Selektywne zaburzenie odżywiania – przyczyny, objawy i leczenie wybiórczego jedzenia - portal DOZ.pl
Selektywne zaburzenie odżywiania – przyczyny, objawy i leczenie wybiórczego jedzenia
Katarzyna Turek-Kawecka

Selektywne zaburzenie odżywiania – przyczyny, objawy i leczenie wybiórczego jedzenia

Wielu rodziców czy opiekunów dzieci uważa, że zakres jedzonych przez nie produktów jest zbyt mały i że są one strasznie wybredne. Taką osobę często określa się słowem „fusyt”, co zgodnie z definicją oznacza człowieka wybrednego, który nie wszystko jada, często krzywi się na jedzenie i odmawia konsumpcji oraz ma specyficzne przyzwyczajenia żywieniowe. Większość osób ma jakieś produkty, których nie lubi, a zazwyczaj w młodości ilość rzeczy, których dziecko nie chce jeść jest jeszcze większa. Kiedy należy się martwić taką sytuacją? Kiedy jest to tylko dziecięca wybiórczość, a kiedy poważny problem? 

Selektywne zaburzenie odżywiania – czym jest? 

Selektywne zaburzenie odżywiania (SED, ang. Selective Eating Disorder, jedzenie wybiórcze) charakteryzują się odczuwaniem silnego lęku przed jedzeniem. Osoba, która choruje na to zaburzenie, zazwyczaj je kilka: jeden, czasem dwa lub trzy rodzaje pożywienia, często bardzo mocno skonkretyzowane (nawet marka produktu spożywczego). Nierzadko są to mało odżywcze produkty, jak na przykład frytki czy chleb. 

Kryteriami opisującymi selektywne odżywianie się są: 

  • ograniczanie ilości i jakości jedzenia przez okres minimum 2 lat, 
  • brak chęci i odmawianie próbowania nowych produktów spożywczych, 
  • brak zniekształceń poznawczych i zaabsorbowania się kształtem i masą ciała, 
  • nieobecność obaw przed udławieniem się lub wymiotowaniem, 
  • masa ciała może być prawidłowa, zbyt niska lub zbyt wysoka. 
Mówiąc o selektywnym zaburzeniu odżywiania, nie sposób nie wspomnieć o zaburzeniu polegającym na ograniczaniu lub unikaniu przyjmowanych pokarmów – AFRID (ang. Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder), które definiowane jest jako zakłócenie odżywiania się lub jedzenia połączone z niezaspokajaniem potrzeb odżywczych i/lub energetycznych i wiąże się z niską masą ciała lub spowolnieniem wzrostu, znacznymi niedoborami odżywczymi, koniecznością przyjmowania suplementacji lub żywienia dojelitowego. 

Dowiedz się więcej, jakie są inne rodzaje zaburzeń odżywiania.

Selektywne zaburzenie odżywiania – czy jest groźne? Jakie niesie ze sobą konsekwencje? 

Zdrowa dieta to dieta urozmaicona, która dostarcza wszystkich niezbędnych organizmowi do funkcjonowania składników. Zakłada ona spożycie wielu różnych produktów, z różnych grup spożywczych. Każdy organizm żywy potrzebuje określonej ilości kalorii, białek, tłuszczy, węglowodanów oraz witamin i składników mineralnych. Spożywając tylko kilka produktów, nie ma możliwości pokrycia zapotrzebowania na wszystkie niezbędne składniki. Każdy z nich niedostarczony w odpowiedniej ilości może okazać się niedoborowy i powodować niebezpieczne dla zdrowia skutki mogące się objawiać na wiele sposobów, zależnie od tego, o który konkretny składnik chodzi.

Przeczytaj artykuł o tym, jakie są konsekwencje niedożywienia białkowego.

Niewypełnianie zapotrzebowania na wszystkie niezbędne składniki u dzieci może wiązać się z poważnymi skutkami rozwojowymi – w tym także zatrzymaniem wzrostu lub upośledzeniem rozwoju. 

Polecane dla Ciebie

Selektywne zaburzenie odżywiania (jedzenie wybiórcze) – przyczyny 

Przyczyny selektywnych zaburzeń odżywiania leżą w psychice. Najczęściej są to traumatyczne przeżycia nacechowane bardzo silnymi emocjami z jedzeniem w roli głównej. Do takich wydarzeń można zaliczyć: zakrztuszenie się czy silne wymioty. Czasem zdarza się, że jest to śmierć bliskiej osoby. Dwa najbardziej znane przypadki SED to historie dwóch Brytyjek. 20-letnia Hanna Little od dzieciństwa przez 15 lat żywiła się tylko frytkami, a Abi Stroud od 10. roku życia jadła tylko frytki, biały chleb i ser żółty jednej marki. W obydwu przypadkach powodem była trauma, u drugiej z dziewczynek chodziło o śmierć ukochanej babci. Znanych jest wiele przypadków, gdzie dzieci po na przykład po zakrztuszeniu się jednym warzywem przez wiele lat nie wzięły do ust żadnego innego. Coraz częściej dostrzegana jest także zależność pomiędzy selektywnymi zaburzeniami odżywiania, a autyzmem oraz związek z zaburzoną integracją sensoryczną (inne odczuwanie zmysłu smaku, węchu, dotyku). 

Dowiedz się, dlaczego dziecko nie chce jeść.

Selektywne zaburzenie odżywiania – objawy 

Objawem SED u małych dzieci może być płacz, krzyk lub odruch wymiotny, wypluwanie lub wyrzucanie pokarmu. Osoba dotknięta tym zaburzeniem odmawia przyjmowania pokarmów o konkretnej konsystencji, smaku lub zapachu. Chory może odczuwać silny lęk przed łączeniem i mieszaniem różnych smaków i konsystencji. Łączy się to bardzo mocno z silnymi emocjami i próby zmuszania do jedzenia mogą tylko nasilić problem. 

Sprawdź: preparaty na apetyt dla dzieci.

Selektywne zaburzenie odżywiania – leczenie 

To, w jaki sposób leczyć selektywne zaburzenia odżywiania, zależy od ich przyczyny. Jeśli powodem pojawiania się wybiórczości pokarmowej są zaburzenia integracji sensorycznej, to wskazane jest podjęcie terapii SI. Prowadzą ją logopedzi, psychologowie oraz niektórzy fizjoterapeuci. Jeśli powodem jest jakieś traumatyczne przeżycie, konieczna będzie psychoterapia, najlepiej w podejściu poznawczo-behawioralnym. Opisane zostały także przypadki, gdzie skuteczna okazała się być hipnoza. Najważniejsze jest zdiagnozowanie przyczyny i włączenie do terapii wszystkich niezbędnych specjalistów. Często poza wymienionymi przydatnym może być także lekarz oraz dietetyk ze znajomością tematów z zakresu psychologii odżywiania i psychodietetyk. 

  1. C. Jacobi, G. Schmitz, W. S. Agras, Is picky eating an eating disorder?, „International Journal of Eating Disorders”, nr 41 (7) 2008.
  2. D. Nicholls, D. Christie, L. Randall, B. Lask, Selective Eating: Symptom, Disorder or Normal Variant, „Clinical Child Psychology and Psychiatry”, nr 6 (2) 2001.
  3. N. Zucker, W. Copeland, L. Franz, K. Carpenter, L. Keeling, A. Angold, H. Egger, Psychological and Psychosocial Impairment in Preschoolers With Selective Eating, „PEDIATRICS”, nr 136 (3) 2015. 
  4. A. Brytek-Matera, Zaburzenia odżywiania się, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2021. 
  5. A. Krogulska, E. Gaweł, Zaburzenia karmienia u dzieci – codzienny problem każdego pediatry, „Pediatria Polska”, nr 92 (1) 2017.
  6. B. Ziółkowska, Zaburzenie polegające na ograniczaniu/unikaniu przyjmowania pokarmów – rozważania w świetle wyników badań, „Pediatria Polska”, nr 92 (6) 2017. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Paracenteza – przebieg, wskazania, przeciwwskazania, powikłania

    Paracenteza to inwazyjny zabieg polegający na nakłuciu jamy otrzewnej u osoby z wodobrzuszem. Może mieć ona znaczenie diagnostyczne (przy nowo powstałej marskości), jak i lecznicze (gdy poprawiamy tym jakość życia osoby chorej). Paracenteza jest przeprowadzana z zachowaniem zasad aseptyki, by zmniejszyć ryzyko bakteryjnego zakażenia otrzewnej. Mimo niewielkiego odsetka powikłań ma ona swoje ograniczenia i powikłania, dlatego też powinna być wykonana tylko przy jasnych wskazaniach.

  • Kacheksja – czym jest?

    Przewlekłe choroby, takie jak nowotwory, powodują w organizmie człowieka prawdziwe spustoszenie. Stan taki nazywa się kacheksją, a jednym z jego charakterystycznych objawów jest spadek masy ciała. Jak pomóc choremu dotkniętemu kacheksją?

  • Drętwienie (mrowienie) języka – przyczyny, objawy, leczenie

    Drętwienie języka, ze względu na jego silne unerwienie, jest nieprzyjemne i bardzo często uciążliwe. Może być spowodowane reakcją na pokarmy czy leki, a także błahymi schorzeniami, jak i chorobami nieuleczalnymi albo zagrażającymi życiu. Dlatego też nie można go bagatelizować. Dlaczego drętwieje język? Czym jest to spowodowane? Jak poradzić sobie z mrowieniem języka?

  • Przetoka jelitowa – rodzaje, przyczyny, objawy

    Przetoka (łac. fistula) to połączenie pomiędzy dwoma (lub więcej) narządami wyściełanymi nabłonkiem lub pomiędzy narządem wewnętrznym a skórą. W przypadku przetoki jelitowej takie połączenie rodzi szereg problemów, ze względu na wydostającą się z niej treść kałową, która może wywoływać zakażenie, niedożywienie (w połączeniach między jelitem grubym a cienkim) oraz zaburzenia elektrolitowe. Rosnącym obecnie problemem są przetoki jelit jatrogenne (na skutek działań medycznych), które stanowią powikłania pooperacyjne. Czym jest przetoka jelitowa? Czym grozi? Jak się ją leczy?

  • Paradontoza – jak leczyć objawy zapalenia przyzębia?

    Paradontoza to choroba, której istotą jest pojawienie się stanu zapalnego tkanek, które otaczają zęby. Pierwszymi objawami jest zaczerwienienie, opuchlizna i tkliwość dziąseł. Krwawienie występuje w kolejnych etapach choroby. Podstawą zapobiegania jest utrzymanie właściwej higieny jamy ustnej. Jak leczyć paradontozę? Które pasty, żele, maści i płukanki najlepiej wspierają terapię?

  • Polekowe uszkodzenie wątroby – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

    Polekowe uszkodzenie wątroby (PUW) jest toksycznym uszkodzeniem lub zaburzeniem funkcji wątroby, wynikającym z działania leków, ich interakcji oraz reakcji alergicznych na nie. Mimo że występuje tylko 1 na 100 000 przypadków, jego powikłania mogą zagrażać zdrowiu, a nawet życiu. Toksyczne działanie leków może doprowadzić do stłuszczenia i marskości wątroby, co wiążę się przewlekłymi powikłaniami, które towarzyszą osobie chorej często do końca życia. Jakie są objawy polekowego uszkodzenia wątroby? Jak je leczyć?

  • Stany predysponujące do chorób zakrzepowych

    W trosce o zdrowie warto znać mechanizmy i przyczyny występowania chorób układu sercowo-naczyniowego, żeby móc skutecznie zapobiegać ich rozwojowi. Pozwala na to m.in. rozpoznawanie stanów predysponujących do chorób zakrzepowych.

  • Dyspareunia – czym jest? Przyczyny, objawy i leczenie

    Występowanie dyspareunii jest powszechnym i jednocześnie zaniedbywanym problemem. Nieleczony problem może wpływać negatywnie zarówno na zdrowie fizyczne i psychiczne kobiety, jak również na relacje w związku. Szacuje się, że dotyczy 3-18% populacji na świecie, a w trakcie swojego życia problemu doświadcza nawet do 28% kobiet. Dolegliwości w dyspareunii mogą ograniczać się do sromu i okolic wejścia do pochwy lub też dotyczyć głębiej położonych struktur.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij