Selektywne zaburzenie odżywiania – przyczyny, objawy i leczenie wybiórczego jedzenia - portal DOZ.pl
Selektywne zaburzenie odżywiania – przyczyny, objawy i leczenie wybiórczego jedzenia
Katarzyna Turek-Kawecka

Selektywne zaburzenie odżywiania – przyczyny, objawy i leczenie wybiórczego jedzenia

Wielu rodziców czy opiekunów dzieci uważa, że zakres jedzonych przez nie produktów jest zbyt mały i że są one strasznie wybredne. Taką osobę często określa się słowem „fusyt”, co zgodnie z definicją oznacza człowieka wybrednego, który nie wszystko jada, często krzywi się na jedzenie i odmawia konsumpcji oraz ma specyficzne przyzwyczajenia żywieniowe. Większość osób ma jakieś produkty, których nie lubi, a zazwyczaj w młodości ilość rzeczy, których dziecko nie chce jeść jest jeszcze większa. Kiedy należy się martwić taką sytuacją? Kiedy jest to tylko dziecięca wybiórczość, a kiedy poważny problem? 

Selektywne zaburzenie odżywiania – czym jest? 

Selektywne zaburzenie odżywiania (SED, ang. Selective Eating Disorder, jedzenie wybiórcze) charakteryzują się odczuwaniem silnego lęku przed jedzeniem. Osoba, która choruje na to zaburzenie, zazwyczaj je kilka: jeden, czasem dwa lub trzy rodzaje pożywienia, często bardzo mocno skonkretyzowane (nawet marka produktu spożywczego). Nierzadko są to mało odżywcze produkty, jak na przykład frytki czy chleb. 

Kryteriami opisującymi selektywne odżywianie się są: 

  • ograniczanie ilości i jakości jedzenia przez okres minimum 2 lat, 
  • brak chęci i odmawianie próbowania nowych produktów spożywczych, 
  • brak zniekształceń poznawczych i zaabsorbowania się kształtem i masą ciała, 
  • nieobecność obaw przed udławieniem się lub wymiotowaniem, 
  • masa ciała może być prawidłowa, zbyt niska lub zbyt wysoka. 
Mówiąc o selektywnym zaburzeniu odżywiania, nie sposób nie wspomnieć o zaburzeniu polegającym na ograniczaniu lub unikaniu przyjmowanych pokarmów – AFRID (ang. Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder), które definiowane jest jako zakłócenie odżywiania się lub jedzenia połączone z niezaspokajaniem potrzeb odżywczych i/lub energetycznych i wiąże się z niską masą ciała lub spowolnieniem wzrostu, znacznymi niedoborami odżywczymi, koniecznością przyjmowania suplementacji lub żywienia dojelitowego. 

Dowiedz się więcej, jakie są inne rodzaje zaburzeń odżywiania.

Selektywne zaburzenie odżywiania – czy jest groźne? Jakie niesie ze sobą konsekwencje? 

Zdrowa dieta to dieta urozmaicona, która dostarcza wszystkich niezbędnych organizmowi do funkcjonowania składników. Zakłada ona spożycie wielu różnych produktów, z różnych grup spożywczych. Każdy organizm żywy potrzebuje określonej ilości kalorii, białek, tłuszczy, węglowodanów oraz witamin i składników mineralnych. Spożywając tylko kilka produktów, nie ma możliwości pokrycia zapotrzebowania na wszystkie niezbędne składniki. Każdy z nich niedostarczony w odpowiedniej ilości może okazać się niedoborowy i powodować niebezpieczne dla zdrowia skutki mogące się objawiać na wiele sposobów, zależnie od tego, o który konkretny składnik chodzi.

Przeczytaj artykuł o tym, jakie są konsekwencje niedożywienia białkowego.

Niewypełnianie zapotrzebowania na wszystkie niezbędne składniki u dzieci może wiązać się z poważnymi skutkami rozwojowymi – w tym także zatrzymaniem wzrostu lub upośledzeniem rozwoju. 

Selektywne zaburzenie odżywiania (jedzenie wybiórcze) – przyczyny 

Przyczyny selektywnych zaburzeń odżywiania leżą w psychice. Najczęściej są to traumatyczne przeżycia nacechowane bardzo silnymi emocjami z jedzeniem w roli głównej. Do takich wydarzeń można zaliczyć: zakrztuszenie się czy silne wymioty. Czasem zdarza się, że jest to śmierć bliskiej osoby. Dwa najbardziej znane przypadki SED to historie dwóch Brytyjek. 20-letnia Hanna Little od dzieciństwa przez 15 lat żywiła się tylko frytkami, a Abi Stroud od 10. roku życia jadła tylko frytki, biały chleb i ser żółty jednej marki. W obydwu przypadkach powodem była trauma, u drugiej z dziewczynek chodziło o śmierć ukochanej babci. Znanych jest wiele przypadków, gdzie dzieci po na przykład po zakrztuszeniu się jednym warzywem przez wiele lat nie wzięły do ust żadnego innego. Coraz częściej dostrzegana jest także zależność pomiędzy selektywnymi zaburzeniami odżywiania, a autyzmem oraz związek z zaburzoną integracją sensoryczną (inne odczuwanie zmysłu smaku, węchu, dotyku). 

Dowiedz się, dlaczego dziecko nie chce jeść.

Selektywne zaburzenie odżywiania – objawy 

Objawem SED u małych dzieci może być płacz, krzyk lub odruch wymiotny, wypluwanie lub wyrzucanie pokarmu. Osoba dotknięta tym zaburzeniem odmawia przyjmowania pokarmów o konkretnej konsystencji, smaku lub zapachu. Chory może odczuwać silny lęk przed łączeniem i mieszaniem różnych smaków i konsystencji. Łączy się to bardzo mocno z silnymi emocjami i próby zmuszania do jedzenia mogą tylko nasilić problem. 

Sprawdź: preparaty na apetyt dla dzieci.

Selektywne zaburzenie odżywiania – leczenie 

To, w jaki sposób leczyć selektywne zaburzenia odżywiania, zależy od ich przyczyny. Jeśli powodem pojawiania się wybiórczości pokarmowej są zaburzenia integracji sensorycznej, to wskazane jest podjęcie terapii SI. Prowadzą ją logopedzi, psychologowie oraz niektórzy fizjoterapeuci. Jeśli powodem jest jakieś traumatyczne przeżycie, konieczna będzie psychoterapia, najlepiej w podejściu poznawczo-behawioralnym. Opisane zostały także przypadki, gdzie skuteczna okazała się być hipnoza. Najważniejsze jest zdiagnozowanie przyczyny i włączenie do terapii wszystkich niezbędnych specjalistów. Często poza wymienionymi przydatnym może być także lekarz oraz dietetyk ze znajomością tematów z zakresu psychologii odżywiania i psychodietetyk. 

  1. C. Jacobi, G. Schmitz, W. S. Agras, Is picky eating an eating disorder?, „International Journal of Eating Disorders”, nr 41 (7) 2008.
  2. D. Nicholls, D. Christie, L. Randall, B. Lask, Selective Eating: Symptom, Disorder or Normal Variant, „Clinical Child Psychology and Psychiatry”, nr 6 (2) 2001.
  3. N. Zucker, W. Copeland, L. Franz, K. Carpenter, L. Keeling, A. Angold, H. Egger, Psychological and Psychosocial Impairment in Preschoolers With Selective Eating, „PEDIATRICS”, nr 136 (3) 2015. 
  4. A. Brytek-Matera, Zaburzenia odżywiania się, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2021. 
  5. A. Krogulska, E. Gaweł, Zaburzenia karmienia u dzieci – codzienny problem każdego pediatry, „Pediatria Polska”, nr 92 (1) 2017.
  6. B. Ziółkowska, Zaburzenie polegające na ograniczaniu/unikaniu przyjmowania pokarmów – rozważania w świetle wyników badań, „Pediatria Polska”, nr 92 (6) 2017. 

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Łokieć tenisisty – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja zespołu nadkłykcia bocznego kości ramiennej

    Łokieć tenisisty, czyli zespół nadkłykcia bocznego kości ramiennej, to schorzenie charakteryzujące się występowaniem zmian przeciążeniowych w obrębie ścięgien mięśni prostowników nadgarstka. Łokieć tenisisty objawia się bólem w obrębie stawu łokciowego w momencie, w którym uruchomiony zostaje nadgarstek, np. podczas chwytania przedmiotów czy zaciskania pięści. Ponieważ przyczyną zespołu łokcia tenisisty są mikrourazy powstałe na skutek wykonywania powtarzalnych czynności, dotyka on często sportowców czy pracowników biurowych. Jak leczy się łokieć tenisisty?

  • Marihuana medyczna – co warto o niej wiedzieć?

    U schyłku okresu PRL, w 1985 r. wprowadzono przepisy karne, które zakazały używania w Polsce marihuany. Kontrowersje wywoływał pogląd, że wykorzystanie tej substancji do celów medycznych stało się również niedostępne, a wręcz karalne. Dopiero po 32 latach (w 2017 r.) stworzono przepisy, które formalnie zezwoliły na legalne wprowadzanie marihuany do obrotu jako surowca farmaceutycznego, a także zastosowanie jej w leczeniu i łagodzeniu objawów towarzyszących określonym chorobom.  Co warto wiedzieć o marihuanie medycznej?

  • Szczepionka przeciw COVID-19. Skąd wiemy, że nie będzie miała długoterminowych skutków ubocznych?

    Jednym z powodów, dla których niektóre osoby nie zaszczepiły się przeciw COVID-19, jest to, że obawiają się one niepożądanych skutków, które mogą pojawić się zaraz po iniekcji, ale też potencjalnych długoterminowych konsekwencji szczepienia. Nie ma dowodów naukowych sugerujących, że obecne szczepionki przeciwko COVID-19 spowodują trwające przez długi okres problemy w nadchodzących latach. Co na temat bezpieczeństwa szczepionek w dłuższej perspektywie mówią eksperci?

  • Czy węch pozwala wyczuwać rozwijające się choroby?

    Dzięki rozwiniętym zmysłom węchy, smaku, dotyku i wzroku możemy skutecznie unikać mniej lub bardziej poważnych zagrożeń. Który z tych zmysłów pomaga pierwszy, dlaczego podczas choroby ciało inaczej pachnie i dlaczego niektóre zapachy zapamiętujemy jako niebezpieczne, a inne jako przyjemne i bezpieczne? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Jakie są objawy i sposoób leczenia raka piersi mężczyn?

    Chociaż rak piersi kojarzony jest głównie z chorobą, która dotyka kobiet, tak nie można zapominać, że gruczoł sutkowy występuje również u mężczyzn, którzy stanowią 1% wszystkich zdiagnozowanych przypadków raków sutka. Średnio ⅕ z nich nie wygrywa walki z chorobą, której objawy są często ignorowane albo niekojarzone z rakiem piersi, a np. urazem mięśnia piersiowego. Jak wygląda diagnostyka męskiego raka sutka, czy istnieją programy profilaktyczne raka piersi wśród mężczyzn oraz jak wygląda obecny system leczenia tej choroby w tej grupie? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kurzajki (brodawki) – przyczyny i leczenie kurzajek na stopie

    Kurzajki, potocznie zwane brodawkami, są powszechnie występującym problemem skórnym, za który odpowiedzialny jest wirus brodawczaka ludzkiego. HPV, namnażając się powoduje powstanie bolesnych, swędzących oraz mało estetycznych zmian skórnych, dość często mylonych z odciskami. Ryzyko zakażenia brodawkami jest bardzo duże, zwłaszcza jeśli nasz układ odpornościowy jest osłabiony, zaś pozbycie się ich jest trudne i długotrwałe. Jak zatem radzić sobie z kurzajkami? Które sposoby walki z nimi są najskuteczniejsze? 

  • Dna moczanowa – przyczyny, objawy, leczenie, zalecenia

    Dna moczanowa, dawniej nazywana „chorobą królów” lub „chorobą bogaczy”, spowodowana jest odkładaniem się kryształków moczanu jednosodowego w tkankach okołostawowych, czego wynikiem jest zapalenie stawu. Ponieważ dna moczanowa (podagra) stanowi najczęstszą przyczynę zapalenia stawów u mężczyzn powyżej 40. roku życia, warto poznać jej objawy oraz możliwości leczenia i zapobiegania.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij