Tachykardia – przyczyny, objawy i leczenie częstoskurczu
Bartosz Krzowski

Tachykardia – przyczyny, objawy i leczenie częstoskurczu

Gdy serce kurczy się szybciej niż 100 razy na minutę, mówimy o tachykardii. Naturalnie mogą ją wywołać emocje lub aktywność fizyczna, ciąża czy gorączka, jednak czasem oznacza chorobę i od właściwego rozpoznania zależy, jak będzie leczona.

Co to jest tachykardia? 

Normalnie serce w spoczynku powinno się kurczyć nie szybciej niż 100 razy na minutę. Tachykardią nazywamy zatem stan, gdy serce pracuje szybciej niż 100 uderzeń na minutę. 

Tachykardia – przyczyny przyspieszonej akcji serca  

Tachykardia nie musi oznaczać jakiejkolwiek choroby. Przyspieszenie akcji serca jest naturalną odpowiedzią organizmu na wysiłek fizyczny i emocje. Przyspieszoną akcję serca obserwuje się też u kobiet w ciąży, zazwyczaj jednak nie przekracza wtedy 100 uderzeń na minutę.

Tachykardia zatokowa 

Tachykardia zatokowa, czyli taka, która ma źródło w węźle zatokowo-przedsionkowym – miejscu, gdzie impulsy powinny powstawać, może stanowić również objaw innego stanu, np. gorączki, niedokrwistości, nadczynności tarczycy, a także guza chromochłonnego nadnerczy. Zbyt szybka czynność serca może być powikłaniem przyjmowania niektórych leków (np. β-mimetyków).  

Tachykardia nadkomorowa

Z tachykardią nadkomorową mamy do czynienia, kiedy impulsy elektryczne powstają w ognisku znajdującym się w pęczku Hisa (element układu bodźcoprzewodzącego serca, który odpowiada za przekazywanie sygnałów elektrycznych w sercu, znajduje się pomiędzy przedsionkami i komorami) lub powyżej niego.  

Jedną z postaci arytmii nadkomorowej są dodatkowe pobudzenia nadkomorowe, czyli takie, które powstają w przedsionku, jednak w miejscu innym niż węzeł zatokowo-przedsionkowy, i powodują nieregularną pracę serca.  

Groźniejsze niż wymienione zaburzenia rytmu serca są sytuacje, kiedy dochodzi do częstoskurczu nadkomorowego. Wyróżnia się trzy częstoskurcze nadkomorowe:  

  • częstoskurcz nawrotny w węźle przedsionkowo-komorowym (AVNRT),  
  • częstoskurcz nawrotny przedsionkowo-nawrotny (AVRT),  
  • częstoskurcz przedsionkowy (AT).  

Każda z trzech wymienionych arytmii ma inne podłoże. W przypadku AVNRT w wyniku obecności dodatkowej drogi przewodzenia w obrębie węzła przedsionkowo-komorowego istnieje możliwość nieprawidłowego rozchodzenia się impulsów elektrycznych w sercu. To wywołuje predyspozycję do częstoskurczu nadkomorowego. Drugi rodzaj częstoskurczu – AVRT – cechuje się obecnością dodatkowego szlaku przewodzenia pomiędzy przedsionkami a komorami, często nazywany zespołem WPW (Wolffa, Parkinsona i White’a). Obecność dodatkowej drogi łączącej przedsionki z komorami może odbierać pozostałym ośrodkom układu bodźcoprzewodzącego kontrolę nad częstością pracy serca skutkującą częstoskurczami. Z kolei AT jest efektem powstania w przedsionkach miejsca o zmienionej aktywności elektrycznej powodującej zbyt szybką pracę serca.  

Pozostałe dwie arytmie nadkomorowe, które mają zupełnie inny mechanizm powstawania niż wyżej wymienione, to: trzepotanie i migotanie przedsionków. Spowodowane są one nieprawidłowościami w zakresie elektrycznej aktywności przedsionków i skutkują ich bardzo szybką czynnością.

Trzepotanie przedsionków jest opisywane jako uporządkowany rytm, zwykle o częstotliwości 250-350/minutę, natomiast w przypadku migotania, czyli najczęściej występującej arytmii nadkomorowej, czynność przedsionków jest nieregularna i sięga wartości 350-700/min. Prawidłowo działający układ bodźcoprzewodzący serca nie jest w stanie przekazać tylu sygnałów z przedsionków do komór, dlatego czynność komór jest wolniejsza. Zarówno migotanie, jak i trzepotanie przedsionków występuje głównie u starszych osób. 

Tachykardia komorowa 

O arytmii komorowej mówimy, jeżeli impulsy elektryczne powstają poniżej pęczka Hisa. Komorowe zaburzenia rytmu mogą występować jako niegroźne pojedyncze dodatkowe pobudzenia, ale także jako złożony częstoskurcz składający się z co najmniej 3 następujących po sobie pobudzeń. Im więcej nieprawidłowych, dodatkowych pobudzeń komorowych, tym groźniejsza arytmia. Skrajnymi postaciami komorowych zaburzeń akcji serca są trzepotanie i migotanie komór, które są bezpośrednim zagrożeniem życia i wymagają natychmiastowej interwencji. 

Tachykardia – objawy częstoskurczu 

Częstoskurcz nadkomorowy 

Objawy arytmii są zmienne i zależą głównie od częstotliwości pracy komór, im szybsza, tym większe dolegliwości. Dodatkowo ważne są także choroby towarzyszące pacjenta, czas trwania zaburzeń rytmu serca oraz indywidualna wrażliwość. Chorzy w trakcie napadu arytmii mogą się skarżyć na kołatania serca, zawroty głowy, uczucie dyskomfortu w klatce piersiowej, może dojść do osłabienia i omdlenia. Niektóre arytmie nawracają, powodując epizodyczne wystąpienie objawów.  

Arytmie komorowe 

Pojedyncze komorowe pobudzenia dodatkowe zazwyczaj nie są odczuwane przez pacjenta. W przypadku dłuższych, złożonych arytmii chory będzie zgłaszał kłucie w klatce piersiowej, kołatania serca, a także uczucie „jakby serce miało wyskoczyć”. W trakcie migotania komór lub częstoskurczu komorowego, czyli zaburzeń rytmu serca powodujących zaburzenia w krążeniu krwi, dojdzie do omdlenia, a w przypadku braku stosownej interwencji do zatrzymania akcji serca.  

Tachykardia – diagnostyka 

Diagnostyka zaburzeń rytmu serca opiera się głównie na badaniu EKG spoczynkowym. Jeżeli arytmia występuje okresowo, a nie stale, może być potrzebne wykonanie 24-godzinnego monitorowania EKG metodą Holtera (Holter EKG). Poza samym wystąpieniem arytmii, urządzenie zarejestruje, jak często na dobę arytmia się pojawia i umożliwi powiązanie tego ze zgłaszanymi przez pacjenta objawami.  

Tachykardia – leczenie 

Schematy leczenia tachykardii zależą od jej typu. Istotne jest działanie przyczynowe polegające na wyeliminowaniu czynnika prowokującego epizody arytmii, np. nadczynności tarczycy.  

W części częstoskurczów nadkomorowych pomocna będzie tzw. próba Valsalvy zwiększająca napięcie nerwu błędnego (unerwia między innymi serce) polegająca na wydmuchiwaniu powietrza z płuc przy zamkniętych ustach i zaciśniętych skrzydełkach nosa. Manewr ten często powoduje przerwanie częstoskurczu.  

Niektórym pacjentom pomagają leki antyarytmiczne (przeciw zaburzeniom rytmu serca), które mogą być przepisane przez lekarza na stałe albo przyjmowane przez pacjenta tylko w razie potrzeby, tzn. gdy chory czuje, że jest w trakcie napadu arytmii.  

Niektóre zagrażające życiu arytmie komorowe wymagają interwencji w postaci kardiowersji lub defibrylacji, czyli przerwania częstoskurczu poprzez dostarczenie impulsu elektrycznego. Pacjentom,  u których występuje wysokie ryzyko nawrotów groźnych arytmii, wszczepia się podskórny kardiowerter-defibrylator (ang. implantable cardioverter defibrillator – ICD). Działanie ICD polega na stałej rejestracji rytmu serca i w razie potrzeby następuje przerwanie arytmii przez impuls elektryczny.  

Część chorych na arytmie wymaga zabiegu ablacji przezcewnikowej, polegającej na wprowadzeniu przez naczynia specjalnych elektrod do serca, zlokalizowaniu źródła arytmii i zniszczenia go poprzez aplikację prądu o częstotliwości radiowej. Ablacja to lokalne zniszczenie źródła zaburzeń rytmu serca. Leczenie tachyarytmii jest trudnym procesem i wymaga współpracy pacjenta i lekarza.

  1. J. Brugada, D.G. Katritsis, E. Arbelo i inni, 2019 ESC Guidelines for the management of patients with supraventricular tachycardia, The Task Force for the management of patients with supraventricular tachycardia of the European Society of Cardiology (ESC), “academic.oup.com” [online], https://academic.oup.com/eurheartj/advance-article/doi/10.1093/eurheartj/ehz467/5556821, [dostęp:] 12.12.2019. 
  2. P. Kirchhof, S. Benussi, D. Kotecha i inni, 2016 ESC Guidelines for the management of atrial fibrillation developed in collaboration with EACTS, “European Heart Journal”, vol. 37, nr 38 2016. 
  3. S.G. Priori, C. Blomstrom-Lundqvist, 2015 European Society of Cardiology Guidelines for the management of patients with ventricular arrhythmias and the prevention of sudden cardiac death summarized by co-chairs, “European Heart Journal”, vol. 36, nr 41 2015. 
  4. M. Trusz-Gluza, W. Leśniak, Zaburzenia rytmu serca [w:] Kompendium medycyny praktycznej 2017-2018, pod red. A. Szczeklika, P. Gajewskiego, Medycyna Praktyczna, Kraków 2017.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Nadmierne pocenie się (hiperhydroza) – przyczyny i leczenie. Co stosować na nadpotliwość?

    Pocenie pełni istotną fizjologiczną funkcję – pomaga organizmowi schłodzić się w warunkach przegrzania. Dla wielu osób ten sprytny mechanizm oznacza, niestety, plamy pod pachami, mokre skarpetki czy nieprzyjemne, lepkie dłonie, które zawstydzają nas przy uścisku na powitanie. Dlaczego dochodzi do nadmiernego pocenia się? Jak temu zaradzić? Czy nadpotliwość może być objawem innych chorób? 

  • Odbijanie po jedzeniu – przyczyny i leczenie częstego odbijania po posiłku

    Odbijanie jest naturalnym odruchem fizjologicznym, które zwykle nie stanowi powodu do niepokoju. Polega na wydaleniu przez usta powietrza znajdującego się w żołądku. Natomiast nadmierne odbijanie może być oznaką np. choroby refluksowej czy nietolerancji pokarmowej. 

  • Szumy uszne – przyczyny i leczenie szumów w uszach

    Szum w uszach to dolegliwość, która nie zawsze oznacza poważną chorobę. Szumy uszne są powodowane przez uszkodzenia drogi słuchowej, np. w wyniku starzenia organizmu czy hałasu. Niektóre leki stosowane w dużych dawkach także mogą przyczyniać do ich powstania lub nasilenia. Jak wygląda leczenie szumów usznych? Co pomoże osobom odczuwającym szum w uszach? 

  • Kolka nerkowa – przyczyny, objawy, leczenie. Jak postępować podczas ataku kolki nerkowej?

    Kolka nerkowa sama w sobie nie jest chorobą, stanowi natomiast najczęstszy objaw schorzenia polegającego na zamknięciu lub znacznym zwężeniu światła moczowodu i utrudnieniu odpływu moczu z nerki do pęcherza moczowego. Atak kolki nerkowej cechuje niezwykle silny ból w okolicy lędźwiowej, który często nie ustępuje nawet po podaniu dostępnych bez recepty środków przeciwbólowych. Objawy kolki nerkowej obejmują również bolesne parcie na mocz, nudności oraz wymioty. 

  • Zakwasy a DOMS – jak zapobiec bólom mięśni w trakcie i po treningu?

    DOMS (delayed onset muscle soreness) to opóźniona bolesność mięśni. Jest ona skutkiem intensywnego wysiłku fizycznego, w trakcie którego dochodzi do wzmożonej pracy włókien mięśniowych (ból mięśni po treningu pojawia się przeważnie w ciągu kilkunastu godzin). Domsy nie są tym samym, co zakwasy. Drugim terminem określa się ból, uczucie pieczenia mięśni w trakcie wykonywania ćwiczeń lub niedługo po ich zakończeniu. Stan ten jest spowodowany nadmiernym kumulowaniem się mleczanu w tkance mięśniowej. Jak zapobiegać zakwasom? W jaki sposób złagodzić opóźnioną bolesność mięśni?

  • Napięciowy ból głowy – przyczyny objawy, diagnostyka. Jak sobie radzić z naczynioruchowymi bólami głowy?

    Napięciowy ból głowy jest najczęściej występującym samoistnym (pierwotnym) bólem głowy. Jego przyczyny nie są do końca poznane, wiadomo natomiast, że różne czynniki, takie jak stres, zmiany pogody, przemęczenie czy odwodnienie mogą zwiększać ryzyko jego wystąpienia. Naczynioruchowe bóle głowy charakteryzują się dolegliwościami zlokalizowanymi po obu stronach głowy, zazwyczaj w okolicy skroni, o charakterze uciskowym. 

  • Ból żeber – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu żeber z lewej i prawej strony

    Ból żeber najczęściej jest związany z przebytym urazem obejmującym okolicę klatki piersiowej, jest on wówczas silny, na skórze widoczny jest krwiak, mogą pojawić się również kłopoty z oddychaniem. Inne przyczyny bólu żeber obejmują schorzenia układu pokarmowego (ból żeber po prawej stronie może oznaczać m.in. problemy z wątrobą), neuralgię międzyżebrową, stany zapalne czy choroby układu krążenia – ból żeber po lewej stronie może być objawem zawału serca. 

  • Zaburzenia chodu – rodzaje, przyczyny, leczenie, rehabilitacja

    Zaburzenia chodu mogą mieć wiele przyczyn. Najczęściej są objawem chorób neurologicznych, chorób układu ruchu oraz schorzeń o podłożu psychogennym. Zaburzenia lokomocji mogą być także związane z podeszłym wiekiem (jest to tzw. chód starczy) – u seniorów pojawiają się m.in.: skrócenie długości kroku, szuranie, pochylenie sylwetki do przodu.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij