Dieta FODMAP – na czym polega i kiedy ją stosować?
Maria Brzegowy

Dieta FODMAP – na czym polega i kiedy ją stosować?

Problemy z wypróżnianiem, wzdęcia i bóle brzucha to częste dolegliwości, który pojawiają się zwłaszcza przy IBS oraz zespole SIBO. Symptomy tych schorzeń można złagodzić, stosując odpowiednią dietę FODMAP. Na czym dokładnie ona polega? Które produkty należy włączyć do menu, a z których zrezygnować? 

Zespół jelita drażliwego (tzw. IBS) oraz zespół przerostu flory bakteryjnej jelita cienkiego, czyli SIBO – to jednostki znacznie utrudniające codzienne funkcjonowanie, które spotyka się coraz częściej. Przejawiają się zmianą rytmu wypróżnień, od zaparć po biegunki, przez okresy wyciszenia i pozornego spokoju. To uciążliwe bóle brzucha, wzdęcia i nadmiar gazów, które uniemożliwiają wykonywanie najprostszych czynności życiowych. Czy prócz farmakologii istnieje dieta na złagodzenie tych dolegliwości? Przyjrzyjmy się diecie specjalistów z Monash Univeristy – diecie LOW FODMAP. 

Dieta FODMAP – na czym polega? 

Dieta LOW FODMAP (z ang. fermentable oligosaccharides, disaccharides, monosaccharides and polyols) to inaczej dieta, która zakłada zmniejszone spożycie słabo wchłanianych, ale za to łatwo fermentujących oligo-, di- oraz monosacharydów (odpowiednio: fruktanów i galaktanów, laktozy, fruktozy), a także polioli (czyli sorbitolu, mannitolu, ksylitolu i maltitolu) naturalnie występujących w wybranych produktach spożywczych.  

Dieta LOW FODMAP – fazy  

Zgodnie z założeniami specjalistów dieta LOW FODMAP obejmuje trzy etapy:

  • fazę eliminacyjną,
  • fazę reintrodukcji,
  • fazę stabilizacji. 

Faza pierwsza, eliminacyjna, trwa zwykle od 4 do 6 tygodni i obejmuje całkowite wyłączenie wszystkich produktów oznaczonych jako HIGH FODMAP. 

Faza druga, reintrodukcji, to stopniowe wprowadzanie produktów wcześniej wyeliminowanych, przy jednoczesnej samoobserwacji swojej tolerancji. Ma na celu sprawdzenie, jakie produkty jesteśmy w stanie zjeść bez problemu, a przy jakich musimy zachować czujność. To również czas na ustalenie ilości dozwolonych produktów o wyższej zawartości FODMAP. Faza druga jest uważana za najtrudniejszą część prowadzenia diety LOW FODMAP. 

Faza trzecia trwa przez resztę naszego życia. Na tym etapie powinniśmy już wiedzieć, co nam wolno, a co niekoniecznie, a także w jaki sposób możemy zastąpić wyeliminowane produkty celem zapobiegnięcia wystąpienia ewentualnych niedoborów pokarmowych. 

Dla kogo dieta LOW FODMAP? 

Omawiana dieta została opracowana przez naukowców z Monash University głównie w celu zmniejszenia dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego związanych z występowaniem zespołu jelita drażliwego (IBS), a także zespołu przerostu flory bakteryjnej jelita cienkiego (SIBO).  

Zdaniem naukowców wybrane cukry wywołują u pewnej części populacji szereg uciążliwych objawów brzusznych, takich jak wzdęcia, nadmierna ilość gazów, bolesność brzucha, nudności oraz zaburzenia czynności jelit (biegunka lub zaparcia). Zgodnie z założeniami tej diety produkty spożywcze możemy podzielić na takie, które zawierają więcej wymienionych w pierwszym akapicie cukrów oraz takie, które dostarczają ich zdecydowanie mniej. Celem złagodzenia przykrych dolegliwości codzienną dietę należy budować w oparciu o produkty z tej drugiej grupy. 

Produkty w diecie LOW FODMAP – co jeść, a czego unikać na diecie FODMAP?

Produkty dozwolone w diecie LOW FODMAP

  • banany, jagody, cytryny, mandarynki, pomarańcze, grejpfruty, mleko bez laktozy, „mleka” roślinne, ser camembert, brie, marchew, seler, papryka o wydłużonych strąkach, bakłażan, szczypiorek (bez cebuli), pietruszka, dynia, winogrona, kiwi, maliny, pieczywo bezglutenowe, mąka orkiszowa, chleb orkiszowy na zakwasie, płatki ryżowe, mąka owsiana, płatki owsiane, makaron bezglutenowy, ryż, komosa ryżowa, orzechy włoskie, migdały, ziemne, orzechy pekan, piniowe, orzechy makadamia, ziarna sezamu, pestki dyni, słonecznika. 

Produkty przeciwwskazane w diecie LOW FODMAP

  • jabłka, brzoskwinie, mango, arbuz, suszone owoce, soki owocowe, mleko krowie, owcze i kozie, lody, ricotta, szparagi, kabaczek, czosnek, brokuły, cebula, groszek, czerwona fasola, arbuz, ciecierzyca, soczewica, morele, wiśnie, liczi, śliwki, gruszki, nektarynki, substancje słodzące: maltitol, ksylitol, mannitol, izomalt, syrop z agawy, miód, syrop glukozowo-fruktozowy, produkty pszenne, pieczywo pszenne, płatki śniadaniowe pszenne z suszonymi owocami, makaron pszenny. 

Dieta FODMAP – lista produktów w aplikacji na smartfon Monash University 

Celem ułatwienia komponowania własnego jadłospisu na diecie LOW FODMAP naukowcy z Kliniki Gastroenterologii Uniwersytetu Monash opracowali aplikację (FODMAP App) na smartfon, dzięki której łatwo można sprawdzić czy dokonywane przez nas wybory są właściwe. Wiele informacji dostępnych w Internecie jest nieaktualnych, wzajemnie sobie przeczących, stąd aplikacja stanowi jedno z najbardziej wiarygodnych źródeł dla osób zmuszonych stosować zalecenia diety FODMAP. W aplikacji pokarmy zostały pogrupowane według kolorów:

  • czerwony dla żywności obfitującej w FODMAP,
  • pomarańczowy – dla średniej zawartości,
  • zielony – dla niskiej.  

Aplikacja zawiera również przepisy i pomysły na posiłki na diecie FODMAP, dzięki którym z łatwością można nauczyć się prawidłowego przygotowywania dozwolonych i bezpiecznych dań. Lista produktów LOW oraz HIGH FODMAP jest stale aktualizowana i powiększana o coraz to nowe elementy. 

Dieta FODMAP – przykładowy jadłospis, przepisy LOW FODMAP 

Śniadanie: płatki quinoa z owocami i orzechami 

4 łyżki płatków quinoa (z komosy ryżowej) zalej mlekiem ryżowym i gotuj kilka minut na małym ogniu.  W między czasie posiekaj 4 orzechy włoskie, podpraż na suchej patelni. Na wierzchu komosianki ułóż plasterki z połówki banana, dodaj kilka malin. 

Obiad: makaron ryżowy z kurczakiem, grillowaną cukinią oraz papryką 

Kilka plasterków cukinii (ok. 60 g) oraz parę pasków papryki o wydłużonych strąkach (ok. 50 g) skrop olejem rzepakowym i wrzuć na grilla elektrycznego razem z pokrojonym w paseczki kurczakiem (wcześniej oprószonym solą, pieprzem). Grilluj aż wszystko ładnie się zrumieni. W między czasie przygotuj makaron ryżowy. Połącz wszystko razem, dodaj jeszcze łyżkę posiekanej natki pietruszki, posyp danie łyżeczką parmezanu. 

Przekąska: koktajl bananowy ze szpinakiem 

Garść świeżego szpinaku typu baby zmiksuj z połówką banana (pozostałego ze śniadania), szklanką wody oraz odrobiną syropu klonowego. Możesz też dodać kilka kropel soku z cytryny dla lepszego smaku. 

Kolacja: kanapka z jajkiem w koszulce i awokado 

W małym garnku zagotuj wodę, zrób wir i wbij w sam środek jajko. Pomagając sobie łyżką, „zagarnij” białko do środka i na małym ogniu chwilę gotuj aż jajo się zetnie. W międzyczasie podpiecz w tosterze kromkę pieczywa bezglutenowego. Ułóż na talerzu razem z kilkoma przepołowionymi pomidorkami koktajlowymi, jajkiem i 2 plasterkami świeżego awokado, skrop całość łyżeczką oliwy. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Substancje w suplementach diety na odchudzanie

    Nie ma lepszego sposobu na zrzucenie zbędnych kilogramów niż odpowiednio dobrana dieta połączona z aktywnością fizyczną. Mimo to na rynku dostępna jest szeroka oferta suplementów na odchudzanie. Czy te preparaty mogą wspomóc walkę z nadwagą? Na jakiej zasadzie działają substancje, które są w składzie suplementów na odchudzanie? Przyglądamy się kilku z nich.

  • Dieta na trądzik – jakie produkty jeść, a które wykluczyć?

    W walce z trądzikiem, obok właściwej pielęgnacji, będzie pomocna także dieta. Codzienny jadłospis osoby zmagającej się z trądzikiem na twarzy, plecach lub dekolcie powinien być bogaty w produkty, które zawierają m.in. cynk, błonnik, witaminy z grupy B czy beta-karoten. Co zatem należy jeść, a czego unikać, aby pozbyć się wyprysków? 

  • Dieta przy wymiotach u dzieci i dorosłych – co można jeść i pić?

    Wymioty często pojawiają się przy zatruciu pokarmowym czy tzw. jelitówce. Na czas wymiotów warto wprowadzić odpowiednią dietę, aby odciążyć zmęczony żołądek i przyśpieszyć powrót do zdrowia. Okazuje się, że niektóre produkty pomogą złagodzić nudności i wymioty, a właściwa podaż płynów zapobiegnie odwodnieniu organizmu. Co podawać do jedzenia dziecku lub dorosłemu w trakcie wymiotów?  W jaki sposób przyrządzać posiłki dla osób po wymiotach?  Podpowiadamy.

  • Dieta w biegunce u dzieci i dorosłych – co jeść przy rozwolnieniu?

    Podczas biegunki należy stosować dietę zapierającą (tzw. dietę BRAT). Jej podstawą są łatwostrawne produkty, które pomagają zagęszczać treść pokarmową. Kolejnym i równie ważnym elementem w żywieniu w czasie biegunki jest odpowiednia podaż wody. Jak powinna wyglądać dieta podczas rozwolnienia? Które produkty można jeść, a których unikać? 

  • Dieta dr Budwig – dla kogo? Na co pomoże? Czy warto ją stosować?

    Produktem bazowym diety budwigowej jest olej lniany, który autorka diety zaleca dodawać do pasty twarogowej i solo do posiłków. Jej zdaniem, taki sposób żywienia miałby wpłynąć na m.in. zmniejszenie za wysokiego ciśnienia tętniczego krwi oraz wyleczyć z raka. Czy jest to możliwe? Jakie zagrożenia płyną z diety dr Budwig? 

  • Trening EMS – na czym polega i dla kogo jest przeznaczony?

    Trening EMS to wywoływanie skurczów mięśni za pomocą impulsów elektrycznych (ich intensywność dobiera się w zależności od trenowanej grupy mięśniowej). Najczęściej wykorzystuje się do tego celu specjalny kombinezon – po założeniu wykonuje się proste ćwiczenia, a dzięki prądom EMS ich efektywność znacząco wzrasta. Efektami treningu EMS są przyspieszenie spalania tkanki tłuszczowej, budowy masy mięśniowej i redukcji cellulitu. Prądy EMS wykorzystuje się również w fizjoterapii, zwłaszcza w schorzeniach, których objawami są osłabienie i zanik mięśni.

  • Termogeneza – czym jest? Jaki ma wpływ na utratę masy ciała?

    Na wartość naszego całodobowego zapotrzebowania składa się podstawowa oraz ponadpodstawowa przemiana materii, w tym m.in. termogeneza, czyli najprościej definiując – wydzielanie ciepła przez nasz organizm. Jej wartość może zależeć od składu spożywanej przez nas diety! Czym jest termogeneza? Czy ma związek z naszą masą ciała, zwłaszcza gdy potrzebujemy ją zredukować? 

  • Dieta przy SIBO – co jeść, a czego unikać w zespole rozrostu bakteryjnego?

    Dotyczy coraz większej liczby osób. Powoduje dyskomfort podczas wykonywania codziennych czynności, często sprawia ból. Na szczęście istnieją metody żywieniowe, które pozwalają na złagodzenie, a nawet całkowite ustąpienie dolegliwości. SIBO – jaka dieta będzie najlepsza? Jakie produkty należy wyeliminować, a które nie będą szkodzić? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij