Dysfagia (zaburzenia połykania) – przyczyny i objawy. Jak wygląda leczenie problemów z przełykaniem?
Piotr Ziętek

Dysfagia (zaburzenia połykania) – przyczyny i objawy. Jak wygląda leczenie problemów z przełykaniem?

Dysfagia to inaczej zaburzenia w przełykaniu pokarmów stałych oraz płynów. Wśród przyczyn problemów z połykaniem wymienia się nieprawidłowości w funkcjonowaniu przełyku oraz mięśni gardła. Dysfagia może też występować na tle psychicznym, a także w przebiegu niektórych schorzeń neurologicznych. Jak wygląda diagnostyka i leczenie dysfagii? 

Dysfagia to termin określający ogólnie objawy wywołane problemami z przełykaniem. Zaburzenia te występują w różnym wieku, ale najczęściej dotyczą osób starszych. Dysfagia towarzyszy nie tylko chorobom przełyku, ale również niektórym zaburzeniom neurologicznym.

Dysfagia – co to takiego?

Dysfagia to termin wywodzący się z łaciny, oznaczający problemy z przełykaniem. Dysfagia może dotyczyć zarówno pokarmów stałych, jak i płynów. Przełykanie może być utrudnione, a w najcięższych przypadkach – niemożliwe. Zaburzenia połykania mogą powstawać w różnych mechanizmach. Ich przyczyną może być mechaniczna przeszkoda w obrębie przewodu pokarmowego (np. guz), jak również zaburzenia funkcji przełyku oraz mięśni gardła odpowiedzialnych za połykanie. 

Dysfagia u niemowląt i dzieci

Dysfagia u dzieci również jest powodowana różnymi czynnikami. W przypadku noworodków i niemowląt często mówi się o regurgitacji niemowlęcej. Termin ten oznacza cofanie się niedawno połkniętego pokarmu. Główną przyczyną regurgitacji jest niedojrzałość przewodu pokarmowego, a częściowo też nieprawidłowa technika karmienia.

Problemy z karmieniem mogą także wystąpić u niemowląt z obniżonym napięciem mięśniowym. Zaburzenia połykania występują u dzieci z wadami wrodzonymi przewodu pokarmowego takimi jak niewykształcenie przełyku, przetoki przełykowo-tchawicze, wrodzone zwężenia przełyku i inne.

Rodzaje dysfagii

Rodzaje dysfagii można podzielić według miejsca występowania przeszkody utrudniającej połykanie. Wyróżnia się przyczyny związane z przełykiem oraz ustno-gardłowe.

Do pierwszej grupy można zaliczyć patologie takie jak achalazja przełyku, rozlany kurcz przełyku, obecność ciała obcego, guzy przełyku, chorobę refluksową i inne stany zapalne przełyku, a także włóknienie przełyku – np. w przebiegu twardziny układowej lub po radioterapii.

Rzadką przyczyną zaburzeń połykania jest zespół Plummera-Vinsona, zwany również dysfagią syderopeniczną. W jego przebiegu pojawia się skurcz przełyku utrudniający przełykanie oraz niedokrwistość z niedoboru żelaza.

Przyczyny ustno-gardłowe zaburzeń połykania obejmują:
•    zaburzenia neurologiczne – np. stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona, mózgowe porażenie dziecięce;
•    uszkodzenia układu nerwowego – np. w przebiegu udaru mózgu lub urazu;
•    obecność uchyłka Zenkera – tworzącego się na granicy gardła i przełyku;
•    nowotwory jamy ustnej;
•    proces zapalny – np. w przebiegu anginy.

Trudności w połykaniu w przebiegu chorób neurologicznych noszą nazwę dysfagii neurogennych. Problemy z przełykaniem są częstsze u osób starszych – głównie ze względu na rosnące z wiekiem ryzyko chorób neurologicznych i naczyniowych, takich jak udary niedokrwienne. Dysfagia może występować również na tle psychicznym. Osoby cierpiące z powodu nerwicy czasami skarżą się na uczucie przeszkody w gardle utrudniającej połykanie. Jeśli w przebiegu diagnostyki wykluczy się obecność przeszkody mechanicznej, można mówić o tzw. kulce histerii – guli w gardle (łac. globus histericus). Jest to jeden z rodzajów dysfagii czynnościowej.

Objawy dysfagii

Dysfagii towarzyszą charakterystyczne objawy. Należą do nich:

  • utrudnione połykanie fragmentów pokarmu lub płynu,
  • zgaga i kwaśne odbijanie,
  • chrypka,
  • suchy kaszel,
  • częste krztuszenie się,
  • zarzucanie treści pokarmowej do gardła i jamy ustnej,
  • uczucie zalegania pokarmu w gardle lub w klatce piersiowej.

Dysfagii może towarzyszyć też ból przy przełykaniu, czyli odynofagia.

Niektóre objawy, takie jak nagła utrata masy ciała, duszności oraz obfite wymioty, powinny zwrócić szczególną uwagę chorego. Wymagają one dalszej diagnostyki i pomocy lekarskiej. Sygnałem alarmowym jest też zawsze krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego pod postacią smolistych stolców lub krwistych wymiotów.

Leczenie zaburzeń połykania

Leczenie utrudnionego przełykania zależy od rodzaju zaburzenia. Inaczej leczy się dysfagię przełykową, a inaczej przedprzełykową. Logopedzi często są kojarzeni z leczeniem dyzartrii, czyli zaburzeń mowy. Jeśli problem z połykaniem dotyczy mięśni gardła, pomoc logopedy może okazać się konieczna także i w tym przypadku. Gdy problem dotyczy mięśni gardła odpowiedzialnych za połykanie, często konieczna jest rehabilitacja logopedyczna.

W niektórych schorzeniach zaburzenia mowy mogą występować razem z dysfagią. Logopedzi posiadają odpowiednią wiedzę i narzędzia, by określić stopień dysfagii i jej rodzaj oraz zaproponować terapię. Przykładowo, w przypadku udaru mózgu stosuje się test wodny Danielsa, który sprawdza występowanie dysfagii przy połykaniu niewielkiej ilości wody. W przypadku zaburzeń połykania u noworodków i niemowląt bardzo korzystna może być wizyta fizjoterapeuty dziecięcego lub doradczyni laktacyjnej.

Diagnostyka i leczenie dysfagii czynnościowych są trudne. Często konieczne jest zasięgnięcie porady u różnych specjalistów, w tym u psychiatry lub psychoterapeuty. Dysfagia towarzysząca chorobom wywołanym przez drobnoustroje, takim jak angina lub grzybica przełyku, wymaga odpowiednio leczenia antybiotykami lub lekami przeciwgrzybiczymi. 

Jeśli w przełyku istnieje przeszkoda mechaniczna utrudniająca przemieszczanie się pokarmu, można podjąć próbę usunięcia jej. Tymi przeszkodami mogą być różnego rodzaju zwężenia, achalazja przełyku, guzy nowotworowe, ciała obce i inne. W tym celu wykorzystuje się różnego rodzaju metody endoskopwe, laparoskopowe lub klasyczne leczenie chirurgiczne. Leczenie zabiegowe można czasami wspomóc lekami, takimi jak diazotan izosorbidu. Ponieważ dysfagii mogą towarzyszyć objawy takie jak zgaga, pewne zastosowanie mogą mieć leki stosowane w chorobie refluksowej, takie jak esomeprazol, pantoprazol, omeprazol i inne.

Jeśli źródłem dysfagii jest zaawansowany proces nowotworowy lub stan po oparzeniu przełyku, może być wykonanie tzw. gastrostomii odżywczej. Jest to rodzaj połączenia wnętrza żołądka ze środowiskiem zewnętrznym. Służy ono do odżywiania osób, które nie są w stanie przyjmować pokarmów doustnie. Gastrostomię wyprowadza się stosując różne metody (zarówno endoskopowe, jak i chirurgiczne).

Zalecenia dla pacjenta z dysfagią

Pacjenci w trakcie diagnostyki lub oczekujący na leczenie dysfagii powinni, mimo problemów z połykaniem, starać się spożywać adekwatną ilość pożywienia. Jeśli to konieczne, powinno się nawet włączyć dietę płynną lub półpłynną dostosowaną do problemów z przełykaniem. Chorzy, u których w ramach leczenia paliatywnego wykonano gastrostomię odżywczą, powinni zgłosić się do odpowiedniej poradni żywieniowej. Uzyskają tam zalecenia dotyczące tego jak powinien wyglądać jadłospis,  przygotowywać posiłki podawane do sondy oraz jak zadbać o higienę gastrostomii.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak bezpiecznie usunąć kleszcza?

    Im krótszy czas przyssania kleszcza, tym lepiej. Należy jednak pamiętać, iż nieumiejętne usunięcie może spowodować oderwanie tylko odwłoku – w skórze pozostaje główka i tułów kleszcza. Może to przynieść więcej szkody niż kilkudziesięciominutowa zwłoka i usunięcie za pomocą odpowiednich akcesoriów. Jak poprawnie usunąć kleszcza? Jakich błędów unikać?

  • Czym jest wstrząs anafilaktyczny (anafilaksja)? Jak udzielić pierwszej pomocy osobie z ciężką reakcją alergiczną?

    Badania sugerują, że częstość występowania reakcji anafilaktycznych wzrosła w ostatnich latach. Dowiedz się, czym jest anafilaksja. Jak zapobiegać oraz udzielić pomocy w nagłym przypadku ciężkiej reakcji anafilaktycznej?

  • Skrzywienie kręgosłupa – rodzaje, przyczyny, leczenie, rehabilitacja

    Skrzywienie kręgosłupa może być fizjologiczne, wynikające z esowatej budowy ludzkiego kręgosłupa (lordoza oraz kifoza) lub patologiczne, gdy naturalne krzywizny ulegają pogłębieniu (hiperkifozą i hiperlordozą) bądź zniesieniu (zniesienie lordozy szyjnej lub lędźwiowej). Powstałe wówczas wady kręgosłupa mogą być przyczyną dolegliwość i wymagają korekcji. Często występującą wadą postawy, zwłaszcza u dzieci, jest  również boczne skrzywienie kręgosłupa, mogące prowadzić do poważnych zniekształceń sylwetki.  

  • Kleszczowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, leczenie, szczepionka

    Kleszczowe zapalenie mózgu to odzwierzęca choroba zakaźna. Czynnikiem, który ją wywołuje jest ukąszenie kleszcza i przedostanie się do organizmu człowieka wirusa z rodzaju flawiwirusów (rzadko KZM może być spowodowane spożyciem niepasteryzowanego mleka zakażonego zwierzęcia). Objawy kleszczowego zapalenia mózgu obejmują m.in. wysoką gorączkę, silne bóle głowy, wymioty, nudności, objawy oponowe, zaburzenia świadomości, niedowłady, zaburzenia oddychania. Dowiedz się, jak wygląda leczenie KZM oraz jak mu zapobiegać.

  • Lumbago (postrzał) – co to jest? Przyczyny, objawy, leczenie lumbalgii

    Lumbago, inaczej postrzał lub heksenszus, to zespół bólowy dotyczący odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa. Ból w dole pleców pojawiający się w przebiegu schorzenia jest spowodowany przeciążeniem struktur kręgosłupa, do którego może dojść np. na skutek dźwigania ciężkich przedmiotów, braku aktywności fizycznej, długotrwałego przyjmowania pozycji siedzącej lub stojącej, nadwagi i otyłości. Czynnikiem zwiększającym ryzyko wystąpienia postrzału są także zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Jakie są domowe sposoby walki z lumbago?

  • Czy migreny mogą być wywoływane przez zmiany pogody?

    Migrena jest jedną z najpowszechniejszych neurologicznych chorób na świecie. Jedno z badań dowodzi, że ponad 60% osób doświadczających migren uważa, że ataki mają związek z pogodą. Czy faktycznie zmiana aury może wywołać atak migreny? Co może pomóc złagodzić dolegliwe objawy? 

  • Repelenty – rodzaje i działanie. Jak stosować środki odstraszające owady?

    Ukąszenia owadów często skutkują miejscowym obrzękiem, świądem oraz bólem, które przeważnie – w przypadku braku uczulenia – dość szybko ustępują. Wiele zwierząt przenosi jednak poważne schorzenia, takie jak borelioza, dlatego w celu ochrony ludzkiego zdrowia powinno stosować się środki zapobiegawcze – repelenty. Jakie rodzaje środków na komary i kleszcze są najskuteczniejsze?

  • Zapalenie nerek – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie ostrego i przewlekłego zapalenia nerek

    Zapalenia nerek stanowią niejednorodną grupę chorób, których cechą charakterystyczną jest obecność stanu zapalnego jednej lub obu nerek. Ze względu na niezwykle ważne funkcje pełnione w organizmie przez nerki, choroby dotyczące tego narządu mogą bardzo negatywnie wpływać na stan pacjenta, doprowadzając niekiedy do bardzo poważnych konsekwencji zdrowotnych. Zapalenie nerek może mieć wiele przyczyn i dotyczyć różnych części tego narządu. Objawy zapalenia nerek bywają rozmaite i zależą od rodzaju choroby.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij