Refluks u noworodka i niemowlaka – objawy. Refluks a ulewanie - portal DOZ.pl
Refluks u niemowlaka – przyczyny, objawy, leczenie choroby refluksowej przełyku u dzieci
Katarzyna Makos

Refluks u niemowlaka – przyczyny, objawy, leczenie choroby refluksowej przełyku u dzieci

Refluks u noworodka czy niemowlaka często bywa przez rodziców mylony z ulewaniem. Jednak regurgitacje to zjawisko fizjologiczne i jeśli nie towarzyszą mu dodatkowe objawy, nie wymaga interwencji lekarskiej. Jeżeli natomiast cofaniu się treści żołądkowej do jamy ustnej dziecka towarzyszą wymioty, nawracające infekcje dróg oddechowych, problemy z karmieniem, snem czy przybieraniem na wadze przez malucha, należy podejrzewać refluks żołądkowo-przełykowy. Należy także pamiętać, że refluksowi może w ogóle nie towarzyszyć ulewanie, a jedynymi symptomami schorzenia są płacz czy prężenie się i odginanie głowy podczas karmienia (zespół Sandifera).

Refluks u niemowlaka – przyczyny 

Refluks żołądkowo-przełykowy (GER) polega na cofaniu się treści żołądkowej do przełyku. Jeśli trwa krócej niż 3 minuty i nie powoduje żadnych objawów to uznawany jest za fizjologiczny – u zdrowych osób występuje nawet do kilkunastu epizodów, głównie po posiłkach.

Fizjologiczny refluks żołądkowo-przełykowy. Refluks a ulewanie

U niemowląt często obserwuje się regurgitacje, czyli ulewanie (treść pokarmowa cofa się aż do jamy ustnej), które ustępują zwykle ok. 12-14 miesiąca życia. Spowodowane jest to głównie przez niedojrzały układ pokarmowy (zmniejszone napięcie zwieracza dolnego przełyku, krótki przełyk, duży kąt między przełykiem a wpustem żołądka, mniejsza podatność na rozciąganie żołądka pod wpływem dużej ilości pokarmu, słabsza motoryka dwunastnicy), a także długie pozostawanie w pozycji leżącej. Ulewanie nie ma wpływu na wzrastanie i rozwój, nie wywołuje żadnych innych dolegliwości. 

Jeśli refluksowi u noworodka czy niemowlaka towarzyszą jakiekolwiek dodatkowe objawy, a w badaniach obrazowych widać uszkodzenie błony śluzowej żołądka i przełyku, to wtedy stwierdza się chorobę refleksową przełyku (GERD).

Refluks u niemowlaka – objawy

Refluksowi mogą towarzyszyć ulewanie lub wymioty, ale może on przebiegać bez tych objawów. W przypadku GERD może wystąpić m.in. krztuszenie się, dławienie, wybudzanie ze snu, zaburzenia wzrastania. Małe dzieci nie potrafią zgłosić pieczenia w przełyku czy bólu, dlatego refluks będzie u nich objawiać się niechęcią do jedzenia, płaczem.

Przeczytaj także, jakie mogą być inne przyczyny wymiotów u dziecka.

Niekiedy symptomem refluksu u niemowląt jest odginaniem głowy do tyłu czy prężenie ciała podczas karmienia. Jest to zespół Sandifera, czyli grupa złożonych zaburzeń ruchowych, które pojawiają się jako odruch obronny na drażniące działanie treści żołądkowej.

W chorobie refleksowej u noworodków i niemowląt mogą wystąpić objawy pozaprzełykowe – przewlekły kaszel, chrypka, częstsze zapalenia górnych i dolnych dróg oddechowych, problemy ze snem, bezdechy, co świadczy o mikroaspiracji treści pokarmowej do układu oddechowego. 

Polecane dla Ciebie

Refluks u niemowląt – diagnostyka

W przypadku wystąpienia objawów alarmowych konieczne jest poszerzenie diagnostyki w celu podjęcia decyzji o konieczności leczenia. Objawy alarmowe to: wymioty treścią żółciową, krwawienie z przewodu pokarmowego, utrzymujące się wymioty, zahamowanie wzrastania i spadek masy ciała, dysfagia, objawy związane z aspiracją do dróg oddechowych, choroba metaboliczna lub genetyczna. 

Złotym standardem w diagnostyce refluksu u pacjentów pediatrycznych jest badanie pH-impendanacji przełykowej. Polega ono na założeniu na 24 godziny sondy do przełyku i pomiarze zmiany pH i oporności (impedancji) w przełyku pod wpływem treści pokarmowej.

W odróżnieniu do zwykłej pH-metrii, pozwala na wykrycie refluksu kwaśnego i zasadowego (u niemowląt, ze względu na mniejsze wydzielanie soku żołądkowego i spożycie dużej ilości mleka, treść pokarmowa częściej ma odczyn zasadowy), a także określenie zasięgu refluksu.

Badanie obrazowe, tj. gastroskopia, u małych dzieci wiąże się z zastosowaniem znieczulenia ogólnego, wykonywana jest raczej w celu wykluczenia innych chorób lub oceny powikłań (eozynofilowe zapalenie przełyku, choroba Leśniowskiego-Crohna, przełyk Baretta), niż samego potwierdzenia GERD. USG jamy brzusznej nie jest badaniem pozwalającym na wykrycie choroby – zaobserwowanie podczas badania cofania się treści żołądkowej do przełyku nie uprawnia do postawienia rozpoznania GERD.

GERD u niemowląt – leczenie

Ulewanie u dzieci ma charakter przejściowy i jeśli nie obserwuje się współwystępowania żadnych objawów alarmowych, to nie powinno niepokoić to rodziców. W takich przypadkach, aby ograniczyć ilość regurgitacji i uspokoić opiekunów, można zastosować mieszanki zagęszczające pokarm, zwiększyć częstość karmień z równoczesnym zmniejszeniem zjadanej porcji, nie dopajać dziecka wodą (chyba że istnieje taka potrzeba i lekarz zaleci takie postępowanie). 

Pomocne może okazać się utrzymywanie przez jakiś czas pozycji pionowej i unikanie ucisku na jamę brzuszną po karmieniu, a także  stosowanie specjalnych smoczków ograniczających połykanie powietrza oraz unikanie ekspozycji dziecka na dym tytoniowy. Niekiedy zaleca się układanie maluszka na brzuchu lub lewym boku (ale zawsze pod kontrolą rodzica, ponieważ te pozycje zwiększają ryzyko śmierci łóżeczkowej). 

Jeśli istnieje podejrzenie alergii pokarmowej, to można zastosować na próbę (2-4 tygodni) dietę eliminacyjną z wykluczeniem podejrzanego alergenu. Leczenie preparatami blokującymi wydzielanie soku żołądkowego (np. inhibitory pompy protonowej) jest zarezerwowane wyłącznie u dzieci z chorobą refluksową. 

  1. A. Plocek, M. Kostrzewa, E. Toporowska-Kowalska, Zastosowanie MII-pH w diagnostyce pozaprzełykowego refluksu żołądkowo-przełykowego, „Pediatria po Dyplomie” 2019, nr 5.
  2. A. Horvath, H. Szajewska, Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży, Medycyna Praktyczna, Kraków, s. 191-196.
  3. P. Albrecht, M. Dziekiewicz, Ulewanie – praktyczny poradnik, „Pediatra po Dyplomie” 2016, nr 5.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból głowy u dziecka – co go powoduje? Co podawać dzieciom, gdy boli je głowa?

    Małe dziecko nie jest w stanie dokładnie określić, co mu dolega, ale niemal przy każdym pogorszeniu samopoczucia zaczyna się skarżyć na ból głowy. I właśnie ból głowy u dziecka to sygnał, którego rodzice nie powinni lekceważyć, bowiem może być pierwszym objawem wielu dolegliwości. Sprawdźmy, co może powodować ból głowy u dzieci i co warto robić, by go złagodzić. 

  • Choroba Kawasaki – przyczyny, objawy, leczenie choroby Kawasakiego. Choroba Kawasaki a koronawirus

    Choroba Kawasaki to choroba ogólnoustrojowa dotykająca głównie małe dzieci, powodująca stan zapalny ścian naczyń krwionośnych. Jej przebieg jest gwałtowny i ostry, pojawiają się takie objawy, jak: wysoka gorączka, stan zapalny gardła, zaczerwienienie spojówek, rozpulchniony, tzw. truskawkowy język, opuchlizna palców rąk i stóp. Jakie są przyczyny choroby Kawasakiego? Jak wygląda jej leczenie?

  • Witamina D dla dzieci – dawkowanie, objawy i skutki niedoboru

    Witamina D jest hormonem steroidowym, który kontroluje wiele istotnych dla organizmu procesów. Dostarczenie jej (poprzez syntezę skórną oraz wraz z pożywieniem) jest szczególnie ważne w przypadku najmłodszych. Witamina D wpływa na układ kostny dzieci poprzez regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej, działa immunomodulująco, podnosząc odporność i obniżając poziom cytokin prozapalnych, ma również działanie antykancerogenne oraz neuro- i kardioprotekcyjne. Jaką dawkę witaminy D podawać dziecku? Witamina D dla dzieci w kroplach, kapsułkach twist-off, sprayu czy tabletkach?

  • Kolka u niemowlaka – przyczyny, objawy, leczenie kolki niemowlęcej

    Kolka niemowlęca to częsta dolegliwość pojawiająca się najczęściej już w pierwszym miesiącu życia dziecka i trwająca do ok. 3–4 miesiąca. Objawy kolki u niemowlaka to rozdrażnienie, napadowy, trudny do ukojenia płacz, podkurczanie nóżek i prężenie ciała. Jej przyczyny nie zostały do końca zidentyfikowane, najczęściej mówi się o niedojrzałości układu pokarmowego i nerwowego. Jak radzić sobie z kolką u dziecka? Przede wszystkim należy wykluczyć choroby organiczne. Aby złagodzić atak kolki, można próbować masować brzuszek, stosować ciepłe okłady, zazwyczaj ulgę maluszkowi przynosi też delikatne kołysanie. Jeżeli metody te zawodzą, w porozumieniu z pediatrą można włączyć leczenie farmakologiczne.

  • Ulewanie u noworodka i niemowlaka – kiedy powinno zaniepokoić?

    Ulewanie u noworodka i niemowlaka to mimowolne cofanie się treści żołądkowej do jamy ustnej dziecka. Regurgitację uznaje się za zjawisko fizjologiczne, które mija samoistnie, wynika ono bowiem z niedojrzałości układu pokarmowego malucha. Jeżeli ulewanie nie prowadzi do wystąpienia trudności z karmieniem czy zaburzeń wzrastania, nie ma potrzeby włączania leczenia. Jeśli natomiast pojawiają się wyraźne sygnały ze strony dziecka, że odczuwa ono dyskomfort bądź ból, a także gdy ulewanie ma charakter chlustający i trudno odróżnić je od wymiotów, należy pilnie skonsultować się z pediatrą.

  • Pasożyty u dzieci – objawy, diagnostyka, leczenie, odrobaczanie profilaktyczne

    W organizmie człowieka może bytować ponad 300 gatunków pasożytów (nazwa pasożyt wywodzi się z greckiego słowa parasitos i oznacza „darmozjad”). Mogą żyć one w skórze, na włosach, w płucach, w stawach, wątrobie, oczach, a nawet w mózgu. Czy zatem jest powód do strachu? Jak objawiają się pasożyty u dzieci? Jak często występują robaczyce w Polsce i czy „profilaktyczne odrobaczanie” jest skuteczne? 

  • PFAPA (zespół gorączek nawracających) – przyczyny, diagnostyka, leczenie

    Gorączka u dziecka zawsze jest przyczyną niepokoju u opiekunów. Na szczęście za większość z nich odpowiadają banalne infekcje wirusowe, jednak zawsze warto zachować czujność w przypadku jej obecności. Czym jest tajemniczo brzmiący zespół PFAP? Jakie są jego przyczyny, diagnostyka i leczenie?

  • Dyschezja niemowlęca – przyczyny, objawy, diagnostyka

    Dyschezja, obok kolki jelitowej, zaparć, nadmiaru gazów oraz ulewania, jest najczęstszą przyczyną problemów z brzuszkiem u noworodków i niemowląt. O ile pojęcia kolki czy ulewania są doskonale znane rodzicom maluszków, „medycznie” brzmiący termin „dyschezja” budzi niepokój. Czy słusznie? Czym jest dyschezja jelitowa? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij