Kwashiorkor – przyczyny, objawy, leczenie niedożywienia białkowego
Katarzyna Gmachowska

Kwashiorkor – przyczyny, objawy, leczenie niedożywienia białkowego

Kwashiorkor to stan zagrażający życiu. Czym dokładnie jest i jak przebiega? Jakie są objawy niedożywienia białkowego u dzieci i dorosłych i jak wygląda jego leczenie? Kto najbardziej jest narażony na kwashiorkor? Podpowiadamy.

Kwashiorkor najczęściej występuje w wyniku rozległych urazów, dużego stanu zapalnego lub ciężkich chorób i dotyczy osób otyłych lub przebywających na oddziałach intensywnej terapii. Do objawów kwashiorkoru zalicza się obrzęki, spadek masy mięśniowej, zaburzenia wodno-elektrolitowe, śpiączkę. Leczenie polega na wdrożeniu terapii żywieniowej zapewniającej pokrycie zapotrzebowania kalorycznego oraz bogatej w substancje odżywcze i witaminy.  

Kwashiorkor – czym jest? Jak przebiega? 

Kwashiorkor, nazywany także niedożywieniem stresowym, jest stanem niedożywienia białkowego, który rozwija się w następstwie urazu, ciężkiej choroby lub dużego stanu zapalnego. Zazwyczaj rozwija się szybko i w krótkim czasie prowadzi do objawów niedoboru białka oraz obrzęków. Kwashiorkor jest stanem zagrożenia życia. Pacjentami najbardziej narażonymi na wystąpienie objawów niedożywienia stresowego są osoby otyłe oraz chorzy oddziałów intensywnej terapii. U pacjentów z kwashiorkorem obserwuje się obrzęki, zaburzenia wodno-elektrolitowe, spadek stężenia białek oraz albumin. Niekiedy obserwuje się przyrost masy ciała spowodowany retencją (gromadzeniem/nadmiarem) wody.  

Kwashiorkor jest dużym zagrożeniem dla dzieci, jeśli jego leczenie nie zostanie wdrożone odpowiednio szybko. Niedożywienie białkowe może prowadzić do zaburzenia wzrostu i rozwoju, niepełnosprawności fizycznej i intelektualnej, a nawet do śmierci.  

Kwashiorkor – przyczyny  

Do najczęstszych przyczyn kwashiorkoru zalicza się: 

  • rozległe urazy, ciężki stan zapalny powodujący wzrost zapotrzebowania kalorycznego, 
  • choroby takie jak nowotwory, choroby przebiegające z wysoka gorączką, marskość wątroby,  
  • niedostateczna podaż składników odżywczych (wywołana depresją, zaburzeniami psychiatrycznymi),  
  • zespoły złego wchłaniania, zaburzenia wchłaniania,  
  • choroby neurologiczne, 
  • choroby nefrologiczne (zespół nerczycowy, dializoterapia). 

Kwashiorkor – objawy u dorosłych i dzieci 

Kwashiorkor może przebiegać bez typowych cech niedożywienia. Ze względu na retencję wody dochodzi do obrzęków i wzrostu masy ciała, co niekiedy opóźnia wdrożenie leczenia żywieniowego.  

Do częstych objawów niedożywienia białkowego należą: ogólne osłabienie, apatia, drażliwość oraz zanik tkanki tłuszczowej i mięśni. Typowym objawem kwashiorkoru są obrzęki całego ciała, najbardziej nasilone na kończynach dolnych oraz duży, wypukły brzuch. Ze względu na niedobór składników odżywczych obserwuje się suche i łamliwe włosy, pękające paznokcie, zmianę koloru skóry.  

Dzieci z niedożywieniem białkowym mają zwiększoną tendencje do zapadania na infekcje, zwłaszcza dróg oddechowych, przewlekłe biegunki, oddają duże ilości moczu oraz prezentują objawy nietolerancji laktozy.  

W ciężkich przypadkach kwashiorkor może prowadzić do śpiączki i śmierci.  

Kwashiorkor – diagnostyka  

Podczas oceny stanu odżywienia zbiera się dokładny wywiad żywieniowy dotyczący utraty lub wzrostu masy ciała, oceny budowy ciała oraz ilości mięśni i tkanki tłuszczowej. Do badań pomocnych w rozpoznaniu niedożywienia zalicza się stężenie albumin, ocenę równowagi kwasowo-zasadowej, poziom elektrolitów, ilość białka całkowitego, transferryny oraz ocenę funkcji wątroby i nerek. Stężenie albumin określa aktualny stan odżywienia oraz ciężkość choroby.

Niedożywienie często powoduje obniżenie odporności, dlatego wykonuje się także badania mające na celu ocenę układu odpornościowego.  

Kwashiorkor – leczenie  

U pacjentów z podejrzeniem kwashiorkoru wdraża się leczenie żywieniowe drogą pozajelitową lub drogą dojelitową. Leczenie żywieniowe stosuje się u osób, u których nie ma możliwości zastosowania diety doustnej przez dłużej niż tydzień, lub u osób przyjmujących mniej niż 60% zalecanej normy żywieniowej. Ponadto leczenie żywieniowe stosuje się u pacjentów z chorobą nowotworową czy zaburzeniami wchłaniania.  

Warto pamiętać, że dzienne zapotrzebowanie na białko zdrowego dorosłego człowieka wynosi 25–35 kcal na każdy kilogram oraz ok. 1,5 g białka/kg masy ciała na dobę. U osób z przewlekłymi chorobami oraz znacznym wyniszczeniem zapotrzebowanie kaloryczne wynosi 35–45 kcal/kg mc./dobę oraz 2–3 g białka/kg/dobę. Ze względu na wzrost zapotrzebowania białkowego u osób przewlekle chorych zaleca się spożywanie produktów bogatych w białko. Diety przemysłowe zawierają wszystkie niezbędne składniki i są dostosowane do aktualnych potrzeb pacjenta.  

Wybór drogi żywienia jest zależny od stanu pacjenta. Metodą z wyboru jest żywienie doustne. W przypadku problemów z połykaniem lub chorób przełyku można zastosować żywienie za pomocą zgłębnika lub przetoki, tzw. jejunostomii. U osób z zaburzeniami wchłaniania, uporczywymi biegunkami, wymiotami i u osób nieprzytomnych stosuje się żywienie pozajelitowe, czyli dożylne. 

Kwashiorkor – powikłania  

Do powikłań niedożywienia białkowego zalicza się: 

  • osłabienie siły mięśniowej, 
  • zanik mięśni oddechowych, który może prowadzić do zaburzeń oddychania i wentylacji,
  • spadek odporności, 
  • zanik kosmków jelitowych oraz osłabienie czynności jelit, a w konsekwencji zaburzenia trawienia i wchłaniania, 
  • zaburzenia wodno-elektrolitowe, 
  • zaburzenia pracy serca, 
  • osteoporozę,
  • utrudnione gojenie się ran, zwiększone ryzyko odleżyn i owrzodzeń.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Haluksy – przyczyny, objawy, leczenie palucha koślawego. Ćwiczenia na haluksy

    Haluksy, inaczej paluch koślawy, to schorzenie, którego objawem jest deformacja stopy polegająca na znacznym odchyleniu palucha na zewnątrz oraz jednoczesnym odchyleniu I kości śródstopia w kierunku wewnętrznej krawędzi stopy. Haluksy to nie tylko defekt kosmetyczny, ale również problem zdrowotny. Haluksy mogą powodować silny ból, ograniczenie ruchomości palców stopy, mogą się również przyczyniać do powstawania zmian zwyrodnieniowych w obrębie innych stawów kończyn dolnych. Jak leczy się haluksy?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

  • Czy „latające kleszcze” mogą zagrażać ludziom? W jaki sposób się przed nimi chronić?

    Strzyżaki sarnie obecne w polskich lasach, potocznie zwane „latającymi kleszczami”, to pasożyty, które żerują głównie na dzikich zwierzętach, ale zdarza się, że tymczasowo, także ludziach. Podobnie jak kleszcze, żywią się krwią, nie są jednak pajęczakami. Ukąszenia strzyżyków są wyjątkowo bolesne i mogą być niebezpieczne dla alergików. Te stawonogi mogą być wektorem, który przenosi różne chorobotwórcze drobnoustroje.

  • Cytyzyna – pogromca nałogu nikotynowego ukryty w tabletkach na rzucenie palenia? Jak działa, skutki uboczne, przeciwwskazania

    Cytyzyna to alkaloid (ma pochodzenie roślinne) pobudzający układ nerwowy w sposób podobny do nikotyny. Występuję w nasionach łac. Laburnum anagyroides, czyli złotokapu. Od wielu lat jest wykorzystywana jako substancja czynna w preparatach na rzucenie palenia. Działa podobnie jak nikotyna, niemniej tworzy silniejsze niż ona połączenia z receptorami nikotynowymi w mózgu. Liczne badania kliniczne nad cytyzyną potwierdziły, że pomaga ona rzucić palenie osobom decydującym się na ten krok, którym towarzyszy również wysoki poziom motywacji. Czy kobiety w ciąży i mamy karmiące mogą brać tabletki na rzucenie palenia z cytyzyną, czy terapię można zakończyć wcześniej i czy cytyzyna jest bardziej skuteczna od żywicy nikotynowej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Masaż – rodzaje, wskazania, przeciwwskazania, techniki masażu stosowanego w fizjoterapii

    Masaż jest jedną z najstarszych terapii leczniczych. Termin ten jest używany do opisania szerokiej gamy zabiegów fizjoterapeutycznych, które mają odmienne wskazania, przeciwwskazania, różnią się rodzajem stosowanego ucisku i intensywnością zabiegu. Także efekty masażu, w zależności od jego rodzaju, mogą być odmienne. Część terapii służy wyłącznie relaksowi i głębokiemu odprężeniu (masaż relaksacyjny), część stosuje się natomiast w leczeniu schorzeń układu ruchu czy układu nerwowego (masaż leczniczy). 

  • Nowa metoda oceny wieku biologicznego. Skaner oczu odczyta, jak szybko się starzejesz

    U każdego człowieka proces starzenia się przebiega w indywidualnym tempie. Do tej pory nie powstała uniwersalna metody śledzenia wieku biologicznego. Naukowcy z Bostonu stworzyli nieinwazyjną technologię skanowania oczu, a dokładniej białek soczewki, która zapewnia szybki i obiektywny pomiar molekularnego starzenia się organizmu, co w przyszłości może mieć istotne znaczenie dla medycyny klinicznej.

  • Jak działają tabletki na rzucenie palenia? Czy te preparaty pomagają nie przytyć w trakcie kuracji?

    Palacze chcąc rzucić nałóg, próbują wspomóc ten proces, stosując tzw. tabletki na rzucanie palenia, które zawierają w swoim składzie cytyzynę albo żywicę nikotynową. Działanie tych substancji ma na celu pozbycie się uczucia głodu nikotynowego, a tym samym skuteczne rzucenie palenia, niemniej mechanizm ich wpływu na organizm jest odmienny. Przyjmuje się, że cytyzyna zwiększa skuteczność zerwania z nałogiem lepiej niż wykorzystywana w nikotynowej terapii zastępczej żywica nikotynowa, niemniej cechuje się także większą ilością działań niepożądanych. Jakie to skutki uboczne, czy można nie przytyć, rzucając palenie oraz co wspólnego mają antydepresanty z rzucaniem palenia? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Coraz bliżej powstania skutecznej „pigułki na cukrzycę”. Naukowcy opracowali system doustnego dostarczania leków insulinowych

    Dla osób zmagających się z cukrzycą podstawowym mechanizmem aplikacji insuliny jest jej wstrzyknięcie podskórne. Wiele osób w obawie przed bólem opóźnia rozpoczęcie terapii, średnio o dwa lata. Technologia opracowana w ramach Trabolsi Research Group w NYU Abu Dhabi (NYUAD) może poprawić sytuację pacjentów z cukrzycą, uwolnić ich od dyskomfortu i skutków ubocznych częstych iniekcji. Na czym polega innowacja? Czym są nCOF? Dlaczego doustna metoda podawania leku może być skuteczniejsza?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij