Nadmierne pragnienie (polidypsja) – co może oznaczać? Przyczyny i leczenie polidypsji
Małgorzata Kuberska-Kędzierska

Nadmierne pragnienie (polidypsja) – co może oznaczać? Przyczyny i leczenie polidypsji

Uczucie pragnienia jest subiektywnym odczuciem potrzeby pobierania płynów. Może być ono zmniejszone (w stanach uszkodzenia ośrodka pragnienia w podwzgórzu) lub – częściej – zwiększone. Wzmożone pragnienie (polidypsja) najczęściej idzie w parze z nadmiernym wydzielaniem moczu (poliurią). Zwiększona utrata płynów ustrojowych może odbywać się nie tylko przez nerki, ale także przez skórę (obfite poty), przewód pokarmowy (wymioty, biegunka) lub płuca (gorączka). Pragnienie bywa fizjologiczną reakcją na zwiększoną utratę wody z organizmu, jednak nadmierne jest niemal zawsze objawem chorobowym. 

Polidypsja – czym jest i jak się objawia? 

Zalecana dobowa ilość płynów to około 1,5 do 2 litrów. Wzmożone pragnienie może być związane z dietą bogatą w sód (słoną) lub mieć podłoże psychiczne, natomiast długotrwałe uczucie silnego pragnienia może jednak być objawem chorobowym. 

Polidypsja to patologicznie nadmierne pragnienie do picia i przyjmowanie bardzo dużej ilości (nawet 6 l/dobę) płynów. Z reguły towarzyszy jej wielomocz. Wzmożone pragnienie może prowadzić do rozcieńczenia krwi, zaburzeń elektrolitowych. W najgorszych przypadkach może dojść nawet do tzw. zatrucia wodnego z niskim stężeniem sodu i w następstwie wymiotów, drgawek, a nawet śpiączki. Całkowita ilość wody w organizmie to 60% u mężczyzn, około 50% u kobiet. Większość to woda śródkomórkowa, mniejszą część stanowi woda pozakomórkowa. W przestrzeni śródkomórkowej głównym jonem jest potas, w pozakomórkowej sód i chlor. Zaburzenia uwodnienia ustroju zawsze wiążą się z zaburzeniami stężenia sodu i zawsze w tych przypadkach należy je kontrolować. Zarówno zbyt wysokie, jak i zbyt niskie stężenie jonów (elektrolitów) jest niebezpieczne dla zdrowia i życia.  

Co może powodować polidypsję? Przyczyny nadmiernego pragnienia  

Polidypsja może być związana z pierwotnym zaburzeniem poboru wody lub wtórnymi chorobami cechującymi się wielomoczem. 

Zaburzenia przyjmowania wody to głównie polidypsja psychogenna (schizofrenia, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, zaburzenia lękowe, zaburzenia odżywiania), ale też przyjmowane leki (zwłaszcza wysuszające śluzówki) i choroby podwzgórza, histiocytoza, sarkoidoza, uszkodzenia popromienne oraz nowotwory.  

Zaburzenia z nadmierną utratą wody to moczówka centralna, nerkowa oraz cukrzyca, ale także leki moczopędne, gorączka, wymioty, nudności czy obfite pocenie przy wysokiej temperaturze otoczenia, po wysiłku fizycznym oraz po spożyciu ostrych, pikantnych czy słonych potraw. Zarówno sól (sód), jak i kapsaicyna zawarta w np. ostrej papryce powodują pragnienie. 

Polidypsja a choroby

Polidypsja w przewlekłych chorobach nerek (i przewlekłej ich niewydolności) wiąże się z wielomoczem i może zależeć od oporności nerek na wazopresynę – mówimy wtedy o moczówce prostej nerkopochodnej. Nerki są niezdolne do zagęszczania moczu. Inne hormonalne przyczyny polidypsji to pierwotny hiperaldosteronizm (zespół Conna), nadczynność tarczycy i przytarczyc, a także nadmiar hormonu wzrostu (akromegalia). 

Nadmierne pragnienie w cukrzycy 

Cukrzyca jest jedną z najczęstszych przyczyn zarówno nadmiernego pragnienia, jak i nadmiernego wydalania moczu. Rozpoznanie jest łatwe na podstawie hiperglikemii i glikozuriiPolidypsja w cukrzycy jest spowodowana poliurią, zwanym w tym konkretnym przypadku diurezą osmotyczną. Nadmiar glukozy we krwi powoduje pojawienie się jej w moczu, porywając za sobą duże ilości wody. 

Polidypsja a uwarunkowania genetyczne 

Polidypsja uwarunkowana genetycznie jest obserwowana w chorobach spichrzeniowych. To grupa chorób, których przyczyną jest brak lub niewystarczająca aktywność różnych enzymów (defekt metaboliczny), co doprowadza do magazynowania różnych substancji w lizosomach komórek różnych narządów. 

Inne przyczyny polidypsji

Polidypsia może wiązać się z uczuciem suchości śluzówek jamy ustnej po przyjmowaniu leków moczopędnych lub leków przeciwdepresyjnych, uspokajających i przeciwbólowych, a także przy odwodnieniu oraz podwyższonym stężeniu wapnia i obniżonym stężeniu potasu we krwi. 

Nadmierne pragnienie u dziecka 

Dzieci mogą odczuwać wzmożone pragnienie z tych samych powodów co dorośli. Może to u nich oznaczać cukrzycę typu 1– to podstawowa przyczyna, którą należy wykluczyć. Zdarza się jednak także, że dziecko pije nawykowo, zastępując piciem zabawę, bliskość rodzica czy nawet uczucie głodu (w przypadku domagania się soków owocowych). 

Nadmierne pragnienie a alkohol 

Nadmierne spożycie alkoholu hamuje wydzielanie hormonu antydiuretycznego (wazopresyny), a w następstwie tego wielomoczu i nadmiernego pragnienia. Wazopresyna wydzielana jest w przysadce mózgowej i informuje nerki o tym, że mają absorbować wodę. Jeśli jej nie ma, nerki wydalają nadmiar wody i w efekcie dochodzi do odwodnienia i wzmożonego uczucia pragnienia. 

Nadmierne pragnienie w ciąży 

Nadmierne pragnienie w ciąży może oznaczać cukrzycę z wysokimi poziomami cukru (cukrzycę ciążową) i diurezą osmotyczną (wielomoczem). 

Polecane dla Ciebie

Diagnostyka polidypsji – badania przy nadmiernym pragnieniu 

Każdą diagnostykę zaczynamy od dokładnego wywiadu i badania pacjenta. Ważne są informacje dotyczące chorób przewlekłych, przyjmowanych leków. Pomiary objętości przyjmowanych i wydalanych płynów powinny się odbywać pod nadzorem personelu medycznego. 

Badania laboratoryjne obejmują morfologię, stężenie kreatyniny (badania czynności nerek), stężenia glukozy, elektrolitów (sodu, potasu, chlorków, wapnia) w surowicy oraz w moczu, pomiar osmolalnosci osocza i moczu. Najdokładniejszym badaniem jest test odwodnieniowy i wazopresynowy. 

Leczenie polidypsji 

Leczenie polidypsji zależy od jej przyczyny. W każdym przypadku polidypsji trzeba najpierw potwierdzić bądź wykluczyć cukrzycę, a w przypadku jej rozpoznania dobre jej wyrównanie za pomocą leków doustnych, insuliny, samokontroli, ruchu oraz diety. Jeśli przyczyną polidypsji jest niewydolność nerek, często konieczne jest leczenie nerkozastępcze za pomocą dializ. Gdy przyczyną polidypsji są zaburzenia psychiczne, wskazana jest psychoterapia i/lub leki psychiatryczne. W odwodnieniu zastosujemy nawodnienie, czasem płynami wieloelektrolitowymi. Jeśli przyczyną są leki, które można odstawić, należy to zrobić. Moczówke prostą (czyli niedobór wazopresyny) leczymy, uzupełniając hormon jego analogami. 

  1. N. Nigro, M. Grossmann, C. Chiang, W. J. Inder, Polyuria-polydipsia syndrome: a diagnostic challenge, "Internal Medicine Journal", nr 48 (3) 2018.  
  2. M. S. Bhatia, A. Goyal, R. Saha, N. Doval, Psychogenic Polydipsia - Management Challenges, "Shanghai Archives of Psychiatry", nr 29 (3) 2017. 
  3. M. Christ-Crain, EJE AWARD 2019: New diagnostic approaches for patients with polyuria polydipsia syndrome, "European Journal of Endocrinology", nr 181 (1) 2019. 
  4. R. Kotagiri, G. Kutti Sridharan, Primary Polydipsia, StatPearls Publishing 2020. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Choroba Whipple'a – przyczyny, objawy, leczenie

    Choroba Whipple’a (zwana inaczej lipodystrofią jelitową) to rzadka wieloukładowa infekcja, która może wpływać na różne narządy w organizmie, w tym jelita, wątrobę, układ limfatyczny i układ nerwowy. Główną przyczyną tej choroby są bakterie z rodzaju Tropheryma. Objawy choroby Whipple’a mogą obejmować bóle brzucha, zaparcia, utratę masy ciała, zmęczenie, dreszcze i gorączkę. Choroba ta jest rzadka i występuje głównie u białych mężczyzn w średnim wieku.

  • COVID-19 a zaburzenia snu

    Pacjenci, którzy przechorowali COVID-19, odczuwają szereg rozległych powikłań. Wśród zgłaszanych lekarzom dolegliwości znajdują się zaburzenia snu. Według różnych źródeł u 10 proc. do nawet 90 proc. osób, które przebyły zakażenie wirusem SARS-CoV-2, objawy utrzymują się po wyleczeniu infekcji.  

  • Angina brzuszna – czym grozi przewlekłe niedokrwienie jelit?

    Angina brzuszna (niedokrwienie jelit) to zespół objawów, które pojawiają się, gdy dochodzi do spadku przepływu krwi do jamy brzusznej spowodowanego zablokowaniem jednej z tętnic ją zaopatrujących. Charakteryzuje się silnymi bólami brzucha, a także utratą wagi, wyniszczeniem i zmęczeniem. Angina brzuszna może być spowodowana przez różne czynniki, takie jak miażdżyca lub zagrażające życiu rozwarstwienie aorty. Ze względu na niespecyficzne objawy lekarz może mieć trudności z szybkim postawieniem odpowiedniej diagnozy. Czym jest angina brzuszna? Jak ją zdiagnozować?

  • Bakteryjne zapalenie stawów – przyczyny, objawy, leczenie

    Bakteryjne zapalenie stawów to, jak sama nazwa wskazuje, infekcja stawu, która jest wywoływana przez bakterie. Może powodować obrzęk, ból, gorączkę i ograniczenie ruchomości stawu. Diagnozowanie tego stanu wymaga wykonania badań laboratoryjnych, takich jak próbka płynu stawowego czy badanie mikrobiologiczne. Leczenie obejmuje antybiotykoterapię i może wymagać hospitalizacji. W ciężkich przypadkach może być także konieczne chirurgiczne usunięcie zainfekowanego stawu.

  • Hiponatremia – czym jest? Jak ją leczyć?

    Hiponatremia to stan charakteryzujący się niskim poziomem sodu we krwi. Sód jest elektrolitem, który pomaga regulować równowagę płynów w komórkach i wokół nich. Objawy hiponatremii mogą obejmować bóle głowy, nudności, wymioty, zamieszanie, senność, utratę przytomności i kurcze mięśni. Może być spowodowana przez różne czynniki, takie jak choroby nerek, choroby hormonalne, leki i nadmierne spożycie płynów.

  • Zespół Barlowa – przyczyny, objawy i leczenie

    Bóle w klatce piersiowej, kołatania serca i omdlenia to objawy mogące świadczyć o chorobie serca. Jedną z przyczyn takich symptomów są zaburzenia pracy zastawek serca – błoniastych przegród oddzielających komory serca od przedsionków i dużych naczyń. Ich nieprawidłowe funkcjonowanie może prowadzić do opisanych objawów, które nazwane zostały zespołem Barlowa.

  • Dogoterapia (kynoterapia) – na czym polega, skuteczność

    Mówi się, że pies jest najlepszym przyjacielem człowieka. Okazuje się, że kontakt ze zwierzęciem może mieć prozdrowotny wpływ na człowieka. W Polsce już od przeszło ćwierćwiecza psy odgrywają rolę terapeutów, a dogoterapia jest integralnym elementem procesu rehabilitacji pacjentów w każdym wieku.

  • Zespół Ehlersa-Danlosa (EDS) – objawy i leczenie

    Kolagen jest białkiem, które występuje niemal w każdym układzie organizmu ludzkiego i nadaje tkankom odporność na rozciąganie. Mutacje genetyczne prowadzące do defektu tego białka mogą powodować zespół Ehlersa-Danlosa (EDS), który objawia się najczęściej nadmierną wiotkością stawów ze współistnieniem zaburzeń w obrębie innych narządów (skóry, oczu, ścian naczyń krwionośnych).

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij