Norowirusy – co powodują? Jak się uchronić przed zakażeniem? - portal DOZ.pl
norowirus
Joanna Naczyńska

Norowirusy – charakterystyka, objawy zarażenia, leczenie

1/3 przypadków zakażeń norowirusami dotyczy dzieci poniżej 5. roku życia., jednak norowirusy bardzo łatwo przenoszą się również na osoby dorosłe i wywołują te same dolegliwości. Jakie są objawy zakażenia norowirusem? Co robić, by zapobiegać zarażeniu? Podpowiadamy.

Norowirusy są główną przyczyną ostrego nieżytu żołądka i jelit, który powoduje wymioty i biegunkę. Infekcje te określane są często jako „grypa żołądkowa” lub zatrucie pokarmowe. Biegunka i wymioty mogą szybko doprowadzić do odwodnienia, zwłaszcza u niemowlaków, małych dzieci i osób starszych, co może być bardzo niebezpieczne i doprowadzić nawet do śmierci. Zakażenia i ogniska choroby spotyka się zarówno w biednych krajach, jak i tych dobrze rozwiniętych.

Norowirusy – charakterystyka rodziny kalicywirusów

Norowirusy należą do rodziny kalicywirusów (Calciviridae). Rodzina ta obejmuje różne rodzaje bezotoczkowych, zbudowanyh z jednoniciowego RNA wirusów. Należą do niej: norowirusy (Norwalk-like) – powodują zachorowania osób w każdym wieku i sapowirusy, które wywołują biegunki u dzieci poniżej 5. roku życia. Do rodziny kalicywirusów należą również lagovirus i vesivirus, które są gatunkami niepatogennymi dla ludzi.

Norowirusy a rotawirusy

Rotawirusy powodują podobne do norowirusów infekcje przewodu pokarmowego, ale należą do innej rodziny (rotawirus – rodzina Reoviridae) i charakteryzują się inną budową (dwuniciowy RNA). Norowirusy powodują biegunki i wymioty u osób w różnym wieku, a rotawirusy najczęściej są powodem biegunki u niemowlaków i u małych dzieci. Rotawirus powoduje wodnistą biegunkę i wymioty, gorączkę i ból brzucha. Infekcja wywołana przez rotawirusy daje objawy podobne do zakażenia norowirusem, jednak okres wylęgania jest dłuższy. Dzieci podczas choroby tracą apetyt, nie chcą jeść ani pić, co bardzo szybko może doprowadzić do odwodnienia. Odwodnienie, gdy nie jest odpowiednio leczone, może doprowadzić do stanu zagrożenia życia. Z uwagi na dostępność szczepionki przeciw rotawirusom i jej coraz bardziej powszechnemu stosowaniu w ramach programu szczepień obecnie to norowirusy są główną przyczyną biegunek pochodzenia wirusowego.

Objawy zakażenia norowirusami? Jakie dolegliwości powodują?

Norowirusy powodują ostry nieżyt żołądka i jelit. Do głównych objawów należą nudności, wymioty, biegunka, osłabienie, kurczowy ból brzucha, rzadziej występuje gorączka, dreszcze lub bóle głowy. U części chorych występuje wyłącznie biegunka, u innych wymioty, niektórzy mogą mieć i biegunkę, i wymioty, a niektórych dotyka wyłącznie ból brzucha lub nudności bez wymiotów. Norowirusy nie są powiązane z wirusem grypy (influenza virus), ale dolegliwości, które powodują, często określane są jako zatrucie pokarmowe, „grypa jelitowa”, „jelitówka” lub „grypa żołądkowa”.

Norowirusy zwane są Norwalk-like, ponieważ po raz pierwszy w szkole w miejscowości Norwalk w USA zauważono ognisko zachorowań na ostre zapalenie żołądka i jelit. Wszystkie osoby, które wówczas zachorowały, miały te same objawy zakażenia norowirusem: biegunka, wymioty, nudności, gorączka. U wszystkich objawy ustąpiły w ciągu 2 dni.

Polecane dla Ciebie

Jak dochodzi do zarażenia norowirusem?

Norowirusem można zarazić się bardzo łatwo: drogą kropelkową przez kontakt z osobą chorą, spożycie niedokładnie umytej żywności lub zanieczyszczonej na etapie przygotowania, a także poprzez dotykanie zanieczyszczonych powierzchni i przeniesienie wirusa brudnymi rękami do ust (droga fekalno-oralna). Źródłem zarażenia są również zanieczyszczone klamki, telefony, krany. Do zarażenia może także dojść na skutek picia zanieczyszczonej norowirusem wody lub przypadkowe spożycie wody z basenu.

Nasilenie zachorowań na skutek zarażenia norowirusem na świecie obserwuje się sezonowo, w okresie zimy i lata. Na półkuli północnej najwięcej przypadków grypy jelitowej wywołanej norowirusem stwierdza się w okresie miesięcy zimowych, przypadających na okres od listopada do kwietnia, a w krajach na półkuli południowej od maja do września.

Norowirusem najczęściej zarażają się dzieci oraz osoby dorosłe z obniżoną odpornością, jednak „grypa żołądkowa” może czasami dotknąć również osoby zdrowe, z prawidłową odpornością. Najczęściej ogniska szerzenia się zakażenia wywołanego norowirusem występują w miejscach opieki nad dziećmi, przedszkolach, żłobkach, a także w domach opieki, na statkach wycieczkowych, obozach czy koloniach. Zakażenie może jednocześnie dotyczyć nawet kilkuset osób.

Norowirusy rozprzestrzeniają się łatwo i szybko, wystarczy 100 wirionów, by doszło do zarażenia kolejnej osoby. Od zarażenia do wystąpienia pierwszych objawów mija 12–48 godzin. Okres największej zaraźliwości przypada na czas występowania objawów zakażenia norowirusem, ponieważ wirus obecny jest w kale i w wymiocinach osób chorych. Przebieg zachorowania jest najczęściej łagodny, jednak szybko może dojść do odwodnienia organizmu, zwłaszcza u dzieci i osób starszych.

Norowirusy – leczenie

Objawy zakażenia norowirusem utrzymują się 1–3 dni i zazwyczaj ustępują samoistnie. Nie należy stosować leków przeciwbiegunkowych. Leczenie infekcji norowirusem polega na zapewnieniu odpowiedniego nawodnienia organizmu. Należy zapobiegać odwodnieniu, zwłaszcza u małych dzieci, dla których odwodnienie jest bardzo niebezpieczne i może zagrażać życiu. Aby zapewnić skuteczne nawadnianie podczas biegunki, można podawać doustny płyn nawadniający, który zawiera m.in. glukozę i sód. Jeśli występują wymioty, płyny nawadniające podaje się chłodne, często, ale w bardzo małych objętościach, np. 5 ml najrzadziej co 5 min. Jeżeli wymioty utrzymują się, konieczne jest nawadnianie dożylne. Gdy objawy ustąpią, należy kontynuować nawadnianie i powrócić do żywienia, dieta powinna być lekkostrawna, można podawać kleik ryżowy lub zupy typu chudy rosół z białym rozdrobnionym mięsem.

Grypa żołądkowa lub „grypa jelitowa” może dotknąć także kobiety w ciąży. Należy wówczas dbać o odpowiednie nawodnienie doustne oraz zapewnić odpoczynek. Nie należy bagatelizować gorączki, jeśli towarzyszy wymiotom lub biegunce i jest trudna do zbicia. W ciąży, podczas „jelitówki” czy „grypy żołądkowej” często nawadnianie doustne okazuje się niewystarczające i konieczne jest leczenie odwodnienia podając za pomocą kroplówki podawanej w warunkach szpitalnych. W sytuacji, gdy objawy infekcji nie ustępują, koniecznie należy zgłosić się do lekarza lub wezwać lekarza do ciężarnej.

Diagnostyka norowirusów

Diagnostyka polega na badaniu próbki kału na obecność norowirusa. Próbka pobrana powinna zostać w ostrej fazie choroby, najlepiej do 72 godzin od wystąpienia pierwszych objawów, gdy konsystencja kału jest jeszcze półstała lub płynna. W ostrej fazie choroby można stwierdzić w kale największą ilość wirusów. Wirus może być wykrywany w badaniu kału również później, po ustąpieniu objawów choroby, aż do 10 dni po chorobie.

Spotyka się również u niektórych pacjentów pozytywny wynik badania kału na obecność norowirusa nawet kilka tygodni po wyzdrowieniu, jest to tzw. nosicielstwo. Osoba, która jest ozdrowieńcem, może wydalać norowirusy z kałem, co może przyczynić się do rozwoju epidemii. Badaniom w kierunku obecności noroworiusa można poddać również wodę.

Jak zapobiegać zarażeniu norowirusami?

Częste mycie rąk, zwłaszcza po skorzystaniu z toalety, utrzymywanie czystości w toaletach (deska sedesowa, klamki, krany), utrzymywanie w czystości wspólnych powierzchni w miejscach przebywania wielu osób to podstawowa profilaktyka. Gdy „grypa żołądkowa” dotyka domownika, konieczna jest także dezynfekcja rąk i powierzchni, mycie sztućców i naczyń w wysokiej temperaturze.

Bardzo ważna jest duża dbałość o zachowanie zasad higieny podczas opieki nad chorą osobą, gdyż norowirusy znajdują się w odchodach lub wymiocinach zarażonych osób. Należy natychmiast dokładnie oczyścić i zdezynfekować miejsce, gdy chory wymiotował lub doszło do zabrudzenia z powodu biegunki.

Chory powinien być w miarę możliwości odizolowany od innych osób, aby zmniejszyć ryzyko przeniesienia zakażenia. Gdy ognisko norowirusa występuje wśród osób przebywających ze sobą (obóz wakacyjny, kolonie), należy przestrzegać zasad higienicznego mycia rąk i zachęcać innych do tego samego. Bardzo ważna jest właściwa higiena w miejscach usług gastronomicznych, przy przetwarzaniu żywności i serwowaniu napojów, w tym również napojów zawierających kostki lodu. Osoby chore powinny pozostawać w domu do ustąpienia objawów i jeszcze przez dwa dni dłużej. W czasie objawów choroby oraz kilka dni po ich ustąpieniu unikać należy przygotowywania posiłków dla innych. Chorzy z objawami infekcji norowirusem nie mogą korzystać z publicznych basenów w czasie objawów, jak i przez jeden tydzień po ich ustąpieniu.

Szczepienie jest skuteczną formą profilaktyki przed chorobą, jednak prace nad szczepionką przeciw norowirusom dopiero trwają. Gdyby ją opracowano, mogłaby skutecznie chronić przed zakażeniem oraz jeszcze bardziej zmniejszyć zachorowalność i śmiertelność z powodu biegunki wśród dzieci i osób dorosłych na świecie.

  1. Llopman B. (Primary author), Global Burden of Norovirus and Prospects for Vaccine Development, CDC Foundation, 2015
  2. P. J. MARKS, A school outbreak of Norwalk-like virus: evidence for airborne transmission,  Epidemiol. Infect. (2003), 131, 727–73.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Zespół niespokojnych nóg (RLS) – przyczyny, objawy, leczenie

    Zespół niespokojnych nóg (restless legs syndrome – RLS) to zbiór objawów neurologicznych związanych z przymusem poruszania kończynami dolnymi w trakcie spoczynku. Uważa się, że RLS może dotyczyć nawet 8% populacji i jest częstą przyczyną bezsenności. Jak dotąd, dokładne przyczyny występowania zespołu niespokojnych nóg nie zostały dokładnie wyjaśnione, choć wiadomo, że może posiadać on podłoże genetyczne, być związany z niedoborem żelaza lub przyjmowaniem niektórych leków. 

  • Kleszczowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, leczenie, szczepionka

    Kleszczowe zapalenie mózgu to odzwierzęca choroba zakaźna. Czynnikiem, który ją wywołuje jest ukąszenie kleszcza i przedostanie się do organizmu człowieka wirusa z rodzaju flawiwirusów (rzadko KZM może być spowodowane spożyciem niepasteryzowanego mleka zakażonego zwierzęcia). Objawy kleszczowego zapalenia mózgu obejmują m.in. wysoką gorączkę, silne bóle głowy, wymioty, nudności, objawy oponowe, zaburzenia świadomości, niedowłady, zaburzenia oddychania. Dowiedz się, jak wygląda leczenie KZM oraz jak mu zapobiegać.

  • Zapalenie stawu skokowego – przyczyny, objawy i leczenie stanu zapalnego w stawie skokowym

    Objawy takie jak ból i opuchlizna w stawie skokowym mogą wskazywać na istnienie  stanu zapalnego. Chociaż to rzadka przypadłość, dobrze jest wiedzieć, jakie leczenie jest wskazane w takim przypadku, a także czy istnieją domowe sposoby na zwalczenie zapalenia stawu skokowego.

  • Czym się różnią alergia, uczulenie, nietolerancja i nadwrażliwość?

    Potocznie często operujemy wymiennie pojęciami, takimi jak alergia, uczulenie, nietolerancja i nadwrażliwość – dla wielu są to wręcz synonimy. Czy jednak rzeczywiście oznaczają one dokładnie to samo? Warto poznać zasadnicze różnice między nimi.

  • Lipemia – przyczyny, objawy i leczenie

    Lipemia to zjawisko określające zmętnienie pobranej próbki krwi, spowodowanej akumulacją cząsteczek lipoprotein. Zaburzenia poziomu lipidów we krwi są dość powszechne i mogą dotykać nawet około 60% dorosłych Polaków. Najczęstszą postacią zaburzenia jest hipercholesterolemia wielogenowa mająca silny związek z nieprawidłową dietą. Do powikłań nieleczonej hipercholesterolemii należą miażdżyca tętnic szyjnych, zawał serca, udar mózgu.  

  • Guz Wilmsa – czym jest? Objawy, przyczyny

    Jednym z częstych nowotworów, jakie dotykają dzieci jest guz Wilmsa. Ta złośliwa choroba ma swoje źródło w nerkach, jednak przejawia się często w sposób, który jest łatwy do przeoczenia. Dlatego tak ważne jest, by znać objawy guza Wilmsa i odpowiednio wcześniej rozpoznać proces chorobowy oraz podjąć właściwe leczenie.

  • Remineralizacja szkliwa – czym jest?

    Pod wpływem różnych czynników szkliwo ludzkich zębów ulega stopniowemu niszczeniu. Istnieją jednak sposoby na powstrzymanie tego procesu – w tym celu niezbędna jest remineralizacja szkliwa. Jest to zabieg skuteczny zarówno wśród dzieci, jak i dorosłych pacjentów.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij