IMO, przerost metanogenów, nadmierny rozrost metanogenów, rozrost metanogenów, przerost bakterii w jelicie cienkim
Mateusz Durbas

IMO – zespół rozrostu metanogenów w jelicie cienkim. Objawy, diagnoza, leczenie

Rosnące zainteresowanie mikrobiotą jelitową i jej wpływem na zdrowie człowieka sprawia, że coraz większą uwagę zwraca się na zaburzenia równowagi mikroorganizmów zasiedlających jelita. IMO jest klasyfikowane jako zaburzenie mikrobioty jelitowej, które wywołuje uciążliwe objawy ze strony przewodu pokarmowego. Czym jest IMO i jakie daje objawy? Jak wygląda diagnostyka i leczenie tego schorzenia?

  1. Czym jest IMO?
  2. Objawy IMO
  3. Diagnostyka choroby IMO
  4. Zespół rozrostu metanogenów w jelicie cienkim (IMO) – leczenie
  5. Jak powinna wyglądać dieta w chorobie IMO?
  6. Zespół rozrostu metanogenów w jelicie cienkim – najczęściej zadawane pytania
  7. Choroba IMO – podsumowanie

Czym jest IMO?

IMO (ang. Intestinal Methanogen Overgrowth) to zespół rozrostu metanogenów w jelitach. Jeszcze do niedawna IMO określane było jako SIBO metanowe, jednak metanogeny nie są bakteriami, do których odnosi się termin SIBO (ang. Small Intestinal Bacterial Overgrowth) oznaczający zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego, lecz należą do archeonów (Archaea). W IMO dominującym drobnoustrojem metanogennym jest Methanobrevibacter smithii, którego ogólna liczebność szacowana jest na 2% u pacjentów z poziomem metanu w wydychanym powietrzu przekraczającym 5 ppm.

Zespół rozrostu metanogenów w jelitach (IMO) dopiero w ostatnim czasie zaczął być traktowany jako poważny problem medyczny, który w znacznym stopniu pogarsza komfort życia chorych.

W październiku 2023 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) włączyła IMO do Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD-10), co oznacza, że IMO jest obecnie uznawane za jednostkę chorobową wymagającą leczenia.

IMO jako choroba jelit jest ściśle związana ze spowolnieniem perystaltyki przewodu pokarmowego, zaparciami, wzdęciami i dyskomfortem brzusznym.

Zespół rozrostu metanogenów jelitowych może występować w jelicie cienkim, jelicie grubym lub w obu jelitach jednocześnie. Archeony wykorzystują wodór (H2), powstający w jelitach w wyniku fermentacji bakteryjnej niestrawionych węglowodanów, do procesu metanogenezy, czyli produkcji metanu (CH4). Szacuje się, że nadmiar archeonów wytwarzających metan w jelitach występuje u prawie 30% pacjentów z zespołem rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO). Ponadto IMO często współwystępuje u pacjentów cierpiących na zaparciową postać zespołu jelita drażliwego (IBS-C), a także u pacjentek z endometriozą – chorobą narządów płciowych kobiety, w przebiegu której stwierdza się obecność komórek błony śluzowej trzonu macicy (endometrium) poza jamą macicy.

Powiązane produkty

Przyczyny zespołu przerostu metanogenów w jelicie cienkim

Jedną z głównych przyczyn IMO są zaburzenia perystaltyki przewodu pokarmowego. W IMO stwierdza się wydłużenie czasu pasażu ustno-kątniczego, co utrudnia sprawne usuwanie resztek pokarmowych i nadmiaru bakterii z przewodu pokarmowego (zwłaszcza jelita cienkiego). Zaburzenia motoryki jelit i pasażu jelitowego sprawiają, że wydłuża się czas, w którym niestrawione resztki pokarmowe są dostępne dla bakterii (w celu fermentacji) i archeonów metanogennych. Inne przyczyny wystąpienia zespołu rozrostu metanogenów w jelitach obejmują zaburzenia wydzielania kwasu żołądkowego oraz cofanie się płynnej treści z jelita grubego do jelita cienkiego w wyniku uszkodzenia lub niewydolności zastawki krętniczo-kątniczej.

Objawy IMO

Do najważniejszych objawów IMO należą dolegliwości ze strony układu pokarmowego: wzdęcia, bóle brzucha, nadmierne gazy jelitowe, zaparcia i nudności. Zaparcia są dominującym objawem IMO, natomiast biegunka zdarza się rzadko i ma zazwyczaj łagodny przebieg.

Przeprowadzone badania wykazały, że pacjenci z rozpoznanym IMO mają 3,5-krotnie większe prawdopodobieństwo wystąpienia zaparcia stolca w porównaniu z osobami z ujemnym wynikiem testu oddechowego w kierunku IMO. Stężenie metanu w wykonywanym teście oddechowym z laktulozą lub glukozą jest skorelowane z nasileniem zaparcia.

IMO wywiera hamujący wpływ na perystaltykę przewodu pokarmowego, co prowadzi do wydłużenia czasu pasażu treści pokarmowej i występowania zaparć. Czas pasażu jelita cienkiego oraz jelita grubego u pacjentów z IMO jest wyraźnie dłuższy w porównaniu z osobami z ujemnym wynikiem testu oddechowego w kierunku IMO. W jednym z badań retrospektywnych z udziałem 196 uczestników (średnia wieku 47 lat) wykazano, że czas pasażu jelita grubego u pacjentów z rozpoznanym IMO wynosił 44 godziny 23 minuty, podczas gdy u osób zdrowych 28 godzin 51 minut.

Sugeruje się, że IMO może powodować również wystąpienie objawów pozajelitowych – tak jak wiele innych chorób przewodu pokarmowego. Najczęstsze objawy pozajelitowe w przypadku IMO to zmęczenie, bóle głowy, problemy skórne, bóle stawów, zaburzenia depresyjno-lękowe oraz trudności ze skupieniem uwagi, pamięcią i przetwarzaniem informacji, które określane są jako mgła mózgowa (tzw. brain fog). Zgłaszane objawy neurologiczne mogą być ściśle związane z zaburzeniami funkcjonowania osi jelitowo-mózgowej i współwystępowaniem innych chorób przewlekłych (np. zespołu jelita drażliwego).

Diagnostyka choroby IMO

Diagnostyka IMO, podobnie jak w przypadku SIBO, opiera się na wodorowo-metanowym teście oddechowym z wykorzystaniem 75 g glukozy lub 10 g laktulozy. Badanie IMO polega na pomiarze stężenia gazów – wodoru (H2) i metanu (CH4) – w wydychanym powietrzu, które powstają w wyniku fermentacji substratu (glukozy lub laktulozy) podawanego pacjentom drogą doustną. Stężenie metanu wynoszące co najmniej 10 ppm w dowolnym momencie badania wskazuje na zespół rozrostu metanogenów w jelitach (IMO).

Wodorowo-metanowe testy oddechowe opierają się na założeniu, że komórki ludzkiego organizmu nie produkują gazów takich jak wodór i metan, a ich obecność w wydychanym powietrzu świadczy o fermentacji niestrawionych węglowodanów przez mikroorganizmy jelitowe. Gazy wytwarzane przez drobnoustroje jelitowe w wyniku fermentacji niestrawionych resztek pokarmowych trafiają do krwiobiegu i są następnie transportowane do płuc, dlatego można je oznaczyć w wydychanym powietrzu. Na chwilę obecną diagnostykę IMO przeprowadza się wyłącznie za pomocą wodorowo-metanowego testu oddechowego.

PREPARATY NA ZAPARCIA

PREPARATY NA WZDĘCIA

PREPARATY NA NIETOLERANCJĘ LAKTOZY

Zespół rozrostu metanogenów w jelicie cienkim (IMO) – leczenie

Antybiotykoterapia jest najczęstszym sposobem leczenia zespołu rozrostu metanogenów w jelitach (IMO). Leczenie skojarzone rifaksyminą alfa i neomycyną wydaje się być najbardziej skuteczne w eradykacji IMO, czyli usunięciu przerostu metanogenów jelitowych. W badaniu retrospektywnym z udziałem 74 pacjentów z zespołem jelita drażliwego (IBS) wykazano, że leczenie skojarzone rifaksyminą alfa i neomycyną przez 10 dni skutecznie zmniejszyło stężenie metanu w wydychanym powietrzu do poziomu niewykrywalnego aż u 87% leczonych, podczas gdy taki sam efekt osiągnięto u 33% pacjentów leczonych samą neomycyną (500 mg dwa razy dziennie przez 10 dni) i 28% pacjentów leczonych samą rifaksyminą alfa (400 mg trzy razy dziennie przez 10 dni).

Pozytywną odpowiedź kliniczną na leczenie stwierdzono u 85% pacjentów stosujących terapię skojarzoną rifaksyminą alfa i neomycyną, u 63% pacjentów przyjmujących samą neomycynę oraz u 56% pacjentów otrzymujących wyłącznie rifaksyminę alfa. Ponadto leczenie skojarzone rifaksyminą alfa i neomycyną okazało się skuteczne u 66% pacjentów, u których nie udało się pierwotnie obniżyć stężenia metanu w wydychanym powietrzu za pomocą monoterapii rifaksyminą alfa.

Szacuje się, że nawet blisko 40% pacjentów z SIBO oraz IMO doświadcza uporczywych objawów żołądkowo-jelitowych pomimo leczenia antybiotykami, co najprawdopodobniej wynika ze współistniejących chorób i zaburzeń zdrowotnych, takich jak zespół jelita drażliwego, nadwrażliwość pokarmowa i niedobory enzymatyczne, oraz z niewłaściwych nawyków żywieniowych. Dostępna literatura fachowa wskazuje, że w leczeniu IMO pomocne mogą być również niektóre preparaty ziołowe zawierające w swoim składzie wyciąg z nasion pachnotki zwyczajnej, allicynę, izoflawony sojowe, ekstrakt z liści drzewa oliwnego, a także niektóre probiotyki i prebiotyki (zwłaszcza arabinogalaktan i częściowo zhydrolizowana guma guar – PHGG).

Rola probiotyków w IMO

Wyniki dotychczasowych badań sugerują, że probiotyki zawierające szczep Lactobacillus reuteri DSM 17938 mogą wspomagać leczenie IMO. W jednym z badań z udziałem 20 pacjentów (średnia wieku 36 lat) cierpiących na zaparcia czynnościowe wykazano, że jednomiesięczna suplementacja szczepem probiotycznym Lactobacillus reuteri DSM 17938 przyczyniła się do zmniejszenia średniego stężenia metanu w wydychanym powietrzu z 20,8 ppm do 8,9 ppm oraz zwiększenia częstotliwości wypróżnień (z 4 do 6 w tygodniu). Ponadto u 11 pacjentów stwierdzono bardzo niskie stężenia metanu w teście oddechowym z laktulozą (<5 ppm) po 4 tygodniach stosowania probiotyku.

Jak powinna wyglądać dieta w chorobie IMO?

Dieta w IMO powinna wyraźnie ograniczać łatwo fermentujące węglowodany krótkołańcuchowe, które zaliczane są do grupy FODMAP – oligosacharydy, disacharydy, monosacharydy i poliole. Najczęściej zalecaną dietą w IMO jest właśnie dieta low FODMAP, która składa się z trzech kluczowych etapów: faza eliminacji (2–6 tygodni), faza reintrodukcji (8–12 tygodni) i faza personalizacji (długoterminowo). Dieta low FODMAP w IMO powinna być stosowana pod nadzorem wykwalifikowanego dietetyka klinicznego ze względu na to, że ograniczenie konsumpcji pokarmów bogatych w FODMAP może skutkować zmniejszeniem spożycia energii i składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu (w tym wapnia, żelaza, cynku, witaminy C, witaminy D, kwasu foliowego i innych witamin z grupy B).

Czego nie jeść w przypadku rozpoznania IMO? Wśród produktów, które w największym stopniu nasilają objawy ze strony przewodu pokarmowego, wymienia się m.in.:

  • warzywa (np. cebula, czosnek, kalafior, brukselka),
  • rośliny strączkowe (np. fasola, groch, ciecierzyca),
  • owoce (np. jabłka, gruszki, śliwki, wiśnie, brzoskwinie, owoce suszone),
  • wszystkie produkty z pszenicy, jęczmienia i żyta,
  • nabiał zawierający laktozę (mleko krowie, owcze i kozie oraz ich przetwory),
  • orzechy i ich przetwory (nerkowce, pistacje, mąka migdałowa),
  • substancje słodzące (m.in. miód, melasa, cukier kokosowy, ksylitol, mannitol, sorbitol, fruktoza, syrop glukozowo-fruktozowy, syrop z agawy, inulina),
  • inne składniki diety (np. czekolada biała i mleczna, gumy do żucia, karob, korzeń cykorii).

Zespół rozrostu metanogenów w jelicie cienkim – najczęściej zadawane pytania

Czy IMO można wyleczyć?

Tak, IMO można wyleczyć za pomocą antybiotyków (głównie rifaksyminy alfa i neomycyny) oraz poprzez wyeliminowanie przyczyny zaburzeń motoryki przewodu pokarmowego. Ważną rolę w profilaktyce i leczeniu IMO odgrywają również dieta, suplementacja oraz zdrowy styl życia.

Czy przy IMO się tyje?

IMO może powodować tycie, ponieważ drobnoustroje metanogenne w jelitach nasilają produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, które mogą stanowić dodatkowe źródło energii dla komórek ludzkiego organizmu. Wykazano, że IMO wiąże się z wyższym wskaźnikiem BMI wśród osób otyłych.

Choroba IMO – podsumowanie

Według klasyfikacji ICD-10 zespół rozrostu metanogenów w jelitach (IMO) jest chorobą jelit, którą rozpoznaje się, gdy stężenie metanu w teście oddechowym z laktulozą lub glukozą wynosi minimum 10 ppm w dowolnym punkcie pomiaru. Główne objawy IMO to wzdęcia, zaparcia, gazy jelitowe i bóle brzucha. Leczenie przerostu metanogenów polega na stosowaniu antybiotyków i diety low FODMAP, a także ewentualnie probiotyków oraz preparatów o działaniu przeciwdrobnoustrojowym, przeciwzaparciowym i prokinetycznym.

  1. Low K., Hwang L., Hua J. i in., A combination of rifaximin and neomycin is most effective in treating irritable bowel syndrome patients with methane on lactulose breath test, „Journal of Clinical Gastroenterology” 2010, t. 44, nr 8, s. 547–550.
  2. Basseri R.J., Basseri B., Pimentel M. i in., Intestinal methane production in obese individuals is associated with a higher body mass index, „Gastroenterology & Hepatology” 2012, t. 8, nr 1, s. 22–28.
  3. Ojetti V., Petruzziello C., Migneco A. i in., Effect of Lactobacillus reuteri (DSM 17938) on methane production in patients affected by functional constipation: a retrospective study, „European Review for Medical and Pharmacological Sciences” 2017, t. 21, nr 7, s. 1702–1708.
  4. Pimentel M., Saad R.J., Long M.D. i in., ACG Clinical Guideline: Small Intestinal Bacterial Overgrowth, „American Journal of Gastroenterology” 2020, t. 115, nr 2, s. 165–178.
  5. Saviano A., Brigida M., Migneco A. i in., Lactobacillus Reuteri DSM 17938 (Limosilactobacillus reuteri) in Diarrhea and Constipation: Two Sides of the Same Coin?, „Medicina (Kaunas)” 2021, t. 57, nr 7, 643.
  6. Jabłkowski M., Białkowska-Warzecha J., Jabłkowska A. i in., Small intestine bacterial overgrowth – SIBO. How to diagnose and treat it in the practice of the family physician according to new guidelines, „Lekarz POZ” 2022, t. 8, nr 1, s. 24–36.
  7. Takakura W., Pimentel M., Rao S. i in., A Single Fasting Exhaled Methane Level Correlates With Fecal Methanogen Load, Clinical Symptoms and Accurately Detects Intestinal Methanogen Overgrowth, „American Journal of Gastroenterology” 2022, t. 117, nr 3, s. 470–477.
  8. Banaszak M., Górna I., Woźniak D. i in., Association between Gut Dysbiosis and the Occurrence of SIBO, LIBO, SIFO and IMO, „Microorganisms” 2023, t. 11, nr 3, 573.
  9. Lim J., Rezaie A., Pros and Cons of Breath Testing for Small Intestinal Bacterial Overgrowth and Intestinal Methanogen Overgrowth, „Gastroenterology & Hepatology” 2023, t. 19, nr 3, s. 140–146.
  10. Rosenthal B.E., Zoll B., Ryan H.N. i in., Comparing Small Intestinal Bacterial Overgrowth and Intestinal Methanogen Overgrowth: A Single-Center Retrospective Cohort Study, „Gastro Hep Advances” 2023, t. 2, nr 7, s. 925–927.
  11. Redondo-Cuevas L., Belloch L., Martín-Carbonell V. i in., Do Herbal Supplements and Probiotics Complement Antibiotics and Diet in the Management of SIBO? A Randomized Clinical Trial, „Nutrients” 2024, t. 16, nr 7, 1083.
  12. Talamantes S., Steiner F., Spencer S. i in., Intestinal Methanogen Overgrowth (IMO) Is Associated with Delayed Small Bowel and Colonic Transit Time (TT) on the Wireless Motility Capsule (WMC), „Digestive Diseases and Sciences” 2024, t. 69, nr 9, s. 3361–3368.
  13. Martyniak A., Wójcicka M., Rogatko I. i in., A Comprehensive Review of the Usefulness of Prebiotics, Probiotics, and Postbiotics in the Diagnosis and Treatment of Small Intestine Bacterial Overgrowth, „Microorganisms” 2025, t. 13, nr 1, 57.
  14. Mechlińska A., Frąckiewicz K., Gładyś-Cieszyńska K. i in., Small intestinal bacterial overgrowth and intestinal methanogen overgrowth in gastrointestinal malignancies, „Contemporary Oncology” 2025, t. 29, nr 1, s. 11–21.
  15. Rezaie A., Chang B.W., de Freitas Germano J. i in., Effect, Tolerability, and Safety of Exclusive Palatable Elemental Diet in Patients with Intestinal Microbial Overgrowth, „Clinical Gastroenterology and Hepatology” 2025, S1542-3565(25)00241-1.
  16. Mehravar S., Takakura W., Wang J. i in., Symptom Profile of Patients With Intestinal Methanogen Overgrowth: A Systematic Review and Meta-analysis, „Clinical Gastroenterology and Hepatology” 2025, t. 23, nr 7, s. 1111–1122.e9.
  17. Halfon P., Estrade J.P., Penaranda G. i in., High prevalence of small intestinal bacterial overgrowth and intestinal methanogen overgrowth in endometriosis patients: A case-control study, „International Journal of Gynaecology and Obstetrics” 2025, t. 170, nr 1, s. 284–291.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Dieta w zespole jelita drażliwego (IBS) – zalecenia żywieniowe

    Zespół jelita drażliwego (IBS) jest przewlekłym, często występującym schorzeniem przewodu pokarmowego, które znacznie obniża jakość życia pacjentów. Dieta w zespole jelita drażliwego odgrywa bardzo ważną rolę, dlatego jest zalecana jako leczenie pierwszej linii. Co jeść, a czego unikać w diecie na IBS? Poznajmy najważniejsze zalecenia żywieniowe w zespole jelita drażliwego.

  • Skurczowe, czynnościowe bóle brzucha – przyczyny, objawy, leczenie

    Dolegliwości związanych z nadmiernym napięciem mięśni gładkich w obrębie narządów w jamie brzusznej, potocznie nazywanych skurczami, uciskiem czy kolką, może doświadczyć każdy z nas. I każdy może odczuwać taki ból nieco inaczej. Pewne jest, że dla poprawy komfortu i własnego zdrowia warto działać, aby sobie z nim poradzić.

  • Badania pokazują, że w leczeniu IBS skuteczniejsza niż leki jest dieta

    Badacze z Uniwersytetu w Göteborgu w Szwecji przeprowadzili badanie, którego wyniki potwierdzają, że stosowanie diety low FODMAP oraz diety niskowęglowodanowej łagodzi objawy zespołu jelita drażliwego. Jednocześnie wskazuje ono, że zażywanie leków nie jest tak skuteczne w walce z IBS.

  • Probiotyki a zespół jelita drażliwego

    Schorzenia układu pokarmowego stanowią poważny problem dla dużego odsetka populacji. Szczególnie częste o tej porze roku zatrucia pokarmowe są utrapieniem, z którym zetknęło się wielu z nas. Jakkolwiek nieprzyjemne i niepożądane byłyby dolegliwości, prawdziwie problematyczne stają się, gdy standardowy ból brzucha nie ustępuje po kilku dniach, a pozostaje z nami nawet przez długie miesiące. W przypadku chorób przewlekłych konieczna staje się konsultacja z lekarzem oraz zastosowanie odpowiedniej terapii.

  • Przewlekły stres wywołuje objawy zespołu jelita drażliwego

    Zespół jelita drażliwego (ang. Irritable Bowel Syndrome, IBS) jest przewlekłą chorobą przewodu pokarmowego o charakterze czynnościowym. Jej objawy to przede wszystkim bóle brzucha, zmiana częstości wypróżnień (biegunki, zaparcia) oraz wzdęcia. Naukowcy z Japonii przeprowadzili badania z udziałem gryzoni, aby lepiej zrozumieć powiązanie stresu psychicznego z symptomami IBS.

  • Mity dotyczące choroby zapalnej jelit (IBD)

    Choroba zapalna jelit to „odpowiedź” organizmu na rozregulowanie układu odporności. Niewłaściwie leczone IBD może prowadzić do nasilonego stresu, niepokoju, depresji i zaburzeń snu. Pomimo stosunkowo wysokiej częstości występowania tego schorzenia, IBD jest często mylone z zespołem jelita drażliwego. Jakie jeszcze mity powstały wokół przewlekłego zapalenia jelit?

  • Lactobacillus plantarum 299v – co to? Na co pomaga? Właściwości i działanie

    Szczep bakteryjny o nazwie Lactobacillus plantarum 299v to popularny składnik preparatów probiotycznych, który wykazuje zróżnicowane, prozdrowotne właściwości. Przede wszystkim jest on pomocny dla osób borykających się z zespołem jelita drażliwego, ale również ma swój udział we wzmacnianiu układu odpornościowego.    

  • Dieta przy SIBO – co jeść, a czego unikać w zespole rozrostu bakteryjnego?

    Dotyczy coraz większej liczby osób. Powoduje dyskomfort podczas wykonywania codziennych czynności, często sprawia ból. Na szczęście istnieją metody żywieniowe, które pozwalają na złagodzenie, a nawet całkowite ustąpienie dolegliwości. SIBO – jaka dieta będzie najlepsza? Jakie produkty należy wyeliminować, a które nie będą szkodzić?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl