Rotawirusy objawy leczenie szczepienia
Katarzyna Gmachowska

Rotawirusy u dzieci i dorosłych – szczepienia, objawy i leczenie zakażenia

Rotawirusy są najczęstszą przyczyną wystąpienia ostrej biegunki infekcyjnej zwanej też grypą żołądkową. Do częstych objawów zakażenia zalicza się obfitą, wodnistą biegunkę, gorączkę, wymioty, cechy infekcji górnych dróg oddechowych oraz brak apetytu, a najbardziej narażone na zakażenie są dzieci.

Rotawirusy wywołują biegunkę infekcyjną, którą nazywa się potocznie grypą żołądkową lub jelitówką. Najczęstszym powikłaniem biegunki rotawirusowej jest odwodnienie, które może być stanem zagrażającym życiu dziecka. Źródłem zakażenia rotawirusem najczęściej jest droga pokarmowa, czyli przenoszenie patogenu przez niemyte ręce, bezpośredni kontakt z osobą zakażoną lub skażonymi przedmiotami. Skuteczną profilaktyką przez ciężkim przebiegiem zakażenia jest szczepionka, którą podaje się dzieciom w wieku od 6. do 24. tygodnia życia.

Spis treści:

  1. Co to jest rotawirus? Jak dochodzi do zakażenia?
  2. Rotawirus u dzieci i dorosłych. Kto jest najbardziej narażony?
  3. Jak długo zaraża rotawirus i jak dochodzi do zakażenia?
  4. Rotawirus – objawy rotawirusa u dorosłych i dzieci
  5. Zakażenie rotawirusami – diagnostyka
  6. Ile trwa rotawirus u dorosłych, a ile u dzieci?
  7. Leczenie rotawirusa
  8. Rotawirus – powikłania po infekcji
  9. Ochrona przeciwko rotawirusom. Jak zyskać odporność?
  10. Szczepienie przeciw rotawirusom. Czy szczepionka działa?
  11. Czy rotawirus powraca?

Co to jest rotawirus? Jak dochodzi do zakażenia?

Rotawirus to odmiana wirusa zaliczana do rodziny Reoviridae. Ludzki organizm najczęściej atakują patogeny z grupy A, które odpowiadają za około 90% wszystkich infekcji. Patogen ten przenosi się drogą pokarmową, czyli na brudnych rękach, niemytych warzywach, owocach. Po wniknięciu z pokarmem do przewodu pokarmowego, namnażają się w komórkach nabłonka jelita cienkiego, prowadząc do ich uszkodzenia. Skutkuje to zaburzeniem wchłaniania elektrolitów i wody ze światła jelita. Stolce są oddawane przez osobę chorą nawet kilkanaście razy na dobę i są wodniste, obfite oraz tryskające. Objawy zakażenia u dzieci obejmują też zwykle gorączkę, wymioty oraz katar, kaszel lub ból gardła.

Adenowirusy i norowirusy

Zakażenie adenowirusami i norowirusami ma podobne objawy jak w przypadku infekcji rotawirusowej i może być z nią mylone.

Adenowirusy często powodują dodatkowo zapalenie spojówek. Norowirusy z kolei najczęściej odpowiedzialne są za infekcje przewodu pokarmowego u pacjentów w różnym wieku, a nie głównie dzieci czy niemowląt. W diagnostyce wszystkich tych patogenów wykorzystuje się badanie próbki kału.  

Rotawirus u dzieci i dorosłych. Kto jest najbardziej narażony?

Biegunka o etiologii rotawirusowej najczęściej dotyczy dzieci do 5. roku życia, zwłaszcza w wieku od 6. do 24. miesiąca życia. Szacuje się, że większość dzieci na świecie w wieku do 5. roku życia przeszła lub przejdzie zakażenie tym patogenem. U najmłodszych dzieci i niemowląt często przebieg infekcji jest cięższy. 

Rotawirus atakuje także osoby dorosłe, choć najczęściej jego objawy są łagodniejsze niż w przypadku dzieci. Ostre, groźne dla zdrowia przebiegi choroby u dorosłych są rzadkie. Najwięcej zakażeń u dzieci i dorosłych występuje w sezonie zimowo-wiosennym z powodu obniżonej odporności i większej podatności na infekcje wirusowe.

Powiązane produkty

Jak długo zaraża rotawirus i jak dochodzi do zakażenia?

Do zakażenia dochodzi drogą fekalno-oralną, czyli wraz z zanieczyszczonymi pokarmami, przez brudne ręce, a także przez kontakt z chorym lub skażonymi przedmiotami. Rotawirusy są wysoce zakaźne, co oznacza, że wystarczy niewielka ilość patogenu do zainfekowania organizmu. Wydala się je z kałem w dużych ilościach podczas rozwolnienia, a nawet po jego ustaniu (średnio około 20 dni, jednakże zdarza się, że mogą być wydalany z kałem nawet przez kilka tygodni). Rotawirusy mogą przetrwać długi czas na powierzchni dłoni oraz w środowisku. Nie stwierdza się jednak trwałego nosicielstwa.

Rotawirus – objawy rotawirusa u dorosłych i dzieci

Typowe objawy zakażenia wśród dzieci i dorosłych obejmują:

  • wodnistą, obfitą biegunkę, w stolcu może pojawić się śluz, 
  • gorączkę lub stan podgorączkowy, 
  • wymioty
  • brak apetytu, 
  • objawy infekcji górnych dróg oddechowych (katar, kaszel, ból gardła), 
  • odwodnienie – częsty objaw. Zwykle dotyczy małych dzieci i niemowląt, u których rozwija się szybciej i ma cięższy przebieg.
Objawy zakażenia rotawirusami obejmują głównie wodnistą biegunkę, gorączkę i wymioty.
Objawy zakażenia rotawirusami obejmują głównie wodnistą biegunkę, gorączkę i wymioty.
Objawy pojawiają się po około 1-3 dniach od zarażenia. Uważa się, że nawet u około 30% dzieci zakażenie może występować bezobjawowo, jednak osoba chora nadal jest wtedy zakaźna dla otoczenia.

Zakażenie rotawirusami – diagnostyka

Jakiekolwiek niepokojące objawy należy skonsultować z lekarzem. U dziecka z podejrzeniem infekcji wykonuje się badanie kału w kierunku obecności patogenu. Należy sprawdzić także stężenie elektrolitów we krwi, aby wykluczyć zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, które często występują podczas długotrwałej lub obfitej biegunki. Zakażenie lekarz zgłasza do Państwowej Inspekcji Sanitarnej. 

Ile trwa rotawirus u dorosłych, a ile u dzieci?

Okres wylęgania choroby trwa od 1 do 3 dni, po czym z reguły występują pierwsze symptomy. Objawy zwykle utrzymują się od 4 do 10 dni, ale w skrajnych, ciężkich przypadkach mogą trwać nawet do kilku tygodni.

Leczenie rotawirusa

Leczenie polega głównie na intensywnym nawadnianiu pacjenta. Najlepszym preparatem są doustne płyny nawadniające, które dzięki zoptymalizowanemu składowi zapewniają odpowiednią podaż elektrolitów. Należy pamiętać, aby środki nawadniające przyjmować w małych ilościach, schłodzone, aby nie nasilać odruchu wymiotnego.

Przez pierwsze 4 godziny poleca się nawodnić pacjenta płynami w ilości 75 ml na każdy kilogram masy ciała dziecka oraz dodatkowo 5–10 ml po każdym luźnym wypróżnieniu lub wymiotach. U dzieci karmionych piersią należy kontynuować naturalny sposób karmienia. 

Większość dzieci nie wymaga hospitalizacji, która jest wskazana dla pacjentów z ciężkim odwodnieniem, uporczywymi wymiotami, symptomami neurologicznymi takimi jaka apatia, senność, drgawki lub niemożnością skutecznego nawadniania w warunkach domowych. 

Co jeść przy rotawirusie? Leczenie wspomagające a dieta

Dieta odgrywa dużą rolę w przebiegu choroby. W przypadku ostrej biegunki u dzieci zaleca się dość szybki powrót do diety stosowanej przez pojawieniem się objawów. Zazwyczaj po 4-godzinnym okresie skutecznego nawadniania produktem wieloelektrolitowym można wrócić do normalnej diety, stosując produkty lekkostrawne. Dzieci karmione piersią powinny mieć kontynuowane karmienie pokarmem mamy, należy pamiętać o częstszym przystawianiu dziecka do piersi.

Dieta u dorosłych i starszych dzieci powinna przede wszystkim wykluczać dania ciężkostrawne. Najlepsze na początek są suchary, bogate w potas banany, gotowane warzywa czy kleiki ryżowe. Na dalszym etapie rozszerzania diety u pacjenta można wprowadzić ziemniaki oraz chude gotowane mięso.

Nie zaleca się rutynowego stosowania diety bezlaktozowej po przebytej chorobie. W przypadku zaobserwowania nasilenia symptomów po spożyciu produktów mlecznych można podejrzewać wtórną, przejściową nietolerancję laktozy, która jest spowodowana uszkodzeniem nabłonka jelit przez patogeny. W tej sytuacji pomocne może być zastosowanie przejściowej diety bez laktozy.   

Rotawirus – powikłania po infekcji

Najczęstszym powikłaniem występującym u dzieci z zakażeniem rotawirusowym jest odwodnienie na skutek obfitych, wodnistych wypróżnień oraz wymiotów. Do jego cech zalicza się suchość skóry i błon śluzowych, zmniejszone napięcie skóry, przyspieszoną akcję serca, osłabienie, senność, zapadnięte ciemiączko, brak łez, zmniejszenie lub brak oddawanego moczu oraz utratę masy ciała.

Wyróżnia się odwodnienie w stopniu lekkim, umiarkowanym i ciężkim, które jest stanem zagrażającym życiu i wymaga nawadniania dożylnego w szpitalu.

Ochrona przeciwko rotawirusom. Jak zyskać odporność?

Do skutecznych metod ograniczających ryzyko zachorowania zalicza się: 

  1. Dbanie o higienę, częste mycie rąk, zwłaszcza przed jedzeniem, po skorzystaniu z toalety czy po powrocie z podwórka, przedszkola.  
  2. Ograniczenie kontaktu z osobami chorymi.
  3. Dezynfekcja skażonych przedmiotów.
  4. Obróbka termiczna przygotowywanych potraw, mycie owoców i warzyw przed jedzeniem.
  5. Wykazano, że wyłączne karmienie piersią dziecka do 6. miesiąca życia zmniejsza ryzyko infekcji.
  6. Szczepienie przeciwko rotawirusom, o którym więcej przeczytasz poniżej.

Szczepienie przeciw rotawirusom. Czy szczepionka działa?

Szczepienia na rotawirusa zmniejszają ryzyko ciężkiego przebiegu infekcji. Szczepionkę podaje się dzieciom w wieku 6–24 tygodni życia. Jest to szczepionka w formie doustnej. W przeważającej większości przypadków jest dobrze tolerowana przez dzieci. Szczepionka przeciw rotawirusom jest szczepionką żywą, dlatego dziecko przez około 7 dni po zabiegu może wydalać z kałem wirusy, które mogą być niebezpieczne, zwłaszcza dla osób z niedoborem odporności.  

Rotawirusy nadal należą do jednej z najczęstszych przyczyn zgonów dzieci na całym świecie z powodu niewłaściwej higieny oraz braku leczenia i dostępu do opieki medycznej. Szacuje się, że przed wprowadzeniem szczepionki przeciwko rotawirusom (2004), na świecie odnotowywano nawet 111 milionów zachorowań, z czego ponad 500 tys. przypadków wśród dzieci było śmiertelnych.

Czy rotawirus powraca?

Ze względu na różnorodność serotypów, chorobę można przebyć kilkakrotnie, jednakże najczęściej kolejne przypadki mają coraz łagodniejszy przebieg. Najbardziej skuteczną metodą zapobiegającą zakażeniu pozostaje szczepienie. Zarażenie się osoby zaszczepione jest możliwe, jednak przebieg choroby jest wtedy z reguły o wiele krótszy i mniej inwazyjny.

  1. B. Siewert, J. Wysocki, Zakażenia rotawirusami – przebieg kliniczny i możliwości profilaktyki, "Pediatria po Dyplomie", nr 01 2018. 
  2. E. Kuchar , A. Nitsch-Osuch, L. Szenborn, Rotawirusy jako ważna przyczyna zakażeń szpitalnych na oddziałach dziecięcych, "Zakażenia", nr 6 2011. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij