Hiperpigmetnacja skóry - objaw choroby Addisona
Natalia Bień

Choroba Addisona – czym jest? Na czym polega?

Co to jest choroba Addisona? Jedną ze znanych postaci cierpiących na tę przypadłość medyczną był XX-wieczny prezydent Stanów Zjednoczonych Ameryki  J.F. Kennedy. Jego słynna „opalenizna” (hiperpigmentacja skóry), to oprócz ogólnego osłabienia i spadku masy ciała, jeden z najczęstszych objawów tej choroby.

Choroba Addisona inaczej zwana przewlekłą lub pierwotną niewydolnością kory nadnerczy wywołana jest zmniejszonym wydzielaniem hormonów przez ten organ, głównie kortyzolu. Nadnercza to niewielkie parzyste gruczoły dokrewne, które pełnią kluczową funkcję w utrzymaniu homeostazy w organizmie. Składają się one z rdzenia i kory, a każda z części wydziela niezbędne do życia hormony.

Jakie hormony produkują nadnercza?

W rdzeniu produkowana jest adrenalina, która często nazywana jest hormonem stresu, przygotowującym organizm do stawienia czoła niebezpieczeństwu. W korze zaś produkowane są trzy rodzaje hormonów:

  • kortyzol, którego główne działanie polega na zwiększaniu stężenia glukozy we krwi, gdy wzrasta na nią zapotrzebowanie w sytuacjach stresowych, takich jak wysiłek fizyczny, stres psychiczny czy głodzenie
  • aldosteron, który odpowiada za regulację ciśnienia oraz objętości krwi
  • androgeny, czyli hormony płciowe – testosteron i androstendion, które w tkankach poza nadnerczowych mogą zostać przekształcone również do estrogenów (należy pamiętać, że główna produkcja tych hormonów zachodzi w gonadach – jądrach i jajnikach)

Choroba Addisona – przyczyny

Przyczyny choroby Addisona mogą być różne, jednak do najczęstszej należy proces autoimmunologiczny, w którym dochodzi do powstawania przeciwciał przeciwko enzymom biorącym udział w produkcji hormonów kory nadnerczy. Do innych, rzadszych, przyczyn zalicza się:

  • gruźlicę oraz inne zakaźne choroby np. histoplazmozę, zakażenie wirusem CMV
  • nowotwory chłoniaki, przerzuty nowotworowe z innych narządów
  • zaburzenia metaboliczne (amyloidoza, hemochromatoza dziedziczna)
  • zaburzenia wrodzone np. wrodzony przerost nadnerczy czy hipoplazja nadnerczy
  • terapię lekami, takimi jak ketokonazol, metyrapon, etomidat czy mitotan

Powiązane produkty

Choroba Addisona – objawy

Objawy choroby Addisona zazwyczaj pojawiają się, gdy zniszczeniu ulegnie 90% tkanki obu nadnerczy. Najczęstszymi skargami pacjentów z tą dolegliwością są spadek masy ciała, ogólne osłabienie, męczliwość i pogorszenie tolerancji wysiłku fizycznego.

W chorobie Addisona objawy skórne w postaci uogólnionej hiperpigmentacji skóry to jedne z kluczowych oznak tego schorzenia. Co więcej, w chorobie Addisona przebarwienia skóry lokalizują się głównie w okolicach eksponowanych na światło i ucisk, na łokciach, w liniach zgięć na dłoniach i grzbiecie rąk, na otoczkach brodawek sutkowych oraz w miejscu blizn.

Ze strony przewodu pokarmowego często występują spadek apetytu, nudności (niekiedy wymioty), luźne stolce oraz zwiększona ochota na słone pokarmy. W chorobie Addisona bradykardia nie jest spotykana, za to często występuje niskie ciśnienie oraz hipotonia ortostatyczna (spadek ciśnienia tętniczego przy zmianie pozycji ciała)

W chorobie Addisona zaburzenia psychiczne w postaci zaburzeń świadomości mogą pojawić się w trakcie przełomu nadnerczowego, który jest bezpośrednim stanem zagrożenia życia. Może on wystąpić u osób z niedoczynnością kory nadnerczy:

  • po odstawieniu leczenia substytucyjnego,
  • w sytuacjach stresowych,
  • w nadczynności tarczycy,
  • w wyniku stosowania równocześnie leków (fenytoina, barbiturany, ryfampicyna, mitotan) wpływających na metabolizm leków w terapii substytucyjnej,
  • u chorych z nierozpoznaną dotąd niedoczynnością kory nadnerczy jako pierwszy objaw.
Zaburzeniom świadomości dodatkowo towarzyszą znaczne osłabienie, wymioty, biegunka, obniżenie ciśnienia tętniczego oraz tachykardia. Jest to stan wymagający pilnego kontaktu z lekarzem w celu wdrożenia leczenia.

Rozpoznanie choroby Addisona – diagnostyka

W chorobie Addisona badania dodatkowe wykonuje się, aby potwierdzić wstępne rozpoznanie schorzenia na podstawie objawów klinicznych. W tym celu należy zmierzyć stężenie kortykotropiny (hormon wydzielany przez przysadkę, stymulujący produkcję hormonów w korze nadnerczy) i kortyzolu we krwi w godzinach porannych oraz wykonać test stymulacji z użyciem syntetycznej kortykotropiny. Dla choroby Addisona charakterystyczne jest niskie stężenie kortyzolu i wysokie stężenie kortykotropiny w pomiarach porannych oraz ujemny wynik testu stymulacji ACTH. Dodatkowo obserwuje się niskie stężenie we krwi dehydroepiandrosteronu, androstendionu i aldosteronu. W przypadku autoimmunologicznego podłoża choroby obserwuje się również przeciwciała przeciwko 21-hydroksylazie.

Choroba Addisona – leczenie

Leczenie polega na przewlekłej, trwającej do końca życia terapii substytucyjnej składającej się z:

  • glikokortykosteroidów, zastępujących funkcje kortyzolu. Dąży się do odtworzenia naturalnego dobowego rytmu kortyzolu, dlatego zaleca się podawanie ich w dwóch lub trzech dawkach. Bardzo istotne jest również dostosowywanie dawki zgodnie z zaleceniami lekarza w sytuacjach stresowych, nadmiernej aktywności fizycznej czy infekcji.
  • fludrokortyzonu, zastępującego funkcję aldosteronu. W chorobie Addisona dieta z ograniczeniem podaży soli nie jest powszechnie zalecana.
  • dehydroepiandrosteronu, zastępującego funkcję nadnerczowych androgenów.

Choroba Addisona – rokowania

Rokowanie zależne jest głównie od pierwotnej przyczyny schorzenia. Twierdzi się, że prawidłowo prowadzona terapia substytucyjna w najczęstszej postaci autoimmunologicznej nie ma wpływu na długość życia u pacjentów.

U chorych z obustronnymi przerzutami do nadnerczy lub chłoniakiem rokowanie jest złe. Z kolei w przebiegu przełomu nadnerczowego, który nieleczony prowadzi do zgonu, śmiertelność szacuje się na 0,5% na rok.

  1. Interna Szczeklika 2021. Podręcznik chorób wewnętrznych. pod red. P. Gajewskiego, A. Szczeklika, Medycyna Praktyczna, wydanie XII 2021.
  2. Zarys Endokrynologii  Klinicznej. pod red. A. Syrenicza. Wydawnictwo Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego 2017.
  3. Wielka Interna  endokrynologia. pod red. W. Zgliszczyńskiego, Medical Tribune Polska Wydanie I 2012.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij