Kolka u niemowlaka – przyczyny, objawy, leczenie kolki niemowlęcej
Katarzyna Makos

Kolka u niemowlaka – przyczyny, objawy, leczenie kolki niemowlęcej

Kolka niemowlęca to częsta dolegliwość pojawiająca się najczęściej już w pierwszym miesiącu życia dziecka i trwająca do ok. 3–4 miesiąca. Objawy kolki u niemowlaka to rozdrażnienie, napadowy, trudny do ukojenia płacz, podkurczanie nóżek i prężenie ciała. Jej przyczyny nie zostały do końca zidentyfikowane, najczęściej mówi się o niedojrzałości układu pokarmowego i nerwowego. Jak radzić sobie z kolką u dziecka? Przede wszystkim należy wykluczyć choroby organiczne. Aby złagodzić atak kolki, można próbować masować brzuszek, stosować ciepłe okłady, zazwyczaj ulgę maluszkowi przynosi też delikatne kołysanie. Jeżeli metody te zawodzą, w porozumieniu z pediatrą można włączyć leczenie farmakologiczne.

Kolka u niemowlaka – definicja. Jakie są objawy kolki niemowlęcej?

Kolka niemowlęca to łagodne zaburzenie behawioralne objawiające się rozdrażnieniem lub nieutulonym płaczem, które trwają minimum 3 godziny dzienne, co najmniej 3 razy w tygodniu, przez okres dłuższy niż 3 tygodnie. Objawy pojawiają się cyklicznie, bez uchwytnej przyczyny, najczęściej po południu i wieczorem, bez poprawy po lekach.

Niemowlę może mieć wzdęty brzuszek, prężyć się, podkurczać i gwałtowanie prostować nóżki. Dziecko nie prezentuje żadnych objawów choroby organicznej, a jego rozwój jest prawidłowy. Kolka ustępuje samoistnie zazwyczaj do 5. miesiąca życia. 

Kolka u niemowlaka – przyczyny. Niedojrzałość układu pokarmowego i nerwowego

Kolka niemowlęca jest jednym z najczęstszych zaburzeń czynnościowych układu pokarmowego u niemowląt – szacuje się, że ten problem dotyczy 10-40% dzieci poniżej 6. miesiąca życia. Pojawia się z taką samą częstością u chłopców i dziewczynek, sposób karmienia (mlekiem modyfikowanym/piersią) ani wiek ciążowy nie mają wpływu na jej występowanie. 

Dokładna etiologia nie jest znana – prawdopodobnie przyczyna tkwi w niedojrzałości układu pokarmowego i neuroendokrynnego jelit (układu nerwowego odpowiadającego za czucie trzewne).

To prowadzi do zaburzeń perystaltyki, a także nieprawidłowego odbierania bodźców (odczuwanie bólu przy rozciąganiu ścian jelit przez pokarm, gazach, a także przy parciu na stolec). Mikroflora bakteryjna jelit dopiero się rozwija, a duża ilość pokarmu w stosunku do masy ciała stanowi spore obciążenie dla przewodu pokarmowego malucha. Dodatkowo wpływ może mieć też nieprawidłowa technika karmienia (połykanie dużej ilości powietrza) czy zmniejszona aktywność enzymów trawiennych i zmniejszone wydzielanie żółci, co sprzyja wzdęciom. Innych przyczyn upatruje się w paleniu papierosów przez matkę oraz w zbyt dużej ilości bodźców zewnętrznych, z którymi nie radzi sobie niedojrzały jeszcze układ nerwowy.

Kolka u niemowlaka a choroby – inne przyczyny nieutulonego płaczu

Kolka u niemowlaka a patologiczny refluks żołądkowo-przełykowy

Jeśli do niepokoju i płaczu u dziecka dołączają takie objawy, jak: nadmierne ulewanie, wymioty, niechęć do jedzenia, cofanie się pokarmu w trakcie karmienia, to należy podejrzewać u dziecka refluks żołądkowo-jelitowy. Ulewanie i niedoczynność zwieracza dolnego przełyku są fizjologią, która zanika do 18. miesiąca życia i zazwyczaj wystarczające jest postępowanie zachowawcze – częstsze karmienie mniejszymi porcjami, zagęszczanie pokarmu czy terapia złożeniowa. Powinno się unikać przyjmowania przez dzieci pozycji siedzącej do godziny po karmieniu. 

Refluksowi może sprzyjać także występowanie alergii pokarmowej. Objawami alarmującymi są zahamowanie wzrastania, niedokrwistość, ból i płacz w trakcie jedzenia, forsowane wymioty, pojawienie się krwi, bezdechy. Choroba refleksowa wymaga leczenia farmakologicznego.

Kolka niemowlęca a alergie pokarmowe i nietolerancja laktozy

W diagnostyce kolki niemowlęcej należy wykluczyć przede wszystkim alergię pokarmową – najczęściej dotyczy ona białka mleka krowiego lub jaja kurzego. Należy zwrócić uwagę na inne objawy alergii – zmiany skórne, stolce (biegunkowe lub zaparciowe), wymioty i ulewania, krew w stolcu. U matek karmiących piersią zalecana jest dieta eliminacyjna na minimum 2 tygodnie, połączona z obserwacją dziecka (jeśli występuje poprawa, dietę należy utrzymać).

U dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym można włączyć mieszanki z wysokim stopniem hydrolizy. Alergia pokarmowa może być IgE-zależna i IgE-niezależna. W przypadku tej drugiej, we krwi dziecka będą wykrywane immunoglobuliny IgE swoiste przeciwko określonym alergenom.

Przeczytaj więcej na temat tego, jak objawia się skaza białkowa u niemowląt.

Nietolerancja laktozy wiąże się z niedoborem enzymu laktazy, która jest odpowiedzialna za jej trawienie do glukozy i galaktozy. U większości niemowląt laktaza osiąga swoją docelową aktywność wkrótce po urodzeniu, jednak u części może wystąpić przejściowa nietolerancja laktozy, np. spowodowana zbyt dużą podażą laktozy w porównaniu z wydolnością trawienną jelit. Dziecko będzie oddawało wtedy biegunkowe, pieniste stolce o kwaśnym zapachu, z towarzyszącą tendencją do wzdęć i oddawania dużej ilości gazów.

Niemowlętom karmionym mlekiem modyfikowanym zaleca się preparaty ubogo- lub bezlaktozowe, a karmionym piersią suplementację enzymu (laktazę). Ważne jest, aby pierwszą porcję mleka odciągnąć (ma największe stężenie laktozy) i preinkubować z enzymem, nakarmić niemowlę piersią, a dopiero potem podać to wcześniej preinkubowane mleko. Zwiększa to efektywność leku.

Kolka niemowlęca a infekcje

Niepokój i płacz dziecka mogą być spowodowany bólem o innej lokalizacji niż przewód pokarmowy. Należy to szczególnie rozważyć, jeśli prezentowane objawy występują od krótkiego czasu. Infekcje u tak małych dzieci często przebiegają nieswoiście i prawidłowe rozpoznanie może sprawić trudność. W przypadku nasilonego niepokoju niemowlęcia, powinno się wykluczyć przede wszystkim zapalenie ucha środkowego oraz zapalenie układu moczowego. 

Warto także w sytuacji typowo brzusznych objawów (wzdęty brzuch, zaburzenie perystaltyki jelit, bolesność w trakcie palpacji brzucha, wymioty, powiększanie się obwodu brzucha itd.) wziąć pod uwagę przyczyny chirurgiczne – guz w jamie brzusznej, wgłobienie lub zadzierzgnięcie jelit, uwięźniecie przepukliny, skręt jądra.

Kolka niemowlęca – leczenie. Symetykon i probiotyki w leczeniu kolki

Typowa kolka niemowlęca ustępuje samoistnie do 5. miesiąca życia. Jednak ze względu na to, że jej występowanie wiąże się często z dużym niepokojem rodziców i znacznym pogorszeniem jakości życia całej rodziny, często podejmowane są próby farmakoterapii.

Najczęściej podaje się preparaty na kolkę, które mają zniwelować wzdęcia (bolesne rozciąganie jelit spowodowane gromadzącym się w jelitach gazem ze sfermentowanego pokarmu) – jednym z nich jest symetykon, który zmniejsza napięcie powierzchniowe pęcherzyków gazu, co ułatwia ich wydalenie i przynosi ulgę.

Innym skutecznym sposobem może być podawanie probiotyków, które mają za zadanie zapewnić odpowiednią równowagę flory bakteryjnej w jelitach. Takim preparatem jest probiotyk ze szczepem Lactobacillus reuteri DSM 17938.

Domowe sposoby na kolkę u niemowlaka – masaż brzuszka, okłady, kołysanie

Ze względu na niskie koszty i brak szkodliwych efektów ubocznych, warto zawsze w pierwszej kolejności zastosować techniki uspokajające dziecko. Kołysanie, układanie na brzuchu, ciepłe okłady (np. podgrzana pielucha bądź termofor z pestek wiśni, ale nigdy kładzione bezpośrednio na skórę dziecka) czy masaż brzuszka mogą przynieść dobry efekt. 

Wyciszeniu się dziecka może sprzyjać także zaciemnienie pokoju i tzw. biały szum (ale uwaga na uszkodzenie słuchu – źródło szumu powinno znajdować się w odpowiedniej odległości i mieć dostosowaną głośność, dlatego należy unikać stosowania suszarek do włosów, domowych odkurzaczy itp.). 

Kolka u niemowlaka – prawidłowe techniki karmienia piersią i butelką

W przypadku podejrzenia nieprawidłowej techniki karmienia dziecka warto skontaktować się z doradcą laktacyjnym, który pomoże wykryć i zniwelować ewentualne błędy w karmieniu. 

Czasami skuteczne mogą być butelki antykolkowe, które dzięki specjalnemu smoczkowi zapobiegają połykaniu przez dziecko powietrza z butelki w trakcie jedzenia. Jednak równie istotny jest sposób karmienia. Podczas karmienia butelką, dziecko powinno obejmować cały smoczek, nie tylko jego końcówkę. Maluch powinien znajdować się na wprost rodzica, na jego udach, może również leżeć bokiem, jednak wówczas butelkę należy podawać na wprost twarzy niemowlaka, aby nie musiało skręcać główki. Przed włożeniem smoczka do ust należy delikatnie dotknąć ust niemowlaka, aby samo otworzyło buzię, a następnie dotknąć połączenia podniebienia twardego z miękkim, dopiero wówczas dziecko powinno zacząć ssać.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Bostonka – przyczyny, objawy, leczenie choroby bostońskiej

    Bostonka to choroba zakaźna wywoływana przez enterowirusy, najczęściej wirusa Coxsackie A16. Dotyka głównie dzieci do 5. roku życia, choć mogą na nią zachorować także dorośli. Nazywana jest chorobą dłoni, stóp i jamy ustnej (HFMD), ponieważ jej najbardziej charakterystycznym objawami są wykwity skórne (bolesne, nieswędzące pęcherzyki) występujące na podeszwach stóp, dłoniach oraz na błonie śluzowej jamy ustnej. Sprawdź, jak można się zarazić oraz jak leczy się chorobę bostońską.

  • Katar u niemowlaka – przyczyny i domowe sposoby

    Katar u niemowlaka może mieć różne przyczyny, najczęstszą z nich są niegroźne infekcje wirusowe. Duża ilość zalegającej wydzieliny powoduje trudności z oddychaniem, a to z kolei wywołuje rozdrażnienie dziecka, uniemożliwia spokojny sen, utrudnia karmienie. Wśród sposobów walki z katarem u niemowlęcia znajdują się m.in. stosowanie wody morskiej do nosa, kropli do nosa, plastrów do aromaterapii czy inhalacje. 

  • Zaburzenia łaknienia u dzieci – co robić, gdy dziecko jest niejadkiem?

    Zaburzenia łaknienia u dzieci, objawiające się obniżonym apetytem lub wybiórczością pokarmową, mogą mieć rozmaite przyczyny. Mogą być stanem fizjologicznym, niewymagającym leczenia (często dotyczy to dzieci w wieku od 1 do 5 lat), lecz mogą również być objawem choroby (np. schorzeń układu pokarmowego, oddechowego, nerwowego). Problemy z apetytem nierzadko towarzyszą dzieciom z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, mogą mieć także podłoże emocjonalne. Zaburzenia łaknienia często wymagają wielospecjalistycznego podejścia – współpracy pediatry, lekarzy specjalistów, logopedy, psychologa.

  • Dysplazja stawu biodrowego – przyczyny i objawy. Leczenie wady wrodzonej stawu biodrowego

    Dysplazja stawu biodrowego to najczęściej występująca wada wrodzona wykrywana u noworodków, która pogłębia się wraz z rozwojem dziecka. Częściej dotyczy dziewczynek niż chłopców, może być jednostronna lub dwustronna, a nieleczona może prowadzić do poważnych zmian zwyrodnieniowych oraz do przewlekłego bólu i problemów z poruszaniem się. Dysplazja biodra, jeśli jest wcześnie wykryta, rokuje całkowity powrót do zdrowia.  Jak rozpoznać dysplazję stawów biodrowych?

  • Wizyta patronażowa pediatry – czym jest i jak przebiega?

    Wizyta patronażowa pediatry ma miejsce między 1. a. 4 tygodniem życia dziecka. W trakcie wizyty lekarz bada najważniejsze parametry noworodka, które służą do oceny, czy dziecko prawidłowo adaptuje się do życia pozałonowego. Co warto wiedzieć o wizycie patronażowej pediatry? 

  • USG bioderek – na czym polega i kiedy wykonać USG stawów biodrowych u niemowląt? Jaka jest jego cena?

    Badanie stawów biodrowych u niemowląt (badanie preluksacyjne) jest nieinwazyjną, bezbolesną, łatwo dostępną i szybką metodą obrazowej oceny jamy stawu biodrowego i okolicznych tkanek miękkich za pomocą ultradźwięków. Ma ono za zadanie wykrycie ewentualnego występowania dysplazji stawów biodrowych. Najczęściej zaleca jego wykonanie w okolicach 6. tygodniu życia dziecka (nie później niż po ukończeniu 12 tygodni). Dowiedz się, jak przebiega badanie USG bioderek u niemowląt.

  • Przeciwciała anty SARS-CoV-2 są przekazywane dziecku wraz z mlekiem matki

    Od dawna wiadomo, że mleko matki zawiera przeciwciała chroniące niemowlę przed licznymi infekcjami. Wyniki najnowszych badań dowiodły, że nie tylko kobiety, które przeszły infekcję COVID-19, ale także te, które zaszczepiły się przeciwko wirusowi SARS-CoV-2, przekazują przeciwciała swoim dzieciom podczas karmienia ich piersią.

  • Szczepionka przeciwko COVID-19 – już niebawem będzie można zaczepić dzieci w wieku od 5 do 11 lat

    Szczepionka Pfizer/BioNTech jest obecnie zatwierdzona dla dzieci, które ukończyły 12. rok życia i starszych. Producent wydał oświadczenie, że produkt jest bezpieczny i generuje silną odpowiedź immunologiczną także u dzieci w wieku od 5 do 11 lat, o czym świadczą wyniki najnowszych badań klinicznych. Kiedy ruszą szczepienia dla kolejnej grupy wiekowej?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij