Zaburzenia łaknienia u dzieci – co robić, gdy dziecko jest niejadkiem?
Katarzyna Makos

Zaburzenia łaknienia u dzieci – co robić, gdy dziecko jest niejadkiem?

Zaburzenia łaknienia u dzieci, objawiające się obniżonym apetytem lub wybiórczością pokarmową, mogą mieć rozmaite przyczyny. Mogą być stanem fizjologicznym, niewymagającym leczenia (często dotyczy to dzieci w wieku od 1 do 5 lat), lecz mogą również być objawem choroby (np. schorzeń układu pokarmowego, oddechowego, nerwowego). Problemy z apetytem nierzadko towarzyszą dzieciom z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, mogą mieć także podłoże emocjonalne. Zaburzenia łaknienia często wymagają wielospecjalistycznego podejścia – współpracy pediatry, lekarzy specjalistów, logopedy, psychologa.

Zaburzenia łaknienia u dzieci – przyczyny 

Najczęstszą przyczyną przejściowego zmniejszenia łaknienia u dzieci jest choroba infekcyjna (np. biegunka wirusowa lub inna choroba z towarzyszącą gorączką). U niemowląt spadek apetytu często jest głównym objawem infekcji dróg oddechowych – rodzice zgłaszają lekarzowi, że dziecko zjada mniejsze porcje, czas karmienia jest wydłużony, a maluch szybko męczy się w trakcie jedzenia. Stany zapalne dziąseł, zmiany próchnicze zębów, zapalenie gardła lub zmiany w jamie ustnej (pleśniawki, afty) także mogą być przyczyną odmowy zjedzenia pokarmów przez dziecko (szczególnie tych kwaśnych, gorących, pikantnych). Zwiększona męczliwość w trakcie spożywania pokarmów może współistnieć też z chorobami układu krążenia (wady serca, anemia, kardiomiopatia, ringi naczyniowe). 

Wśród przyczyn organicznych zaburzeń łaknienia u dzieci mogą występować problemy gastrologiczne – wady rozwojowe przełyku, przetoki przełykowo-tchawicze, ucisk na przełyk (ringi naczyniowe, guzy śródpiersia, przepuklina przeponowa), refluks u niemowlaka, zbyt duży język, krótkie wędzidełko, rozszczep podniebienia, eozynofilowe zapalenie przełyku, alergie pokarmowe, zapalenia jelit, celiakia, zakażenia pasożytnicze, a także zaparcia (dziecko w obawie przed bólem w trakcie defekacji może powstrzymywać się od jedzenia). U dzieci z zaburzeniami neurologicznymi (mózgowe porażenie dziecięce, zaburzenia OUN, miopatie, dystrofie mięśniowe), metabolicznymi (nietolerancja fruktozy, zaburzenia cyklu mocznikowego itp.) oraz endokrynologicznymi (niedoczynność tarczycy, nadnerczy) często współistnieje osłabiony apetyt. 

Znacznie częstsza jest jednak etiologia nieorganiczna. U podłoża problemów związanych z jedzeniem mogą leżeć nieprawidłowe relacje na linii opiekun – dziecko (rodzic nadmiernie kontrolujący, lęk separacyjny itp.), zaburzenia sensoryczne i emocjonalne (w tym zaburzenia ze spektrum autyzmu), a także zaburzenia lękowe występujące po jakimś traumatycznym wydarzeniu związanym z jedzeniem (zakrztuszenie się, karmienie na siłę, karmienie sondą). 

Zaburzenia łaknienia u dzieci – objawy towarzyszące. Kiedy udać się do pediatry? 

Wśród niepokojących objawów (tzw. red flags), które powinny zaniepokoić rodziców i lekarza oraz skłonić do pogłębionej diagnostyki to:

  • zaburzenia wzrastania, niedobór masy ciała oraz opóźnienie rozwoju psychoruchowego,
  • wymioty, krztuszenie się w trakcie posiłku, nadmierne ślinienie, 
  • nawracające zapalenia dróg oddechowych,
  • odynofagia (ból w trakcie przełykania), 
  • przewlekła biegunka,
  • ekstremalne ograniczenia żywieniowe, rygorystyczne ograniczenie produktów,
  • objawy krążeniowo-oddechowe i inne sugerujące poważną chorobę przewlekłą,
  • dodatkowe zachowania mające na celu spadek masy ciała (nadmierna aktywność fizyczna, przyjmowanie preparatów odchudzających itp.).

Leczenie zaburzeń łaknienia u dzieci

Na początku należy określić stan odżywienia dziecka, przeprowadzić analizę dietetyczną i ocenić, czy dieta pokrywa zapotrzebowanie energetyczne dziecka. W dalszym postępowaniu należy wykluczyć przyczyny organiczne oraz sprawdzić, czy u dziecka nie występują niedobory pokarmowe (m.in. wit. A, wit. D, żelazo, wapń, kwas foliowy). 

Należy pamiętać, że u dziecka w 1.-5. roku życia fizjologicznie może występować wybiórczy apetyt. Ważne jest wówczas, aby rodzic „nie poddawał się” przedwcześnie w rozszerzaniu diety i podejmował próbę włączenia określonego produktu kilkukrotnie. Istnieje kilka technik włączania nowych pokarmów – nowe są włączane w momencie największego łaknienia albo dopiero po zaspokojeniu tzw. pierwszego głodu znanym jedzeniem. Skuteczne może być też stopniowe wprowadzanie nowego smaku lub faktury. 

Jeśli u dziecka występują zaburzenia łaknienia, oprócz konsultacji z lekarzem pediatrą, warto udać się również do neurologopedy. Czasami konieczna może być również wizyta u psychologa.

Zaburzenia łaknienia u dzieci – zalecenia

Podstawowe zalecenia w przypadku osłabienia apetytu u dziecka to:

  • regularność posiłków, podawanie małych porcji, unikanie wmuszania i przedłużania posiłku (powinien trwać max. 20-30 min, brak podjadania w trakcie dnia (rozwój prawidłowej regulacji głodu i sytości),
  • odpowiedni nastrój w trakcie jedzenia – brak presji ze strony rodzica, w trakcie spożywania posiłku dziecko siedzi przy stole, rodzic zachęca do samodzielnego jedzenia (na miarę możliwości motorycznych dziecka),
  • dodawanie zagęstników do mleka u niemowląt, które nie radzą sobie z utrzymywaniem w jamie ustnej i przełykaniem płynów o rzadkiej konsystencji,
  • odpowiednia łyżeczka (miękka, nie za głęboka i duża, dobrze wyprofilowana), talerzyk z antypoślizgowym spodem.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jelitówka u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie grypy żołądkowej u dziecka

    Jelitówka u dzieci to potoczna nazwa ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego objawiającego się biegunką, wymiotami oraz bólami brzucha. Dziecko cierpiące na grypę jelitową musi uzupełniać elektrolity, aby zapobiec groźnemu odwodnieniu organizmu. W jaki sposób leczyć jelitówkę u dziecka?  

  • Podgłośniowe zapalenie krtani (krup wirusowy) u niemowląt i dzieci – przyczyny, objawy i leczenie

    Krup wirusowy (podgłośniowe zapalenie krtani) to jedna z chorób górnych dróg oddechowych u dzieci, która jest przenoszona drogą kropelkową. Jej przebieg jest zwykle łagodny, lecz nasilające się objawy czy brak poprawy w leczeniu są podstawą do hospitalizacji. Co wywołuje podgłośniowe zapalenie krtani u dzieci i jakie symptomy mu towarzyszą? W jaki sposób leczy się krup wirusowy u dziecka?

  • Bostonka – przyczyny, objawy, leczenie choroby bostońskiej

    Bostonka to choroba zakaźna wywoływana przez enterowirusy, najczęściej wirusa Coxsackie A16. Dotyka głównie dzieci do 5. roku życia, choć mogą na nią zachorować także dorośli. Nazywana jest chorobą dłoni, stóp i jamy ustnej (HFMD), ponieważ jej najbardziej charakterystycznym objawami są wykwity skórne (bolesne, nieswędzące pęcherzyki) występujące na podeszwach stóp, dłoniach oraz na błonie śluzowej jamy ustnej. Sprawdź, jak można się zarazić oraz jak leczy się chorobę bostońską.

  • Dysplazja stawu biodrowego – przyczyny i objawy. Leczenie wady wrodzonej stawu biodrowego

    Dysplazja stawu biodrowego to najczęściej występująca wada wrodzona wykrywana u noworodków, która pogłębia się wraz z rozwojem dziecka. Częściej dotyczy dziewczynek niż chłopców, może być jednostronna lub dwustronna, a nieleczona może prowadzić do poważnych zmian zwyrodnieniowych oraz do przewlekłego bólu i problemów z poruszaniem się. Dysplazja biodra, jeśli jest wcześnie wykryta, rokuje całkowity powrót do zdrowia.  Jak rozpoznać dysplazję stawów biodrowych?

  • Wizyta patronażowa pediatry – czym jest i jak przebiega?

    Wizyta patronażowa pediatry ma miejsce między 1. a. 4 tygodniem życia dziecka. W trakcie wizyty lekarz bada najważniejsze parametry noworodka, które służą do oceny, czy dziecko prawidłowo adaptuje się do życia pozałonowego. Co warto wiedzieć o wizycie patronażowej pediatry? 

  • USG bioderek – na czym polega i kiedy wykonać USG stawów biodrowych u niemowląt? Jaka jest jego cena?

    Badanie stawów biodrowych u niemowląt (badanie preluksacyjne) jest nieinwazyjną, bezbolesną, łatwo dostępną i szybką metodą obrazowej oceny jamy stawu biodrowego i okolicznych tkanek miękkich za pomocą ultradźwięków. Ma ono za zadanie wykrycie ewentualnego występowania dysplazji stawów biodrowych. Najczęściej zaleca jego wykonanie w okolicach 6. tygodniu życia dziecka (nie później niż po ukończeniu 12 tygodni). Dowiedz się, jak przebiega badanie USG bioderek u niemowląt.

  • Przeciwciała anty SARS-CoV-2 są przekazywane dziecku wraz z mlekiem matki

    Od dawna wiadomo, że mleko matki zawiera przeciwciała chroniące niemowlę przed licznymi infekcjami. Wyniki najnowszych badań dowiodły, że nie tylko kobiety, które przeszły infekcję COVID-19, ale także te, które zaszczepiły się przeciwko wirusowi SARS-CoV-2, przekazują przeciwciała swoim dzieciom podczas karmienia ich piersią.

  • Szczepionka przeciwko COVID-19 dla dzieci w wieku od 5 do 11 lat

    Szczepionka Pfizer/BioNTech jest obecnie zatwierdzona dla dzieci, które ukończyły 12. rok życia i starszych. Producent wydał oświadczenie, że produkt jest bezpieczny i generuje silną odpowiedź immunologiczną także u dzieci w wieku od 5 do 11 lat, o czym świadczą wyniki najnowszych badań klinicznych. Kiedy ruszą szczepienia dla kolejnej grupy wiekowej?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij