Nadmierne pragnienie (polidypsja) – co może oznaczać? Przyczyny i leczenie polidypsji
Małgorzata Kuberska-Kędzierska

Nadmierne pragnienie (polidypsja) – co może oznaczać? Przyczyny i leczenie polidypsji

Uczucie pragnienia jest subiektywnym odczuciem potrzeby pobierania płynów. Może być ono zmniejszone (w stanach uszkodzenia ośrodka pragnienia w podwzgórzu) lub – częściej – zwiększone. Wzmożone pragnienie (polidypsja) najczęściej idzie w parze z nadmiernym wydzielaniem moczu (poliurią). Zwiększona utrata płynów ustrojowych może odbywać się nie tylko przez nerki, ale także przez skórę (obfite poty), przewód pokarmowy (wymioty, biegunka) lub płuca (gorączka). Pragnienie bywa fizjologiczną reakcją na zwiększoną utratę wody z organizmu, jednak nadmierne jest niemal zawsze objawem chorobowym. 

Polidypsja – czym jest i jak się objawia? 

Zalecana dobowa ilość płynów to około 1,5 do 2 litrów. Wzmożone pragnienie może być związane z dietą bogatą w sód (słoną) lub mieć podłoże psychiczne, natomiast długotrwałe uczucie silnego pragnienia może jednak być objawem chorobowym. 

Polidypsja to patologicznie nadmierne pragnienie do picia i przyjmowanie bardzo dużej ilości (nawet 6 l/dobę) płynów. Z reguły towarzyszy jej wielomocz. Wzmożone pragnienie może prowadzić do rozcieńczenia krwi, zaburzeń elektrolitowych. W najgorszych przypadkach może dojść nawet do tzw. zatrucia wodnego z niskim stężeniem sodu i w następstwie wymiotów, drgawek, a nawet śpiączki. Całkowita ilość wody w organizmie to 60% u mężczyzn, około 50% u kobiet. Większość to woda śródkomórkowa, mniejszą część stanowi woda pozakomórkowa. W przestrzeni śródkomórkowej głównym jonem jest potas, w pozakomórkowej sód i chlor. Zaburzenia uwodnienia ustroju zawsze wiążą się z zaburzeniami stężenia sodu i zawsze w tych przypadkach należy je kontrolować. Zarówno zbyt wysokie, jak i zbyt niskie stężenie jonów (elektrolitów) jest niebezpieczne dla zdrowia i życia.  

Co może powodować polidypsję? Przyczyny nadmiernego pragnienia  

Polidypsja może być związana z pierwotnym zaburzeniem poboru wody lub wtórnymi chorobami cechującymi się wielomoczem. 

Zaburzenia przyjmowania wody to głównie polidypsja psychogenna (schizofrenia, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, zaburzenia lękowe, zaburzenia odżywiania), ale też przyjmowane leki (zwłaszcza wysuszające śluzówki) i choroby podwzgórza, histiocytoza, sarkoidoza, uszkodzenia popromienne oraz nowotwory.  

Zaburzenia z nadmierną utratą wody to moczówka centralna, nerkowa oraz cukrzyca, ale także leki moczopędne, gorączka, wymioty, nudności czy obfite pocenie przy wysokiej temperaturze otoczenia, po wysiłku fizycznym oraz po spożyciu ostrych, pikantnych czy słonych potraw. Zarówno sól (sód), jak i kapsaicyna zawarta w np. ostrej papryce powodują pragnienie. 

Polidypsja a choroby

Polidypsja w przewlekłych chorobach nerek (i przewlekłej ich niewydolności) wiąże się z wielomoczem i może zależeć od oporności nerek na wazopresynę – mówimy wtedy o moczówce prostej nerkopochodnej. Nerki są niezdolne do zagęszczania moczu. Inne hormonalne przyczyny polidypsji to pierwotny hiperaldosteronizm (zespół Conna), nadczynność tarczycy i przytarczyc, a także nadmiar hormonu wzrostu (akromegalia). 

Nadmierne pragnienie w cukrzycy 

Cukrzyca jest jedną z najczęstszych przyczyn zarówno nadmiernego pragnienia, jak i nadmiernego wydalania moczu. Rozpoznanie jest łatwe na podstawie hiperglikemii i glikozuriiPolidypsja w cukrzycy jest spowodowana poliurią, zwanym w tym konkretnym przypadku diurezą osmotyczną. Nadmiar glukozy we krwi powoduje pojawienie się jej w moczu, porywając za sobą duże ilości wody. 

Polidypsja a uwarunkowania genetyczne 

Polidypsja uwarunkowana genetycznie jest obserwowana w chorobach spichrzeniowych. To grupa chorób, których przyczyną jest brak lub niewystarczająca aktywność różnych enzymów (defekt metaboliczny), co doprowadza do magazynowania różnych substancji w lizosomach komórek różnych narządów. 

Inne przyczyny polidypsji

Polidypsia może wiązać się z uczuciem suchości śluzówek jamy ustnej po przyjmowaniu leków moczopędnych lub leków przeciwdepresyjnych, uspokajających i przeciwbólowych, a także przy odwodnieniu oraz podwyższonym stężeniu wapnia i obniżonym stężeniu potasu we krwi. 

Nadmierne pragnienie u dziecka 

Dzieci mogą odczuwać wzmożone pragnienie z tych samych powodów co dorośli. Może to u nich oznaczać cukrzycę typu 1– to podstawowa przyczyna, którą należy wykluczyć. Zdarza się jednak także, że dziecko pije nawykowo, zastępując piciem zabawę, bliskość rodzica czy nawet uczucie głodu (w przypadku domagania się soków owocowych). 

Nadmierne pragnienie a alkohol 

Nadmierne spożycie alkoholu hamuje wydzielanie hormonu antydiuretycznego (wazopresyny), a w następstwie tego wielomoczu i nadmiernego pragnienia. Wazopresyna wydzielana jest w przysadce mózgowej i informuje nerki o tym, że mają absorbować wodę. Jeśli jej nie ma, nerki wydalają nadmiar wody i w efekcie dochodzi do odwodnienia i wzmożonego uczucia pragnienia. 

Nadmierne pragnienie w ciąży 

Nadmierne pragnienie w ciąży może oznaczać cukrzycę z wysokimi poziomami cukru (cukrzycę ciążową) i diurezą osmotyczną (wielomoczem). 

Diagnostyka polidypsji – badania przy nadmiernym pragnieniu 

Każdą diagnostykę zaczynamy od dokładnego wywiadu i badania pacjenta. Ważne są informacje dotyczące chorób przewlekłych, przyjmowanych leków. Pomiary objętości przyjmowanych i wydalanych płynów powinny się odbywać pod nadzorem personelu medycznego. 

Badania laboratoryjne obejmują morfologię, stężenie kreatyniny (badania czynności nerek), stężenia glukozy, elektrolitów (sodu, potasu, chlorków, wapnia) w surowicy oraz w moczu, pomiar osmolalnosci osocza i moczu. Najdokładniejszym badaniem jest test odwodnieniowy i wazopresynowy. 

Leczenie polidypsji 

Leczenie polidypsji zależy od jej przyczyny. W każdym przypadku polidypsji trzeba najpierw potwierdzić bądź wykluczyć cukrzycę, a w przypadku jej rozpoznania dobre jej wyrównanie za pomocą leków doustnych, insuliny, samokontroli, ruchu oraz diety. Jeśli przyczyną polidypsji jest niewydolność nerek, często konieczne jest leczenie nerkozastępcze za pomocą dializ. Gdy przyczyną polidypsji są zaburzenia psychiczne, wskazana jest psychoterapia i/lub leki psychiatryczne. W odwodnieniu zastosujemy nawodnienie, czasem płynami wieloelektrolitowymi. Jeśli przyczyną są leki, które można odstawić, należy to zrobić. Moczówke prostą (czyli niedobór wazopresyny) leczymy, uzupełniając hormon jego analogami. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Nadmierne pocenie się (hiperhydroza) – przyczyny i leczenie. Co stosować na nadpotliwość?

    Pocenie pełni istotną fizjologiczną funkcję – pomaga organizmowi schłodzić się w warunkach przegrzania. Dla wielu osób ten sprytny mechanizm oznacza, niestety, plamy pod pachami, mokre skarpetki czy nieprzyjemne, lepkie dłonie, które zawstydzają nas przy uścisku na powitanie. Dlaczego dochodzi do nadmiernego pocenia się? Jak temu zaradzić? Czy nadpotliwość może być objawem innych chorób? 

  • Odbijanie po jedzeniu – przyczyny i leczenie częstego odbijania po posiłku

    Odbijanie jest naturalnym odruchem fizjologicznym, które zwykle nie stanowi powodu do niepokoju. Polega na wydaleniu przez usta powietrza znajdującego się w żołądku. Natomiast nadmierne odbijanie może być oznaką np. choroby refluksowej czy nietolerancji pokarmowej. 

  • Szumy uszne – przyczyny i leczenie szumów w uszach

    Szum w uszach to dolegliwość, która nie zawsze oznacza poważną chorobę. Szumy uszne są powodowane przez uszkodzenia drogi słuchowej, np. w wyniku starzenia organizmu czy hałasu. Niektóre leki stosowane w dużych dawkach także mogą przyczyniać do ich powstania lub nasilenia. Jak wygląda leczenie szumów usznych? Co pomoże osobom odczuwającym szum w uszach? 

  • Kolka nerkowa – przyczyny, objawy, leczenie. Jak postępować podczas ataku kolki nerkowej?

    Kolka nerkowa sama w sobie nie jest chorobą, stanowi natomiast najczęstszy objaw schorzenia polegającego na zamknięciu lub znacznym zwężeniu światła moczowodu i utrudnieniu odpływu moczu z nerki do pęcherza moczowego. Atak kolki nerkowej cechuje niezwykle silny ból w okolicy lędźwiowej, który często nie ustępuje nawet po podaniu dostępnych bez recepty środków przeciwbólowych. Objawy kolki nerkowej obejmują również bolesne parcie na mocz, nudności oraz wymioty. 

  • Zakwasy a DOMS – jak zapobiec bólom mięśni w trakcie i po treningu?

    DOMS (delayed onset muscle soreness) to opóźniona bolesność mięśni. Jest ona skutkiem intensywnego wysiłku fizycznego, w trakcie którego dochodzi do wzmożonej pracy włókien mięśniowych (ból mięśni po treningu pojawia się przeważnie w ciągu kilkunastu godzin). Domsy nie są tym samym, co zakwasy. Drugim terminem określa się ból, uczucie pieczenia mięśni w trakcie wykonywania ćwiczeń lub niedługo po ich zakończeniu. Stan ten jest spowodowany nadmiernym kumulowaniem się mleczanu w tkance mięśniowej. Jak zapobiegać zakwasom? W jaki sposób złagodzić opóźnioną bolesność mięśni?

  • Napięciowy ból głowy – przyczyny objawy, diagnostyka. Jak sobie radzić z naczynioruchowymi bólami głowy?

    Napięciowy ból głowy jest najczęściej występującym samoistnym (pierwotnym) bólem głowy. Jego przyczyny nie są do końca poznane, wiadomo natomiast, że różne czynniki, takie jak stres, zmiany pogody, przemęczenie czy odwodnienie mogą zwiększać ryzyko jego wystąpienia. Naczynioruchowe bóle głowy charakteryzują się dolegliwościami zlokalizowanymi po obu stronach głowy, zazwyczaj w okolicy skroni, o charakterze uciskowym. 

  • Ból żeber – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu żeber z lewej i prawej strony

    Ból żeber najczęściej jest związany z przebytym urazem obejmującym okolicę klatki piersiowej, jest on wówczas silny, na skórze widoczny jest krwiak, mogą pojawić się również kłopoty z oddychaniem. Inne przyczyny bólu żeber obejmują schorzenia układu pokarmowego (ból żeber po prawej stronie może oznaczać m.in. problemy z wątrobą), neuralgię międzyżebrową, stany zapalne czy choroby układu krążenia – ból żeber po lewej stronie może być objawem zawału serca. 

  • Zaburzenia chodu – rodzaje, przyczyny, leczenie, rehabilitacja

    Zaburzenia chodu mogą mieć wiele przyczyn. Najczęściej są objawem chorób neurologicznych, chorób układu ruchu oraz schorzeń o podłożu psychogennym. Zaburzenia lokomocji mogą być także związane z podeszłym wiekiem (jest to tzw. chód starczy) – u seniorów pojawiają się m.in.: skrócenie długości kroku, szuranie, pochylenie sylwetki do przodu.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij