Hiperpigmetnacja skóry - objaw choroby Addisona
Natalia Bień

Choroba Addisona – czym jest? Na czym polega?

Co to jest choroba Addisona? Jedną ze znanych postaci cierpiących na tę przypadłość medyczną był XX-wieczny prezydent Stanów Zjednoczonych Ameryki – J.F. Kennedy. Jego słynna „opalenizna” (hiperpigmentacja skóry), to oprócz ogólnego osłabienia i spadku masy ciała, jeden z najczęstszych objawów tej choroby.

Choroba Addisona inaczej zwana przewlekłą lub pierwotną niewydolnością kory nadnerczy wywołana jest zmniejszonym wydzielaniem hormonów przez ten organ, głównie kortyzolu. Nadnercza to niewielkie parzyste gruczoły dokrewne, które pełnią kluczową funkcję w utrzymaniu homeostazy w organizmie. Składają się one z rdzenia i kory, a każda z części wydziela niezbędne do życia hormony.

Jakie hormony produkują nadnercza?

W rdzeniu produkowana jest adrenalina, która często nazywana jest hormonem stresu, przygotowującym organizm do stawienia czoła niebezpieczeństwu. W korze zaś produkowane są trzy rodzaje hormonów:

  • kortyzol, którego główne działanie polega na zwiększaniu stężenia glukozy we krwi, gdy wzrasta na nią zapotrzebowanie w sytuacjach stresowych, takich jak wysiłek fizyczny, stres psychiczny czy głodzenie
  • aldosteron, który odpowiada za regulację ciśnienia oraz objętości krwi
  • androgeny, czyli hormony płciowe – testosteron i androstendion, które w tkankach poza nadnerczowych mogą zostać przekształcone również do estrogenów (należy pamiętać, że główna produkcja tych hormonów zachodzi w gonadach – jądrach i jajnikach)

Choroba Addisona – przyczyny

Przyczyny choroby Addisona mogą być różne, jednak do najczęstszej należy proces autoimmunologiczny, w którym dochodzi do powstawania przeciwciał przeciwko enzymom biorącym udział w produkcji hormonów kory nadnerczy. Do innych, rzadszych, przyczyn zalicza się:

  • gruźlicę oraz inne zakaźne choroby np. histoplazmozę, zakażenie wirusem CMV
  • nowotwory chłoniaki, przerzuty nowotworowe z innych narządów
  • zaburzenia metaboliczne (amyloidoza, hemochromatoza dziedziczna)
  • zaburzenia wrodzone np. wrodzony przerost nadnerczy czy hipoplazja nadnerczy
  • terapię lekami, takimi jak ketokonazol, metyrapon, etomidat czy mitotan

Polecane dla Ciebie

Choroba Addisona – objawy

Objawy choroby Addisona zazwyczaj pojawiają się, gdy zniszczeniu ulegnie 90% tkanki obu nadnerczy. Najczęstszymi skargami pacjentów z tą dolegliwością są spadek masy ciała, ogólne osłabienie, męczliwość i pogorszenie tolerancji wysiłku fizycznego.

W chorobie Addisona objawy skórne w postaci uogólnionej hiperpigmentacji skóry to jedne z kluczowych oznak tego schorzenia. Co więcej, w chorobie Addisona przebarwienia skóry lokalizują się głównie w okolicach eksponowanych na światło i ucisk, na łokciach, w liniach zgięć na dłoniach i grzbiecie rąk, na otoczkach brodawek sutkowych oraz w miejscu blizn.

Ze strony przewodu pokarmowego często występują spadek apetytu, nudności (niekiedy wymioty), luźne stolce oraz zwiększona ochota na słone pokarmy. W chorobie Addisona bradykardia nie jest spotykana, za to często występuje niskie ciśnienie oraz hipotonia ortostatyczna (spadek ciśnienia tętniczego przy zmianie pozycji ciała)

W chorobie Addisona zaburzenia psychiczne w postaci zaburzeń świadomości mogą pojawić się w trakcie przełomu nadnerczowego, który jest bezpośrednim stanem zagrożenia życia. Może on wystąpić u osób z niedoczynnością kory nadnerczy:

  • po odstawieniu leczenia substytucyjnego,
  • w sytuacjach stresowych,
  • w nadczynności tarczycy,
  • w wyniku stosowania równocześnie leków (fenytoina, barbiturany, ryfampicyna, mitotan) wpływających na metabolizm leków w terapii substytucyjnej,
  • u chorych z nierozpoznaną dotąd niedoczynnością kory nadnerczy jako pierwszy objaw.
Zaburzeniom świadomości dodatkowo towarzyszą znaczne osłabienie, wymioty, biegunka, obniżenie ciśnienia tętniczego oraz tachykardia. Jest to stan wymagający pilnego kontaktu z lekarzem w celu wdrożenia leczenia.

Rozpoznanie choroby Addisona – diagnostyka

W chorobie Addisona badania dodatkowe wykonuje się, aby potwierdzić wstępne rozpoznanie schorzenia na podstawie objawów klinicznych. W tym celu należy zmierzyć stężenie kortykotropiny (hormon wydzielany przez przysadkę, stymulujący produkcję hormonów w korze nadnerczy) i kortyzolu we krwi w godzinach porannych oraz wykonać test stymulacji z użyciem syntetycznej kortykotropiny. Dla choroby Addisona charakterystyczne jest niskie stężenie kortyzolu i wysokie stężenie kortykotropiny w pomiarach porannych oraz ujemny wynik testu stymulacji ACTH. Dodatkowo obserwuje się niskie stężenie we krwi dehydroepiandrosteronu, androstendionu i aldosteronu. W przypadku autoimmunologicznego podłoża choroby obserwuje się również przeciwciała przeciwko 21-hydroksylazie.

Choroba Addisona – leczenie

Leczenie polega na przewlekłej, trwającej do końca życia terapii substytucyjnej składającej się z:

  • glikokortykosteroidów, zastępujących funkcje kortyzolu. Dąży się do odtworzenia naturalnego dobowego rytmu kortyzolu, dlatego zaleca się podawanie ich w dwóch lub trzech dawkach. Bardzo istotne jest również dostosowywanie dawki zgodnie z zaleceniami lekarza w sytuacjach stresowych, nadmiernej aktywności fizycznej czy infekcji.
  • fludrokortyzonu, zastępującego funkcję aldosteronu. W chorobie Addisona dieta z ograniczeniem podaży soli nie jest powszechnie zalecana.
  • dehydroepiandrosteronu, zastępującego funkcję nadnerczowych androgenów.

Choroba Addisona – rokowania

Rokowanie zależne jest głównie od pierwotnej przyczyny schorzenia. Twierdzi się, że prawidłowo prowadzona terapia substytucyjna w najczęstszej postaci autoimmunologicznej nie ma wpływu na długość życia u pacjentów.

U chorych z obustronnymi przerzutami do nadnerczy lub chłoniakiem rokowanie jest złe. Z kolei w przebiegu przełomu nadnerczowego, który nieleczony prowadzi do zgonu, śmiertelność szacuje się na 0,5% na rok.

  1. Interna Szczeklika 2021. Podręcznik chorób wewnętrznych. pod red. P. Gajewskiego, A. Szczeklika, Medycyna Praktyczna, wydanie XII 2021.
  2. Zarys Endokrynologii  Klinicznej. pod red. A. Syrenicza. Wydawnictwo Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego 2017.
  3. Wielka Interna  endokrynologia. pod red. W. Zgliszczyńskiego, Medical Tribune Polska Wydanie I 2012.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wymiotowanie krwią – czego jest objawem?

    Krwawe wymioty mogą mieć wiele przyczyn – od niegroźnego podrażnienia błony śluzowej żołądka, aż po zagrażające życiu pękniecie żylaków przełyku. Śladowe krwawienie może pochodzić z jamy ustnej, nosa, gardła, krtani, przełyku czy żołądka. Pojedynczy epizod niewielkiej ilość krwi w wymiotach nie musi budzić niepokoju, natomiast jeśli sytuacja się powtarza lub ilość krwi jest znaczna, konieczna będzie pilna konsultacja specjalistyczna. Czym zatem jest spowodowane wymiotowanie krwią? Czy jest groźne?

  • Parwowiroza psa – przyczyny, objawy, leczenie psiego tyfusu

    Brak apetytu, osowiałość, wymioty i biegunka – to mogą być jedne z pierwszych objawów parwowirozy, czyli choroby zakaźnej, która dotyka psów. Psi tyfus może objawiać się poprzez krwotoczne zapalenie jelit lub zapalenie mięśnia sercowego, a zależy to do wieku czworonoga, gdyż drugi wariant choroby częściej dotyczy szczeniąt. Jak uchronić psa przed parwowirozą? Jak wygląda diagnostyka i leczenie parwowirozy?

  • Choroba Addisona-Biermera

    Choroba Addisona-Biermera inaczej zwana anemią złośliwą to najczęstsza przyczyna niedokrwistości związanej z niedoborem witaminy B12. Co ciekawe dotyczy ona częściej osób starszych, z grupą krwi A oraz niebieskim kolorem oczu. Oprócz objawów ogólnych związanych z niedokrwistością towarzyszą jej również zaburzenia neurologiczne oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego.

  • Liszaj twardzinowy – co to jest, przyczyny, objawy

    Liszaj twardzinowy to schorzenie narządów płciowych, które dotyka przede wszystkim młode kobiety wchodzące w okres dojrzewania, jak również panie, u których rozpoczyna się menopauza. Dowiedz się, z czego wynika ta choroba, na którą zapadają również mężczyźni, oraz w jaki sposób sobie z nią radzić.  

  • Dermatillomania – co to jest? Co zrobić, kiedy chęć skubania skóry jest silniejsza?

    Neurotyczne drapanie skóry czy też patologiczne skubanie skóry – to dwa określenia, które stosowane są zamiennie w przypadku dermatillomanii (PSP, ang. Pathological Skin Picking). PSP jest często porównane do uzależnienia, ponieważ pacjenci z dermatillomanią odczuwają ogromną potrzebę czy wręcz przymus skubania swojego naskórka. Jak radzić sobie w sytuacji, w której nie możemy przestać rozdrapywać skóry?

  • Płukanie żołądka – na czym polega? Kiedy jest wykonywane?

    Płukanie żołądka jest jedną z procedur dekontaminacyjnych. Polega na usunięciu spożytych substancji toksycznych, które stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia. Jak dokładnie wygląda płukanie żołądka? Czy boli?

  • Sarkopenia wieku podeszłego – czym jest? Czy można jej zapobiec?

    Szybsze męczenie się, niska wytrzymałość na wysiłek, zaburzenia równowagi – to tylko wybrane z następstw sarkopenii, jednostki chorobowej dotyczącej zwłaszcza populacji osób starszych. Niestety, sarkopenia także jest problemem wśród osób otyłych i przewlekle chorych. Jak zatem ją rozpoznać? Czym jest otyłość sarkopeniczna?

  • Pęcherzowe oddzielanie się naskórka

    Pęcherzowe oddzielanie się naskórka jest grupą chorób pęcherzowych o podłożu genetycznym lub autoimmunologicznym, która charakteryzuje się powstawaniem pęcherzy samoistnie lub po niewielkim urazie. Zwiększona wrażliwość skóry oraz tendencja do powstawania pęcherzy związana jest ze zmianami w budowie cząsteczek adhezyjnych lub białek strukturalnych, od których zależą prawidłowe połączenia pomiędzy skórą właściwą a naskórkiem.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij