Czym jest Lactobacillus rhamnosus i kiedy go stosować?

Bakterie należące do rodzaju Lactobacillus to jedne z najlepiej poznanych „dobrych bakterii”, które choć nie zasiedlają jelit na stałe, to pojawiają się w nich okresowo, głównie w wyniku diety lub suplementacji. Lactobacillus rhamnosus jest jednym z najlepiej przebadanych szczepów bakterii probiotycznych należących do rodziny Lactobacillaceae – poświęcono mu ponad 800 publikacji naukowych.

1. Co to jest Lactobacillus rhamnosus?
2. Jak działa szczep Lactobacillus rhamnosus?
3. Gdzie występuje szczep probiotyczny Lactobacillus rhamnosus?
4. Kiedy stosować probiotyk ze szczepem Lactobacillus rhamnosus?
5. Suplementacja probiotykiem z Lactobacillus rhamnosus
6. Przeciwwskazania do przyjmowania probiotyków z Lactobacillus rhamnosus
7. Szczep Lactobacillus rhamnosus – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym jest Lactobacillus rhamnosus i czym różni się od innych probiotyków,
• jaki wpływ na organizm wywiera szczep L. rhamnosus,
• kiedy warto sięgnąć po probiotyk zawierający szczep Lactobacillus rhamnosus GG,
• czy suplementacja probiotykami jest bezpieczna i jakie są jej przeciwwskazania.

Z tego artykułu możesz dowiedzieć się, jak dobrać probiotyk do konkretnych potrzeb zdrowotnych oraz jak bezpiecznie stosować leki i suplementy zawierające Lactobacillus rhamnosus.

Co to jest Lactobacillus rhamnosus?

Lactobacillus rhamnosus to bakteria kwasu mlekowego należąca do tymczasowej, naturalnej mikrobioty jelit człowieka. Większość szczepów L. rhamnosus dostaje się do wnętrza przewodu pokarmowego razem z pokarmem, jednak układ pokarmowy nie jest trwale kolonizowany przez tę bakterię. Pod kątem morfologicznym L. rhamnosus jest względnie beztlenową, gram-dodatnią pałeczką, która nie wytwarza przetrwalników. Badania wskazują, że L. rhamnosus cechuje się odpornością na kwaśne pH soku żołądkowego i działanie soli żółciowych, wykazuje wysokie powinowactwo do komórek błony śluzowej jelita człowieka oraz zdolność do produkcji kwasu mlekowego.

Najbardziej znanym i najlepiej opisanym wariantem jest Lactobacillus rhamnosus GG – a litery GG występujące w nazwie pochodzą od nazwisk dwóch badaczy Barrego Goldina i Sherwooda Gorbacha, którzy opatentowali ten konkretny szczep.

Ponadto, jest szczególnie przydatny w leczeniu zakażeń żeńskiego układu moczowo-płciowego, wtedy zaleca się stosowanie preparatów w postaci globulek.

Jak działa szczep Lactobacillus rhamnosus?

Mechanizm działania Lactobacillus rhamnosus opiera się na kilku uzupełniających się procesach. Szczep ten wspiera równowagę mikrobiologiczną jelit, ograniczając namnażanie drobnoustrojów patogennych. Dodatkowo wpływa na integralność bariery jelitowej, ponieważ jego cechą charakterystyczną jest wyjątkowo silna zdolność adhezji do komórek nabłonka jelita i tworzenia ochronnego biofilmu na jego powierzchni. Ścisłe przyleganie do komórek nabłonka L. rhamnosus, zawdzięcza obecności specyficznych struktur na powierzchni swoich komórek. Ponadto, osobniki należące do tego gatunku mogą modulować odpowiedź immunologiczną wpływając na poprawę odporności i ograniczając występujący stan zapalny.

Badania wskazują, że L. rhamnosus GG może skracać czas trwania biegunki infekcyjnej oraz zmniejszać ryzyko biegunki poantybiotykowej, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Nieodzowną zaletą L. rhamnosus jest odporność tego gatunku na niektóre antybiotyki np. doksycyklinę, wankomycynę, aminoglikozydy, metronidazol i ciprofloksacynę. Dokładnie te właściwości pozwalają na wykorzystanie go w leczeniu już występujących biegunek poantybiotykowych – szczególnie gdy terapia nadal trwa.

Gdzie występuje szczep probiotyczny Lactobacillus rhamnosus?

Lactobacillus rhamnosus można spotkać w przewodzie pokarmowych ludzi i zwierząt, jednak ilość osobników obecnych w jelitach ludzi jest zmienna ze względu na krótką przeżywalność L. rhamnosus w naszym organizmie, która wynosi zwykle około siedmiu dni. Należy pamiętać, że Lactobacillus rhamnosus występuje w fermentowanej żywności, czyli różnego rodzaju kiszonkach oraz w nabiale np. kefirach lub jogurtach i warto w ten sposób “suplementować” te dobroczynne bakterie.

Ponadto, bakterie z rodzaju Lactobacillus można również spotkać w postaci:

• leków dostępnych bez recepty,
• suplementów diety, wspierających organizm podczas antybiotykoterapii,
• niektórych specjalnie wzbogacanych produktów mlecznych.

Kiedy stosować probiotyk ze szczepem Lactobacillus rhamnosus?

Probiotyk Lactobacillus rhamnosus jest najczęściej stosowany w trakcie i po antybiotykoterapii w celu ochrony naszej mikrobioty jelitowej. Może być również pomocny przy nawracających biegunkach, infekcjach przewodu pokarmowego oraz w okresach obniżonej odporności u dzieci uczęszczających do przedszkoli lub żłobków. L. rhamnosus jest również wykorzystywany w postaci globulek jako preparat przywracający równowagę mikrobiologiczną pochwy po antybiotykoterapii lub podczas infekcji.

U części pacjentów suplementacja bywa rozważana także w przypadku zespołu jelita drażliwego, alergii czy skłonności do infekcji dróg oddechowych, choć zakres korzyści oraz szczegółowe dawkowanie zależy od konkretnego szczepu i dawki. Ponadto, należy pamiętać, że opisane pozytywne efekty mogą występować z różnym nasileniem – w zależności od zmienności osobniczej oraz schorzeń współistniejących.

Suplementacja probiotykiem z Lactobacillus rhamnosus

Suplementy zawierające Lactobacillus rhamnosus różnią się liczbą jednostek tworzących kolonie (CFU) oraz składem szczepowym. Na rynku aptecznym znajdziemy preparaty zawierające dawki mieszczące się w przedziale od 1 do 10 miliardów CFU.

Aby probiotyk był skuteczny, należy zwrócić uwagę na:

• dokładne oznaczenie szczepu (np. Lactobacillus rhamnosus GG),
• odpowiednią dawkę – powinno to być 109-1010 CFU,
• datę ważności – im krótsza tym gorzej dla stabilności preparatu.
• sposób przechowywania preparatu – preparaty przechowywane w lodówce mogą być bardziej wartościowe – choć nowoczesna technologia sprawia, że nie jest to już regułą.

Warto również pamiętać o suplementach łączących probiotyki z prebiotykami, które są określane jako synbiotyki i uznaje się je za skuteczniejsze niż preparaty zawierające same bakterie. Z tego względu, wybierając probiotyk, warto szukać preparatów, które oprócz szczepów Lactobacillus zawierają także inulinę lub fruktooligosacharydy, ponieważ zwiększa to potencjał działania całego produktu.

Przeciwwskazania do przyjmowania probiotyków z Lactobacillus rhamnosus

U osób zdrowych L. rhamnosus jest uznawany za bezpieczny. Ostrożność zaleca się jednak pacjentom z ciężkimi zaburzeniami odporności, po przeszczepach narządów lub w trakcie leczenia immunosupresyjnego. W wyniku spadku odporności organizmu może dojść do nadkażenia pałeczkami kwasu mlekowego, które mogą pogorszyć stan chorego. W takich przypadkach suplementacja probiotykiem powinna być skonsultowana z lekarzem.

Szczep Lactobacillus rhamnosus – najczęściej zadawane pytania

Jakie są różne rodzaje Lactobacillus rhamnosus?

Najlepiej poznanym szczepem jest Lactobacillus rhamnosus GG, jednak w suplementach mogą występować także inne warianty o odmiennych właściwościach, do których zaliczamy min.  L. rhamnosus HN001 lub L. rhamnosus GR-1.

Jaki jest mechanizm działania Lactobacillus rhamnosus?

Najprościej ujmując mechanizm działania L. rhamnosus jest wielokierunkowy. Szczep ten ogranicza wzrost organizmów chorobotwórczych zajmując ich miejsce w jelitach. Ponadto ogranicza występujący stan zapalny oraz wytwarza cienką warstwę ochronną na powierzchni jelita, chroniąc ją przed innymi bakteriami chorobotwórczymi.

Czy Lactobacillus rhamnosus powoduje przyrost masy ciała?

Dostępne badania nie potwierdzają, aby Lactobacillus rhamnosus powodował przyrost masy ciała. Jego wpływ na wagę zależy głównie od diety i ogólnego stylu życia.