście badań refundowanych przez NFZ?

Badanie rentgenowskie ma duże znaczenie w diagnostyce urazów, przede wszystkim złamań, perforacji przewodu pokarmowego i niedrożności jelit. Wskazaniem do wykonania badania jest również wiele chorób układu oddechowego oraz moczowego. Skierowanie na zdjęcie RTG potrzebne jest zarówno w przypadku badania opłacanego przez NFZ, jak i wykonywanego prywatnie. Badania refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia, na które kieruje lekarz POZ (Podstawowej Opieki Zdrowotnej) to zdjęcie:

  • klatki piersiowej – w projekcji AP (tzw. przednio-tylnej, w której pacjent stoi przodem do lampy rentgenowskiej) i bocznej,
  • kręgosłupa,
  • kończyn,
  • miednicy w projekcji AP i bocznej,
  • czaszki,
  • zatok,
  • przeglądowe jamy brzusznej.

Skierowanie na inne prześwietlenia, np. szczytów płuc wystawia lekarz specjalista.

Cena badania wykonywanego prywatnie różni się w zależności od placówki, w której badanie ma zostać przeprowadzone, a także od obszaru ciała oraz od ilości zdjęć, które należy wykonać. Kwota zależy również od tego, czy badanie ma posiadać wykonany przez lekarza radiologa opis. Przeważnie cena mieści się w zakresie od 30 do 120 zł.

Badanie RTG w ciąży, czyli co powinna wiedzieć każda przyszła mama? Jak szkodliwe jest promieniowanie rentgenowskie dla matki i dla dziecka?

Jak wspomniano powyżej, ciąża stanowi przeciwwskazanie względne do przeprowadzenia badania RTG. Oznacza to, że wykonanie prześwietlenia możliwe jest tylko w przypadku, gdy nie można go wykonać po porodzie, jest ono konieczne do postawienia diagnozy i nie można go zastąpić inną metodą diagnostyczną, niewykorzystującą promieniowania. Badanie RTG charakteryzuje się niską dawką promieniowania i nie niesie za sobą konsekwencji w przypadku diagnozowania tą metodą osoby dorosłej.

Płód natomiast, szczególnie do 12 tygodnia ciąży, jest szczególnie wrażliwy na szkodliwe działanie promieniowania jonizującego. Dlatego tak  bardzo istotne jest, aby pacjentka przed udaniem się na umówione badanie, wykonała test ciążowy, jeśli nie ma pewności czy nie jest w ciąży. W sytuacji, gdy wykonanie badania RTG jest konieczne, informacja o ciąży musi znaleźć się na skierowaniu oraz musi być przekazana osobie wykonującej badanie. Bardzo ważne jest nałożenie osłon na okolicę brzucha i miednicy pacjentki, aby jak najbardziej zmniejszyć dawkę, którą otrzyma płód.

Jak często można robić prześwietlenie rentgenowskie?

Nie ma określonej liczby zdjęć rentgenowskich, które można wykonać w danym odcinku czasu. Podczas prześwietlenia rentgenowskiego pacjent otrzymuje względnie małą dawkę promieniowania X, a osłony zakładane na niebadane obszary ciała zapewniają dodatkową ochronę. Jak każda procedura wykonywana przy użyciu promieniowania, badanie RTG powinno być wykonywane tylko i wyłącznie w uzasadnionych przypadkach, na podstawie skierowania od lekarza.

Czym różni się badanie RTG od Tomografii komputerowej (CT)? O czym warto wiedzieć?

Rentgen i tomografia komputerowa to bazujące na promieniowaniu jonizującym badania, które różnią się wzajemnie w wielu aspektach. Do wykonania zdjęcia RTG potrzebna jest o wiele mniejsza dawka promieni niż do wykonania CT. Jednak to tomografia charakteryzuje się wyższą rozdzielczością uzyskanych obrazów, większą zdolnością do różnicowania tkanek i do obrazowania stanów patologicznych, takich jak m.in. zmiany nowotworowe czy udary. Różni się również sam sposób badania – podczas tomografii pacjent znajduje się w pozycji leżącej na stole diagnostycznym, który w trakcie badania się przesuwa. W trakcie wykonywania prześwietlenia pacjent może stać, siedzieć lub leżeć na stole, który pozostaje nieruchomy.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Cholinoesteraza – badanie, wskazania, normy, podwyższona

    Cholinoesterazy to enzymy, które są syntezowane głównie w wątrobie, trzustce, mięśniach i mózgu. Badanie poziomu tych białek zaleca się osobom, u których planuje się zabiegi operacyjne oraz wśród tych, którzy regularnie zażywają antydepresanty czy leki przeciwdrgawkowe. Obniżenie poziomu cholinoesterazy możne nastąpić na skutek wystąpienia szeregu chorób wątroby, ale także zatrucia pestycydami czy w trakcie ciąży. Z kolei podwyższenie poziomu tych enzymów obserwuje się u osób otyłych, z problemem alkoholowym i cukrzyków. Ile kosztuje oznaczenie cholinoesterazy, czy na badanie należy stawić się na czczo i czy konieczne jest posiadanie skierowania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • RTG bioder – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG bioder wykonuje się w przypadku wystąpienia zmian zwyrodnieniowych tego obszaru, reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) lub chorób o podłożu nowotworowym. Ponadto na badanie kierowane są osoby, które odczuwają ból i sztywność bioder oraz ograniczenie w ruchomości tego stawu. Przeciwwskazaniem względnym do wykonania rentgenu bioder jest ciąża. Jak należy się przygotować do RTG stawu biodrowego, dlaczego picie kawy i żucie gumy jest niewskazane przed prześwietleniem i czy posiadanie skierowania jest obowiązkowe? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Krzywa cukrowa w ciąży – badanie, normy, wyniki, przebieg. Kiedy należy wykonać OGTT?

    Badanie krzywej cukrowej (OGTT) w ciąży jest testem, na który kieruje się pacjentkę między 6. a 7. miesiącem ciąży. OGTT pozwala zdiagnozować cukrzycę ciążową, która może doprowadzić do wystąpienia wielu chorób układu moczowego lub trawiennego – u matki, jak i nerwowego i sercowo-naczyniowego – u dziecka. Istnieją także takie choroby współistniejące, które wymagają od ciężarnej pacjentki częstszego przeprowadzania badania krzywej cukrowej, jak chociażby predyspozycje genetyczne, cukrzyca w poprzednich ciążach lub PCOS. Jak należy się przygotować do badania, czy można się zgłosić na OGGT bez skierowania lekarskiego i co należy zabrać ze sobą na test krzywej glikemicznej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cytologia – wskazania do badania cytologicznego. Jak interpretować wyniki cytologii szyjki macicy?

    Cytologia szyjki macicy polega na delikatnym zeskrobaniu komórek z badanego narządu przy pomocy specjalnej szczoteczki oraz zbadaniu pobranego materiału pod kątem karcynogenezy. Cytologia umożliwia wykrycie komórek przedrakowych lub rakowych z tarczy i kanału szyjki macicy, również na etapie przedinwazyjnym. Badanie jest bezbolesne, pacjentka może odczuwać jedynie lekki dyskomfort. Cytologia szyjki macicy powinna być wykonywana regularnie – minimum raz na 3 lata. 

  • RTG stopy – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja i cena prześwietlenia

    RTG stopy wykonywany jest najczęściej w przypadku urazu lub stanu zapalnego tego obszaru. Jedynym przeciwwskazaniem względnym do wykonania prześwietlenia z użyciem promieniowania jonizującego jest ciążą. Rentgen stopy jest badaniem, na które można się zgłosić jedynie ze skierowaniem lekarskim. Wskazaniami do badania są także objawy miejscowe w postaci ostrego bólu, obrzęku czy zaczerwienienia stopy. Jak się przygotować do prześwietlenia stopy, ile trwa badanie i co oznaczają pojęcia „szczelina złamania", „całkowity zrost" lub „jądro kostnienia"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • RTG barku – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    Ból barku, zaburzenia ruchomości barku oraz sztywność w stawie barkowym – to główne wskazania do wykonania RTG tego obszaru. Prześwietlenie barku można zrobić pojedynczo lub podwójnie (porównawczo obu barkom). Rentgen jest szybkim badaniem, które jest wykorzystywane w procesie diagnostycznym zmian pourazowych, zapalnych i reumatoidalnych, w tym także osteoporozy stawu barkowego. Ile kosztuje rentgen, jakie są przeciwwskazania do wykonania prześwietlania barku i co oznacza zespół bolesnego barku czy „zamrożony bark"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • RTG kręgosłupa lędźwiowego – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    Ból kręgosłupa lędźwiowego, określany przez pacjentów także jako ból krzyża, ból korzonków lub ból na dole pleców, jest głównym wskazaniem do wykonania RTG tego obszaru. Aby wykonać prześwietlenie lędźwi konieczne jest posiadanie skierowania lekarskiego, które można uzyskać od lekarza pierwszego kontaktu lub ortopedy czy neurologa. Jak wygląda przygotowanie do rentgenu kręgosłupa lędźwiowego, czy kobieta w ciąży może mieć wykonane RTG tego obszaru i ile kosztuje to prześwietlenie wykonane prywatnie? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij