Lactobacillus reuteri – czym jest i jakie ma właściwości?

Lactobacillus reuteri to jeden z najlepiej poznanych gatunków bakterii probiotycznych naturalnie występujących w organizmie człowieka. Gatunek ten coraz częściej pojawia się w składzie suplementów diety i preparatów probiotycznych, ponieważ jego działanie nie ogranicza się wyłącznie do jelit. Badania wskazują, że niektóre szczepy Lactobacillus reuteri mogą wspierać funkcjonowanie układu pokarmowego i odpornościowego, a także korzystnie wpływać na mikrobiotę jamy ustnej i układu moczowo-płciowego.

1. Czym jest Lactobacillus reuteri?
2. Właściwości Lactobacillus reuteri
3. Gdzie występuje Lactobacillus reuteri?
4. Przy jakich dolegliwościach zaleca się stosowanie Lactobacillus reuteri?
5. Przeciwwskazania do suplementacji probiotyków z Lactobacillus reuteri
6. Lactobacillus reuteri – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym jest Lactobacillus reuteri i czym różni się od innych gatunków probiotycznych;
• na jakie dolegliwości Lactobacillus reuteri może być pomocny;
• jakie są przeciwwskazania i możliwe skutki uboczne stosowania probiotyków z Lactobacillus reuteri.

Dzięki temu artykułowi zrozumiesz, u kogo warto rozważyć stosowanie probiotyku L. reuteri i jaki może być jego wpływ na organizm.

Czym jest Lactobacillus reuteri?

Lactobacillus reuteri (L. reuteri) to bakteria kwasu mlekowego należąca do rodziny Lactobacillaceae. Jest niewielką bakterią Gram-dodatnią, która została początkowo sklasyfikowana jako podtyp innej bakterii kwasu mlekowego – Lactobacillus fermentum. Pod koniec lat 80. XX wieku została jednak prawidłowo sklasyfikowana jako zupełnie inny gatunek pałeczki kwasu mlekowego.

L. reuteri może występować naturalnie u ludzi, ale jego obecność jest zmienna i nie u wszystkich osób stwierdza się trwałą kolonizację. Jest obecny również u zwierząt. Charakterystyczną cechą tych bakterii jest zdolność do wytwarzania reuteryny – substancji o działaniu przeciwdrobnoustrojowym, która hamuje rozwój niekorzystnych bakterii oraz grzybów.

Właściwości Lactobacillus reuteri

Różne szczepy Lactobacillus reuteri wykazują wielokierunkowy wpływ na organizm. Wśród ich najważniejszych właściwości wymienia się:

• wspieranie równowagi mikrobioty jelitowej,
• hamowanie wzrostu patogenów dzięki produkcji reuteryny,
• wzmacnianie bariery jelitowej.

W badaniach eksperymentalnych obserwowano również działanie immunomodulujące i przeciwzapalne. Obecnie znaczenie kliniczne dla ludzi pozostaje jednak niejednoznaczne i wymaga dalszych badań.

Szczególnie charakterystyczna dla tego szczepu bakterii jest wspominana zdolność do produkcji reuteryny, która wykazuje szerokie działanie przeciwdrobnoustrojowe. Jej selektywność wobec mikrobioty człowieka nie jest w pełni poznana i zależy od warunków środowiskowych. Związek ten może ograniczać namnażanie patogenów, które często zajmują miejsce dobroczynnych bakterii.

Niektóre badania wskazują również, że L. reuteri może hamować produkcję wybranych cytokin, czyli czynników prozapalnych. Ponadto wytwarza kwas mlekowy – naturalny czynnik ograniczający wzrost patogenów w miejscach bytowania tej bakterii. Oba opisane mechanizmy mogą ograniczać stany zapalne w organizmie.

Gdzie występuje Lactobacillus reuteri?

L. reuteri występuje naturalnie w organizmie człowieka już od okresu niemowlęcego. Obecność pałeczek kwasu mlekowego w przewodzie pokarmowym rzadko jest jednak stała. Liczebność tych pożytecznych bakterii może spadać podczas infekcji, schorzeń autoimmunologicznych oraz wraz z wiekiem. Bakterie L. reuteri mogą być obecne w:

• jelitach,
• jamie ustnej,
• żołądku,
• drogach rodnych kobiet.

W niewielkich ilościach bakterie te można znaleźć również w niektórych produktach fermentowanych, jednak najczęściej dostarczane są w formie suplementów diety.

Przy jakich dolegliwościach zaleca się stosowanie Lactobacillus reuteri?

Mechanizm działania Lactobacillus reuteri polega głównie na konkurencji z patogenami o miejsce w jelitach, produkcji substancji przeciwbakteryjnych oraz wpływie na układ odpornościowy. Gatunek ten bywa zalecany m.in.:

• przy biegunkach (w tym biegunkach po antybiotyku),
• w zaburzeniach mikrobioty jelitowej,
• jako wsparcie przy zakażeniach Helicobacter pylori,
• w problemach jamy ustnej (np. zapalenie dziąseł),
• w przypadku kolki niemowlęcej (najlepiej udokumentowany wpływ dotyczy szczepu DSM 17938 u niemowląt karmionych piersią, natomiast u niemowląt karmionych mlekiem modyfikowanym efekt jest mniej jednoznaczny).

L. reuteri a schorzenia układu pokarmowego

Coraz częściej bada się także potencjalny wpływ bakterii na metabolizm, stan zapalny i gospodarkę hormonalną. L. reuteri poprawia integralność nabłonka jelitowego i zmniejsza przepuszczalność bariery jelitowej. Dzięki temu ogranicza przenikanie patogenów i antygenów do krwiobiegu, co zmniejsza aktywację układu odpornościowego.

Niektóre badania starają się znaleźć odpowiedź na wykorzystanie gatunku L. reuteri w terapii Helicobacter pylori – mikroorganizmu odpowiedzialnego za wiele schorzeń przewodu pokarmowego. Niestety, na ten moment brakuje potwierdzenia bezpieczeństwa i skuteczności takiej terapii.

L. reuteri a zaburzenia jelitowe

W ostatnich latach zaobserwowano znaczny wzrost rozpoznawalności zespołu rozrostu metanogenów w jelitach (IMO) oraz przerostu bakterii w jelicie cienkim (SIBO). W związku z tym coraz częściej analizuje się potencjalną rolę wybranych szczepów probiotycznych w leczeniu tych chorób.

U osób z IMO można rozważyć suplementację szczepem Lactobacillus reuteri DSM 17938, który – według badań – może zmniejszać produkcję metanu w jelitach. Nadmierna produkcja metanu wiąże się najczęściej ze spowolnioną perystaltyką i zaparciową postacią SIBO, dlatego modulowanie środowiska jelitowego poprzez odpowiednio dobrany probiotyk może stanowić element wspierający terapię.

Przeciwwskazania do suplementacji probiotyków z Lactobacillus reuteri

Choć szczep L. reuteri jest uznawany za bezpieczny, istnieją sytuacje, w których suplementacja wymaga ostrożności. Dotyczy to przede wszystkim:

• osób z ciężkimi niedoborami odporności,
• pacjentów po przeszczepach,
• wcześniaków i noworodków z bardzo niską masą urodzeniową (bez konsultacji lekarskiej).

W takich przypadkach stosowanie probiotyku należy skonsultować z lekarzem.

Lactobacillus reuteri – najczęściej zadawane pytania

Czy L-reuteri obniża poziom histaminy?

Niektóre badania sugerują, że wybrane szczepy Lactobacillus reuteri mogą wpływać na metabolizm histaminy i reakcje zapalne. Częściej jednak można spotkać się ze wzmiankami o zwiększeniu stężenia histaminy w organizmie podczas suplementacji. Jest to związane z produkcją histaminy z histydyny za pośrednictwem dekarboksylazy histydynowej. Należy jednak pamiętać, że nie każdy szczep bakterii z rodzaju Lactobacillus będzie wywierał taki efekt.

Jakie mogą być skutki uboczne kapsułek Lactobacillus reuteri?

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane są łagodne i przejściowe. Mogą obejmować wzdęcia, uczucie przelewania w jelitach lub gazy, zwłaszcza na początku suplementacji.

Czy Lactobacillus reuteri pomoże na kolkę u niemowląt?

Tak, Lactobacillus reuteri DSM 17938 jest jednym z najlepiej przebadanych szczepów w kontekście kolki niemowlęcej. Badania wskazują, że może skracać czas płaczu i poprawiać komfort trawienny u niemowląt karmionych mlekiem matki.

Czy Lactobacillus reuteri zwiększa poziom testosteronu?

Istnieją doniesienia naukowe sugerujące, że L. reuteri może pośrednio wpływać na gospodarkę hormonalną, w tym poziom testosteronu, jednak są to głównie badania przedkliniczne. Niektórzy naukowcy teoretyzują o możliwości wzrostu stężenia testosteronu w odpowiedzi na stymulację produkcji hormonów oraz wzrost poziomu oksytocyny podczas suplementacji. Na obecnym etapie nie można jednak traktować tego probiotyku jako środka podnoszącego poziom testosteronu.