Skurczowe bóle brzucha

Skurczowe, czynnościowe bóle brzucha – przyczyny, objawy, leczenie

Dolegliwości związanych z nadmiernym napięciem mięśni gładkich w obrębie narządów w jamie brzusznej, potocznie nazywanych skurczami, uciskiem czy kolką, może doświadczyć każdy z nas. I każdy może odczuwać taki ból nieco inaczej. Pewne jest, że dla poprawy komfortu i własnego zdrowia warto działać, aby sobie z nim poradzić.

Skąd bierze się ból brzucha? Czym jest i jakie ma przyczyny?

Pojęcie ból brzucha może obejmować wiele różnych, mniej dokuczliwych dolegliwości, ale i poważnych chorób. Powodem tego jest fakt, że w obrębie narządów jamy brzusznej znajduje się wiele organów, m.in.: żołądek, trzustka, śledziona, wątroba, jelito cienkie i grube, pęcherz moczowy, macica czy jajniki. Ponadto do okolic brzucha promieniować może ból wywołany przez inne organy – np. przez nerki, płuca czy serce. Dolegliwości bólowe w obrębie jamy brzusznej mogą też towarzyszyć niektórym poważnym chorobom, np. tętniakowi aorty, ciąży pozamacicznej czy neuropatii cukrzycowej [1].

Ból brzucha to dość częsty powód zgłaszania się pacjentów do lekarza rodzinnego [2]. Badania konsumenckie pokazały, że w ciągu ostatniego roku na dolegliwości bólowe skarżyło się aż 32% Polaków (w tym 41% kobiet oraz 23% mężczyzn) [3]. I na przekór powszechnie panującym opiniom – najczęściej nie były to zgłoszenia związane z bólem towarzyszącym miesiączkom.

U pacjentów dość często diagnozowane są bóle skurczowe, a więc te, które są powiązane z nadmiernym napięciem mięśni gładkich w obrębie narządów w jamie brzusznej. Do ich kurczenia się dochodzi bez naszego udziału i jest to naturalny proces, który ma miejsce w organizmie. Zdarza się jednak, że przyczyną tych skurczów są konkretne dolegliwości – wtedy są one tak silne, że sprawiają ból. Skurczom mogą ponadto towarzyszyć objawy, takie jak nudności, wymioty, wzdęcia, zaparcia czy biegunki [4,5].

Skurcze w obrębie jamy brzusznej. Brzuch i różne miejsca, w których może boleć

Choć postawienie właściwej diagnozy w kontekście przyczyny skurczowego bólu brzucha nie jest prostą sprawą, bardzo pomocne może okazać się określenie lokalizacji bólu. I chociaż nie może to być jedyna zmienna decydująca o diagnozie, to jednak zawęża czasem dość długą listę możliwych przyczyn.

Biorąc pod uwagę lokalizację bólu, przyczyny mogą być następujące:

  • prawy górny kwadrant: zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie dróg żółciowych, niedrożność jelit, wrzody żołądka i dwunastnicy, kolka nerkowa;
  • lewy górny kwadrant: nieswoiste zapalenia jelit, niedrożność jelit, kolka nerkowa, odmiedniczkowe zapalenie nerek, zespół jelita nadwrażliwego (IBS);
  • śródbrzusze prawe: kolka nerkowa, odmiedniczkowe zapalenie nerek, przepuklina;
  • śródbrzusze lewe: kolka nerkowa, odmiedniczkowe zapalenie nerek, przepuklina, IBS;
  • prawy dolny kwadrant: zapalenie wyrostka robaczkowego, niedrożność jelit, nieswoiste zapalenia jelit, przepuklina, kolka nerkowa, odmiedniczkowe zapalenie nerek;
  • podbrzusze: zapalenie wyrostka robaczkowego, niedrożność jelit, nieswoiste zapalenia jelit, przepuklina, kolka nerkowa, odmiedniczkowe zapalenie nerek;
  • lewy dolny kwadrant: infekcyjne zapalenie jelita, nieswoiste zapalenia jelit, IBS, kolka nerkowa, odmiedniczkowe zapalenie jelit [6].

Powiązane produkty

Jak złagodzić skurczowy ból brzucha. Leczenie, leki NLPZ i leki rozkurczowe

Ból brzucha odczuwany jest przez nas inaczej niż np. ból zęba czy głowy [4]. Niezależnie od tego naszym pierwszym wyborem w przypadku skurczowych bólów brzucha są często leki o działaniu przeciwbólowym, niesteroidowe leki przeciwzapalne [2].

Nie zawsze jest to zasadne, ponieważ głównym zadaniem tego typu leków nie jest łagodzenie siły skurczów. To dlatego w łagodzeniu dolegliwości bólowych związanych ze skurczami mięśni gładkich w obrębie jamy brzusznej leki o działaniu przeciwbólowym mogą okazać się nieskuteczne. Ponadto bezpieczeństwo ich stosowania w przypadku objawów bólowych ze strony jamy brzusznej jest znacznie niższe [2].

Wsparciem dla organizmu w przypadku bólów wywołanych przez napięcie mięśni gładkich mogą być leki rozkurczowe, często dostępne w aptekach bez recepty. Jeśli objawy bólowe mają natężenie lekkie do średniego, a dodatkowo są krótkotrwałe, leki rozkurczowe można stosować samodzielnie, w ramach tzw. samoopieki [2].

Można zastosować leki rozkurczowe z zawartością np. chlorku drotaweryny [7]. Leki rozkurczowe z tym składnikiem polecane są przez lekarzy rodzinnych m.in. w przypadku kamicy nerkowej, kamicy żółciowej, w leczeniu wspomagającym zapaleń układu moczowego czy bolesnych miesiączek, a także w zespole jelita nadwrażliwego (IBS) [2].

Kilka domowych sposobów na ból brzucha, które mogą przynieść ulgę

Nie każdy ból brzucha musi kończyć się niezwłoczną wizytą u lekarza rodzinnego. Jeśli wiemy, że jego przyczyną może być np. spożyty w pośpiechu i niekoniecznie optymalny dla nas posiłek lub większy stres czy wspomniana już miesiączka, oprócz leków rozkurczowych możemy wypróbować również kilka domowych sposobów [8].

  • Jeżeli ból związany jest z jedzeniem i wiemy, że konkretne dania zawsze powodują u nas tzw. rewolucje żołądkowe, lepiej zastąpić je innymi, dodatkowo lżejszymi odpowiednikami [8].
  • Ból spowodowany miesiączką mogą złagodzić ciepłe okłady z termoforu, które sprzyjają rozluźnieniu mięśni [8].
  • Bóle stresowe zniwelować nieco mogą ćwiczenia oddechowe, ulubiony wysiłek fizyczny czy choćby dłuższy spacer oraz odpowiedniej długości sen. W niektórych przypadkach pomocna może okazać się psychoterapia [9].

Materiał przygotowany przez Opella Healthcare Poland Sp. z o.o.

  1. Rydzewska G. Postępowanie w czynnościowych bólach brzucha w świetle aktualnych rekomendacji. Lekarz POZ 2023;9(1):1-4.
  2. Dane z Badania "Penetracje dolegliwości" zrealizowane przez IQS dla Sanofi w dniach 5-13.12.2022 r., metodą CAWI na reprezentatywnej próbie (N=1561) Polaków powyżej 18 roku życia.
  3. Malec-Milewska M. Leczenie bólu zapalnego w gabinecie lekarza rodzinnego. Lekarz POZ. 2018;4(5):375-381.
  4. Mastalerz-Migas A., Gwiazda E., Steciwko A. Bóle brzucha u dorosłych – diagnostyka różnicowa i postępowanie terapeutyczne. Terapia 2009;17:63-68.
  5. Kotarski P. Zastosowanie leków rozkurczowych w leczeniu bólów brzucha. Terapia 2014;2(300):46-48.
  6. Szczeklik A. Choroby wewnętrzne. Podręcznik multimedialny oparty na zasadach EBM. Ed. 1, reprint III. Kraków 2005; 697.
  7. Romics I., Molnar D., Timberg G., Mrklic B., Jelakovic B., Koszegis G., Blasko G. The effect of drotaverine hydrochloride in acute colicky pain caused by renal and ureteric stones, BJU International 2003;92(1):92-96.
  8. Sonek R., Sposoby na ból brzucha – kiedy wystarczą domowe metody, a kiedy konieczna jest pomoc lekarza? Jak złagodzić ból brzucha u dziecka?, [online] https://stronazdrowia.pl/sposoby-na-bol-brzucha-kiedy-wystarcza-domowe-metody-a-kiedy-konieczna-jest-pomoc-lekarza-jak-zlagodzic-bol-brzucha-u-dziecka/ar/c14-15759746, data dostępu: 17.04.2023.
  9. Siuba M., Hajduczek-Zgażańska M. Broszura dla osób z Zespołem Jelita Nadwrażliwego, autorstwa ekspertów z Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie, Sanofi-Aventis 2012. MAT-PL-2300955-1.0-04.2023.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl