Probiotyki a zespół jelita drażliwego
Krzysztof Słomiak

Probiotyki a zespół jelita drażliwego

Schorzenia układu pokarmowego stanowią poważny problem dla dużego odsetka populacji. Szczególnie częste o tej porze roku zatrucia pokarmowe są utrapieniem, z którym zetknęło się wielu z nas. Jakkolwiek nieprzyjemne i niepożądane byłyby dolegliwości, prawdziwie problematyczne stają się, gdy standardowy ból brzucha nie ustępuje po kilku dniach, a pozostaje z nami nawet przez długie miesiące. W przypadku chorób przewlekłych konieczna staje się konsultacja z lekarzem oraz zastosowanie odpowiedniej terapii.

Właśnie taką chorobą jest zespół jelita drażliwego (ang. Irritable Bowel Syndrome, IBS), będący jedną z najczęstszych dolegliwości układu pokarmowego. Zaburzenia mikroflory jelitowej uznawane są za ważny czynnik w patogenezie i patofizjologii zespołu jelita drażliwego. Ludzkie jelito kryje złożony ekosystem mikrobiologiczny, który jest przystosowany do wykonywania wielu różnych funkcji, takich jak trawienie pokarmu, metabolizm leków, detoksykacja związków toksycznych, produkcja niezbędnych witamin, zapobieganie przyleganiu patogennych bakterii do ściany jelita i utrzymywanie homeostazy układu pokarmowego. Wiadomo, że profil mikroflory jelita grubego osób z IBS jest inny niż u osób zdrowych. Uważa się, że zmiany ilościowe i jakościowe mikroflory jelitowej mogą mieć związek z powstawaniem objawów IBS. Wskazuje się na obniżoną różnorodność flory bakteryjnej w jelicie grubym, ale niekiedy może u osób z IBS dochodzić do tzw. przerostu mikroflory jelita cienkiego (ang. Syndrom Intestinal Bacterial Overgrowth, SIBO). W kale pacjentów z IBS stwierdzono większe i częstsze występowanie bakterii Pseudomonas aeruginosa.

Flora bakteryjna odgrywa również znaczącą rolę w wywoływaniu i nasilaniu stanu zapalnego w przypadku nieswoistego zapalenia jelit (ang. Inflammatory Bowel Disease). Termin ten odnosi się do dwóch przewlekłych chorób jelit: wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (ang. Ulcerative Colitis, UC) oraz choroby Leśniowskiego-Crohna (ang. Crohn Disease, CD). Badania dotyczące składu flory jelitowej u osób chorych wykazały, że u pacjentów z UC i CD wzrastała liczba bakterii tlenowych (np. E. coli) i bakterii beztlenowych z rodzaju Bacteroides, a  malała liczba drobnoustrojów z rodzajów Lactobacillus i Bifidobacterium.

Dwa rodzaje IBS 

Można wyróżnić dwie postacie zespołu jelita drażliwego – zależnie od tego, czy objawiają się przewagą zaparć czy biegunek. Osoba cierpiąca na zaparcia boryka się nie tylko z problemem zatrzymania stolca, ale także z bólami o charakterze kolki. Po spożyciu posiłku mogą wystąpić wzdęcia, uczucie przelewania w jamie brzusznej, zgaga i nudności. W postaci biegunkowej chory odczuwa nagłą potrzebę oddania stolca po posiłku lub wstaniu z łóżka. Często towarzyszą temu bóle brzucha i wzdęcia. Oba rodzaje choroby są związane z zaburzeniami motoryki jelita, czego efektem jest dyskomfort w jamie brzusznej.

Objawy choroby

Statystyki dotyczące zachorowalności na IBS nie wprawiają w optymizm – jednoznacznie wskazują, że mamy do czynienia z problemem na skalę masową. Szacuje się, że zespół jelita drażliwego jest diagnozowany u około 20% ludzi. W Polsce IBS dotyczy około 13% populacji.

Typowym objawem choroby jest zmiana rytmu wypróżnień z towarzyszącymi wzdęciami oraz uczuciem niepełnego wypróżnienia. Aby objawy te mogły zostać powiązane z IBS, powinny utrzymywać się przez co najmniej 3 miesiące.

Uporczywe wzdęcia i problemy z wypróżnianiem sprawiają, że IBS jest jednym z najczęstszych powodów nieobecności w pracy. Choroba prowadzi się również do pogorszenia samopoczucia, co z kolei prowadzić może do depresji.

Przyczyny występowania schorzenia nie są znane (czynnikami sprzyjającymi jej rozwojowi mogą być nieprawidłowa dieta, przebyta jelitowa infekcja bakteryjna lub wirusowa, zbyt częste stosowanie antybiotyków czy zaburzenia psychiczne), zatem leczenie ma charakter wyłącznie objawowy. Stosowana jest lekkostrawna dieta, a także lekoterapia i suplementacja. Badania wskazują, że odpowiednie modulowanie profilu flory bakteryjnej za pomocą probiotyków czy antybiotyków jest efektywne w leczeniu IBS.

Dobroczynne probiotyki i prebiotyki

Według definicji WHO probiotyki to żywe drobnoustroje, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza. Mimo że nasz układ pokarmowy zasiedlany jest przez miliony korzystnych dla nas bakterii, dostarczanie pewnej ilości mikroorganizmów z zewnątrz może korzystnie wpłynąć na pracę jelit, procesy trawienia, a nawet dobre samopoczucie psychiczne. Probiotyki najczęściej dostępne są w formie kapsułek, które zawierają odpowiednio spreparowane komórki bakterii lub drożdży. Z kolei prebiotyki to substancje obecne lub wprowadzane do pożywienia w celu pobudzania rozwoju tychże mikrobów; stanowią je więc naturalne składniki codziennej diety (skrobia, błonnik pokarmowy) lub dodatki do żywności (suplementy diety). Jakkolwiek więc prebiotyki dostarczamy do organizmu każdego dnia wraz z codziennymi posiłkami, tak probiotyki są zawsze specjalnymi preparatami zawierającymi mikroorganizmy.

Probiotyki w służbie zdrowia

Które z nich są więc efektywne w terapii IBS? Według dostępnych źródeł preparaty probiotyczne faktycznie mogą okazać się pomocne. Przykładowo szczep Lactobacillus plantarum 299v zmniejsza dolegliwości bólowe i wzdęcia, co udokumentowano w badaniu na ponad 200 pacjentach. Z kolei lizat komórek Escherichia coli i Enterococcus faecalis znacząco redukuje objawy z jednoczesną dobrą tolerancją leków przez pacjentów. Inne niepatogenne formy Escherichia coli także wykazują działanie łagodzące objawy. Na rynku są dostępne także preparaty zawierające kombinację wielu różnych szczepów żywych kultur bakterii, np. bakterii kwasu mlekowego z gatunków Bifidobacterium longum, Bifidobacterium breve, Bifidobacterium infantis, Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus plantarum, Lactobacillus paracasei, Lactobacillus delbrueckii ssp. Bulgaricus oraz szczepu Streptococcus thermophilus. Działanie niektórych takich preparatów zostało szczególnie dobrze przebadane i potwierdzono ich korzystny wpływ na organizm człowieka w uzupełnianiu i rozbudowywaniu mikroflory jelitowej oraz leczeniu IBS. Warto wspomnieć również o szczepie drożdży Saccharomyces boulardii CNCM I-745, którego skuteczność udowodniono w biegunkowym IBS. Aby poprawić stan flory bakteryjnej jelit, stosuje się zazwyczaj żywe, liofilizowane lub mikrokapsułkowane bakterie probiotyczne z rodzaju Bifidobacterium (np. szczep Bifdobacterium longum W-11 o udowodnionym działaniu leczniczym w IBS) i Lactobacillus. Probiotyk przyjmowany w odpowiednich ilościach wspomaga przywracanie i utrzymanie prawidłowej mikroflory jelit i hamuje namnażanie się szkodliwych mikroorganizmów. 

Błonnik niezbędny w IBS

Warto zwrócić również uwagę na substancje pomocnicze w przyjmowanych produktach. Fruktooligosacharydy (FOS) są częstymi składnikami probiotyków; sprzyjają bakteriom i ich rozwojowi. Skutkiem ubocznym tych substancji jest jednak wzmożona fermentacja w jelitach, co powoduje zwiększony dyskomfort u pacjenta.

Alternatywą są wielołańcuchowe oligosacharydy, takie jak błonnik. Nowością na rynku jest błonnik akacjowy (fibregum BIO), który zabezpiecza interes zarówno bakterii przyjmowanych w probiotykach, jak i pacjenta.

Niektóre probiotyki faktycznie mogą być efektywne w łagodzeniu dolegliwości spowodowanych zespołem jelita drażliwego. W wypadku podejrzeń dotyczących rozwoju choroby konieczna jest jednak jak najszybsza konsultacja z lekarzem, który w oparciu o przeprowadzony wywiad i zlecone badania postawi odpowiednią diagnozę oraz zaleci najlepsze w konkretnym przypadku leczenie. Z całą pewnością dobrym pomysłem będzie konsultacja z farmaceutą odnośnie do preparatów probiotycznych dostępnych w aptece. Warto wiedzieć, że ich regularne przyjmowanie może przyczynić się do poprawy stanu zdrowia i samopoczucia każdego z nas – nie tylko pacjentów cierpiących na IBS.
 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Świecowanie uszu – czy jest bezpieczne? Czym jest? Gdzie kupić świece do uszu?

    Świecowanie uszu to najlepiej znane alternatywne podejście do usuwania zalegającej woskowiny usznej. Zabieg polega na umieszczeniu w uchu pustej, pokrytej woskiem świecy, która ma oczyścić kanał słuchowy. Nazywa się go również konchowaniem uszu lub zabiegiem woskowania (nie mylić z depilacją woskiem). Zwolennicy tej metody twierdzą, że jest ona szybka i bezpieczna oraz że zapalenie świecy powoduje zasysanie rozpuszczonej ciepłem woskowiny, które wyciągana jest w ten sposób z ucha. Jak jest naprawdę i na czym polega ten zabieg? 

  • Jak jeść w święta, by nie przytyć – 5 sprawdzonych sposobów

    Święta Bożego Narodzenia to czas, który spędzamy najchętniej z rodziną. Najczęściej w domu i przy stole. Zgodnie z zasadą: zastaw się, a postaw się, zwykle stół ten jest pełen pysznych potraw. Co więcej, kiedy zaczynamy jeść wigilijną kolację, jedzenie kończy się w drugi dzień świąt, a w niektórych przypadkach trwa aż do samego Sylwestra.

  • 5 zdrowych postanowień na Nowy Rok. Co warto zmienić?

    Istnieje kilka sfer życia, które warto uporządkować niezależnie od pory. Powoli, małymi krokami, ale zdecydowanie i sukcesywnie.  Oto kilka postanowień noworocznych –wystarczy wybrać jedno, a wiele dobrego zrobimy dla siebie i czasami też dla naszych najbliższych.

  • SIBO — przyczyny, objawy, leczenie

    SIBO to choroba, która jest bezpośrednio związana z jelitem cienkim, czyli najdłuższym elementem układu pokarmowego, którego zadaniem jest m.in. produkcja enzymów trawiennych i wchłanianie składników odżywczych. Mikrobiota jelit jest bardzo zróżnicowana. Ma na nią wpływ szereg czynników, takich jak wiek, dieta, leki, środowisko i jakość nawyków żywieniowych. SIBO to dolegliwość, która polega na przeroście tej flory bakteryjnej lub obecności nietypowych dla niej bakterii. Jak rozpoznać SIBO, jak je leczyć, czego nie jeść i jak złagodzić dokuczliwe objawy? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Suchość gardła – czym i jak nawilżać gardło?

    Suchość gardła może być spowodowana wieloma przyczynami. Zwykle pojawia się podczas infekcji, a także w wyniku odwodnienia, palenia papierosów, nadwyrężenia narządu głosu czy spania z otwartymi ustami. Uczucie suchego gardła dotyczy zarówno dzieci, jak i osób dorosłych. Jak i czym nawilżać gardło? Czego warto unikać, gdy czujemy suchość w gardle?

  • Płukanie gardła – jak i czym płukać gardło?

    Płukanie gardła jest jednym z domowych sposobów na łagodzenie nieprzyjemnych objawów infekcji gardła, ale także innych dolegliwości. Płukanki pomagają uśmierzyć ból, zmniejszyć opuchliznę i obrzęk gardła, a także nawilżyć suchą i podrażnioną śluzówkę. Jak i czym płukać gardło? O czym warto pamiętać, stosują płukanki na gardło? 

  • Blizny po ospie – jak im zapobiec? Co na nie stosować?

    Blizny po ospie – czy można im zapobiec? Co stosować, aby pozbyć się nieestetycznych dziur lub plam po ospie? Podpowiadamy, co robić, aby ich uniknąć, a także wskazujemy, które preparaty będą pomocne w ich rozjaśnieniu i spłyceniu.  

  • Zatrucie grzybami – objawy i pierwsza pomoc

    Według Światowej Organizacji Zdrowia co roku 2% populacji szuka pomocy medycznej z powodu zatrucia grzybami. Mimo wieloletniego doświadczenia w diagnozowaniu i leczeniu tego schorzenia wstępna diagnoza jest złożona i wymaga różnicowania oraz dokładnego określenia, jakie grzyby wywołały zatrucie (może to być zatrucie kilkoma rodzajami grzybów). Trudności związane są w większości przypadków z różnymi objawami i zespołami toksykologicznymi, które pojawiają się pod wpływem toksyn grzybowych. W związku z rozpowszechnieniem diagnozy ostrego zatrucia grzybami, każdy powinien zdawać sobie sprawę z doraźnych metod leczenia w tym przypadku. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij